WAT NA HET SECUNDAIR ONDERWIJS?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WAT NA HET SECUNDAIR ONDERWIJS?"

Transcriptie

1 WAT NA HET SECUNDAIR ONDERWIJS? najaar 2009

2 Kies wat jij echt wil...

3 Doel en structuur van de brochure 4 tips voor een doordachte studie- of beroepskeuze 5 Checklist voor je naar de sid-in trekt 9 deel 1 WAT KAN JE STUDEREN? Hoger onderwijs De bama-structuur Toelatingsvoorwaarden voor bachelor en master Leerkrediet studiefinanciering Lerarenopleiding Professioneel gerichte bacheloropleidingen Academisch gerichte bachelor- en masteropleidingen A Studiemogelijkheden aan de hogescholen B Studiemogelijkheden aan de universiteiten Hoger beroepsonderwijs (hbo5-opleidingen) Hoger beroepsonderwijs in centra voor 37 volwassenenonderwijs 2.2 Hoger beroepsonderwijs voor verpleegkunde secundair-na-secundair secundair onderwijs-vierde graad beroepssecundair 40 onderwijs 5. secundair onderwijs voorbereidend jaar op het hoger 40 onderwijs 6. secundair onderwijs specialisatiejaren derde graad 41 beroepssecundair onderwijs 7. Secundair onderwijs tweede kwalificatie derde graad secundair volwassenenonderwijs opleidingen tot uniformberoepen Defensie Politie Kerkelijk hoger onderwijs Rooms-katholieke godsdienst Protestantse godsdienst syntra-opleidingen opleidingen ingericht door de VDAB Privé-onderwijs studeren en stage lopen in het buitenland Flexibel studeren Flexibele leerroutes Open Universiteit Nederland Examencommissies 49 deel 2 waar kan je studeren? Vierde Graad Hbo5-Verpleegkunde Uniformberoepen 86 deel 3 WAAR KAN JE AAN DE SLAG? 88 De audiovisuele sector 91 De bediendensector 92 De binnenvaartsector 93 De sector bus en car (bezoldigd vervoer van personen) 94 De bouwsector 95 De chemiesector 96 De elektrotechnische sector 97 De garage- en koetswerksector 98 De grafische sector 99 De groene sectoren 100 De horeca 101 De houtsector 102 De internationale handel, het vervoer en de logistiek 103 De kappersector 104 De sector kleding en confectie 105 De lokale besturen 106 De sector voor metaal-, machine- en elektrische bouw 107 De sector montage en kraanbediening 108 De sector podiumkunsten 109 De sector van de social profit 110 De textielsector 111 De textielverzorging 112 De sector van transport en logistiek 113 De vastgoedsector 114 De sector verhuizingen, meubelbewaring & 115 aanverwante activiteiten De voedingsindustrie 116 deel 4 helpfiles Handige hulp: de centra voor leerlingenbegeleiding infopunten vorming en opleiding Voor wie dieper wil graven: literatuurlijst en websites Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Publicaties van de vrije CLB-koepel vzw Publicaties van het GO! CLB De sprong naar de arbeidsmarkt: praktische info Wegwijs op de VDAB-website De uitzendsector 126 Een SID-in in elke provincie: programma Universiteiten Hogescholen 54 De inhoud van deze brochure evolueert snel. Aanvullingen op deze publicatie vind je op Een nieuwe editie is gepland in september 2010.

4 4 DOEL EN STRUCTUUR VAN DE BROCHURE Doel en structuur van de brochure _DOEL In deze brochure krijg je een overzicht van alle informatie die je nodig hebt om een doordachte studie- of beroepskeuze te kunnen maken. Dit omvat: 1. tips bij het maken van een doordachte keuze; 2. een volledig overzicht van alle studie- en opleidingsmogelijkheden na het secundair onderwijs en de verschillende betrokken onderwijsinstellingen; 3. een overzicht van de verschillende beroepssectoren; 4. informatie over waar je terecht kan voor extra hulp bij het maken van een keuze. _STRUCTUUR - Het inleidende deel geeft je tips bij het maken van een doordachte studie- of beroepskeuze. Je vindt er naast enkele praktijkgerichte suggesties en voorbeelden ook een checklist die je helpt bij je bezoek aan een SID-in. - Het tweede deel geeft je een overzicht van de instellingen die de opleidingen, vermeld in het eerste deel, inrichten. - Het derde deel geeft een overzicht van verschillende beroepssectoren. Je krijgt hier per sector een korte beschrijving van wat de sector precies doet, wat de meest voorkomende beroepen in de sector zijn en welke opleidingen je op deze beroepen voorbereiden. - Het vierde en laatste deel geeft een overzicht van waar je terecht kan met je vragen of waar je nog extra informatie kan krijgen. Naast een lijst van alle CLB-centra, krijg je ook praktische informatie over de sprong naar de arbeidsmarkt, advies over vorming en opleiding en een handige literatuurlijst met publicaties van het CLB over loopbaanbegeleiding. - Het eerste deel overloopt de verschillende studiemogelijkheden na het secundair onderwijs. Het bevat informatie over: 1. het hoger onderwijs zoals de bama-structuur, leerkrediet, studiefinanciering en een overzicht van alle bama-opleidingen 2. het hoger beroepsonderwijs: met aandacht voor de verschillende vormen en opleidingen die het HBO aanbiedt 3. secundair-na-secundair 4. secundair onderwijs-vierde graad beroepssecundair onderwijs 5. secundair onderwijs voorbereidend jaar op het hoger onderwijs 6. secundair onderwijs specialisatiejaren derde graad beroepssecundair onderwijs 7. secundair onderwijs tweede kwalificatie derde graad 8. secundair volwassenenonderwijs 9. de opleidingen tot uniformberoepen: met Defensie en Politie 10. kerkelijk hoger onderwijs: Rooms-katholieke en Protestantse godsdienst 11. SYNTRA-opleidingen 12. opleidingen ingericht door de VDAB 13. privé-onderwijs 14. studeren en stage lopen in het buitenland 15. flexibel studeren: met de flexibele leerroutes, Open Universiteit Nederland en de examencommissies.

5 TIPS VOOR EEN DOORDACHTE STUDIE- OF BEROEPSKEUZE 5 Tips voor een doordachte studie- of beroepskeuze Je staat binnenkort voor een belangrijke keuze die een blijvende invloed heeft op de rest van je leven. Je kan heel veel wegen uit. De kennis en vaardigheden die je nu opdoet, zijn een onmisbare basis voor je verdere professionele toekomst. Maar levenslang bijleren is een must voor iedereen, ongeacht of je nu nog verder studeert of meteen al een beroep gaat uitoefenen. Misschien twijfel je over wat te doen nadat de poort van de secundaire school definitief achter je dichtslaat. Je bent niet de enige, lees over de keuzedilemma s van Sarah, Ismaël, Sven en Nikki. Voor hen geldt hetzelfde als voor jou: een studie-of beroepskeuze, daar moet je toch wel even over nadenken en de voor en tegens grondig afwegen. Hier volgen alvast enkele tips voor een doordachte studie- of beroepskeuze. _Een studie- of beroepskeuze = jouw keuze! Jij moet een keuze maken. Niet anderen voor jou. Maar om die keuze zelf te maken, moet je jezelf goed kennen. Wie ben ik? Wat wil ik? Wat kan ik? Dat zijn de drie kernvragen. _Een studie- of beroepskeuze vraagt zelfkennis Om jezelf te kennen, denk je na over wie je bent, wat je doet en waarom. Je kan ook heel wat opsteken van je omgeving. Familie, vrienden en kennissen zullen je steeds weer vragen: Wat ga jij volgend jaar doen? Antwoord met een vraag: Waar denk jij dat ik goed in ben? Sommigen zullen niet weten wat zeggen en anderen zullen misschien hun eigen keuze opdringen, maar je zal sowieso meer over jezelf leren. Hoe zien anderen me? Welke talenten heb ik volgens hen? _Een studie- of beroepskeuze vraagt tijd Kiezen gaat niet vanzelf, het vraagt tijd en inspanning. Begin er dus op tijd mee en doe het actief en grondig. Geloof in jezelf, maak een tijdschema en een concreet stappenplan om tot een weloverwogen beslissing te komen. Houd in je stappenplan ook rekening met de praktische uitvoering ervan (inschrijving, verplaatsing/huisvesting, financiën,...). Laat je niet opjutten door je omgeving die vindt dat je in maart of april al moet hebben beslist. De meeste inschrijvingen lopen tot september en een studentenkamer vind je heus dan ook nog - al is de keuze dan beperkter. Je beslist beter wat later en overtuigd, dan dat je te vroeg een verkeerde keuze maakt. Let wel op: soms laten opleidingsinstituten slechts een beperkt aantal kandidaten tot de opleiding toe. Dan moet je er natuurlijk wel tijdig bij zijn. Ook als je beslist om te gaan werken, zijn er misschien een aantal formaliteiten (inschrijven bij de VDAB, kinderbijslag,...) die je in orde moet brengen. Je informeren is dus de boodschap. _Een studie- of beroepskeuze vraagt goede informatie Kiezen gaat beter als je over goede informatie beschikt. Hoe kom je aan die informatie? Via de school, de leraren en het CLB Je kan in de eerste plaats terecht bij je school en je leraren. Zij hebben de taak om je te begeleiden in je studie-of beroepskeuze. Samen kunnen jullie deze brochure als vertrekbasis gebruiken. Het CLB ondersteunt op haar beurt de school en leraren in die begeleiding. Gebeurt er niets op jouw school? Dan kan je er eens op de leerlingenraad over beginnen. Of je kan rechtstreeks beroep doen op het CLB. Achteraan bij de helpfiles vind je de adressen van de CLB s. Via oud-leerlingen Bevraag oud-leerlingen van je school. De ene school is de andere niet. Daarom is het zinvol uit te zoeken welke problemen oud-leerlingen van jouw school ondervinden in hun verdere studies en/of hun beroep. Zij kunnen je informeren over de sterke en zwakke punten van je vooropleiding en je realiteits-

6 6 TIPS VOOR EEN DOORDACHTE STUDIE- OF BEROEPSKEUZE zin aanscherpen over wat de beroepsrealiteit inhoudt. Veel scholen organiseren zelf zo n infomoment op een avond of namiddag. Via het net De hogescholen, universiteiten en sectorfondsen hebben elk een eigen webstek met info. Surf naar voor de juiste gegevens van de onderwijsinstellingen. Bij de adressen in deel 2 staan trouwens ook de websites van de onderwijsinstellingen. Voor de websites van de sectorfondsen blader je door naar deel 3. Via de SID-in s In elke Vlaamse provincie gaat een SID-in door. Op deze Studie-informatiedagen hebben alle Vlaamse onderwijsinstellingen en heel wat beroepssectoren een infostand. Bovendien organiseren de meeste onderwijsinstellingen en sommige beroepssectoren ook vaak hun eigen infomomenten. Op de SID-in kom je te weten wanneer die precies plaatsvinden. De data waarop er SID-in s in jouw buurt zijn, vind je op bladzijde 127 en op de website: _Kiezen met het hart of met het verstand? Uiteraard kan je niet blindelings je hart volgen en hou je best rekening met de realiteit bij het maken van je keuze. Als je bijvoorbeeld wilt werken in een bepaalde sector, informeer je dan eerst eens over de grootte van de sector en de bedrijven (kmo s, multinationals,...) die ertoe behoren. Dit kan voor een stuk je arbeidskansen bepalen. Heel wat mensen die een bepaalde studie volgen, komen uiteindelijk in een totaal andere sector terecht. Hoeveel verkopers hebben dat vak gestudeerd? Hoeveel mensen werken met een onderwijsdiploma in de bank- of verzekeringssector? Ga zo maar door. Anders gezegd: de tewerkstellingskansen hangen niet altijd af van de vooropleiding die je hebt gevolgd, maar van wie je geworden bent en waar je je wil voor inzetten. Zelfs als je voor een richting kiest waar een grote vraag is naar afgestudeerden, is dat geen garantie op hoge tewerkstellingskansen. Want die vraag is misschien al afgenomen op het moment dat jij drie, vier of vijf jaar later afstudeert. Laat je dus in je keuze vooral leiden door wat je graag doet, wat je boeit... _Maak een lijstje van je capaciteiten, interesses, vaardigheden en talenten Vergelijk dat lijstje met de eisen die aan bepaalde opleidingen en beroepen worden gesteld. Ga ook op zoek naar je zwakke punten. Wie vaardig is met zijn handen, kiest vaak beter voor een praktische dan een theoretische opleiding. Als je het niet leuk vindt om fysieke inspanningen te leveren, kies dan niet voor een job in de bouwsector. _Analyseer kritisch je studiehouding Is het moeilijk om nog een tandje bij te steken? Studeer je nu eigenlijk niet zoveel en heb je nog reserves die je kan aanspreken? Ben je bereid meer tijd aan je studies te besteden als je er voor zou kiezen om verder te studeren? Ben je voldoende gemotiveerd en heb je een goede studiemethode? _Stel een lijst op met pro s en contra s Kan je moeilijk kiezen tussen verder studeren en gaan werken. Of weet je al wat je wil doen, maar twijfel je over de studierichting of het beroep dat je wil uitoefenen? Maak dan voor elke optie een lijst met pro s en contra s. Overloop hierbij hoe het zit met je kennis en vaardigheden om die studie te volgen of dat beroep uit te oefenen. Ook de toekomstperspectieven mag je niet uit het oog verliezen: wat zijn mijn doorgroeimogelijkheden in deze job of waar kan ik aan de slag met dat hoger diploma? Vul deze lijsten regelmatig aan en overweeg alle pro s en contra s bij je definitieve keuze.

7 TIPS VOOR EEN DOORDACHTE STUDIE- OF BEROEPSKEUZE 7 A / Sarah zit in het zesde jaar aso Moderne talen-wiskunde. Haar dilemma? B/ Ismaël zit in het zesde jaar tso koel- en warmtetechnieken. Hij twijfelt over wat hij nu verder gaat doen. + De mama van Sarah runt een kleine keten van kledingzaken. In de vakanties werkt Sarah er als verkoopster. Ze doet dat wel graag, maar enkel voor een tijdje. Ze is telkens weer blij als haar vakantiejob erop zit. Haar moeder wil haar liefst in een van de winkels laten werken en haar zo voorbereiden om later de hele zaak over te nemen. Sarah vindt het idee van flink geld verdienen en je eigen baas zijn, best aanlokkelijk. Maar ze beseft ook dat ze keihard zal moeten werken en risico s moet nemen. + Ze is gek op dieren en wil eigenlijk dolgraag dierenarts worden. De leraren op scholen twijfelen: Zal dat niet te zwaar zijn voor jou, Sarah? De eerste jaren is dat stevig blokken en je scores voor wetenschappen vallen wat tegen. Maar Sarah weet dat ze reserves heeft. Ze blokt nu enkel om te slagen. + Haar leraren zien Sarah eerder als verpleegster: Je bent zo sociaal, Sarah. Je hebt zoveel aandacht voor anderen. En daar zijn de wetenschappen niet zo zwaar. Maar als kind al werd Sarah ziek van de geur in een ziekenhuiskamer... Is dat wel iets voor haar? + Koeltechnicus is een knelpuntberoep, dus hij kan meteen aan de slag. Het loon valt goed mee, maar hij is bang dat hij dan nooit meer kan studeren. + Anderzijds lijkt het Ismaël wel wat om verder te studeren. Hij had goede punten en volgens de leerkrachten moet een professionele bachelor wel haalbaar zijn. Maar hij wil liever ineens voor industrieel ingenieur studeren. Hij weet wel dat hij zich dan extra zal moeten inzetten voor wiskunde, maar gelooft dat hij dit aankan. Of misschien toch met een professionele bachelor starten en via een schakeltraject achteraf alsnog opklimmen tot industrieel ingenieur? + Ismaël is ook een actieve medewerker binnen een jeugdcentrum en hij vindt het wel fijn om andere jongeren te helpen met hun problemen. Hij weet niet goed of hij dit als vrijwilliger wil blijven verder doen of als professionele medewerker. Wat kiezen? Meteen geld verdienen? Zich specialiseren binnen zijn studiedomein of iets totaal anders studeren? Wat kiezen? De verzekerde toekomst? Toch doen wat leraren afraden? Kiezen voor wat je spontaan niet zint?

8 8 TIPS VOOR EEN DOORDACHTE STUDIE- OF BEROEPSKEUZE C/ Sven zit in het zesde jaar aso Latijn-wiskunde. Hij worstelt met volgende keuzes. D/ Nikki heeft er een zevende jaar kinderzorg op zitten. Wat gaat ze doen? + Stopt hij gewoon en wordt hij kelner? De vorige zomervakanties werkte hij als hulpkelner in een klasserestaurant aan de kust. Hij heeft er gezien hoe de kelners fors geld verdienen. Hij hoorde hun verhalen: Wij moeten maar een drie- of viertal maanden hard werken. De rest van het jaar is het af en toe een weekend meedraaien. Waarom zou hij eigenlijk verder studeren? + Sven houdt van lezen en schrijven. Hij verslindt een boek of twee per week en is hoofdredacteur van de maandelijkse familiekrant. Ook aan de schoolkrant werkt hij mee. Vandaar zijn droom om Taal- en Letterkunde te studeren en later leraar te worden. Maar bij de kerstexamens had hij een tekort voor Engels en Duits. Hij begreep er niks van. Maar ja, punten zijn punten. Toch blijft die studiekeuze zijn voorkeur hebben. + Voor wiskunde haalt Sven altijd erg goede cijfers. Daarom heeft zijn klastitularis (ook wiskundeleraar) hem al een paar keer aangesproken: Sven, man, jij moet toch voor burgerlijk ingenieur gaan! Maar zijn oudere broer is ingenieur en Sven vindt hem een saaie kerel, zonder enige interesse in cultuur. Die weg wil hij zeker niet inslaan. Wat kiezen? Snel geld? De uitdaging als ingenieur? Zijn droom? + Werken? Ze hoeft zich niet in te schrijven bij de VDAB, want ze kan meteen starten in het kinderopvangverblijf waar ze stage liep. Of toch ook maar inschrijven bij de VDAB? + Studeren? Een secundair-na-secundair tso Leefgroepenwerking lijkt haar wel interessant. De studierichting Orthopedagogie vindt Nikki ook boeiend maar de studies schrikken haar wat af. Ze heeft gehoord dat orthopedagogie ook wordt aangeboden in het hoger beroepsonderwijs (HBO5) van het volwassenenonderwijs. Al vanaf het eerste jaar bestaat de opleiding daar uit veel stage en andere praktijkonderdelen! Maar theorie blijft wel een belangrijk onderdeel, ook in het volwassenenonderwijs. Zou ze dan niet meteen starten aan de hogeschool? Maar het theoretisch gedeelte daar is er nog veel belangrijker. Nee, het is dan beter om eerst in HBO5 te starten en eventueel achteraf nog een bachelor te behalen via een schakeltraject. + Kleuterjuf worden ziet ze ook wel zitten. Maar haar ouders en leerkrachten denken dat dit te zwaar zal zijn. Zo n grote groep kleuters de baas kunnen, is niet haar sterkste punt. Maar zij ziet zichzelf wel voor een klasje staan. Wat kiezen? Meteen aan de slag? Een andere richting inslaan of iets doen waar ze eigenlijk al als kind van droomde, maar door iedereen wordt afgeraden?

9 CHECKLIST VOOR JE NAAR DE SID-IN TREKT 9 Checklist voor je naar de SID-in trekt Je bent wellicht al een tijdje aan het nadenken over wat je verder wil doen na het secundair onderwijs. Een goede beslissing begint met goede informatie. De SID-in s kunnen je hierbij helpen. Je vindt er standen van de verschillende onderwijsinstellingen én van de beroepssectoren. De CLB s zijn er ook aanwezig. Om het maximum te halen uit je bezoek, bekijk je best deze brochure vooraf. Zo kan je al uitmaken over welke opleidingen en sectoren je meer informatie wil en kan je plannen welke standen je zeker wil bezoeken. De volgende vragen zijn nuttig bij het verzamelen van de nodige studie- en beroepsinformatie. Pik er de vragen uit waarop je zeker een antwoord wilt krijgen tijdens de SID-in. Neem jouw lijstje met vragen mee en leg ze aan de informanten voor. _Studie-informatie + Hoelang duurt de opleiding? Welke zijn de toelatingsvoorwaarden? Welke voorkennis moet ik hebben? Is er een ingangsexamen of toelatingsproef? Wanneer gaat die door en hoe kan ik me voorbereiden? + Welke vakken krijg ik en wat houden ze in? + Zijn er keuzerichtingen en vanaf wanneer? + Krijg ik stages? Hoeveel? + Hoe is de opleiding opgevat? Theoretisch, praktisch of een combinatie? + In welke onderwijsinstellingen kan ik de richting van mijn keuze volgen? + Wanneer zijn er info- en opendeurdagen? + Wat is uniek, typisch, aantrekkelijk,... aan deze onderwijsinstelling? Zijn er mogelijkheden voor werkstudenten? + Hoe werkt het examensysteem? + Hoe verlopen de contacten met professoren, docenten, assistenten...? Zijn er mogelijkheden tot studiebegeleiding? + Organiseert de onderwijsinstelling activiteiten in het kader van de internationale uitwisselingsprogramma s? + Wat zijn mijn mogelijkheden na de studies? In welke sectoren kan ik terecht? Welke zijn de huidige tewerkstellingsperspectieven? + Hoe hoog zijn de studiekosten? + Welke sociale voorzieningen zijn er? + Hoe zit het met de bereikbaarheid van de onderwijsinstelling? Welke verblijfsmogelijkheden zijn er? + Tot welke datum kan ik me inschrijven?is er een inschrijvingsstop? _Beroepsinformatie + Wat zijn de voornaamste beroepen in de sector? + Welk(e) beroep(en) kan ik in de sector uitoefenen met de kwalificatie(s) die ik al op zak heb? Kan ik nog verder studeren om me te specialiseren? + Kan ik mij, zonder enige specifieke voorkennis, toch nog omscholen tot een beroep uit deze sector? + Kan ik verder studeren én stage lopen in de sector? + Welke kwalificaties kan ik nog verwerven terwijl ik al aan de slag ben? Bij welke onderwijs- en/of vormingsinstellingen? + Zijn er doorgroeimogelijkheden? Kan ik in de sector een carrière uitbouwen (bijvoorbeeld doorgroeien tot leidinggevende) en hoe pak ik dat best aan? + Zijn er veel openstaande vacatures (in de regio waar ik woon)? Hoe kan ik best solliciteren? + Kan ik ook in het buitenland aan de slag in de sector? + Hoe ziet een gemiddelde werkweek er uit in de sector? Wordt er in ploegen gewerkt? + Wat is mijn startloon? + Welke competenties (kennis, vaardigheden en attitudes) zijn belangrijk in de sector? + Is er opleiding op de werkvloer? + Kan ik in de sector, na enige jaren ervaring, een ervaringsbewijs halen? Zo ja, voor welk(e) beroep(en)? + Kan ik een eigen zaak opstarten of doe ik beter eerst wat ervaring op in de sector?

10 10 wat kan je studeren? / / / S T U D I E - E N O PL E I D I N G S M O GE LI J K H E D E N deel 1 wat kan je studeren? overzicht van alle studiemogelijkheden

11 wat kan je studeren? 11 Dit deel geeft een opsomming van alle studiemogelijkheden, ingedeeld volgens de onderwijsstructuren. Per studierichting staan een of meerdere codes die aangeven waar je de studie kan volgen. In deel 2 vind je per code de naam van de onderwijsinstelling met de contactgegevens. 1.Hoger onderwijs 1.1 De bama-structuur De ba(chelor)-ma(ster)-structuur kwam er na de Bologna-akkoorden tussen Europese landen. De bedoeling was om een meer eenvormige structuur van het hoger onderwijs te creëren. Zo wordt studeren binnen de Europese Unie eenvoudiger. Het hoger onderwijs in Vlaanderen bestaat uit: - het hoger professioneel gericht onderwijs - het academisch gericht onderwijs Het hoger professioneel gericht onderwijs bevat alleen bacheloropleidingen en wordt enkel georganiseerd aan de hogescholen. Het academisch gericht onderwijs bevat bachelor- en masteropleidingen. Het academisch onderwijs wordt georganiseerd aan universiteiten en aan de hogescholen binnen het kader van een associatie. Een associatie is een samenwerkingsverband tussen universiteiten en hogescholen. Ze maken een betere wisselwerking mogelijk tussen onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in de opleidingen aan de hogescholen. Er zijn vijf associaties in Vlaanderen: - Associatie K.U.Leuven - Associatie Universiteit-Hogescholen Limburg - Associatie Universiteit Gent - Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen - Universitaire Associatie Brussel MASTER NA MASTER (MANAMA) Duur: min. 60 studiepunten VOORBEREIDINGSPROGRAMMA Duur:* BACHELOR NA BACHELOR (BANABA) Hogeschool Duur: min. 60 studiepunten MASTER (MA) Hogeschool in associatieverband met universiteit of universiteit. Duur: min. 60 studiepunten VOORBEREIDINGSPROGRAMMA Duur:* SCHAKELPROGRAMMA Duur: tussen 45 en 90 studiepunten VOORBEREIDINGSPROGRAMMA Duur:* PROFESSIONEEL GERICHTE BACHELOR (PBA) Hogeschool Duur: 180 studiepunten ACADEMISCH GERICHTE BACHELOR (ABA) Hogeschool of universiteit Duur: 180 studiepunten * In de voorbereidingsprogramma s zijn de studiepunten vrij te bepalen door de onderwijsinstellingen.

12 12 wat kan je studeren? _Afkortingen en termen _BA: bachelor. Een PBA of professioneel gerichte bachelor leidt op tot een beroep, een academisch gerichte bachelor (ABA) bereidt voor op een masteropleiding. _BANABA of BNB: staat voor bachelor na bachelor: bacheloropleiding van ten minste 60 studiepunten die aansluit op een andere bacheloropleiding, bv. Specialisatie intensieve zorgen en spoedgevallenzorg na een verpleegkundige opleiding. _MA: master. De studieomvang bedraagt ten minste 60 studiepunten en sluit aan op een academische bacheloropleiding of een schakel- of voorbereidingsprogramma. _MANAMA of MNM: staat voor master na master: een masteropleiding nadat je al een master behaalde. _Schakelprogramma: overgangsprogramma tussen professionele bachelor en master met een studieomvang van ten minste 45 studiepunten en ten hoogste 90 studiepunten. _Studiepunt: maat voor studiebelasting waarbij één studiepunt gelijk is aan uur studie, oefeningen, hoorcollege, labo,... De studieomvang van elke opleiding/opleidingonderdeel wordt in studiepunten uitgedrukt. _Voorbereidingsprogramma: een programma dat kan worden opgelegd aan een student die niet in het bezit is van een diploma dat op rechtstreekse wijze toelating verleent tot de opleiding waarvoor hij zich wenst in te schrijven. 1.2 Toelatingsvoorwaarden voor bachelor en master Om toegelaten te worden tot een bacheloropleiding, moet je in het bezit zijn van één van volgende diploma s: - een diploma secundair onderwijs - een diploma hoger onderwijs van het korte type met volledig leerplan - een diploma van het hoger onderwijs voor sociale promotie - een buitenlands diploma of getuigschrift dat gelijkwaardig is aan een van deze diploma s Ook als je niet voldoet aan bovenstaande toelatingsvoorwaarden, kan een instelling je toelaten de opleiding te volgen. Men houdt in dat geval rekening met volgende elementen: humanitaire, medische, psychische of sociale redenen of je kwalificatieniveau, verdiensten of competenties. De instelling legt deze afwijkende toelatingsvoorwaarden vast in het onderwijsreglement. Voor opleidingen in de studiegebieden audiovisuele en beeldende kunst en muziek en podiumkunsten, moet je bovenop de genoemde toelatingsvoorwaarden ook slagen voor een artistiek toelatingsexamen eigen aan deze opleidingen. De hogeschool waar je je wenst in te schrijven, neemt dit toelatingsexamen af. Ook voor de universitaire opleidingen geneeskunde en tandheelkunde moet je een toelatingsexamen afleggen. Dat examen wordt centraal georganiseerd. Alle informatie daarover vind je op de website

13 wat kan je studeren? 13 Om rechtstreeks toegelaten te worden tot een masteropleiding, moet je in het bezit zijn van een academisch bachelordiploma. Ben je echter in het bezit van een professioneel bachelordiploma dan kan een instelling je pas toelaten tot een masteropleiding als je eerst met succes een schakelprogramma hebt afgewerkt. Een instelling kan de toelating tot een masteropleiding beperken tot afgestudeerden van een welbepaalde bacheloropleiding. Als je niet in het bezit bent van een diploma van deze bacheloropleiding, kan de instelling je niettemin toelaten, op voorwaarde dat je succesvol een voorbereidingsprogramma hebt afgewerkt. 1.3 Leerkrediet Elke student krijgt bij zijn/haar inschrijving in het hoger onderwijs een leerkrediet. Dat is een rugzak met 140 studiepunten. Voor je inschrijving haal je de studiepunten die je opneemt uit je rugzak. Als je slaagt, krijg je ze terug. De eerste 60 studiepunten waarvoor je slaagt, krijg je zelfs dubbel terug. De bedoeling van het leerkrediet is je te stimuleren een bewuste studiekeuze te maken en om de hogeschool of universiteit aan te sporen je studievoortgang te bewaken. Als je leerkrediet op nul komt, dan kun je je enkel nog inschrijven met de toestemming van de instelling (hogeschool of universiteit) en kan de instelling het studiegeld verdubbelen. Als je na je inschrijving ontdekt dat je toch een verkeerde studiekeuze gemaakt hebt en dus van opleiding wilt veranderen, dan kan dit gevolgen hebben voor jouw leerkrediet. Als generatiestudent (een student die zich de eerste keer in het hoger onderwijs inschrijft voor een bacheloropleiding) krijg je het volledige leerkrediet terug als je voor 1 december van opleiding verandert. Als je tussen 1 december en 15 maart verandert van opleiding, dan krijg je nog de helft terug. Voor niet-generatiestudenten bepaalt elke instelling zelf de datum tot waarop een wijziging in je inschrijving gevolgen heeft voor jouw leerkrediet. Deze datum vind je in het onderwijs- en examenreglement van de instelling. Op het ogenblik dat je een masterdiploma behaalt, worden er 140 studiepunten terug afgetrokken van jouw leerkrediet. Als je daarna nog een bachelor- of masterdiploma wilt behalen, zal je dat dus zelf moeten bekostigen, tenzij je nog een positief leerkrediet overhebt. Als je een professionele of academische bachelor behaalt, wordt er niets afgetrokken van je leerkrediet. Op deze manier wil de overheid met haar beperkte budget toch aan iedereen de kans geven om een masterdiploma te behalen. Als je na het afstuderen of verlaten van het hoger onderwijs geen 60 studiepunten meer overhebt op jouw leerkrediet, kan je terug leerkrediet opbouwen. Jaarlijks krijg je 10 studiepunten toegekend tot een maximum van 60 studiepunten. Zodra dit leerkrediet opgebruikt is, zal je wel zelf je bijkomende opleiding(en) in het hoger onderwijs moeten bekostigen. Alle informatie over het leerkrediet vind je op Via deze website kan je ook de stand van je eigen leerkrediet opvolgen.

14 14 wat kan je studeren? 1.4 Studiefinanciering Studeren kost een flinke duit: de aankoop van boeken, treinabonnement, huur van een kot...studietoelagen zijn er om het je financieel wat makkelijker te maken. Om voor een studietoelage in aanmerking te komen, moet je wel aan een aantal inkomens-, nationaliteits- en pedagogische voorwaarden voldoen. Je kan een studietoelage verkrijgen voor het volgen van twee bachelors, één master, één voorbereidingsprogramma, één schakelprogramma en één specifieke lerarenopleiding aan een hogeschool of universiteit. Studenten kunnen vaker en gemakkelijker veranderen van studierichting dan vroeger. De studievoortgang wordt nu bepaald aan de hand van het aantal studiepunten waarvoor je het afgelopen academiejaar geslaagd was. Studenten beschikken nu over een studietoelagekrediet (analoog met leerkrediet, zie p. 13) Het studietoelagekrediet is vergelijkbaar met een rugzakje waarvan de inhoud jaarlijks gebruikt én opnieuw aangevuld wordt op basis van de studiepunten waarvoor je je inschrijft en die je dan verwerft (= de studiepunten waarvoor je slaagt). Je moet enkel een beroep doen op je jokerkrediet wanneer je niet geslaagd bent. Wil je elders binnen de Europese Hogeronderwijsruimte (45 landen) studeren? Neem dan je studietoelage mee. Meer informatie vind je op of bel naar 1700, het gratis nummer van de Vlaamse overheid. 1.5 lerarenopleiding Als je leraar wilt worden heb je twee mogelijkheden: of je volgt de geïntegreerde lerarenopleiding, of je volgt de specifieke lerarenopleiding. Beide lerarenopleidingen brengen een student de basiscompetenties van leraar bij en resulteren in het diploma van leraar. Toch zijn er verschillen tussen beide opleidingen. Een woordje uitleg: De geïntegreerde lerarenopleiding is een bacheloropleiding die je kunt volgen aan een hogeschool. Het is een opleiding van 180 studiepunten die vakinhoudelijke kennis en pedagogische competenties integreert. Van de 180 studiepunten worden minstens 45 studiepunten als praktijk ingevuld. Deze bachelor resulteert in het diploma van kleuteronderwijzer, leraar in het lager onderwijs (onderwijzer) of leraar in het secundair onderwijs groep 1 (regent). In de geïntegreerde lerarenopleiding voor het secundair onderwijs kies je voor twee vakken die je dan later zal mogen onderwijzen. De specifieke lerarenopleiding is een opleiding van 60 studiepunten die je volgt na een vakinhoudelijke opleiding (bijvoorbeeld een master). De opleiding spitst zich toe op de verwerving van pedagogische competenties. Van de 60 studiepunten moet de helft (30 studiepunten) aan praktijk besteed worden. De specifieke lerarenopleiding wordt aangeboden door de universiteiten, de hogescholen én de centra voor volwassenenonderwijs. Het diploma dat je behaalt is een diploma van leraar en heeft dezelfde waarde in de drie instellingen. Hiermee kan je onder andere lesgeven in de hogere graden van het secundair onderwijs. De specifieke lerarenopleiding vervangt de academische initiële lerarenopleiding (AILO), de initiële lerarenopleiding van academisch niveau (ILOAN) en het getuigschrift pedagogische bekwaamheid (GPB). Meer info:

15 wat kan je studeren? Professioneel gerichte bachelor- opleidingen Een professioneel gerichte bacheloropleiding omvat 180 studiepunten (komt overeen met 3 studiejaren) en bereidt rechtstreeks voor op een job onmiddellijk na de studie (vandaar: professioneel ). Deze opleidingen vind je in hogescholen. _Inhoud In de theorielessen is de benadering van de leerstof eerder concreet. Je bespreekt theoretische modellen en hun toepassingsmogelijkheden in de dagelijkse praktijk. Hoe zit iets in elkaar? Hoe ontstaat iets? Hoe herken je het? Hoe kan je het herstellen? Hoe kan je erop inwerken? Welke zijn voor- en nadelen? Welke technieken kan je gebruiken? In de praktijklessen ga je proefondervindelijk om met de materie die in de theoretische lessen aan bod is gekomen. Vaak worden er specifieke beroepsvaardigheden aangeleerd en getraind. Tijdens de stageperiode maak je uitgebreid kennis met je toekomstig werkveld en leer je omgaan met beroepseigen mogelijkheden en moeilijkheden (stress, werk- en tijdsdruk, organisatieproblemen, beperkte financiële middelen,...). _Moeilijkheidsgraad Je krijgt meer leerstof te verwerken dan in het secundair onderwijs. Meestal krijg je een goed aaneensluitend geheel van lessen en stages. De lessen hebben meestal plaats in kleinere groepen. De afstand tussen student en docent is klein. Er wordt een beroep gedaan op je redeneer- en vooral op je werkvermogen. _Onderverdeling Professioneel gerichte bacheloropleidingen vind je in volgende studiegebieden: architectuur; audiovisuele en beeldende kunst; biotechniek; gezondheidszorg; handelswetenschappen en bedrijfskunde; industriële wetenschappen en technologie; muziek en podiumkunsten; nautische wetenschappen; onderwijs; sociaal-agogisch werk. _Vervolgopleidingen Na een professioneel gerichte bacheloropleiding kan je: - een andere professioneel gerichte bacheloropleiding volgen; - een masteropleiding volgen maar dan moet je eerst slagen voor een schakelprogramma (45 tot 90 studiepunten).

16 16 wat kan je studeren? _Studiemogelijkheden De cijfers en letters na elke opleiding verwijzen naar deel 2 met de lijst van onderwijsinstellingen vanaf p. 54. Per studiegebied zijn alle basisopleidingen (vet gedrukt) aangevuld met de afstudeerrichtingen (niet vet gedrukt en voorafgegaan door een liggend streepje). _Architectuur Specifieke accenten: tekenen, ontwerpen, vormstudie, toegepaste wetenschappen. Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL Toegepaste architectuur 25B Interieurvormgeving 13C 16 28E 23A Landschaps- en tuinarchitectuur 15F 23E _Audiovisuele en beeldende kunst Specifieke accenten: kunst, culturele vorming, tekenen, grafiek. Beeldende vormgeving Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL 28F _Biotechniek Specifieke accenten: toegepaste wetenschappen, land- en tuinbouw, bedrijfseconomie. Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL Agro- en biotechnologie 12A 21F 23E 24B 27E - Agro-industrie 24B 27E - Biotechnologie 12A 21F 27E - Dierenzorg 12A 23E 24B 27E - Groenmanagement 21F 23E 24B 27E - Landbouw 12A 23E 24B 27E - Tuinbouw 12A 27E - Voedingsmiddelentechnologie 12A 23E _Gezondheidszorg Specifieke accenten: toegepaste wetenschappen, medische wetenschappen (anatomie, fysiologie/pathologie), mens- en maatschappijvakken. Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL Biomedische laboratoriumtechnologie 9I 11A 12A 15F 18A 20F 23F 24A 25B 26A - Farmaceutische en biologische 9I 11A 12A 15F 18A 23F 24A 25B laboratoriumtechnologie - Medische laboratoriumtechnologie 9I 11A 12A 15F 18A 20F 23F 24A 25B 26A

17 wat kan je studeren? 17 Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL Ergotherapie 8J 12A 14F 21D 22A 23F 25C 26A Logopedie en audiologie 10B 22A 23F 26A - Audiologie 10B 22A 23F 26A - Logopedie 10B 22A 23F 26A Medische beeldvorming 14F Optiek & optometrie 14F Orthopedie 12A - Orthopedische technologie 12A - Schoentechnologie voor sport en revalidatie 12A Podologie 22A Verpleegkunde 8J 9B 12B 12D 13D 14F 15F 18A 20A 21D 22A 23F 24B 24C 25B 26A 27B 27E - Geriatrische verpleegkunde 8J 9B 12B 12D 15F 18A 20A 23F 24C 26A 27E - Kinderverpleegkunde 8J 9B 12B 12D 15F 18A 20A 21D 22A 23F 26A 27B 27E 13D - Psychiatrische verpleegkunde 8J 9B 12B 12D 15F 18A 20A 21D 22A 23F 24B 26A 27B 27E 13D - Sociale verpleegkunde 8J 9B 12B 12D 15F 18A 20A 21D 22A 23F 24B 26A 27B 13D - Ziekenhuisverpleegkunde 8J 9B 12B 12D 15F 18A 20A 21D 22A 23F 24B 26A 27B 27E 13D 24C Voedings- en dieetkunde 11A 12A 15F 18A 23F 24A 26A Vroedkunde 8J 9B 12B 12D 15F 18A 20A 21D 22A 24B 26A 27B _Handelswetenschappen en bedrijfskunde Specifieke accenten: economie, boekhouden, talen, recht, toegepaste informatica. Bedrijfsmanagement 8H 9A 11B 12A 12C 13D - Accountancy-fiscaliteit 8H 9A 12A 12C 13D Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL 14G 18B 19A 20E 21B 22A 23C 23M 24C 25B 26A 27A 14G 18B 19A 20E 21B 22A 23C 23M 25B 26A 27A 24C - Eventmanagement 27A - Financie- en verzekeringswezen 8H 9A 12A 12C 14G 18B 19A 20E 21B 22A 23C 23M 25B 27A 13D - Internationaal ondernemen 13D - Internationaal ondernemen (ION!) (1) 8H 9A 11B - KMO-management 9A 23C 23M - Logistiek management 8H 9A 12A 13D 14G 20E 21B 23C 23M 25B 27A - Marketing (2) 8H 9A 12A 12C 14G 18B 20E 21B 22A 23C 23M 25B 27A 13D 24C - Milieumanagement 20E 23C - Rechtspraktijk 9A 11B 12A 18B 20E 21B 22A 23C 26A 12C - Sport- en cultuurmanagement 26A Communicatiemanagement 11B 13B 15A 19A 22A 25C

18 18 wat kan je studeren? Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL - Commerciële communicatie 11B 13B 19A 22A 25C - Event, concept en organisatie 13B - Public relations en voorlichting 11B 13B 19A 22A 25C Hotelmanagement 11B 15A 26A Informaticamanagement en multimedia 13A Journalistiek 11B 13B 15A 19A 22A 25C Netwerkeconomie 25B Office management 8H 9A 11B 12A 14G 15A 18A 19A 20E 21B 22A 23B 23M 25B 25C 26A 12C 13B 18B 24C 27A - Bedrijfsvertaler-tolk 9A 12A 18B 19A 20E 21B 23B 23M 25C 26A - Event- en projectmanagement 9A - Intercultural relations management 13B - Management assistant 8H 9A 11B 12A 12C 13B 14G 15A 18B 19A 20E 21B 22A 23B 23M 24C 25B 25C 26A 27A - Medical management assistant 9A 11B 12C 18A 21B 23B 24C 25B 25C Toegepaste informatica 8H 9A 12A 14G 15E 18A 19E 21B 23B 23M 25B 27D - Applicatieontwikkeling 9A 19E 21B 27D - Softwaremanagement 9A 21B 27D - Systemen en netwerkbeheer 9A 19E 21B Toerisme en recreatiemanagement 13A 15A 19A 25C 26A (1) Internationaal Ondernemen ION! is een Vlaams-Nederlandse ondernemersopleiding op hogeschoolniveau. De Kamers van Koophandel van Antwerpen en Breda, het MKB Brabant, de Hogeschool Antwerpen, de Karel de Grote-Hogeschool en de Plantijn Hogeschool ontwikkelden dit transnationaal studieprogramma in samenwerking met de Avans-Hogeschool in Breda. (2) ook in het Engels te volgen aan 18B: Bachelor in Business Management - Marketing _Industriële wetenschappen en technologie Specifieke accenten: toegepaste wetenschappen, toegepaste wiskunde, grondstoffenleer, materialenleer, technologie. Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL Audiovisuele technieken: assistentie 15C - Assistentie audiovisueel 15C - Podiumtechnieken 15C Audiovisuele technieken: beeld-geluid-montage 15C - Beeld 15C - Geluid 15C - Montage 15C Audiovisuele technieken: film, tv en video 28C Audiovisuele technieken: fotografie 9D 28C Autotechnologie 9I 28A 27D - Auto-elektronica 9I - Bedrijfsvoertuigen 9I - Mototechnologie 9I

19 wat kan je studeren? 19 Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL - Personenwagens 9I Bouw 12A 16 19E 24C Chemie 9I 11A 12A 18A 20F 23L 24A 26B - Biochemie 9I 11A 12A 18A 20F 23L 24A - Chemie 9I 11A 12A 18A 20F 23L 24A 26B - Milieuzorg 12A 18A 23L 24A 26B - Procestechnologie 9I 11A 12A 18A 20F Elektromechanica 11C 12A 28A 19E 20F 23L 24C 26B 27D - Automatisering 11C 28A 20F 23L 26B 27D - Elektromechanica 12A 20F 23L 24C 26B 27D - Industrial management 27D - Klimatisering 11C 12A 28A 19E 20F 23L 24C 27D - Medische instrumentatie 24C - Onderhoudstechnologie 11C 12A 28A 19E 20F - Procesautomatisering 11C 12A 24C - Technisch-commercieel adviseur 11C Elektronica-ICT 8E 12A 28A 19E 20F 24A 26B 27D - Elektronica 8E 12A 28A 20F 24A 26B 27D - ICT 8E 12A 28A 20F 24A 26B 27D Elektrotechniek 12A 20F 24A 27D Facilitair management 24B Grafische en digitale media 8K 22E - Cross-media ontwerp 8K 22E - Grafimediabeleid 22E - Grafimediatechnologie 8K 22E - Multimediaproductie 22E Houttechnologie 23L Logistiek 12A Luchtvaart 26B - Aspirant-lijnpiloot 26B - Luchtvaarttechnologie 26B Mechanische ontwerp- en productietechnologie 28A 24A 27D - Kunststofverwerking 27D - Mechanische ontwerp- en productietechnologie 27D Milieuzorg 15F 20F Modetechnologie 23L Multimedia en communicatietechnologie 9I 25D - Digital arts and entertainment 25D - Industrieel productontwerpen 25D - Multimedia en communicatietechnologie 25D Textieltechnologie 23L Vastgoed 8M 23L 24C - Landmeten 8M 23L - Makelaardij 8M 23L

20 20 wat kan je studeren? _Muziek en podiumkunsten Specifieke accenten: lichaamsontwikkeling, danstechniek, danspraktijk, medialeer, repertoirestudie. Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL Dans 8I Musical 15B Pop- en rockmuziek 21G - Muziekmanagement 21G - Muziektechniek 21G - Muzikant 21G _Nautische wetenschappen Specifieke accenten: scheepstechnologie, toegepaste wetenschappen, toegepaste wiskunde. Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL Scheepswerktuigkunde (1) 7 1) ook in het Frans te volgen. _Onderwijs Specifieke accenten: pedagogie, psychologie, didactiek, vakkenopleiding. Antwerpen VL-Bra & bhg Limburg Oost-VL West-VL Kleuteronderwijs 8D 8L 9F 12F 14B 15F 17A 19B 20B 22F 23I 24C 25A 26A 27G 13D 18C 18E Lager onderwijs 8D 8L 9F 12E 12F 13D 14B 15F 17A 18C 18E 19B 20B 22B 23I 24B 24C 25A 26A 27F 27G Secundair onderwijs 8D 8L 9G 11A 14B 14C 15F 19B 20C 21C 22B 23I 24B 25A 26A 27F 12E 12F 13D 17A 18C - Aardrijkskunde 8D 9G 12F 14B 15F 17A 19B 20C 22B 23I 24B 25A 26A 27F 13D 18C - Bewegingsrecreatie 8D 9G 12E 14C 15F 17A 19B 20C 22B 23I 24B 25A 27F 18C - Bio-esthetiek 15F 22B - Biologie 8D 9G 11A 14B 15F 17A 19B 20C 22B 23I 24B 25A 26A 27F 12F 13D 18C - Biotechnieken 17A - Bouw 8L - Burotica 8D - Chemie 20C 24B - Duits 24B - Economie 8D 9G 12F 13D 14B 15F 17A 18C 19B 20C 21C 22B 23I 24B 25A 26A 27F - Elektriciteit 8L 13D 17A 20C 24B 26A - Engels 8D 9G 12F 13D 14B 15F 17A 18C 19B 20C 21C 22B 23I 24B 25A 26A 27F - Frans 8D 9G 12F 13D 14B 15F 17A 18C 19B 20C 21C 22B 23I 24B 25A 26A 27F

Studiegebied Gezondheidszorg Studiegebied Onderwijs Campus Nieuwland Nieuwland 198, 1000 Brussel T 02 512 32 59, F 02 512 80 14

Studiegebied Gezondheidszorg Studiegebied Onderwijs Campus Nieuwland Nieuwland 198, 1000 Brussel T 02 512 32 59, F 02 512 80 14 14 HOGESCHOOL-UNIVERSITEIT BRUSSEL Stormstraat 2, 1000 Brussel T 02 210 12 11, F 02 217 64 64, E info@hubrussel.be http://www.hubrussel.be 14A Studiegebied Economie en management Campus Stormstraat Stormstraat

Nadere informatie

Artesis Hogeschool Antwerpen Studiegebied Graad en kwalificatie Afstudeerrichting

Artesis Hogeschool Antwerpen Studiegebied Graad en kwalificatie Afstudeerrichting Artesis Hogeschool Antwerpen Architectuur Architectuur; Industriële wetenschappen en technologie Audiovisuele en beeldende kunst Gezondheidszorg Bachelor in de architectuur Bachelor in de interieurarchitectuur

Nadere informatie

DE STRUCTUUR VAN HET HOGER ONDERWIJS

DE STRUCTUUR VAN HET HOGER ONDERWIJS Het hoger onderwijs in Vlaanderen kent twee soorten onderwijs: het hoger professioneel onderwijs en het academisch onderwijs. Je kan een opleiding volgen aan een hogeschool of aan een universiteit. Bron:

Nadere informatie

TOELATINGSVOORWAARDEN 'WAT NA JE DIPLOMA'

TOELATINGSVOORWAARDEN 'WAT NA JE DIPLOMA' TOELATINGSVOORWAARDEN 'WAT NA JE DIPLOMA' In de volgende lijst kan je op zoek gaan naar een geschikte opleiding. Dit overzicht is gebaseerd op de toelatingsvoorwaarden versie 2010-2011. - toelatingsvoorwaarden

Nadere informatie

SCHOOLBEVOLKING. Deel 1. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs. 5.2. Hogescholenonderwijs

SCHOOLBEVOLKING. Deel 1. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs. 5.2. Hogescholenonderwijs Deel 1 SCHOOLBEVOLKING 1 Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs 5.2. Hogescholenonderwijs OMVORMINGSTABEL VAN OPLEIDINGEN EN OPTIES NAAR PROFESSIONEEL GERICHTE BACHELORSOPLEIDINGEN Opleidingen en opties per studiegebied

Nadere informatie

Verder studeren in het hoger onderwijs

Verder studeren in het hoger onderwijs Verder studeren in het hoger onderwijs (vermelde richtingen: studenten zitten minstens in hun 2 de jaar nieuwe structuur Bachelor) Na EM (Economie - Moderne Talen) Academische Bachelor Communicatiewetenschappen

Nadere informatie

WAT NA HET SECUNDAIR ONDERWIJS? NAJAAR 2011

WAT NA HET SECUNDAIR ONDERWIJS? NAJAAR 2011 WAT NA HET SECUNDAIR ONDERWIJS? NAJAAR 2011 Kies wat jij echt wil... to do : vergeet je checklist achteraan niet mee te nemen naar de sid-in! www.sidin.be TIPS VOOR EEN DOORDACHTE STUDIE- OF BEROEPSKEUZE

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Oktobertelling 2015. Bekendmaking studentenaantallen Vlaamse hogescholen

Oktobertelling 2015. Bekendmaking studentenaantallen Vlaamse hogescholen Oktobertelling 2015 Bekendmaking studentenaantallen Vlaamse hogescholen www.vlhora.be 1 1. Aantal studenten Professioneel gerichte bachelor 2010 2011 2012 2013 2014 2015 15tov14 Audiovisuele en Beeldende

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

Vraag nr. 38 van 16 oktober 2012 van GOEDELE VERMEIREN

Vraag nr. 38 van 16 oktober 2012 van GOEDELE VERMEIREN VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 38 van 16 oktober 2012 van GOEDELE VERMEIREN Hoger onderwijs Studenten zonder

Nadere informatie

Toelatingsvoorwaarden Academiejaar 2011-2012 Rechtstreekse instroom tot de master-opleidingen

Toelatingsvoorwaarden Academiejaar 2011-2012 Rechtstreekse instroom tot de master-opleidingen Toelatingsvoorwaarden Academiejaar 2011-2012 Rechtstreekse instroom tot de master-opleidingen Dit document bevat het overzicht van de toelatingsvoorwaarden alle initiële masteropleidingen, schakel- en

Nadere informatie

Tweede en derde graad ASO

Tweede en derde graad ASO Tweede en derde graad ASO Economie Eigenheid: wordt in twee paketten aangeboden: met meer moderne talen of met meer wiskunde het vak economie bestaat uit algemene economie en bedrijfswetenschappen (daar

Nadere informatie

Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt.

Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt. EEN OPLEIDING KIEZEN Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt. Wat moet je doen? 1. Lees de instructie en de zoektips

Nadere informatie

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2004. Academiejaar 2004-2005

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2004. Academiejaar 2004-2005 B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2004 Academiejaar 2004-2005 Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap departement Onderwijs Inhoudsopgave Hoger onderwijs

Nadere informatie

Wat na je bacheloropleiding aan Hogeschool PXL?

Wat na je bacheloropleiding aan Hogeschool PXL? Wat na je bacheloropleiding aan Hogeschool PXL? n Bachelor in de agro- en biotechnologie 2 Beste PXL-student, Als (bijna) kersverse professionele bachelor zoek je misschien een geschikte overgang naar

Nadere informatie

W AT N A HE T SEC UNDAI R O ND ER WI JS? N

W AT N A HE T SEC UNDAI R O ND ER WI JS? N najaar 2013? tips voor een doordachte studiekeuze 5 doel en structuur van de brochure 7 1 De 2 Wat kan je studeren? 8 1. Hoger onderwijs 9 1.1 De bama-structuur 9 1.2 Toelatingsvoorwaarden voor bachelor

Nadere informatie

Aantal uitgereikte diploma's voor het academiejaar 2003-2004 ingedeeld per cyclus, studiegebied, nationaliteit en geslacht - per universiteit

Aantal uitgereikte diploma's voor het academiejaar 2003-2004 ingedeeld per cyclus, studiegebied, nationaliteit en geslacht - per universiteit Academiejaar 2004-2005 UNIVERSITAIR ONDERWIJS Aantal uitgereikte diploma's voor het academiejaar 2003-2004 ingedeeld per cyclus, studiegebied, en geslacht - per universiteit Katholieke universiteit Brussel

Nadere informatie

Katholieke Universiteit Brussel

Katholieke Universiteit Brussel Academiejaar 2003-2004 UNIVERSITAIR ONDERWIJS Aantal uitgereikte diploma's voor het academiejaar 2002-2003 ingedeeld per cyclus, studiegebied, nationaliteit en geslacht - per universiteit Katholieke Universiteit

Nadere informatie

W AT N A HE T SEC UNDAI R O ND ER WI JS? N

W AT N A HE T SEC UNDAI R O ND ER WI JS? N najaar 2013? tips voor een doordachte studiekeuze 5 doel en structuur van de brochure 7 1 De 2 Wat kan je studeren? 8 1. Hoger onderwijs 9 1.1 De bama-structuur 9 1.2 Toelatingsvoorwaarden voor bachelor

Nadere informatie

BASISONDERWIJS Leerlingen. HOGER ONDERWIJS Studenten en cursisten. A Hoger beroepsonderwijs. B Hogescholen/universiteiten

BASISONDERWIJS Leerlingen. HOGER ONDERWIJS Studenten en cursisten. A Hoger beroepsonderwijs. B Hogescholen/universiteiten BASISONDERWIJS Leerlingen HOGER ONDERWIJS Studenten en cursisten A Hoger beroepsonderwijs 1 cursisten HBO5 verpleegkunde (1) 3 inschrijvingen in de specifieke lerarenopleiding van het volwassenenonderwijs

Nadere informatie

4.5686311.5681.156 568 3.4481.996. Hoger onderwijs in cijfers. Studentenaantallen op 31 oktober 2007

4.5686311.5681.156 568 3.4481.996. Hoger onderwijs in cijfers. Studentenaantallen op 31 oktober 2007 1.800 5.023 465 212 4.5686311.5681.156 800 7.812 95 418 568 3.4481.996 631 Hoger onderwijs in cijfers Studentenaantallen op 31 oktober 2007 Academiejaar 2007-2008 Hoger onderwijs in cijfers Studentenaantallen

Nadere informatie

LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN

LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN 4106 MONITEUR BELGE 28.01.2013 BELGISCH STAATSBLAD LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN

Nadere informatie

Onderzoek. Stappenplan

Onderzoek. Stappenplan tudiekeuze Als het einde van het secundair onderwijs dichtbij komt, moet je een belangrijke keuze maken. Ga je verder studeren of zoek je een job? Beide keuzes kosten veel energie en hebben een redelijk

Nadere informatie

Dag van de Wiskunde 22/11/2008

Dag van de Wiskunde 22/11/2008 Dag van de Wiskunde Statistiek op KATHO Ann Vanmarcke Statistiek in Bedrijfsmanagement Overgang SO-HO Statistiek op KATHO Statistiek op KATHO 1 STUDIEGEBIED BIOTECHNIEK» Bachelor in de Agro- en Biotechnologie

Nadere informatie

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003. Academiejaar 2003-2004

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003. Academiejaar 2003-2004 B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003 Academiejaar 2003-2004 Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap departement Onderwijs Inhoudsopgave Hoger onderwijs

Nadere informatie

LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN

LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN 93900 MONITEUR BELGE 29.11.2013 Ed. 2 BELGISCH STAATSBLAD LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS-

Nadere informatie

LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN

LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN 93900 MONITEUR BELGE 29.11.2013 Ed. 2 BELGISCH STAATSBLAD LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS-

Nadere informatie

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de Codex Hoger Onderwijs van 11 oktober 2013, bekrachtigd bij het decreet van 20 december 2013, artikel II.

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de Codex Hoger Onderwijs van 11 oktober 2013, bekrachtigd bij het decreet van 20 december 2013, artikel II. Besluit van de Vlaamse Regering tot vastlegging van de lijst van de bachelor- en masteropleidingen die per instelling worden aangeboden in het hoger onderwijs in Vlaanderen DE VLAAMSE REGERING, Gelet op

Nadere informatie

HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS

HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS AANTAL INSCHRIJVINGEN OP 31 OKTOBER 2014 ACADEMIEJAAR 2014-2015 INHOUDSTAFEL Inhoudstafel... 1 Inleiding... 2 Organisatie van het hoger onderwijs in Vlaanderen... 3 Evoluties

Nadere informatie

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het advies van de Inspectie van Financiën, gegeven op 25 augustus 2015; BESLUIT:

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het advies van de Inspectie van Financiën, gegeven op 25 augustus 2015; BESLUIT: Besluit van de Vlaamse Regering tot vastlegging van de lijst van de bachelor- en masteropleidingen die per instelling worden aangeboden in het hoger onderwijs in Vlaanderen DE VLAAMSE REGERING, Gelet op

Nadere informatie

SCHAKELPROGRAMMA S UHASSELT

SCHAKELPROGRAMMA S UHASSELT SCHAKELPROGRAMMA S UHASSELT Heb je een professioneel bachelordiploma op zak en wil je een academische master behalen? Dat kan! Via een schakelprogramma kun je doorstromen naar een bepaalde master. Het

Nadere informatie

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de Codex Hoger Onderwijs van 11 oktober 2013, bekrachtigd bij het decreet van 20 december 2013, artikel II.

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de Codex Hoger Onderwijs van 11 oktober 2013, bekrachtigd bij het decreet van 20 december 2013, artikel II. Besluit van de Vlaamse Regering tot vastlegging van de lijst van de bachelor- en masteropleidingen die per instelling worden aangeboden in het hoger onderwijs in Vlaanderen DE VLAAMSE REGERING, Gelet op

Nadere informatie

Onderzoek. Stappenplan

Onderzoek. Stappenplan Als het einde van het secundair onderwijs dichtbij komt, moet je weer een belangrijke keuze maken. Ga je verder studeren of zoek je een job. Beide keuzes kosten veel energie en hebben een redelijk grote

Nadere informatie

Overzicht. Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen

Overzicht. Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen Start to study Overzicht Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen Hoe maak je een goede studiekeuze? Studiekeuze Neem je tijd! begin

Nadere informatie

Elfde Liniestraat 24 3500 HASSELT. Tel. (011) 23 88 88 Fax (011) 23 88 89. Email: info@phlimburg.be Website: http://www.phlimburg.

Elfde Liniestraat 24 3500 HASSELT. Tel. (011) 23 88 88 Fax (011) 23 88 89. Email: info@phlimburg.be Website: http://www.phlimburg. Provinciale Hogeschool Limburg Elfde Liniestraat 24 3500 HASSELT Tel. (011) 23 88 88 Fax (011) 23 88 89 Email: info@phlimburg.be Website: http://www.phlimburg.be DEPARTEMENT ARCHITECTUUR en beeldende kunst

Nadere informatie

Infotheek van de vrije CLB s - Steekkaarten studierichtingen 1

Infotheek van de vrije CLB s - Steekkaarten studierichtingen 1 1 KATHOLIEKE UNIVERSITEIT BRUSSEL Centrum studie- en studentenbegeleiding Vrijheidslaan 17, 1081 Brussel T 02 412 42 11 F 02 412 42 00 info@kubrussel.ac.be http://www.kubrussel.ac.be Infotheek van de vrije

Nadere informatie

Campus Dansaert Campus Jette 2011

Campus Dansaert Campus Jette 2011 Campus Dansaert Campus Jette 2011 Talenttraining www.erasmushogeschool.be partner in de Universitaire Associatie Brussel Talenttraining? Ben ik goed voorbereid op het hoger onderwijs? Wat boeit me? Waarin

Nadere informatie

studiegebied Architectuur

studiegebied Architectuur Het pleidingsaanbd aan de hgeschlen vr het academiejaar 2011-2012 vindt u hiernder. Vr de verdere specificatie ver welke hgeschlen en in welke steden deze pleidingen wrden aangebden, verwijzen we u graag

Nadere informatie

Wat na het secundair onderwijs?

Wat na het secundair onderwijs? Wat na het secundair onderwijs? WICO Campus Sint- Hubertus 15 oktober 2013 Inleiding Ø Verder studeren: een noodzaak na ASO. Een diploma Hoger Onderwijs verhoogt je kansen aanzienlijk op de arbeidsmarkt.

Nadere informatie

UNIVERSITEITEN IN VLAANDEREN

UNIVERSITEITEN IN VLAANDEREN UNIVERSITEITEN IN VLAANDEREN In Vlaanderen is er een universiteit in elke provincie, maar je kan niet alle opleidingen aan elke universiteit volgen. Wat kan je waar studeren? Bron: www.ond.vlaanderen.be

Nadere informatie

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen.

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen. VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS

HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS AANTAL INSCHRIJVINGEN OP 31 OKTOBER 2011 ACADEMIEJAAR 2011-2012 INHOUDSTAFEL Inhoudstafel... 2 Inleiding... 3 Organisatie van het hoger onderwijs in Vlaanderen... 4 Evoluties

Nadere informatie

Wat na het secundair onderwijs?

Wat na het secundair onderwijs? Wat na het secundair onderwijs? Najaar 2014 Vlaanderen is onderwijs & vorming doel en structuur van de brochure Inleiding Geeft je tips bij het maken van een doordachte studie- of beroepskeuze. Je vindt

Nadere informatie

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

KONINKLIJK ATHENEUM KEERBERGEN

KONINKLIJK ATHENEUM KEERBERGEN KONINKLIJK ATHENEUM KEERBERGEN INFORMATIE OVER STUDIEMOGELIJKHEDEN SCHOOLJAAR 2015 2016 VOORWOORD Geachte ouders, beste leerlingen Onze school biedt een ruime waaier van studierichtingen aan in het Algemeen

Nadere informatie

HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS

HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS AANTAL INSCHRIJVINGEN OP 31 OKTOBER 2010 ACADEMIEJAAR 2010-2011 INHOUDSTAFEL Inhoudstafel... 2 Inleiding... 3 Organisatie van het hoger onderwijs in Vlaanderen... 4 Evoluties

Nadere informatie

Hoger onderwijs in Vlaanderen. Informatiebrochure 2012

Hoger onderwijs in Vlaanderen. Informatiebrochure 2012 Hoger onderwijs in Vlaanderen Informatiebrochure 2012 Inhoud Inleiding...2 Soorten instellingen...3 Soorten opleidingen...3 Nieuw vanaf 2013-2014: integratie academische hogeschoolopleidingen in de universiteiten...5

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN. Vraag nr. 426 van 9 april 2014 van ANN BRUSSEEL

VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN. Vraag nr. 426 van 9 april 2014 van ANN BRUSSEEL VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 426 van 9 april 2014 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

VERDER STUDEREN NA JE BACHELORDIPLOMA

VERDER STUDEREN NA JE BACHELORDIPLOMA VERDER STUDEREN NA JE BACHELORDIPLOMA 2014-2015 Folder-verder studeren_2014.indd 1 10/03/14 12:10 ZIN OM VERDER TE STUDEREN? Meer dan 45% van de studenten aan de Arteveldehogeschool studeert succesvol

Nadere informatie

HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS

HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS AANTAL INSCHRIJVINGEN OP 31 OKTOBER 2012 ACADEMIEJAAR 2012-2013 INHOUDSTAFEL Inhoudstafel... 2 Inleiding... 3 Organisatie van het hoger onderwijs in Vlaanderen... 4 Evoluties

Nadere informatie

ANTWOORD. Vraag nr. 483 van 5 april 2012 van GOEDELE VERMEIREN

ANTWOORD. Vraag nr. 483 van 5 april 2012 van GOEDELE VERMEIREN VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 483 van 5 april 2012 van GOEDELE VERMEIREN Hoger onderwijs Werkstudenten Onder

Nadere informatie

Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008

Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008 Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008 Instroommogelijkheden met VWO-DIPLOMA van het GVC Economie 1. Accountancy 2. Bedrijfseconomie Ja Ec Ja Ec 3. Bedrijfskundige informatica Ja Ja Ja Ja 4. Bestuurskunde/

Nadere informatie

VERDER STUDEREN NA JE BACHELORDIPLOMA 2015-2016

VERDER STUDEREN NA JE BACHELORDIPLOMA 2015-2016 VERDER STUDEREN NA JE BACHELORDIPLOMA 2015-2016 ZIN OM VERDER TE STUDEREN? Meer dan 45% van de studenten aan de Arteveldehogeschool studeert succesvol verder. Je hebt heel wat mogelijkheden: Je kan een

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van Wet studiefinanciering 2000;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van Wet studiefinanciering 2000; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 24893 4 december 2012 Regeling van de Staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 1 november 2012, nr. DL/446544,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van de Wet studiefinanciering 2000;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van de Wet studiefinanciering 2000; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 36310 27 december 2013 Regeling van de Staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 15 december 2013, nr.

Nadere informatie

Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008

Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008 Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008 Instroommogelijkheden met HAVO-DIPLOMA van het GVC Economie 1. Accountancy Nee Nee Ja Ec + Wi A 2. Bedrijfseconomie Ja Nee Ja Ec + Wi A 3. Bedrijfskundige informatica

Nadere informatie

1 JOURNALISTIEK. Opleidingsonderdeel andere instelling

1 JOURNALISTIEK. Opleidingsonderdeel andere instelling Artesis Hogeschool (nu UA) Bachelor in de productontwikkeling Algemene economie 3 Economische inzichten Artesis Hogeschool (nu UA) Bachelor in de productontwikkeling Bedrijfseconomie 3 Economische inzichten

Nadere informatie

2. Uit welke sectoren waren de werknemers afkomstig (procentueel) die opleidingscheques aanvroegen, respectievelijk in 2003, 2004, 2005, 2006?

2. Uit welke sectoren waren de werknemers afkomstig (procentueel) die opleidingscheques aanvroegen, respectievelijk in 2003, 2004, 2005, 2006? VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDER- WIJS EN VORMING Vraag nr. 95 van 7 februari 2007 van HILDE CREVITS

Nadere informatie

Academiejaar 2014/2015. bachelor. verpleegkunde. verpleegkunde. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2014/2015. bachelor. verpleegkunde. verpleegkunde. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 bachelor verpleegkunde verpleegkunde Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Bachelor verpleegkunde verpleegkunde Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze hogeschool

Nadere informatie

Verder studer e n. Zoek de zeven verschillen: bachelor en master

Verder studer e n. Zoek de zeven verschillen: bachelor en master Verder studer e n Zoek de zeven verschillen: bachelor en master Alles over bachelors en masters Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Beleidsdomein Onderwijs Vorming www.hogeronderwijsregister.be Awel,

Nadere informatie

Een vakaanduiding betekent dat er toegangsrecht is indien aan de vakaanduiding is voldaan.

Een vakaanduiding betekent dat er toegangsrecht is indien aan de vakaanduiding is voldaan. Vooropleidingseisen HBO Betekenis van gebruikte tekens en afkortingen: + : toegangsrecht # : geen toegangsrecht Een vakaanduiding betekent dat er toegangsrecht is indien aan de vakaanduiding is voldaan.

Nadere informatie

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Hoger Beroepsonderwijs Hoger Beroepsonderwijs (HBO5): Na secundair onderwijs of via toelatingsexamen 3 jaar overdag of s avonds les volgen Les volgen in een

Nadere informatie

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen!

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen! Studiek e uze Neem je tijd voor belangrijke stappen! Alles over studiekeuze Vlaamse infolijn - Onderwijs tel. 1700 (gratis nummer) Onderwijskiezer www.onderwijskiezer.be Departement Onderwijs www.ond.vlaanderen.be

Nadere informatie

automatisering elektrotechniek biomedische technologie (elektromechanica) automatisatie biomedische technologie (elektromechanica) o elektrotechniek

automatisering elektrotechniek biomedische technologie (elektromechanica) automatisatie biomedische technologie (elektromechanica) o elektrotechniek Curriculum master in de industriële wetenschappen in Elektromechanica afstudeerrichting automatisering Elektromechanica afstudeerrichting elektromechanica Elektromechanica afstudeerrichting biomedische

Nadere informatie

Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs

Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs Deel 1 SCHOOLBEVOLKING 1 Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs LEIDRAAD NAAR DE TABELLEN 1. Contracten Aantal inschrijvingen per soort contract... 223 2. Diplomacontracten Aantal inschrijvingen met een diplomacontract

Nadere informatie

Instituut Heilig Hart

Instituut Heilig Hart Instituut Heilig Hart Algemeen Secundair Onderwijs Kalmthout Heuvel 37-03 666 91 61 Kapellensteenweg 190-03 666 94 51 www.hhartkalmthout.be hhartkalmthout@pandora.be Instituut Heilig Hart 1 Welkom Beste

Nadere informatie

OFFICE MANAGEMENT VERKORTE TRAJECTEN. Event- en Projectmanagement Management Assistant Medical Management Assistant

OFFICE MANAGEMENT VERKORTE TRAJECTEN. Event- en Projectmanagement Management Assistant Medical Management Assistant Arteveldehogeschool Opleiding Office Management Campus Kantienberg Voetweg 66 9000 Gent trajectbeheerofm@arteveldehs.be VERKORTE TRAJECTEN OFFICE MANAGEMENT Event- en Projectmanagement Management Assistant

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek BRUSSEL t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs. 5.2. Universitair onderwijs

Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs. 5.2. Universitair onderwijs Deel 1 SCHOOLBEVOLKING 1 Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs 5.2. Universitair onderwijs DEFINITIE VAN BEGRIPPEN IN HET Academiejaar: een periode van één jaar die ten vroegste op 1 september en uiterlijk op

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

Master in het vertalen

Master in het vertalen BRUSSEL t Master in het vertalen Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L LIJST PROGRAMMA S VOOR WERKSTUDENTEN* 2014-2015 Rectoraat Departement Onderwijsbeleid / Cel Curriculumbeheer (auteur E. Van Cromphout) finale versie 18.06.2014

Nadere informatie

INSCHRIJVEN AAN DE HOGESCHOOL

INSCHRIJVEN AAN DE HOGESCHOOL Je wil je inschrijven aan de Hogeschool en je zoekt informatie op het internet. De teksten zijn gebaseerd op de website van de Hogeschool Antwerpen. Voor de correcte info van dit moment: surf naar www.ha.be.

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zitting 2008-2009 25 maart 2009 ONTWERP VAN DECREET betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zie: 2158 (2008-2009) Nr. 1: Ontwerp van decreet 5571 OND 2 AMENDEMENT Nr. 1 Artikel 7 In a), tweede

Nadere informatie

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L VOORBEREIDINGSPROGRAMMA S VUB 2014-2015

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L VOORBEREIDINGSPROGRAMMA S VUB 2014-2015 V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L VOORBEREIDINGSPROGRAMMA S VUB 2014-2015 Rectoraat Departement Onderwijsbeleid / Cel Curriculumbeheer (auteur E. Van Cromphout) finale versie 18.06.2014 1

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek ANTWERPEN t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Master in de journalistiek De master in de journalistiek vormt kritische journalisten die klaar zijn voor de arbeidsmarkt. De weloverwogen

Nadere informatie

PERSCONFERENTIE HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS

PERSCONFERENTIE HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS PERSCONFERENTIE HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS DUIDING BIJ DE SLIDES 1 STUDENTEN ALGEMENE DUIDING - In de tabellen en grafieken is enkel informatie opgenomen over initiële bachelor- en masteropleidingen. Het

Nadere informatie

Waarom kiezen voor EHSAL?

Waarom kiezen voor EHSAL? Waarom kiezen voor EHSAL? EHSAL biedt je een diploma van academisch niveau via een bedrijfsgerichte opleiding. Het onderwijs bij EHSAL is praktijkgericht: vanaf het begin toets je je kennis en inzichten

Nadere informatie

* * * wia of wib Bedrijfskunde 8. B Business Studies * * * wia of wib 9. B Econometrics * wib wib wib 10. B Econometrics and Operations

* * * wia of wib Bedrijfskunde 8. B Business Studies * * * wia of wib 9. B Econometrics * wib wib wib 10. B Econometrics and Operations Bijlage C Lijst van dere vooropleidingseisen in het wetenschappelijk onderwijs. Deze eisen gelden voor 4 vwo, dus voor leerlingen die instromen in het wo vaf 2010 en vallen onder de nieuwe tweede fase.

Nadere informatie

Vooropleidingseisen WO

Vooropleidingseisen WO Vooropleidingseisen WO Instroommogelijkheden met ATHENEUM-DIPLOMA van het GVC Economie 1. Actuariële wetenschappen Ja Wis B Nee Nee 2. Bedrijfseconomie Ja Ja Ja Wis A 3. Bedrijfskunde Ja Ja Ja Wis A 4.

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

Master in de meertalige communicatie

Master in de meertalige communicatie BRUSSEL t Master in de meertalige communicatie Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als

Nadere informatie

Info en werkwijze - Campus Brussel-T Serclaes 2013-2014

Info en werkwijze - Campus Brussel-T Serclaes 2013-2014 Info en werkwijze - Campus Brussel-T Serclaes 2013-2014 In de cursusdienst worden alleen nieuwe syllabi en handboeken verkocht. Tweedehandsexemplaren zijn er niet te verkrijgen. De betaling van de handboeken

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. ARTIKEL I. WIJZIGING REGELING STUDIEFINANCIERING 2000

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. ARTIKEL I. WIJZIGING REGELING STUDIEFINANCIERING 2000 STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20456 20 juli 2015 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 juli 2015, nr. HO&S/755131, houdende

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20456-n1 26 januari 2016 Rectificatie: Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 juli 2015,

Nadere informatie

De wederzijdse onderwijsparticipatie van Nederlanders aan het Vlaams onderwijs

De wederzijdse onderwijsparticipatie van Nederlanders aan het Vlaams onderwijs De wederzijdse onderwijsparticipatie van Nederlanders aan het Vlaams onderwijs schooljaar 2010-2011 Toelichting Situering Dit rapport geeft een analyse van de mate waarin Nederlandse leerlingen en studenten

Nadere informatie

Vooropleidingseisen WO per 1 oktober 2008

Vooropleidingseisen WO per 1 oktober 2008 Vooropleidingseisen WO per 1 oktober 2008 Instroommogelijkheden met VWO-DIPLOMA van het GVC Economie 1. Accountancy en Controlling 2. Actuariële wetenschappen Ja Wi B Nee Nee 3. Algemene economie 4. Bedrijfseconomie

Nadere informatie

1. Instroom met HAVO diploma

1. Instroom met HAVO diploma Vastgestelde OCW regeling per oktober 2008 HAVO (nieuwe) doorstroomlijsten naar HBO Eisen voor opleidingen van het hoger onderwijs, bij de profielen in het voortgezet onderwijs zoals die vanaf 1 augustus

Nadere informatie

Master in de culturele studies. Faculteit Letteren

Master in de culturele studies. Faculteit Letteren Master in de culturele studies Faculteit Letteren Ontwikkel je visie op cultuur Geef vorm aan een cultureel project of product Verwerf werkervaring in de culturele sector Waarom Leuven? De Leuvense master

Nadere informatie

In de Erasmushogeschool (15F) zijn er enkel afstudeerrichtingen binnen een algemene opleiding Industriële wetenschappen.

In de Erasmushogeschool (15F) zijn er enkel afstudeerrichtingen binnen een algemene opleiding Industriële wetenschappen. code AHO-IND-IND 1/7 Klemtonen Industriële wetenschappen beoogt de verschillende aspecten van de techniek diepgaand theoretisch wetenschappelijk en toegepast wetenschappelijk te doorgronden. De klemtoon

Nadere informatie

automatisering elektrotechniek biomedische technologie (elektromechanica) automatisatie biomedische technologie (elektromechanica) o elektrotechniek

automatisering elektrotechniek biomedische technologie (elektromechanica) automatisatie biomedische technologie (elektromechanica) o elektrotechniek Curriculum master in de industriële wetenschappen in Elektromechanica afstudeerrichting automatisering Elektromechanica afstudeerrichting elektromechanica Elektromechanica afstudeerrichting biomedische

Nadere informatie

Indeling van studierichtingen in het hoger onderwijs naar ISCED gebieden

Indeling van studierichtingen in het hoger onderwijs naar ISCED gebieden 1 Onderwijs 14 Lerarenopleidingen, pedagogische studies en onderwijskunde; totaal 140 Lerarenopleidingen, pedagogische studies en onderwijskunde; algemeen 14003 Pedagogisch-didactische studies 14006 Leraar

Nadere informatie

VWO (nieuwe) doorstroomlijsten naar HBO

VWO (nieuwe) doorstroomlijsten naar HBO Vastgestelde OCW regeling per oktober 2008 VWO (nieuwe) doorstroomlijsten naar HBO Eisen voor opleidingen van het hoger onderwijs, bij de profielen in het voortgezet onderwijs zoals die vanaf 1 augustus

Nadere informatie

Talen en wetenschappen

Talen en wetenschappen Talen en Grieks- Industriële Latijn-moderne talen Latijn- Moderne talen-wiskunde Wetenschappen-wiskunde Techniek- Studieaanbod derde graad 1 Grieks Aardrijkskunde 1 2 Esthetica 1 0 Grieks 4 4 Biologie 2 1

Nadere informatie

ANTWERPEN t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

ANTWERPEN t. Master in het tolken. Faculteit Letteren ANTWERPEN t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

Nadere vooropleidingseisen in het hoger beroepsonderwijs, bij de profielen in het voortgezet onderwijs geldig vanaf 1 augustus 2007.

Nadere vooropleidingseisen in het hoger beroepsonderwijs, bij de profielen in het voortgezet onderwijs geldig vanaf 1 augustus 2007. Bijlage D behorende bij artikel 2, vierde lid, van de Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 mei 2007, nr. HO/BL/2007/3152, houdende nadere vooropleidingseisen hoger onderwijs

Nadere informatie

CULTUUR EN MAATSCHAPPIJ. Zonder meer: Kunst en Techniek

CULTUUR EN MAATSCHAPPIJ. Zonder meer: Kunst en Techniek CULTUUR EN MAATSCHAPPIJ. Zonder meer: Kunst en Techniek Academie voor LO Kunstzinnige Therapie Accountancy Lerarenopleiding VO (afh. Van vakrichting) Accountancy & Agribusiness Logopedie Archeologie Maatschappelijk

Nadere informatie

keuzebegeleiding door CLB Informatie voor ouders van leerlingen uit het 6 e leerjaar capaciteiten andere factoren:

keuzebegeleiding door CLB Informatie voor ouders van leerlingen uit het 6 e leerjaar capaciteiten andere factoren: op stap naar het secundair onderwijs.. Informatie voor ouders van leerlingen uit het 6 e leerjaar studiekeuze: studiekeuze: capaciteiten andere factoren: belangstelling studiehouding vrienden afstand keuzebegeleiding

Nadere informatie