Erfgoed: vitaal maar versnipperd. Bijeenkomst Kennisagenda Erfgoed en Ruimte

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Erfgoed: vitaal maar versnipperd. Bijeenkomst Kennisagenda Erfgoed en Ruimte"

Transcriptie

1 Erfgoed: vitaal maar versnipperd Bijeenkomst Kennisagenda Erfgoed en Ruimte

2 2 Erfgoed: vitaal maar versnipperd De erfgoedsector staat door crisis, krimp en doe-het-zelfsamenleving voor nieuwe opgaven. Daarvoor is ook nieuwe kennis nodig. Het netwerk Erfgoed & Ruimte heeft de kennisbehoefte geïnventariseerd en in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed daar een programma uit gedestilleerd voor de toekomst. De eerste reactie van het erfgoedveld (kennisinstellingen, overheden, maatschappelijke organisaties, ontwikkelaars) is in grote lijnen positief, bleek op de debatmiddag gewijd aan de kennisagenda. Maar behalve de academici, zijn ook de burgers onmisbaar, juist om de praktijk handen en voeten te geven. En die burgers mogen wel actiever benaderd worden, klonk het uit de zaal. De erfgoedsector is een mannenwereld, constateert Esther Agricola, directeur van het Amsterdamse Bureau Monumentenzorg en dagvoorzitter van de bijeenkomst Karakterschetsen in Amersfoort. Zestien van de zeventien sprekers op de afsluitende debatmiddag van het Netwerk Erfgoed & Ruimte op 14 maart 2014 zijn man en ook in de zaal domineren de pakken. Maar, vervolgt ze, het erfgoed zelf heeft zich wel geëmancipeerd. Zozeer zelfs dat vele ruimtelijke ontwikkelingen zijn doordesemd met erfgoed. Dat is iets om blij over te zijn, maar het draagt tegelijkertijd het gevaar van verwatering in zich. Een homeopatische verdunning, zoals Agricola het noemt. Veel bereikt Als het Belvedereprogramma ons één les heeft geleerd, zegt VU-hoogleraar Hans Renes, dan is het wel dat erfgoed alleen een toekomst heeft door slim in te spelen op grote maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen. Renes is een van de vier hoogleraren die deel uitmaken van het netwerk De andere drie zijn Joks Janssen (Wageningen University), Eric Luiten (TU Delft) en Jan Rouwendal (VU). Met een debatmiddag over de Kennisagenda Erfgoed en Ruimte sluit het netwerk hun driejarige bestaan af. De oogst van het netwerk is indrukwekkend, ondanks de bescheiden aanstelling van 1 dag per week per hoogleraar. Wij hebben een redelijke mate van vlijt getoond, zegt Hans Renes droogjes. Hij somt op: 3 oraties, een positioneringsstuk, een artikel in International Journal of Heritage Studies, publicaties over de economische waarde van erfgoed, debatten met betrokkenen uit de sector en een interdisciplinaire en interuniversitaire module, waaraan inmiddels 104 studenten van de VU, de TU Delft en Wageningen University hebben deelgenomen. Een organisatorische nachtmerrie, zegt Renes, want universiteiten lijken hun studenten het liefst binnen de eigen muren te willen vasthouden. Niettemin volgt er ook dit jaar nog een module (over naoorlogs ontwerp). De contacten met het HBO zijn ook aangehaald en die hebben geresulteerd in onder andere het Lectorenboek, de publicatie over het erfgoedonderzoek aan de hogescholen die deze middag wordt gepresenteerd. Grote vraag is natuurlijk: hoe verder? Er komt geen nieuw hooglerarennetwerk, dat op landelijk niveau de belangstelling voor erfgoed kan aanja- Erfgoed is zo succesvol dat homeopathische verdunning dreigt Esther Agricola Erfgoed heeft alleen toekomst als er slim wordt ingespeeld op grote maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen Hans Renes

3 3 gen en kennisontwikkeling stimuleren; het accent verschuift naar de praktijk. Daarom is de nalatenschap van het kwartet hoogleraren in de vorm van de Kennisagenda Karakterschetsen gegoten, als leidraad bij het verankeren van erfgoed in de ruimtelijke opgaven. Joks Janssen schetst de veranderende kijk op erfgoed, die verschuift van waardestelling naar waardecreatie, van verlies naar profijt. De klassieke en oudste positie is die van de bescherming van het object. Mooi voorbeeld van deze sectorbenadering is de restauratie van de St. Jan in Den Bosch. Vanaf 1980 komt de factorbenadering in beeld: onderhandelen en revitaliseren. Erfgoed wordt ingezet als waardevolle factor in de ruimtelijke ontwikkeling, zoals bij de bouw van de Vinex-locatie Leidsche Rijn. Vanaf de eeuwwisseling komt de vectorbenadering in zwang, waarbij het erfgoed een richtinggevende inspiratiebron is voor gebiedsontwikkeling. Erfgoed is meer dan de fysieke monumenten, het is ook het immateriële verhaal, waarmee mensen betekenis geven aan hun omgeving. De landschapsbiografie van de Drentse Aa is hier een goed voorbeeld van. Zoals uit deze voorbeelden blijkt, bestaan de benaderingen naast elkaar en er is dan ook geen sprake van superioriteit; hoewel de vector-benadering aan omvang wint, blijft ook de klassieke instandhoudingsopgave relevant. Behalve de benadering is ook het speelveld van de erfgoedzorg flink veranderd. De schaal is vergroot van monument naar landschap; de reikwijdte is verbreed van het uitzonderlijke naar het alledaagse; de ambitie is verhoogd van het vrijwaren/beschermen naar het vormen/transformeren. 1 Karakter schetsen Nationale Onderzoeksagenda Erfgoed en Ruimte deel 1 Kennisagenda 2014 Wat doet er de komende jaren echt toe? Zes relevante ontwikkelingen zien de hoogleraren, die samen de kennisagenda bepalen voor de komende tien tot vijftien jaar. Provincies hebben nog geld Allereerst zijn er de bestuurlijke arrangementen; de wisselende verhoudingen tussen de drie bestuurslagen. Let vooral op de provincies, zegt Janssen. Zij hebben nieuwe taken en bevoegdheden gekregen op het vlak van ruimtelijke ordening en erfgoedzorg. Ze zoeken een nieuwe rol en zij hebben trouwens ook nog geld te besteden. Een virtuele laag bedekt het materiële erfgoed In de planologie is, ten tweede, de groei er uit. Voorlopig is het een kwestie van consolideren, van herbestemmen. We zullen keuzes moeten maken over behoud en sloop en misschien moeten we meer interventies toestaan om exploitatie van erfgoed in krimpgebieden te bevorderen. De derde lijn draait om identiteit en diversiteit. De veranderde samenstelling van de bevolking - de komst van immigranten en kenniswerkers die hun eigen verhalen meebrengen - zal zijn weerslag hebben op gebruik en beleving van ons erfgoed. Het collectieve geheugen raakt, ten vierde, verder en verder gedigitaliseerd. Een virtuele laag bedekt het materiële erfgoed. We kunnen steeds gedetailleerder de oorspronkelijke staat van monumenten opslaan in de cloud. Biedt dit ook mogelijkheden om iets vrijer om te gaan met het erfgoed? Joks Janssen

4 4 De trek naar de stad is evident. Amsterdam en Utrecht doen het goed qua leef- en vestigingsklimaat. Nog veel is onduidelijk over de rol die erfgoed hierin speelt; dit vraagt om een vijfde programmalijn. Ten slotte is er de duurzame delta. Klimaatverandering en energietransitie hebben impact op waardevolle gebouwen en cultuurlandschappen. Hier ligt de vraag hoe de erfgoedsector een positieve rol kan spelen bij deze opgave. Janssen: Er zijn tot nu toe weinig contacten en cross-overs tussen de klassieke monumentenzorgers en de aanhangers van de meer recente, factoren vectorbenadering. Het erfgoedonderzoek is vooral pragmatisch en nationaal georiënteerd het liefst ziet men snelle oplossingen voor problemen en men hecht minder aan fundamenteel onderzoek. De zes lijnen zijn een uitnodiging aan alle betrokken partijen om de krachten te bundelen, want sluit Janssen af: het erfgoed is weliswaar vitaal maar de kennis is versnipperd. Lekker uitdunnen Drie pitches uit de praktijk geven al een beeld hoe bestuurders, ontwerpers, erfgoedprofessionals kunnen opereren in de nieuwe realiteit. H+N+S landschapsarchitecten opteerde bij de transformatie van Vliegbasis Soesterberg tot het Nationaal Militair Museum voor radicale uitdunning. Het was een verademing, zegt directeur Hank van Tilborg. We hebben heel veel van het bestaande landschap verwijderd. Niet zo maar uiteraard. Een uitgebreide analyse van de historische ontwikkelingsgang van de vliegbasis ging er aan vooraf. Per historische laag is één representant bewaard gebleven. Bijvoorbeeld, Gebouw 45, het oudste vliegtuiggebouw, vertegenwoordigt de start van het vliegveld (ooit opgezet door twee autohandelaren die wel brood zagen in deze nieuwigheid en vervolgens, als de meeste pioniers, failliet gingen). Een hangar en andere gebouwen herinneren aan de Tweede Wereldoorlog, de Koude Oorlog, de Amerikaanse legerbasis. Durf te kiezen, trekt Agricola lering uit het verhaal. Ja, zegt Van Tilborg, en vertrouw de markt. Want al zijn de ontwerpers geen erfgoeddeskundigen, hun keuzes zijn wel gebaseerd op kennis. Reputatie Jeroen Saris, voormalig wethouder van Amsterdam en nu directeur van De Stad bv, doet de strategie van Dordrecht uit de doeken. De kern: monumenten gaan pas leven als er een duidelijk verhaal is. Dat verhaal geeft betekenis, mensen snappen dan wat ze zien. De marketingafdeling van gemeente Dordrecht heeft welbewust zo n verhaal, een merkkader, opgesteld. Eerst nog wat zoekende maar allengs trefzekerder, vonden zij woorden en associaties die de Dordtse mentaliteit en reputatie beschrijven en versterken. Zo n kader geeft vorm aan de ontwikkeling van het erfgoed. Die reputatie kun je niet verzinnen, zegt Saris, die moet in de genen van de stad en de gebouwen zitten. En die haal je eruit door marketing, met een lange adem. Hank van Tilborg Monumenten gaan pas leven als er een duidelijk verhaal is. Herkenning is erkenning De transformatie van Vliegbasis Soesterberg tot het Nationaal Militair Museum Wat wordt bewaard, wordt bepaald door de mensen die er wonen en werken, zegt Robert Broesi, directeur Must Stedebouw. En dus moet je zorgen Jeroen Saris

5 5 Manifest Brandevoort op de monumentenlijst Charlotte van Schoonhoven over het Manifest Brandevoort Geheel in de geest van de vectorbenadering waarbij het immateriële, het verhaal, de waarde van erfgoed mede bepaalt, zorgden vier studenten van de VU en de TU Delft (Module Erfgoed en Ruimte 2013, door het Netwerk georganiseerd) voor een tot nadenken stemmend intermezzo. Met uitermate valide argumenten betoogden zij dat de historiserende Vinex-wijk Brandevoort in Helmond rijksmonument moet worden. Een uitkomst die op zijn minst wat wenkbrauwen doet optrekken. Maar de wijk voldoet aan alle officiële criteria in de monumentenzorg en de grens van vijftig jaar is in de nieuwe Monumentenwet afgeschaft. Brandevoort is een gaaf voorbeeld van de Illusiearchitectuur die sinds de laatste eeuwwisseling opgeld doet. Een sleutelwerk ook in het oeuvre van architect Rob Krier. Het is een a-typisch voorbeeld van de Vinexbouw; in plaats van saai en eenvormig is er veel variatie in typologie en dichtheid. Het illusionair verleden appelleert aan de groeiende vraag naar erfgoed die in de jaren negentig van de vorige eeuw sterk opkwam. Kortom een prachtexemplaar van de erfgoedillusie, dat het verdient in stand te worden gehouden. Dat krijg je ervan, concludeert Agricola. Herkenning is erkenning dat inwoners de waarde van erfgoed herkennen. In Sas van Gent, krimpgemeente in Zeeuws Vlaanderen, was daar nog een wereld te winnen. De bevolking was uitermate sceptisch en op zijn best pragmatisch, vertelt Broesi. Wat niet functioneert, wordt er gesloopt. Zo verdween een prachtig industrieel monument en kwam daar een verschrikkelijk lelijke Albert Heijn XL voor in de plaats. Ironisch genoeg trekt deze kolos wel veel volk uit België. De Vlamingen hebben zelfs de krimp tot stilstand gebracht door zich, ook aangetrokken door de woningprijzen en het toch historische karakter, te vestigen in het Zeeuwse dorp. Ook Broesi s ervaring is dat het verhaal cruciaal is voor draagvlak. Herkenning is erkenning. Zijn bureau zette daarom onder andere in op het maken van een historische atlas van de gemeente. Kaarten en tekeningen helpen om de belangrijke structuren van de stad zichtbaar te maken. Beelden zijn veel communicatiever dan woorden. Teugels laten vieren Het debat met de zaal concentreert zich vervolgens rond dit thema. Wie maakt straks in de praktijk uit wat het waard is bewaard te worden? De burgers, de deskundigen, de overheid? En wat bepaalt de keuzes? Niet alleen kennis, zegt Arno van den Hurk (programmaleider Noord-Brabant), de emotie is vaak bepalender. Mens en emotie mis ik wel in de Kennisagenda zoals die hier voor ligt. Ook Staatsbosbeheer directeur Sylvo Thyssen vraagt zich af hoe de Kennisagenda pragmatisch te vertalen naar het praktijkniveau van het spreekwoordelijke Handboek van de soldaat. En juist op lokaal, regionaal niveau ligt vaak de oplossing, leert de ervaring van Thom Aussems, directeur Trudo: Haal alle intermediairs er tussenuit en ga op zoek naar gebruikers, er is belangstelling genoeg in het betrekken van erfgoed, maar zorg wel voor een helder kader: dit kan wel en dat kan niet. Robert Broesi

6 6 Meer strategisch opereren, dus. Een beetje zoals de milieubeweging al langer doet: aan de voorkant gaan zitten. Om de vectorbenadering te realiseren is er wel een omslag nodig bij gemeenten. De flexibiliteit in vergunningverlening blijft achter, constateert Thyssen van Staatsbosbeheer. Minstens zo belangrijk, zegt Hermen Borst, hoofd ruimtelijk ontwerp van het ministerie van Infrastructuur en Milieu toe, is dat we de ontwerpkracht van de gemeente op peil moeten houden. Zoals Allard Jolles van het Rijksvastgoedbedrijf i.o. aan het begin van het debat al had geconstateerd: de erfgoedsector loopt voorop, maar de ruimtelijke sector is wat veel aan het navelstaren. De doe-het-zelfsamenleving kan nog een verrassende proeftuin blijken voor waardencreatie. situatie en aanpak tot die in andere (Europese) landen? De academici kunnen meewerken in de praktijk met het analyseren en verbinden van de modellen en verhalen aan specifieke situaties in steden en regio s. Door het samen bouwen aan de kenniswolk van erfgoed en ruimte kan de kennisagenda effect hebben op de praktijk. En ook op tafel ligt de intrigerende vraag: Welke (beschermings)instrumenten hebben we nodig als de vectorbenadering is ingedaald? En hoe zit het met het internationale perspectief? Hoe verhoudt zich de Nederlandse De nieuwe doe-het-zelfsamenleving, zoals Jos Bazelmans van de RCE de participatiemaatschappij betitelt in zijn afsluitend woord, kan nog een verrassende proeftuin blijken voor waardencreatie. Jos Bazelmans

7 7 Colofon Amersfoort, maart 2014 Tekst Marijke Bovens Opmaak Jeroen Schippers, WÆB creative agency (waeb.nl) Organisatie Eva Stegmeijer en Olga Faber, Netwerk Erfgoed en Ruimte (www.netwerkerfgoedenruimte.nl) Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Carla Jansen (Marbles) Bron foto s Dag zelf: beeldbank Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, fotograaf Ruben Schipper Transformatie vliegbasis Soesterberg: H+N+S Landschapsarchitecten, Hank van Tilborg

8

Leergang ErfgoedFilosofie 2015

Leergang ErfgoedFilosofie 2015 Leergang ErfgoedFilosofie 2015 Bij de ruimtelijke inrichting op lokaal en regionaal niveau wordt steeds meer verwacht van de erfgoedprofessional. Hij Leergang ErfgoedFilosofie (of zij) moet kennis van

Nadere informatie

NAGELE. programmaboekje

NAGELE. programmaboekje NAGELE programmaboekje Januari 2013 GROEN Uit het ontwerp van Nagele en de beplantingsplannen valt af te leiden dat de groenstructuur van Nagele is opgebouwd uit verschillende typen beplantingen die elk

Nadere informatie

Goud in handen. Oude plekken en scheppen ruimte voor nieuwe ideeën

Goud in handen. Oude plekken en scheppen ruimte voor nieuwe ideeën Goud in handen Oude plekken en scheppen ruimte voor nieuwe ideeën eën Hoeveel aandacht besteedt u eigenlijk aan cultuurhistorie, monumenten, musea of archeologie? Of aan religieus en industrieel erfgoed?

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Programmatische Samenwerking Monument en Kennis

Programmatische Samenwerking Monument en Kennis Programmatische Samenwerking Monument en Kennis Januari 2015 2 Programmatische Samenwerking Monument en Kennis Inhoud 1. Inleiding pag. 3 2. Missie pag. 4 3. Ambitie pag. 4 4. Wat doet het Samenwerkingsverband?

Nadere informatie

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s Erfgoed als krachtvoer Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s U wilt nieuw leven blazen in uw dorp, stad of regio? Als alles tegen zit, is er altijd nog het erfgoed. Het DNA van het

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Integraal waarderen. Een (blijvende) discussie. Maartje de Boer. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Integraal waarderen. Een (blijvende) discussie. Maartje de Boer. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Integraal waarderen Een (blijvende) discussie Maartje de Boer Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 1 Presentatie Het probleem Voor wie is dit een probleem? RCE Kennisprogramma Wat is Erfgoed (een oplossing?)

Nadere informatie

Goud in handen. Gebruik het verleden, schep ruimte voor de toekomst

Goud in handen. Gebruik het verleden, schep ruimte voor de toekomst Goud in handen Gebruik het verleden, schep ruimte voor de toekomst Hoeveel aandacht besteedt u eigenlijk aan cultuurhistorie, monumenten, musea of archeologie? Of aan groen, religieus en industrieel erfgoed?

Nadere informatie

Rhenen binnenstad. Een wederopbouwgebied van nationaal belang 04 / 30

Rhenen binnenstad. Een wederopbouwgebied van nationaal belang 04 / 30 Rhenen binnenstad Een wederopbouwgebied van nationaal belang 04 / 30 In de verdeling van de [ ] architecten werd in theorie het uiterste gedaan om te zorgen dat het straatbeeld, in overeenstemming met

Nadere informatie

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat?

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad Klimaatadaptatie van stedelijk gebied staat sinds kort prominent op de publieke agenda. Op Prinsjes dag heeft het kabinet de Deltabeslissing

Nadere informatie

Kennisnetwerk Krimp. Noord-Nederland (KKNN)

Kennisnetwerk Krimp. Noord-Nederland (KKNN) HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN Algemene informatie Kennisnetwerk Krimp In 2008 viert de Hanzehogeschool Groningen haar 210-jarig bestaan! Noord-Nederland Keuze uit meer dan 70 opleidingen; het grootste hbo-onderwijsaanbod

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT. 10 december 2015 Roland Blijdenstijn

A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT. 10 december 2015 Roland Blijdenstijn A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT 10 december 2015 Roland Blijdenstijn A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT ONDERWERPEN Herijking Provinciale Ruimtelijke Verordening 2013-2028 (PRV) UNESCO-nominatie NHW Cultuurnota

Nadere informatie

Herbestemming in het onderwijs

Herbestemming in het onderwijs Herbestemming in het onderwijs Overzicht opleidingen e s- f een sch 'Logo omgeving derden' op witte achtergrond 'Logo omgeving derden' op gekleurde of fotografisch achtergrond r oed alleen Uitzondering;

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Fysieke Stad als Lab

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Fysieke Stad als Lab Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Fysieke Stad als Lab Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie van Leiden uit zich

Nadere informatie

DOSSIER: ERFGOED MAATSCHAPPELIJK VASTGOED

DOSSIER: ERFGOED MAATSCHAPPELIJK VASTGOED MAATSCHAPPELIJK VASTGOED 06 2013 ELBA MEDIA PAGINA 08 Kijk naar de toegevoegde waarde van erfgoed in de ruimtelijke omgeving. Jos Bazelmans, Rijkdienst Cultureel Erfgoed DOSSIER: ERFGOED PAGINA 11 Het

Nadere informatie

Beeldverslag werkbijeenkomst Regionaal Landschap Drents-Friese grensstreek

Beeldverslag werkbijeenkomst Regionaal Landschap Drents-Friese grensstreek Beeldverslag werkbijeenkomst Regionaal Landschap Drents-Friese grensstreek 3 november 2015 Context Op 3 november vond een werkbijeenkomst plaats in Buitencentrum de Poort in Ruinen. Op deze bijeenkomst

Nadere informatie

BELEIDSPLAN HSSN 2008-2010. Stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland

BELEIDSPLAN HSSN 2008-2010. Stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland BELEIDSPLAN HSSN - 2010 Stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland 1 Inhoudsopgave: 1 INLEIDING... 2 2 INTERNE ORGANISATIE... 2 3 DOELSTELLING...

Nadere informatie

Herbestemming in het onderwijs

Herbestemming in het onderwijs Herbestemming in het onderwijs Aanzet tot profielen voor herbestemmingsprofessionals e s- f een sch 'Logo omgeving derden' op witte achtergrond 'Logo omgeving derden' op gekleurde of fotografisch achtergrond

Nadere informatie

Overzicht opleidingen

Overzicht opleidingen Overzicht opleidingen Stand van zaken oktober 2013 Opleiding Onderwijsinstelling Deeltijd Voltijd Duur Kosten Overig Leegstand Post-MA NRP Academie (transformatie) NRP, ism TU Delft, Nyenrode en Hogeschool

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid

Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid Foeliestraat 16 1011 TM Amsterdam Tel +31 (0)20 4230303 Fax +31 (0)20 4230404 E-mail info@morikokira.nl Internet www.morikokira.nl Verbouwing herenhuis in

Nadere informatie

Zicht op... Cultureel erfgoed

Zicht op... Cultureel erfgoed CULTUURNETWERK_ nl Expertisecentrum cultuureducatie Zicht op... Cultureel erfgoed Deze uitgave is een oorspronkelijke uitgave van het voormalige LOKV Nederlands Instituut voor Kunsteducatie. Cultuurnetwerk

Nadere informatie

Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe

Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe Thema en doelen subsidieprogramma Cultuurnota 2013-2016 Oude wereld, nieuwe mindset De provincie Drenthe staat voor een herkenbare

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Programma. Festival Ruimtelijke Kwaliteit de proeverij 1 jaar later

Programma. Festival Ruimtelijke Kwaliteit de proeverij 1 jaar later Programma Festival Ruimtelijke Kwaliteit de proeverij 1 jaar later 30 januari van 12.30 tot 18.00 uur Festival Ruimtelijke Kwaliteit Noord-Brabant Het festival Ruimtelijke Kwaliteit, de proeverij 1 jaar

Nadere informatie

Regionaal Beeldverhaal Noord-Holland. Joris Pieter Neuteboom EZ/Toerisme

Regionaal Beeldverhaal Noord-Holland. Joris Pieter Neuteboom EZ/Toerisme Regionaal Beeldverhaal Noord-Holland Joris Pieter Neuteboom EZ/Toerisme Gebiedsgericht werken Ambitie Gemeenten/regio s ondersteunen bij het vaststellen van hun identiteit (IM) Behoud door ontwikkeling

Nadere informatie

Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten

Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten Verkiezingen Provinciale Staten van Zuid-Holland Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten VVD: De VVD wil het karakter van het landschap van Zuid-Holland zoveel mogelijk behouden.

Nadere informatie

26 / 30. Beltrum I. Een landelijk gebied van nationaal belang

26 / 30. Beltrum I. Een landelijk gebied van nationaal belang 26 / 30 Beltrum I Een landelijk gebied van nationaal belang Voor de ruilverkaveling lag er rond Beltrum een wirwar van verspreid liggende, kleine en daardoor onrendabele kaveltjes. Armoede en kennisachterstand

Nadere informatie

Veluwse Poort in beeld. Een onderzoek naar de bekendheid en beeldvorming van Veluwse Poort

Veluwse Poort in beeld. Een onderzoek naar de bekendheid en beeldvorming van Veluwse Poort Veluwse Poort in beeld Een onderzoek naar de bekendheid en beeldvorming van Veluwse Poort INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 2 1.1. Aanleiding... 2 1.2. Doel van het onderzoek... 2 1.3. Probleemstelling...

Nadere informatie

Middachten landgoed in bedrijf. www.middachten.nl

Middachten landgoed in bedrijf. www.middachten.nl Middachten landgoed in bedrijf Middachten cultureel erfgoed 2 Continuïteit al 800 jaar Middachten circa 1730 meer dan 800 jaar oud vererfd, nooit verkocht familiegeneraties verbonden aan Middachten (Van

Nadere informatie

Schouwburg de Kampanje Den Helder

Schouwburg de Kampanje Den Helder Schouwburg de Kampanje Den Helder van Dongen Koschuch Architects and Planners Inzending Arie Keppler Prijs 016 SCHOUWBURG DE KAMPANJE DEN HELDER INTRODUCTIE EEN MARITIEM ENSEMBLE Schouwburg De Kampanje

Nadere informatie

Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD. master city developer

Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD. master city developer Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD master city developer Ontwikkel een eigen visie Werk je in stedelijke gebiedsontwikkeling of herstructurering dan is de MCD opleiding voor jou een

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie

Nadere informatie

Handreiking transformatieplan herbestemming

Handreiking transformatieplan herbestemming Handreiking transformatieplan herbestemming We zijn zuinig op ons culturele erfgoed. Voor het behoud daarvan is het belangrijk dat dat erfgoed ook daadwerkelijk gebruikt wordt. Immer: leegstand is achteruitgang.

Nadere informatie

In opdracht van Multi Vastgoed, Johan Matser en Bam Vastgoed. Leidse Rijn Centrumplan, Utrecht

In opdracht van Multi Vastgoed, Johan Matser en Bam Vastgoed. Leidse Rijn Centrumplan, Utrecht Leidse Rijn Centrumplan, Utrecht In opdracht van Multi Vastgoed, Johan Matser en Bam Vastgoed 1/6 LRC is het vitale levendige centrum van de Utrechtse uitbreidingswijk Leidsche Rijn. Het tweede stadshart

Nadere informatie

Scholen die fuseren, moeten wel bij elkaar passen

Scholen die fuseren, moeten wel bij elkaar passen Scholen die fuseren, moeten wel bij elkaar passen Vierde gesprek over de toekomst van de basisscholen in de gemeente Wijchen, 25 februari in de kern Wijchen Het aantal basisschoolleerlingen in de gemeente

Nadere informatie

Duurzame Ruimtelijke Ordening in Nederland: De regio is slagvaardiger in klimaatbeleid De tussenstand van onze verkenning: West en Noord Nederland

Duurzame Ruimtelijke Ordening in Nederland: De regio is slagvaardiger in klimaatbeleid De tussenstand van onze verkenning: West en Noord Nederland Duurzame Ruimtelijke Ordening in Nederland: De regio is slagvaardiger in klimaatbeleid De tussenstand van onze verkenning: West en Noord Nederland Ir. Martin Dubbeling, stedenbouwkundige bij SAB Drs. Wouter

Nadere informatie

ļll II ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll Deltacommissaris

ļll II ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll Deltacommissaris Deltacommissaris > Retouradres Postbus 9Ũ653 2509 LR Den Haag Waterschap Peel en Maasvallei De weledelgestrenge heer mr. A.M.G. Gresel Postbus 3390 5902 RJ Venlo ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll

Nadere informatie

Karakterschetsen. Nationale Onderzoeksagenda Erfgoed en Ruimte. deel 1 Kennisagenda

Karakterschetsen. Nationale Onderzoeksagenda Erfgoed en Ruimte. deel 1 Kennisagenda 1 Karakterschetsen Nationale Onderzoeksagenda Erfgoed en Ruimte deel 1 Kennisagenda 2014 2 3 Karakterschetsen Nationale Onderzoeksagenda Erfgoed en Ruimte deel 1 - Kennisagenda 2014 Inhoud 5 WOORD VOORAF

Nadere informatie

3.3 Gemeentelijke Monumenten

3.3 Gemeentelijke Monumenten 3.3 Gemeentelijke Monumenten 3.3.1 Planologisch Erfgoedregime Met het begrip Planologisch Erfgoedregime wordt geduid op het instrumentarium, zoals dat is neergelegd in de Erfgoedverordening en de uitwerking

Nadere informatie

Onderzoek Gemeenteambtenaren 2013

Onderzoek Gemeenteambtenaren 2013 Onderzoek Gemeenteambtenaren Uitkomsten onderzoeken Gemeenteambtenaren Inleiding Voor u ligt het rapport met de uitkomsten van het onderzoek onder gemeenteambtenaren. In dit rapport wordt het resultaat

Nadere informatie

Inhoud. 1 Voorwoord 2 De doelstelling 3 Activiteiten 2013 4 Speerpunten / doelen 2014 5 Behaalde resultaten 2006-2012

Inhoud. 1 Voorwoord 2 De doelstelling 3 Activiteiten 2013 4 Speerpunten / doelen 2014 5 Behaalde resultaten 2006-2012 Jaarverslag 2013 Inhoud 1 Voorwoord 2 De doelstelling 3 Activiteiten 2013 4 Speerpunten / doelen 2014 5 Behaalde resultaten 2006-2012 1 Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag van Stichting Erfgoed Kaatsheuvel

Nadere informatie

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Ambitie en Aanleiding Activiteiten Te realiseren waarden Onze werkwijze Ambitie Spoorzone met allure * Kwaliteitsverbetering

Nadere informatie

John Dagevos (Telos/UvT) Tilburg, 27 november 2013. Heilige huisjes in de knel

John Dagevos (Telos/UvT) Tilburg, 27 november 2013. Heilige huisjes in de knel John Dagevos (Telos/UvT) Tilburg, 27 november 2013 Heilige huisjes in de knel Eeuwenlang waren religieuze gebouwen de spil waar het leven in stad of dorp om draaide, ankerpunten in het dagelijks leven,

Nadere informatie

Leegstand & transformatie

Leegstand & transformatie Leegstand & transformatie Trends & ontwikkelingen Frank Strolenberg Nationaal Programma Herbestemming/Rijksdienst Cultureel Erfgoed 5 december 2013 Herbestemming is van alle tijden Grote kerk van Veere

Nadere informatie

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk:

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk: EUROPESE INHOUD IN WERELDWIJDE NETWERKEN COÖRDINATIEMECHANISMEN VOOR DIGITALISATIEPROGRAMMA'S DE BEGINSELEN VAN LUND: CONCLUSIES VAN DE VERGADERING VAN DESKUNDIGEN, LUND, SWEDEN, 4 APRIL 2001 Het eeurope

Nadere informatie

Zeeuwse Verhuisatlas deel III

Zeeuwse Verhuisatlas deel III Zeeuwse Verhuisatlas deel III Verhuizen meer mensen naar de stad of naar het platteland? Zeeuws-Vlaanderen Middelburg, augustus 2012 Sociale Staat van Zeeland Colofon SCOOP 2012 Samenstelling Ankie Smit

Nadere informatie

Handleiding voor de Archeologische Monumentenkaart

Handleiding voor de Archeologische Monumentenkaart Handleiding voor de Archeologische Monumentenkaart Pagina 1 van 7 Colofon Bron voor AMK gegevens: ARCHIS De AMK is tot stand gekomen in samenwerking met de Provincies Redactie teksten: A. Sloos Redactie

Nadere informatie

ZOUTKAMP IN PERSPECTIEF Uittreksel. Stichting Historische Visserij Zoutkamp A d e m a A r c h i t e c t e n

ZOUTKAMP IN PERSPECTIEF Uittreksel. Stichting Historische Visserij Zoutkamp A d e m a A r c h i t e c t e n ZOUTKAMP IN PERSPECTIEF Uittreksel De overheden zijn bezig met visievorming voor gebiedsontwikkeling Lauwersoog/ Lauwersmeer Proloog ( kader voor Lauwersoog ) Koers op Lauwersmeer ( ontwikkelingskader

Nadere informatie

Y 0 Postbus 61243 C L U U R

Y 0 Postbus 61243 C L U U R R R.J. Schimmelpennincklaan 3 2517 JN Den Haag Y 0 Postbus 61243 C L U U R 2506 AE Den Haag t 070 3106686 f070 3614727 info@cultuur.nl www.cultuur.nl De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Mevrouw

Nadere informatie

INHOUD. erfgoedexpert. bemiddeling. taxatie. monumentenadvies Pagina 7. ontstaan. referenties. contact. Pagina 5. Pagina 5. Pagina 7.

INHOUD. erfgoedexpert. bemiddeling. taxatie. monumentenadvies Pagina 7. ontstaan. referenties. contact. Pagina 5. Pagina 5. Pagina 7. 2 INHOUD erfgoedexpert bemiddeling taxatie Pagina 5 Pagina 5 Pagina 7 monumentenadvies Pagina 7 ontstaan referenties contact Pagina 9 Pagina 9 Pagina 11 3 4 Monumentaal erfgoed zoals kastelen, landgoederen,

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit

Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit De NEPROM en Fakton starten komend najaar de tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in

Nadere informatie

Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012

Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012 Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012 prof. mr. Friso de Zeeuw praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling De

Nadere informatie

Management Summary. Woonmilieu en consument. Amersfoort, 30 mei 2013 MANAGEMENT SUMMARY

Management Summary. Woonmilieu en consument. Amersfoort, 30 mei 2013 MANAGEMENT SUMMARY Management Summary Woonmilieu en consument Een onderzoek naar de vraag- en aanbodbalans van consumenten en woonmilieus in Tilburg Amersfoort, 30 mei 2013 Een van de resultaten: Een kaart met de woonwensen

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Reputaties op drift. Corpovenista 18 oktober 2005. Willem Sulsters

Reputaties op drift. Corpovenista 18 oktober 2005. Willem Sulsters Reputaties op drift Corpovenista 18 oktober 2005 Willem Sulsters WSA werkt in opdracht van Staedion en Woonbron aan het project Identiteit en branding van gebieden. Via vier pilots worden de mogelijkheden

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Programmabureau werkorganisatie Stuurgroep verenigt mooi én vitaal Groene Hart ruimte voor ontwikkeling (geen museum!), Groene Hart kwaliteit

Programmabureau werkorganisatie Stuurgroep verenigt mooi én vitaal Groene Hart ruimte voor ontwikkeling (geen museum!), Groene Hart kwaliteit Mijn naam is Peter van Steensel Directeur van het Programmabureau Groene Hart Programmabureau Groene Hart is de werkorganisatie van De Stuurgroep Nationaal Landschap Groene Hart De Stuurgroep verenigt

Nadere informatie

Handreiking herbestemming cultureel erfgoed

Handreiking herbestemming cultureel erfgoed Handreiking herbestemming cultureel erfgoed Herbestemming en hergebruik staan in het centrum van de belangstelling. Meer en meer gaat overheidsbeleid er vanuit dat we eerst het gebruik van bestaand gebied

Nadere informatie

Vrijdag 7 september 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR

Vrijdag 7 september 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Vrijdag 7 september 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Overhandiging kwaliteitslabel Erkend Cultureel Archief aan Archief OCMW Gent, Ieper en Waregem

Nadere informatie

gebiedsontwikkeling & erfgoed

gebiedsontwikkeling & erfgoed gebiedsontwikkeling & erfgoed op zoek naar mogelijkheden om processen van gebiedsontwikkeling te versnellen en te verbeteren Philip Drontmann Twynsta Gudde Thessa Fonds The Missing Link antwoorden gezocht

Nadere informatie

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM OPGAVE Tijdens het werken aan binnenstedelijke opgaven merken wij een grote betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Zij spreken vaak vol passie over hun stad en komen met

Nadere informatie

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011 Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Datum 2 mei 2011 Colofon Projectnaam Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Auteur Willem de Bruin Datum 2 mei 2011 1. Inleiding 1.1

Nadere informatie

Hengelo binnenstad. Een wederopbouwgebied van nationaal belang 01 / 30

Hengelo binnenstad. Een wederopbouwgebied van nationaal belang 01 / 30 Hengelo binnenstad Een wederopbouwgebied van nationaal belang 01 / 30 Ik wilde een open stad maken in plaats van dat verstoorde mierennest, [ ] en niet meer dat nauwe stratenstramien. W.R. van Couwelaar,

Nadere informatie

Ilta van der Mast Naar een nieuw systeem van sociale volkshuisvesting

Ilta van der Mast Naar een nieuw systeem van sociale volkshuisvesting Ilta van der Mast Naar een nieuw systeem van sociale volkshuisvesting De wijze waarop de woningmarkt nu georganiseerd is met 2,4 miljoen sociale huurwoningen is niet meer houdbaar. We zullen naar een systeemverandering

Nadere informatie

Onderwerp: Herbestemming kerk

Onderwerp: Herbestemming kerk Onderwerp: Herbestemming kerk Herbestemming Kerkgebouwen Instandhoudingsregeling Brim - keuze tussen subsidie of een laagrentende lening * 1x per jaar specifieke indieningsperiode + aanvraag subsidie bij

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

Transformatie leer je niet in een cursus

Transformatie leer je niet in een cursus NIEUW VAKMANSCHAP Transformatie leer je niet in een cursus Door: Rieke Veurink Fotografie: Kees Winkelman Aansluiten bij de vraag uit de samenleving, regie voeren, werken in steeds veranderende omstandigheden:

Nadere informatie

INT09.0031/MB. Oriëntatienota Archeologie

INT09.0031/MB. Oriëntatienota Archeologie INT09.0031/MB Oriëntatienota Archeologie 2 Inhoudsopgaaf 1. Inleiding... 4 2. Archeologiebeleid... 4 3. Archeologische verwachtingenkaart... 4 4. Wat gebeurt er als de gemeente geen beleid opstelt?...

Nadere informatie

HER-BE-STEM-MEN. Vertrouwen in elke stap. Fotoverslag bijeenkomst 16 oktober 2014

HER-BE-STEM-MEN. Vertrouwen in elke stap. Fotoverslag bijeenkomst 16 oktober 2014 HER-BE-STEM-MEN Vertrouwen in elke stap Fotoverslag bijeenkomst 16 oktober 2014 Denken in kansen Ik nader met mijn auto de spoorwegovergang en de slagboom zakt net voor mijn neus naar beneden. Wat een

Nadere informatie

Digitaliseren en Omgevingsvisie

Digitaliseren en Omgevingsvisie Digitaliseren en Omgevingsvisie Sprekers Arno Derks René Kleij CroonenBuro5 Crotec Omgevingsvisie Van toelatings- naar uitnodigingsplanologie Agenda presentatie Doelen omgevingswet Omgevingsvisie Digitaliseren

Nadere informatie

zaak die van algemeen belang is wegens zijn schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische

zaak die van algemeen belang is wegens zijn schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Amsterdam. Nr. 18715 3 april 2014 Erfgoedverordening Stadsdeel Zuidoost 2013 Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Artikel 1 Begripsbepalingen Deze verordening verstaat

Nadere informatie

De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel

De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel prof.dr. Hans Strikwerda Met reviews door: prof. dr. Arnoud Boot mr. drs. Atzo Nicolaï drs. Michiel Muller prof. dr. Eric Claassen dr. René Kuijten prof. dr.

Nadere informatie

Ketenintegratie in de bouw: beter, sneller en goedkoper

Ketenintegratie in de bouw: beter, sneller en goedkoper Ketenintegratie in de bouw: beter, sneller en goedkoper Wat is ketenintegratie? Ketenintegratie in de bouw betekent met meerdere partijen werken aan een gezamenlijk doel. De keten is zo groot als je hem

Nadere informatie

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst Smart City Rotterdam Een visie op een slimme toekomst Opdracht Deze studie is verricht in opdracht van de dienst Stadsontwikkeling van de gemeente Rotterdam. Contactpersonen voor de begeleiding van deze

Nadere informatie

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 *ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.14-31083/DV.15-441, afdeling Ruimte. Onderwerp: Woonvisie 2014-2030 Sellingen, 12 februari 2015 Algemeen Deze Woonvisie

Nadere informatie

Voorzieningen Leidsche Rijn

Voorzieningen Leidsche Rijn De wijkraad, de ogen en oren van de wijk Voorzieningen Leidsche Rijn maart 2012 Voorzieningen Leidsche Rijn inhoud Tussenstand wijkraadpleging voorzieningen 2012 Winkel Centrum Terwijde Leidsche Rijn Centrum

Nadere informatie

Jos Debeij Hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel Koninklijke Bibliotheek

Jos Debeij Hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel Koninklijke Bibliotheek Jos Debeij Hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel Koninklijke Bibliotheek Ontwikkelingen bij de Koninklijke Bibliotheek visie op de toekomst van het (openbaar) Bibliotheekstelsel. Jos Debeij OCLC Contactdag

Nadere informatie

ARCHITECTUUR. Reflectie op herbestemming van de Maassilo. Timme Vervloed april 2013. Reflectie afstudeerproces architectuur TU Delft Bouwkunde

ARCHITECTUUR. Reflectie op herbestemming van de Maassilo. Timme Vervloed april 2013. Reflectie afstudeerproces architectuur TU Delft Bouwkunde ARCHITECTUUR Reflectie op herbestemming van de Maassilo Timme Vervloed april 2013 Reflectie afstudeerproces architectuur TU Delft Bouwkunde Copyright Timme Vervloed, 2013 Overname en citeren van de inhoud

Nadere informatie

Beeldverslag van het eerste krimpcafé XL

Beeldverslag van het eerste krimpcafé XL Uitnodiging Krimpcafé XL Krimp & Voorzieningen 21 maart 2013 Het Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland (KKNN) organiseert in 2013 op diverse locaties in Noord-Nederland de zogenaamde Krimpcafés XL, informatieve

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

Bijlage 4. Advies RCE

Bijlage 4. Advies RCE Bijlage 4 Advies RCE Bestemmingsplan Uitbreiding Château St. Gerlach vastgesteld 11 mei 2015 Reactie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed inzake de voorgenomen bouw van een conferentiepaviljoen

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

Het (Boxtels) landschap is de leesbare biografie van Boxtel.

Het (Boxtels) landschap is de leesbare biografie van Boxtel. Het (Boxtels) landschap is de leesbare biografie van Boxtel. Erfgoednota gemeente Boxtel COMMUNICATIE Erfgoednota communicatie gemeente Boxtel 1 Inleiding en leeswijzer Boxtel is een prachtige gemeente

Nadere informatie

Effectmeting. De geschiedenis van de stad

Effectmeting. De geschiedenis van de stad Effectmeting De geschiedenis van de stad Effectmeting Erfgoedbeleid en het verhaal over de geschiedenis van de stad 1 Korte omschrijving van het advies Rotterdam heeft veel erfgoed: museale collecties,

Nadere informatie

U beschikt over bijzonder en waardevol vastgoed, maar heeft er geen goede bestemming meer voor

U beschikt over bijzonder en waardevol vastgoed, maar heeft er geen goede bestemming meer voor HERBESTEMMINGSSCAN Herbestemmingsscan U beschikt over bijzonder en waardevol vastgoed, maar heeft er geen goede bestemming meer voor U heeft te maken met een leegkomend of leegstaand pand Uw kosten voor

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

Gemeente Moerdijk. Monumentenwijzer. Informatie over gemeentelijke monumenten

Gemeente Moerdijk. Monumentenwijzer. Informatie over gemeentelijke monumenten Gemeente Moerdijk Monumentenwijzer Informatie over gemeentelijke monumenten Inhoudsopgave Woord van de Wethouder... 3 Hoe wordt een object een gemeentelijk monument?... 5 Moet ik een vergunning aanvragen?...

Nadere informatie

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Probleemomgeving Roots2Share is een internationaal samenwerkingsverband van twee Nederlandse musea (Museum Volkenkunde

Nadere informatie

1. In te stemmen met de meerjarenovereenkomst 2013-2017. 2. Wethouder van de Wiel te mandateren voor ondertekening van de overeenkomst.

1. In te stemmen met de meerjarenovereenkomst 2013-2017. 2. Wethouder van de Wiel te mandateren voor ondertekening van de overeenkomst. Reg. nr.: 1310533 Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp Meerjarenovereenkomst VVV Noordoost-Brabant 2013-2017 Samenvatting De huidige overeenkomst met de VVV (destijds de Regio-VVV genaamd) is verlopen.

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

Park Vliegbasis Soesterberg

Park Vliegbasis Soesterberg Plannen voor Vliegbasis Soesterberg (2009-2012) Aan de ruimtelijke planvorming voor de Vliegbasis Soesterberg is de afgelopen jaren hard gewerkt door de betrokken overheden en verschillende gebiedspartijen.

Nadere informatie

Toelichting op de bouwhistorische verwachtingenkaart Verborgen geschiedenis achter de gevels van Dordrecht

Toelichting op de bouwhistorische verwachtingenkaart Verborgen geschiedenis achter de gevels van Dordrecht Toelichting op de bouwhistorische verwachtingenkaart Verborgen geschiedenis achter de gevels van Dordrecht Lange Breestraat 44-46 Gravenstraat 9-11 (stucplafond uit begin 20 e eeuw) Gravenstraat 9-11 (balken

Nadere informatie

Culturele Alliantie Uitvoeringsprogramma 2011 + 2012 Gemeente Hoogeveen Provincie Drenthe

Culturele Alliantie Uitvoeringsprogramma 2011 + 2012 Gemeente Hoogeveen Provincie Drenthe Culturele Alliantie sprogramma 2011 + 2012 Gemeente Hoogeveen Provincie Drenthe Domein Provinciaal beleid Project Deelproject (later uitgewerkt) Cultuurparticipatie / -educatie Meer vraagsturing, meer

Nadere informatie

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster.

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster. Het MNF Concept Een concept voor bibliotheken om een (vernieuwde) positie, identiteit en nieuwe vormen van dienstverlening vorm te geven. En hun waarde te kunnen aantonen, die zoveel meer is dan geld en

Nadere informatie

Kennisnemen van Informatie over voortgang proces Oorlogsmuseum Overloon en erfgoed van de Tweede Wereldoorlog

Kennisnemen van Informatie over voortgang proces Oorlogsmuseum Overloon en erfgoed van de Tweede Wereldoorlog Statenmededeling Onderwerp Militair erfgoed Tweede Wereldoorlog en Oorlogsmuseum Overloon Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant, Kennisnemen van Informatie over voortgang proces Oorlogsmuseum Overloon

Nadere informatie