Management of Change moeilijk deel van procesveiligheid. info. Beheersen van technische en organisatorische veranderingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Management of Change moeilijk deel van procesveiligheid. info. Beheersen van technische en organisatorische veranderingen"

Transcriptie

1 Beheersen van technische en organisatorische veranderingen Management of Change moeilijk deel van procesveiligheid Jan Pranger Process Safety Groep, zelfstandig consultant: Management of Change (MoC) vormt één van de belangrijkste, maar ook één van de moeilijkste elementen van een process safety management systeem. Binnen het Management of Change -proces het beheersen van wijzigingen binnen een installatie en/of een organisatie komen in een notendop alle aspecten samen die moeten worden geregeld in het safety management systeem. De veiligheidskundige heeft bij Management of Change een belangrijke taak. Binnen het krachtenveld waarin allerlei, soms strijdige belangen (budget, planning) een rol spelen, moet hij of zij helpen ervoor te zorgen dat wijzigingen niet leiden tot introductie van nieuwe, of vergroting van bestaande risico s. De veiligheidskundige moet veranderingen herkennen, de implicaties daarvan beoordelen en invloed uitoefenen op de betrokken partijen zodat het MoC-proces kwalitatief goed wordt uitgevoerd. Een tweedaags seminar in Amsterdam in oktober 2009 ging in op allerlei aspecten van Management of Change. Sprekers en deelnemers kwamen uit een groot aantal landen (België, Engeland, Finland, Griekenland, Indonesië, Italië, Nederland, Schotland en de Verenigde Staten) en uit verschillende bedrijfstakken. Waarom Management of Change? Deborah Grubbe (Operations and Safety Solutions LLC), voorzitter van het seminar, beet de spits af door vast te stellen dat MoC het moeilijkste deel van procesveiligheid is, én het lastigste is om te definiëren. Wat een verandering precies is, hoe groot of hoe klein? December 2009 I 12

2 Vast staat dat niet goed beheerste wijzigingen ten grondslag liggen aan veel zware ongelukken. Daarom moeten we veranderingen breed interpreteren: iedereen heeft ermee te maken. Het gaat hierbij niet alleen om technische wijzigingen in de installatie, maar ook om veranderingen in werkwijze (procedures) en organisatorische veranderingen. Organisatorische veranderingen en de consequenties daarvan zijn het meest complex. Voorbeelden van organisatorische veranderingen zijn: veranderingen in taken en verantwoordelijkheden, maar ook personele wijzigingen (inkrimpen, pensionering), acquisitie, samenvoeging en verkoop van bedrijfsonderdelen, etc. Management of Change is daarmee niet in de eerste plaats een technisch probleem. Voor (h)erkenning van veranderingen en het appreciëren van het belang ervan zijn vooral soft skills nodig: het gaat om leiderschap, gedrag en gewoontes. MoC kan niet worden overgelaten aan de technici of veiligheidskundigen alleen. Het raakt de gehele organisatie en samenwerking met personeelszaken en management wordt meer en meer belangrijk. De explosie in Warffum (2005) Wat voor invloed niet goed beheerste veranderingen kunnen hebben op ongelukken, werd treffend beschreven door Jakob van der Wal (NAM). In Warffum kwamen in 2005 twee mensen om, en raakte één persoon zwaar gewond toen een tank waarop zij aan het werk waren, explodeerde. Ongeveer 30% van de geïdentificeerde ineffectieve barrières had te maken met wijzigingen in het ontwerp en de voorbereidingen van de werkzaamheden. Belangrijke problemen waren: - Er was geen eenduidig aanspreekpunt voor het project; de verdeling van rollen en verantwoordelijkheden was onduidelijk en mensen hadden dubbele petten op; - Wijzigingen in het ontwerp, planning en voorbereiding werden slecht gecommuniceerd. In projecten hebben we het vaak over een bevroren scope, maar in de praktijk komt dat nooit voor!; - Vereiste onderdelen waren niet direct beschikbaar en daarom werd tijdelijke apparatuur geïnstalleerd; - Tijdens het ontwerp werd besloten om kosten te besparen door geen isometrics (driedimensionale tekeningen van leidingwerk) te maken; - Bouw en installatiedelen door lassen in het veld in plaats van in de werkplaats; - De focus was op persoonlijke veiligheid en niet op procesveiligheid. NAM heeft hiervan geleerd door ervoor te zorgen dat in de organisatie één verantwoordelijk aanspreekpunt is binnen een project. Bij wijzigingen worden risicoanalyses gehouden en de communicatie met (onder) aannemers is verbeterd. Ook is er nu meer aandacht voor procesveiligheid en worden specialisten (Subject Matter Experts) ingezet waar nodig. Bij veranderingen kunnen barrières (fysiek, organisatorisch, procedureel), die het gevaar beheersen, aangetast worden. Barrières worden intact gehouden door mensen. Vragen die men zich telkens moet stellen, zijn: - Hoe zorgt u ervoor dat uw barrière effectief blijft als u wijzigingen introduceert? - Hoe zorgt u ervoor dat uw collega s dit weten en ook hun barrières intact houden? We weten nooit echt zeker waar de gaten in onze barrières zitten en of onze barrière misschien de enig effectieve was! Integratie van organisaties Heel andere en veel diepgaander veranderingen zijn nodig als een organisatie wordt overgenomen. Yves Bacho (Millfield BVBA) heeft veel ervaring in mergers and acquisitions. Beide organisaties, de koper en de gekochte, moeten integreren en met betrekking tot veiligheid een gemeenschappelijke modus vinden. De standaard zal veelal door de koper worden vastgesteld, maar een succesvolle overgang kost tijd. De integratie moet daarom als een project, met een integratiemanager en een projectteam worden uitgevoerd. Maar veranderen doet pijn en gaat niet vanzelf. Vanaf dag één moet duidelijk worden gecommuniceerd dat de overname een feit is en dat er voor het overgenomen bedrijf zaken gaan veranderen. Personeel moet worden uitgenodigd om deel te nemen en de integratie tot een succes te maken. Zaken die met veiligheid, gezondheid en milieu te maken hebben, moeten snel worden aangepakt, al heeft dat wel tijd nodig. Vanaf de eerste dag moeten overgangsregels worden vastgesteld en nagevolgd. Om een integratieplan te kunnen maken, moet de huidige stand van zaken worden vastgesteld, de gewenste toekomstige toestand en de verschillen hiertussen. Hierbij spelen de volgende aspecten een belangrijke rol: - Wettelijke eisen: in hoeverre voldoet men nu (niet) aan de geldende wetgeving en wat moet er verbeteren? December 2009 I 13

3 Normaal gesproken is dit al aan de orde geweest tijdens het dueldiligence onderzoek voorafgaand aan de overname; - Eisen en standaards van het nieuwe moederbedrijf. Sommige bedrijfsstandaards gaan verder dan de wettelijke eisen. De leiding van het moederbedrijf moet duidelijk maken dat de nieuwe dochter aan de corporate standaards moet voldoen; - Veiligheidscultuur: hoe verhoudt de nieuwe dochter zich tot de moeder? Welke verbeteringen zijn nodig en hoe kunnen die gerealiseerd worden? - Veiligheidsbeheerssystemen: welke systemen en middelen worden toegepast en zijn ze adequaat? Kenmerkend verloop van veiligheidsprestaties bij integratie van bedrijven. Vergeten veranderingen Hoe het MoC-proces in de praktijk werkt, wordt toegelicht door Pieter-Jan Bots, Global Process Safety Manager van Kemira Oy. Al in het begin ontstonden discussies over wat veranderingen nu eigenlijk zijn: - Hoe wordt veiligheid gemeten? Worden afwijkingen en incidenten gerapporteerd? Het is belangrijk alle vestigingen te bezoeken en daar op de werkvloer te kijken. Voorafgaand aan de acquisitie is dat meestal nog niet volledig gebeurd. Ook moet men zich realiseren dat een balans moet worden gevonden tussen geloofwaardigheid (aanpak van belangrijke zaken) en realisme (niet alles kan tegelijk). Tenslotte is het mogelijk dat sommige bedrijfsonderdelen zullen worden verkocht of zelfs worden gesloten. Deze onderdelen moeten wel tot het einde toe veilig opereren en daarvoor zullen voorzieningen moeten worden getroffen. Voor de meting van de voortgang van de integratie moeten geschikte Key Performance Indicators (KPI s) worden ontwikkeld, gericht op de eerder genoemde aspecten. De KPI s zullen vooral in het begin een wisselend verloop hebben waarbij verbetering en tijdelijk terugval voorkomen. Na verloop van tijd is permanente verbetering zichtbaar. - Wijziging van het setpoint van een regelaar binnen de alarmgrenzen: Nee; - Verandering van operating instructies: Ja; - Pensionering en opvolging van een onderhoudsmanager: Misschien; - Like bij like vervanging van een kapotte pomp? Dit hangt er maar helemaal vanaf: gaat het om exact hetzelfde type of is het ontwerp veranderd? De nieuwe pomp levert waarschijnlijk een hogere druk of flow dan de oude. Kan het systeem daartegen, is het niet tussentijds gewijzigd? En waarom is de pomp eigenlijk kapot gegaan?; - Een nieuwe fabriek: geen MoC maar een Capital Investment; - Overbrugging van een beveiliging? Ja; - Een tijdelijke wijziging: Ja, zelfs twee maal, de oude situatie moet ook hersteld worden. Na enige tijd tussen één en vijf jaar wordt zichtbaar dat de gekochte organisatie op hetzelfde niveau werkt als de overnemer. Het wordt dan tijd om het integratieteam op te heffen. Met interne audits worden de veiligheidsprestaties op de normale wijze gemeten en zo nodig bijgestuurd. Geïmplodeerde zwavelzuurtank. In 2005 is bij Kemira in Helsingborg (Zweden) plotseling een grote zwavelzuurtank bezweken. Het zuur liep in zee, waardoor een zoutzuurwolk werd gevormd Mensen moesten uren binnen blijven. Het was het grootste chemische ongeluk in de Zweedse geschiedenis. Wat is er gebeurd? In de nabijheid van een zwavelzuurtank lag een betonnen ondergrondse waterleiding. De zwavelzuurtank stond op gravel. Om milieuredenen werd zonder een MoC-procedure een tankdijk rondom de tank December 2009 I 14

4 gebouwd en werd een vloeistofdichte vloer aangelegd. Intussen werd de waterleiding van buiten aangetast (van binnen was bij inspectie niets te zien) en begon te lekken. Door de vloeistofdichte vloer kon het nergens heen, behalve naar de tankbodem via het gravel. De tankbodem werd ingedrukt, de tank implodeerde en de ton geconcentreerd zwavelzuur liep in minder dan twee minuten weg. Getuigen zagen een golf van zes meter hoog. Kemira gebruikt een uitgebreide checklist voor het beheersen van wijzigingen. Belangrijke elementen hierin zijn de volgende: - Risicoanalyse; - Aanpassing van documenten; - Wijziging van operating procedures; - Training van personeel; - Pre-startup safety review; - Controle op opvolging van alle acties en tijdelijke veranderingen. Bij de uitvoering van het MoC-proces blijken telkens weer een aantal valkuilen en problemen op te duiken, zoals de volgende: - Wijzigingen vóór implementatie van het MoC-proces in de organisatie; - Kleine wijzigingen, veranderingen bij utilities worden vaak niet meegenomen; - Niet-process wijzigingen (kabelgoten, organisatie); - Follow-up niet goed uitgevoerd; - Tijdelijke veranderingen worden permanent. MoC bij kleine wijzigingen Een grote fakkelbrand kostte in 1992 bij Hickson & Welch (Castleford, UK) aan vijf mensen het leven en veroorzaakte grote materiële en economische schade. Julian Hought (hfl risk services) was daarbij. Een horizontaal vat bevatte destillatieresidu en moest worden gereinigd. Om het residu vloeibaar te maken werd het naar later bleek veel te ver opgewarmd. Er vond een runaway-reactie plaats waardoor een enorme fakkelbrand ontstond uit het mangat, dwars door het controlegebouw heen en in het kantoorgebouw December 2009 I 15

5 erachter. Het schoonmaken werd niet als een wijziging beschouwd, het residu werd niet geanalyseerd en het verwarmingssysteem werd niet goed bekeken. Het werk werd niet goed voorbereid. Belangrijke aandachtspunten bij het MoC-proces zijn de volgende: - Duidelijke registratie van de wijziging; - Beoordeling aan de hand van beschrijving, voordelen en kosten. Is de verandering werkelijk nodig?; - Risicoanalyse en beoordeling aan de hand van risicocriteria; - Goed ontwerp; - Duidelijk moment van goedkeuring; - Zorg voor duidelijke communicatie; - Geen veranderingen zonder goedkeuring; - Installatie volgens ontwerp; - Follow-up: bijwerken van documentatie en training; - Uitvoering MoC door multidisciplinair team (dus geen serie mensen die na elkaar iets aftekenen). MoC bij kapitaalprojecten Verandering (change) stamt af van het Grieks woord krisis : dit geeft eigenlijk al aan dat wijzigingen kunnen leiden tot problemen. Fabrizio Gambetti (ENI) benadrukt dat gedurende de gehele levenscyclus van een project ontwerp, bouw en operatie veranderingen moeten worden beheerst. De Engelse Health and Safety Executive (HSE) heeft onderzoek gedaan naar de oorzaken van ongelukken in de verschillende fasen van de levenscyclus. Het grootste deel van de oorzaken 65% ligt in de specificatie, ontwerp- en bouwfases. Hoeveel daarvan hebben te maken met Management of Change? Hier valt een wereld te winnen. Een goede beheersing van veranderingen in deze fase is essentieel, niet in het minst omdat niet-tijdige bijstelling van het ontwerp zeer kostbaar kan zijn en een grote invloed kan hebben op de latere prestaties en de veiligheid van de installatie. 44% 20% 15% 15% 6% Het Management of Change -proces bestaat uit minstens vijf stappen: - Initiatie van de wijziging: wat, waarom en hoe?; - Beoordeling: evaluatie van de implicaties van het voorstel; - Goedkeuring: verificatie van het beoordelingsproces en fiattering om te implementeren; - Implementatie: Uitvoering van de goedgekeurde wijziging, inclusief documentatie, communicatie en training; - Close-out: verificatie dat het project compleet is uitgevoerd en dat openstaande punten zijn afgesloten. De initiator dient verantwoordelijk te zijn voor een correcte afhandeling van het MoC-proces. Gambetti onderscheidt verschillende typen speciale wijzigingen: - Replacement-in-kind: bij een dergelijke vervanging voldoet het nieuwe item ook aan de ontwerpspecificatie of is functioneel identiek. Hierbij is een MoC-proces niet nodig; - Tijdelijke verandering: hierbij moet hetzelfde MoC-proces worden gevolgd als voor een permanente wijziging. Na een vastgestelde tijd is het volgende mogelijk: * De verandering wordt permanent. Een nieuwe, permanente MoC wordt geïnitieerd; * De wijziging wordt ongedaan gemaakt; * De looptijd van de tijdelijke wijziging wordt verlengd. Normaal gesproken is het aantal verlengingen of de looptijd beperkt. - Wijzigingen in noodsituaties. Hierbij kan sprake zijn als een onmiddellijke verandering nodig is om te voorkomen dat een gevaarlijke situatie ontstaat. Dit type wijzigingen kan zeer riskant zijn vanwege de grote tijdsdruk en omdat het systeem kennelijk al is gedegradeerd. Hierbij komt het aan op leiderschap en competentie 1. MoC en Cultuur Een managementsysteem kan nog zo goed zijn, als het niet ingebed is in een goede bedrijfscultuur en als mensen het niet voelen, zal het ineffectief zijn. Tijdens verschillende sessies maakte Geert Lentz (AdviSafe Risk Management) dat duidelijk. Waarom worden fouten gemaakt, (MoC) procedures niet gevolgd en dergelijke? Dit kan worden verklaard door het ABC-model van Krause: Antecendents-Behaviour- Consequences. Gedrag (Behaviour) wordt gestuurd door Antecendenten en Consequenties: Specificatie Ontwerp en implementatie Installatie en commissioning Operatie en onderhoud Verandering na commissioning Oorzaken van ongelukken gerangschikt naar fasen in de levenscyclus. 1 Twee zinnen toegevoegd door de auteur van dit artikel. December 2009 I 16

6 A B C Werk moet snel gebeuren Spaart tijd (+) Het is makkelijker zo Spaart inspanning (+) Anderen doen het ook Procedure niet goed gevolgd Productiviteit (+) Levert waarschijnlijk geen problemen op Chef en collega s tevreden (+) Productiedruk Reprimande (-) Vaker zo gedaan Ongeluk (-) Om het gedrag van mensen te begrijpen en te beïnvloeden moeten we dus hun beweegredenen kennen en hun perceptie van de consequenties van hun handelen. Wat motiveert ons? Wanneer laten wij ons niet meer door de groep leiden en zeggen wij stop! Beheersing van organisatorische wijzigingen Na de publicatie van het Baker rapport in 2007 vragen veel bedrijven zich af of ze wel in control zijn. Dat geldt ook voor de (menselijke) organisatie. Bedrijven zijn constant aan verandering onderhevig, onderdelen worden aangekocht en afgestoten, het personeelsbestand wordt ingekrompen, activiteiten worden uitbesteed en mensen met ervaring gaan met pensioen. Binnen Akzo Nobel is Anne Marie van den Braken onder meer betrokken bij de ontwikkeling van een richtlijn voor Management of Organisational Change (MoOC). Belangrijk hierbij is het behoud van kennis en ervaring voor kritische verantwoordelijkheden en taken. De richtlijn is opgesteld door een multiculturele en internationale werkgroep, opgezet met inbreng vanuit de Business Units en productielocaties, de centrale Health, Safety, Environment & Security -staf (HSE&S-staf) en personeelszaken. In het MoOC-proces worden in grote lijnen de volgende vragen beantwoord en activiteiten ondernomen: - Welke risico s en kritische taken worden beïnvloed door de organisatorische wijzigingen?; - Welke nieuwe kennis of expertise is in de nieuwe situatie nodig? In hoeverre zijn aanvullingen nodig?; - Wordt de werkdruk beïnvloed en hoe moet dat opgelost worden?; - Communicatie van de resultaten van deze onderzoeken naar de betrokken medewerkers; - Aanpassing van functie-eisen en beoordelingssystemen. De kennis en expertise worden van ieder personeelslid in kaart gebracht met een technische en gedragsmatrix. Hiermee kan worden geschat in hoeverre verbetering nodig is. Op een vergelijkbare manier wordt de bestaande werkdruk in kaart gebracht. Hierbij moet naast de reguliere dagelijkse activiteiten ook rekening worden gehouden met langetermijnactiviteiten ten behoeve van de continuïteit van de organisatie (bijvoorbeeld projecten), training, vrije tijd en vakantie, en ongeplande taken zoals incidenten. Deze aspecten worden jaarlijks geëvalueerd in een persoonlijk gesprek als gevolg waarvan het persoonlijke ontwikkelingsplan wordt aangepast. Organisatorische veranderingen, zoals een overname of een fusie kunnen moeilijk zijn. Akzo Nobel heeft hiermee te maken bij de recente overname van ICI. Veranderingen leiden tot onzekerheid over de toekomst. Er zijn drie fasen in de noodzakelijke transitie van de bestaande naar de nieuwe situatie: - 1. Stoppen, verliezen en loslaten: mensen verliezen hun vertrouwde manier van doen en moeten worden geholpen om hiermee om te gaan. Dit is essentieel; een van de belangrijkste oorzaken voor het mislukken van organisatorische veranderingen is dat de planners en managers alleen vooruit kijken en zich niet realiseren dat mensen de huidige situatie moeten loslaten. De eerste taak bij transitiemanagement is het vertrouwde te verlaten De neutrale zone: na acceptatie van het verlies komt de organisatie in een grijze zone. Mensen worden ongerust en gedemotiveerd. Problemen die leken te zijn opgelost, steken opnieuw de kop op. Deze situatie is te verwachten maar biedt ook kansen: mensen zijn onzeker en zoeken een leider: zorg ervoor dat het de juiste is! Organisatorische inertie kan worden overwonnen. Het moet duidelijk zijn dat de status quo is afgelopen Het nieuwe begin: duidelijk moet zijn hoe dat eruit ziet en wat ieders rol daarin is. Daarvoor moet de leiding consistent zijn in haar boodschappen en moet worden gestreefd naar snelle, bemoedigende successen: iedereen is moe na de tijd in de neutrale zone. Tenslotte moet het succes worden gevierd. Certificering, wetgeving en Management of Change Tegenwoordig wordt in bijna elke organisatie gebruik gemaakt van (gecertificeerde) managementsystemen. De wet eist het en vele certificatiesystemen (ISO/ OHSAS/PAS) gaan daar van uit. Voor Ronald de Kok en December 2009 I 17

7 Jacques Schouwaars van Lloyd Reqister QA zijn deze eisen niet bijzonder maar gewoon consistent met de wens om een duurzame en continue bedrijfsvoering te realiseren. Procesveiligheid en Management of Change zijn nodig voor de continuïteit van de onderneming. De focus van managementsystemen, maar ook van de wetgever en de auditor is verschoven van middel -denken ( de fabriek moet voorzien zijn van de volgende veiligheidssystemen ) naar doel -denken: de organisatie moet aantonen dat zij de risico s kent en beheerst. Alle moderne certificatieschema s adresseren tegenwoordig Management of Change. Bij audits worden wel de nodige problemen gevonden: - MoC procedures zijn te beperkt en worden alleen op nieuwe apparatuur toegepast; - MoC wordt alleen toegepast op apparatuur en niet (genoeg) op andere wijzigingen zoals IT, personeel, aannemers en projecten van derden; - MoC wordt vaak uitgevoerd door een te kleine groep of door een enkeling. Interne audits zijn noodzakelijk om dit soort processen te verbeteren en het topmanagement hierbij te betrekken. Tenslotte Tijdens het seminar bleek eens te meer dat Management of Change een belangrijk, maar lastig onderwerp is dat van vele kanten kan worden benaderd en overal opduikt in de organisatie. De noodzaak van Management of Change van technische wijzigingen zijn over het algemeen nog wel te begrijpen (ook al gaat het ook daar vaak mis). Organisatorische veranderingen zijn veel moeilijker als veiligheidskritisch te herkennen en aan te pakken. We zijn er al jaren aan gewend dat personeel wordt afgestoten, taken worden uitbesteed, bedrijven worden opgeknipt en ervaring verdwijnt. Wanneer wordt een kritische grens bereikt en hoe weten we dat? Op deze vragen bestaat geen eenduidig antwoord. Het is vooral zaak dat we hier op een kritische en integere manier met elkaar over in discussie blijven. December 2009 I 18

8 Het Center for Chemical Process Safety (CCPS) definieert Management of Change (MoC) als volgt: Seminar Making Changes Safely and Effectively : 13 en 14 april 2010 The MoC element helps to ensure that changes to a process do not inadvertently introduce new hazards or unknowingly increase risk of existing hazards. The MoC element includes a review and authorization process for evaluating proposed adjustments to facility design, operations, organization or activities prior to implementation to make certain that no unforeseen new hazards are introduced and that the risk of existing hazards to employees, the public or the environment is not unknowingly increased. It also includes steps to help ensure that potentially affected personnel are notified of the change, and that pertinent documents, such as procedures, process safety knowledge, and so forth, are kept up to date. CCPS, Guidelines for Risk-Based Process Safety, 2007 Explosie bij Nypro (1974) Het bekendste ongeluk waar Management of Change een belangrijke rol speelde was de explosie bij Nypro in Flixborough in Hierbij werd één van de vijf reactoren, waarin zich cyclohexaan onder hoge druk en temperatuur bevond, tijdelijk vervangen door een bypassleiding met balgen aan beide zijden. Er was geen behoorlijk ontwerp van de leiding gemaakt en hij was slecht ondersteund, terwijl er grote krachten op uitgeoefend werden. Na enige tijd bezweek de bypassleiding waarbij 50 ton cyclohexaan vrijkwam en zich een enorme explosie voordeed. Er waren 28 doden en 89 gewonden. De fabriek werd verwoest en is nooit herbouwd. Het seminar Making Changes Safely and Effectively: Management of Change is een onderdeel van een serie Process Safety Seminars die halfjaarlijks worden georganiseerd door AEL (Finland) in samenwerking met een Technical Committee. De serie wordt gesponsord door de NVVK (leden krijgen korting) en ondersteund door het European Process Safety Centre (EPSC) en het Center for Chemical Process Safety (CCPS). Het eerstvolgende reguliere seminar gaat over kennismanagement en heeft een inhoudelijk en organisatorisch deel: de eerste dag gaat over de theorie van brand, explosies, toxiciteit, chemische reactiviteit en dergelijke. In de tweede dag wordt ingegaan op hoe bedrijfskritische kennis bewaard blijft en beschikbaar en actueel is. Dit seminar vindt plaats op 13 en 14 april 2010 in Amsterdam. Op 2 en/of 3 maart 2010 staat ook een speciaal ingelast seminar over de grote explosie en tankbrand in Buncefield (2005) op de agenda. De definitieve resultaten over een van de grootste industriële rampen sinds de Tweede Wereldoorlog worden eind dit jaar gepubliceerd en zijn dus heet van de naald! Nadere informatie volgt. Jan Pranger (Krypton Consulting BV) is zelfstandig Industrial Safety Consultant en lid van het technisch comité dat de Process Safety Seminars organiseert. Andere leden zijn Pieter-Jan Bots (Kemira Oy), Anne- Marie van den Braken (Akzo Nobel NV) en Deborah Grubbe (Operations and Safety Solutions LLC). Rainer Paloniemi (AEL Oy) verzorgt de organisatie.

BSCAT en Managementsystemen

BSCAT en Managementsystemen BSCAT en Managementsystemen Veiligheidsdag Apply 15 april 2015 1 SAFER, SMARTER, GREENER De praktijk 2 Risicomanagementproces De Deming SAFER, SMARTER, GREENER Risico s zijn ook kansen No Risk no business

Nadere informatie

Presentatie bevindingen workshops vg-documenten addendum gebruik. NOGEPA OIM-dagen: 5/3/14 Bonden & branche: 19/3/14 NOGEPA HSE-COM: 14/5/14

Presentatie bevindingen workshops vg-documenten addendum gebruik. NOGEPA OIM-dagen: 5/3/14 Bonden & branche: 19/3/14 NOGEPA HSE-COM: 14/5/14 Presentatie bevindingen workshops vg-documenten addendum gebruik NOGEPA OIM-dagen: 5/3/14 Bonden & branche: 19/3/14 NOGEPA HSE-COM: 14/5/14 Februari 2014 Doelstelling project vg-documenten voor SodM Inzicht

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt ISO9001:2015, in vogelvlucht Door Tjarko Vrugt 18-11-2015 - Qemc - Tjarko Vrugt Bron: NEN - Delft 2 DE NIEUWE NEN EN ISO 9001 : 2015 Deze presentatie beperkt zich tot de essentie Sktb besteed in 2016

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet projecten,

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren!

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! (de mens in het proces) Ronald Vendel Business Development manager Ruim 20 jaar ervaring Gestart in 1990 Software specialisme: Procesmanagement (BPM)

Nadere informatie

Bob Alisic (NEN) Tweedeling in 'ISO land' dankzij ISO 9001:2015? Eindelijk!

Bob Alisic (NEN) Tweedeling in 'ISO land' dankzij ISO 9001:2015? Eindelijk! Bob Alisic (NEN) Tweedeling in 'ISO land' dankzij ISO 9001:2015? Eindelijk! Gaat de volgende versie van ISO 9001 echt iets anders betekenen voor haar gebruikers dan de huidige 2008 versie? Komt er nu een

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Ethiek en management-systematiek

Ethiek en management-systematiek Responsible Care Deze presentatie wat is Responsible Care (Global Charter) Relatie met operationele veiligheid In de chemie VCA en VCO Enkel k l aanbevelingen Bert Zandvoort Coordinator Masterclass Veiligheid

Nadere informatie

De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620. Mareille Konijn 4 juni 2015

De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620. Mareille Konijn 4 juni 2015 De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620 Mareille Konijn Voorstellen Mareille Konijn Lid van de NEN-werkgroep NTA8620 Senior HSE consultant Industry, Energy & Mining T: 088 348 21 95 M:

Nadere informatie

Veiligheidscultuur bij risico-bedrijven Sjoerd Post, DCMR Milieudienst Rijnmond

Veiligheidscultuur bij risico-bedrijven Sjoerd Post, DCMR Milieudienst Rijnmond Veiligheidscultuur bij risico-bedrijven Sjoerd Post, DCMR Milieudienst Rijnmond Programma Veiligheidscultuur Inleiding Pilot Veiligheidscultuur Veiligheidscultuur inspecties Veiligheidcultuur beoordelingen

Nadere informatie

Werkwijze ISO- en VCA-certificering

Werkwijze ISO- en VCA-certificering Werkwijze ISO- en VCA-certificering In deze brochure leest u hoe de 3-jaarlijkse certificatiecyclus eruit ziet, wat u doet bij tekortkomingen en wat de reactietermijnen zijn. Welkom bij SKG-IKOB De certificeerder

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PCI DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PCI-DIAGNOSTIEK (PEOPLE CENTERED IMPLEMENTATION) Niet zelden zien

Nadere informatie

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen!

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen! De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM- alleen! Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Wat kunt u verwachten? Ontwikkelingen systeemnormen Plug-in

Nadere informatie

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Patrick Gunther 11 April 2011 Business Case Patrick Gunther April 2011 1 1. Inleiding Deze business case geeft een overzicht van

Nadere informatie

Lloyd s Register, LRQA België & Nederland Gent, 23 april 2014

Lloyd s Register, LRQA België & Nederland Gent, 23 april 2014 Lloyd s Register, LRQA België & Nederland Gent, 23 april 2014 Kris Winters Marcel de Bruijn Jürgen van Dueren den Hollander Maurits Dekker Improving performance, reducing risk Wie is Lloyd s Register,

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie VTTI. 2. Implementatie NTA 8620 voor NL. 3. KPI s. 4. Conclusies

Agenda. 1. Introductie VTTI. 2. Implementatie NTA 8620 voor NL. 3. KPI s. 4. Conclusies Agenda 1. Introductie VTTI 2. Implementatie NTA 8620 voor NL 3. KPI s 4. Conclusies Wettelijke en overige eisen Wettelijke eisen (besluiten Bevoegd Bezag): Wet milieubeheer Waterwet Telecom,. Aanwijsbesluit

Nadere informatie

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Plan Today to be ready for Tomorrow Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Weet u welke risico s uw bedrijf

Nadere informatie

Generieke systeemeisen

Generieke systeemeisen Bijlage Generieke Systeem in kader van LAT-RB, versie 27 maart 2012 Generieke systeem NTA 8620 BRZO (VBS elementen) Arbowet Bevb / NTA 8000 OHSAS 18001 ISO 14001 Compliance competence checklist 1. Algemene

Nadere informatie

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant Welkom INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN Leen Scheers Senior consultant GEGEVEN bedrijven wensen verschillende managementsystemen met certificaten meerdere invalshoeken (KVM), zowel op managementniveau

Nadere informatie

Analyse van basisoorzaken van gevallen van beroepsgebonden (psychische en niet-psychische) aandoeningen via de Tripod methode

Analyse van basisoorzaken van gevallen van beroepsgebonden (psychische en niet-psychische) aandoeningen via de Tripod methode Jan Sije Huismans Occupational health advisor Achmea Vitale gedetacheerd bij AkzoNobel Industrial Chemicals jan-sije.huismans@akzonobel.com Victor Roggeveen Veiligheidskundige en Tripod Facilitator Pelican

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Toelichting bij onze werkwijze

Toelichting bij onze werkwijze Toelichting bij onze werkwijze GMI group Helpdesk Referentie: IDH_20120713_HDP_V2.0 Datum: 23 juli 2015 COLOFON TITEL Een toelichting bij onze werkwijze GMI group Helpdesk UITGEVER GMI group N.V. De Pintelaan

Nadere informatie

Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014. ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant

Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014. ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014 ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant 1 Agenda Introductie spreker / ISA 3 pijlers van security IT versus OT Cyber Security Management

Nadere informatie

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015 NTA 8620 versus ISO-systemen Mareille Konijn Voorstellen Mareille Konijn Lid van de NEN-werkgroep Senior HSE consultant Industry, Energy & Mining T: 088 348 21 95 M: 06 50 21 34 27 mareille.konijn@rhdhv.com

Nadere informatie

Veiligheidscultuur en de inbedding daarvan in chemie bedrijven

Veiligheidscultuur en de inbedding daarvan in chemie bedrijven 0 Prof. Dr Gerard I.J.M. Zwetsloot Veiligheidscultuur en de inbedding daarvan in chemie bedrijven Professor dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot 1 Opbouw Wat is veiligheidscultuur? Wat merk je ervan? Werkwijze

Nadere informatie

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS 26 november 2014 Aart Bitter@ISGcom.nl www.information-security-governance.com Disaster Recovery Plan 2 The Bitter Brew Case To Brew or not to Brew, That s

Nadere informatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Auteur: Remy Stibbe Website: http://www.stibbe.org Datum: 01 mei 2010 Versie: 1.0 Whitepaper implementatie workflow in een organisatie 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

proces veiligheidsindicatoren in de professionele literatuur procesveiligheidsindicatoren in de praktijk

proces veiligheidsindicatoren in de professionele literatuur procesveiligheidsindicatoren in de praktijk proces veiligheidsindicatoren in de professionele literatuur procesveiligheidsindicatoren in de praktijk Jos Theunissen sectie Veiligheidskunde Technische Universiteit Delft o De professionele literatuur

Nadere informatie

Uw specialist in technisch management

Uw specialist in technisch management IP-Solutions Het technisch beheer van installaties staat onder druk. De toenemende concurrentie, kostendruk en veranderende wet- en regelgeving vraagt om grotere transparantie, flexibiliteit en efficiency.

Nadere informatie

Informatiebeveiliging, noodzakelijk kwaad of nuttig? www.dnvba.nl/informatiebeveiliging. DNV Business Assurance. All rights reserved.

Informatiebeveiliging, noodzakelijk kwaad of nuttig? www.dnvba.nl/informatiebeveiliging. DNV Business Assurance. All rights reserved. 1 Informatiebeveiliging, noodzakelijk kwaad of nuttig? Mike W. Wetters, Lead Auditor DNV Albertho Bolenius, Security Officer GGzE Informatiebeveiliging. Noodzakelijk kwaad of nuttig? 3 Wat is informatiebeveiliging?

Nadere informatie

Self Assessment Tool Verbeteren van veiligheidsprestaties

Self Assessment Tool Verbeteren van veiligheidsprestaties Self Assessment Tool Verbeteren van veiligheidsprestaties Waarom? Wat is het? Hoe werkt het? Hardware (Assets) Johan van Middelaar Relevant 5 november 2013 Software (Veiligheidsmanagement) Mindware (Veiligheidscultuur)

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Sense Template BluefieldFinance Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie Opgericht 2007 Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met

Nadere informatie

Wel of niet certificatie? K. de Jongh

Wel of niet certificatie? K. de Jongh K. de Jongh Tijdsduur: 30 minuten Certificatie; ondermeer status 2015 versies De nieuwe norm; HLS en 2015 versies Voorbeelden uit de praktijk HLS en 2015 versies in de praktijk Conclusies? 9-3-2015 2 Certificatie:

Nadere informatie

CO 2 managementplan. Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants. Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager

CO 2 managementplan. Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants. Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager CO 2 managementplan Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants Versie: 1.0 Datum: xx-xx-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Authorisatiedatum: Naam:.. Inhoud 1 Inleiding...

Nadere informatie

Copyright Stork N.V. 1

Copyright Stork N.V. 1 Management, een praktisch framework Taking up the challenge of optimizing your asset performance Stork Management Solutions Global Expertise Partner Complete, end-to-end solution Dedicated professionals

Nadere informatie

De eindgebruiker binnen een IT-project WiiFM - What s in it for me?

De eindgebruiker binnen een IT-project WiiFM - What s in it for me? Global Services I IT-eindgebruikersopleiding Uw organisatie is er klaar voor: de IT-afdeling heeft alles tot in de puntjes voorbereid, de software is klaar, de implementatie kan beginnen Heeft u er al

Nadere informatie

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Huidige uitdagingen voor organisaties Veranderd werknemersperspectief

Nadere informatie

Implementeren van complianceen risicomanagement met Panoptys

Implementeren van complianceen risicomanagement met Panoptys Implementeren van complianceen risicomanagement met Panoptys Michiel Bareman 11 september 2014 1 Panoptys is alziend Argus Panoptys was een reus uit de Griekse mythologie die over zijn gehele lichaam honderd

Nadere informatie

Vragenlijst SAFE SURGERY voor het uitvoeren van een zelfevaluatie in contractjaar 2013

Vragenlijst SAFE SURGERY voor het uitvoeren van een zelfevaluatie in contractjaar 2013 Vragenlijst SAFE SURGERY voor het uitvoeren van een zelfevaluatie in contractjaar 2013 De vragen zijn opgedeeld in verschillende rubrieken en betreffen het thema safe surgery. Het is de bedoeling dat de

Nadere informatie

Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken?

Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken? Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken? Monique te Velthuis Agis Zorgverzekeringen Ontstaan in 1999 na fusie tussen zorgverzekeraars Anova, Anoz en ZAO 1,8 miljoen ziekenfonds en

Nadere informatie

Van bedrijven voor bedrijven Peter Bareman en Annemarie van der Rest Wat betekent VV voor U? (inspecteur, vergunningverlener, beleidsmaker)

Van bedrijven voor bedrijven Peter Bareman en Annemarie van der Rest Wat betekent VV voor U? (inspecteur, vergunningverlener, beleidsmaker) Van bedrijven voor bedrijven Peter Bareman en Annemarie van der Rest Wat betekent VV voor U? (inspecteur, vergunningverlener, beleidsmaker) Samen optrekken voor continue verbetering veilige en gezonde

Nadere informatie

Toelichting bij onze werkwijze

Toelichting bij onze werkwijze Toelichting bij onze werkwijze GMI group Helpdesk Referentie: IDH_20120713_HDP_V2.0 Datum: 15 oktober 2015 COLOFON TITEL Een toelichting bij onze werkwijze GMI group Helpdesk UITGEVER GMI group N.V. De

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

Risicomanagement volgens de norm en in de praktijk

Risicomanagement volgens de norm en in de praktijk Bedrijfsbezoek KIvI Afdeling Maintenance Impact van de nieuwe ISO55000 voor uw organisatie? Risicomanagement volgens de norm en in de praktijk ir. Hanno Spoelstra Manager Asset Management Services SKF

Nadere informatie

BUSINESS CONTINUITEIT

BUSINESS CONTINUITEIT BUSINESS CONTINUITEIT BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT Tine Bernaerts, Consultant risk management, Amelior Business Continuity Management volgens ISO 22301: Societal Security Business Continuity Management

Nadere informatie

NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen

NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen Dick Hortensius NEN Milieu&maatschappij Herziening NTA 8620 1 Inhoud Aanleiding en aanpak herziening NTA Belangrijkste aandachtspunten Afstemming

Nadere informatie

Grip op uw bedrijfscontinuïteit

Grip op uw bedrijfscontinuïteit Grip op uw bedrijfscontinuïteit Hoe omgaan met risico s 1 Grip op uw bedrijfsdoelstellingen: risicomanagement Ondernemen is risico s nemen. Maar bedrijfsrisico s mogen ondernemen niet in de weg staan.

Nadere informatie

ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014

ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014 ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014 Robert van Grunsven, Adviseur CMS Asset Management Inhoud assetmanagement Assetmanagement ISO55000 assetmanagementsysteem

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO TOOLS IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet projecten,

Nadere informatie

Hoppas Kinderopvang. Rijswijk NB

Hoppas Kinderopvang. Rijswijk NB organisatie advies arbodienstverlening opleidingen & trainingen personeelsdiensten Eindverslag Rapport Interne Audit Hoppas Kinderopvang te Rijswijk NB Uitgevoerd voor: Uitgevoerd door: Hoppas Kinderopvang

Nadere informatie

Aan de slag met Regie van kwaliteit!

Aan de slag met Regie van kwaliteit! Aan de slag met Regie van kwaliteit! Jochem Pollmann - Jos van Rooijen - René Bliekendaal - Charissa Nab 1 Introductie - Welkom Wie ben je? Waar werk je / Wat is jouw rol? Wat weet je van Regie van kwaliteit?

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECT HANDBOEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet

Nadere informatie

Aantoonbaar leiderschap door opdrachtgevers

Aantoonbaar leiderschap door opdrachtgevers V C O GM HECKLIST PDRACHTGEVERS V C O GM HECKLIST PDRACHTGEVERS Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV) Postbus 443 2260 AK Leidschendam +31 (0) 70-337 87 55 info@ssvv.nl www.vca.nl veiligheid gezondheid

Nadere informatie

V.C.A. belang voor de industrie. Koen Bollaerts Nationaal Adviseur Preventie & Kwaliteit Antwerpen 27 oktober 2009

V.C.A. belang voor de industrie. Koen Bollaerts Nationaal Adviseur Preventie & Kwaliteit Antwerpen 27 oktober 2009 V.C.A. belang voor de industrie Koen Bollaerts Nationaal Adviseur Preventie & Kwaliteit Antwerpen 27 oktober 2009 Koen Bollaerts Veiligheidskundige niveau 1 15 jaar ervaring met veiligheid en kwaliteit

Nadere informatie

Readiness Assessment ISMS

Readiness Assessment ISMS Readiness Assessment van ISMS ISO/IEC27001:2005 1 Senior Internal/IT auditor Luyke Tjebbes EMIA RO CISA Lead Auditor ISO/IEC27001:2005 Projectleider ISO assessment 2 Wat is ISO 27001 eigenlijk? ISO/IEC

Nadere informatie

Beoordelingsrapport Construction Product Regulation* * CPR - REGULATION (EU) No 305/2011

Beoordelingsrapport Construction Product Regulation* * CPR - REGULATION (EU) No 305/2011 1. Auditplan 1) Doelstelling: Onderzoek: Beoordeling en verificatie van de prestatiebestendigheid van de producten zoals de fabrikant deze in zijn Declaration of Performance heeft omschreven door middel

Nadere informatie

Rutges vernieuwt onderhoud en renovatie

Rutges vernieuwt onderhoud en renovatie 130508 Nummer OHSAS-K83614/01 Vervangt - Uitgegeven 2014-07-01 Eerste uitgave 2014-07-01 Geldig tot 2017-07-01 Arbomanagementsysteemcertificaat BS OHSAS 18001 Kiwa heeft vastgesteld dat het door Rutges

Nadere informatie

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES ONZE VISIE OP PROFESSIONEEL SOFTWARE ONTWIKKELEN Bij succesvolle softwareontwikkeling draait

Nadere informatie

ISO 9001 certificatie in de praktijk

ISO 9001 certificatie in de praktijk 1 1 ISO 9001 certificatie in de praktijk Ruud H.J. de Jong Atos Origin Technical Automation 16 april 2003 2 Even voorstellen 2 Ruud H.J. de Jong Hilversum 46 jaar, getrouwd, een dochter van 10 jaar Theoretische

Nadere informatie

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Het gerecht Het resultaat: weten dat u met de juiste dingen bezig bent. Alles is op een bepaalde manier meetbaar.

Nadere informatie

Next Generation Risk Based Certification

Next Generation Risk Based Certification BUSINESS ASSURANCE Next Generation Risk Based Certification DNV GL Relatiedag - 11 november 2014 Albert Zwiesereijn 2014-06-05 1 SAFER, SMARTER, GREENER Albert Zwiesereijn 37 jaar Voor DNV GL Officier

Nadere informatie

Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie

Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie 1 Wat kunt u verwachten? De nieuwe aanpak van ISO normen voor managementsystemen Eerste ervaringen bij herziening ISO 14001 en ISO 9001 Betekenis

Nadere informatie

Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties. Informatiebeveiliging

Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties. Informatiebeveiliging Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties Informatiebeveiliging Agenda Rondje verwachtingen Even voorstellen.. Informatiebeveiliging waarom? Stand van zaken bij corporaties Informatiebeveiliging

Nadere informatie

Contractor safety; wie betaalt de prijs. De magie van VCA!? Dirk Muis - Imtech Arbodienst BV 1

Contractor safety; wie betaalt de prijs. De magie van VCA!? Dirk Muis - Imtech Arbodienst BV 1 Contractor safety; wie betaalt de prijs De magie van VCA!? Dirk Muis - Imtech Arbodienst BV 1 De magie van VCA!? Opzet presentatie Introductie Positionering Certificatieschema Twee praktijksituaties Eindconclusie

Nadere informatie

ExxonMobil SHE beleid

ExxonMobil SHE beleid ExxonMobil SHE beleid Samen werken aan Veiligheid Contractors én eigen personeel VOMI Themamiddag Veiligheid Focus op Veiligheid! Delta hotel, Vlaardingen, 12 oktober 2010 Ton Jeen, Environmental Advisor

Nadere informatie

Handhaven Veiligheidscultuur Bevindingen en Dilemma s. Prof. dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Drs. Robert A. Bezemer MTD

Handhaven Veiligheidscultuur Bevindingen en Dilemma s. Prof. dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Drs. Robert A. Bezemer MTD Bevindingen en Dilemma s Prof. dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Drs. Robert A. Bezemer MTD 1 Opbouw Wat is veiligheidscultuur? - Wat merk je ervan? Quick Scan Veiligheidscultuur bij 14 BRZO-bedrijven: werkwijze

Nadere informatie

Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur

Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur Kritische opdrachtgever verwacht meer De opdrachtgever van vandaag is kritisch, verlangt toegevoegde waarde

Nadere informatie

Introductie OHSAS 18001

Introductie OHSAS 18001 Introductie OHSAS 18001 OHSAS 18001 -in het kort OHSAS 18001 is een norm voor een managementsysteem die de veiligheid en gezondheid in en rondom de organisatie waarborgt. OHSAS staat voor Occupational

Nadere informatie

Management-/ energiereview CO2 prestatieladder

Management-/ energiereview CO2 prestatieladder Management-/ energiereview CO2 prestatieladder 2015 Fluor Corporation Deelnemers Ger van der Schaaf: Executive Director Kees Schelling: QA/QC Jos Thijs: Kwaliteitsmanager 1 Resultaten van audits status

Nadere informatie

Workshop Lean en de nieuwe ISO normen

Workshop Lean en de nieuwe ISO normen Workshop Lean en de nieuwe ISO normen Ingrid Ort Inhoud Nieuwe normen; HLS Structuur; Stakeholder analyse; Zelf aan de gang. Normontwikkelingstraject Duurzaam vertrouwd 2011 2012 2013 2014 2015 ISO 9001

Nadere informatie

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK INHOUDSOPGAVE 1. FORMAT PLAN VAN AANPAK 1.1. Op weg naar een kwaliteitsmanagementsysteem 1.2. Besluit tot realisatie van een kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) 1.3. Vaststellen van meerjarenbeleid en SMART

Nadere informatie

Resultaat Atex 137 toezicht in 2007

Resultaat Atex 137 toezicht in 2007 Resultaat Atex 137 toezicht in 2007 Pagina 1 van 9 Samenvatting In 2007 zijn door de directie MHC bij 41 BRZO99 en Arie bedrijven Atex 137 inspecties uitgevoerd op een wijze als beschreven in het toezichtbeleid

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECT HEALTH CHECKS IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office

Nadere informatie

Resultaten onderzoek naar informatievoorziening duurzaamheidsverslaggeving

Resultaten onderzoek naar informatievoorziening duurzaamheidsverslaggeving Resultaten onderzoek naar informatievoorziening duurzaamheidsverslaggeving DHV Adviesgroep Duurzaam ondernemen Folkert van der Molen 27 oktober 2005 G a t e w a y t o s o l u t i o n s Hoofdconclusie Uit

Nadere informatie

ISO 20000 @ CTG Europe

ISO 20000 @ CTG Europe ISO 20000 @ CTG Europe 31/10/2007 mieke.roelens@ctg.com +32 496266725 1 Agenda 31 oktober 2007 Voorstelling Project Business Case: Doel & Scope Projectorganisatie Resultaten assessments en conclusies De

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan.

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan. ISO 9001:2015 ISO 9001:2008 Toelichting van de verschillen. 1 Scope 1 Scope 1.1 Algemeen 4 Context van de organisatie 4 Kwaliteitsmanagementsysteem 4.1 Inzicht in de organisatie en haar context. 4 Kwaliteitsmanagementsysteem

Nadere informatie

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL )

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL ) Exameneisen Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL ) Publicatiedatum 1-1-2008 Startdatum 1-3-2007 Doelgroep IT Service Management Practitioner: Release &

Nadere informatie

Vervanging PFOS (Per Fluor Octaan Sulfonaten) schuim bij

Vervanging PFOS (Per Fluor Octaan Sulfonaten) schuim bij Vervanging PFOS (Per Fluor Octaan Sulfonaten) schuim bij. Dow Benelux BV vestiging Terneuzen. Volgens Richtlijn 2006/122/EC W. van de Putte Project management EH&S Delivery leader of VGM contact Wie is

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

IATI is de internationale standaard voor het openbaar beschikbaar maken van projectinformatie in de ontwikkelingssector.

IATI is de internationale standaard voor het openbaar beschikbaar maken van projectinformatie in de ontwikkelingssector. IATI PROGRAMMA IATI is de internationale standaard voor het openbaar beschikbaar maken van projectinformatie in de ontwikkelingssector. Het is een internationaal initiatief waarbij donororganisaties, overheden

Nadere informatie

Certificatieregeling Kabelinfrastructuur en Buizenlegbedrijven

Certificatieregeling Kabelinfrastructuur en Buizenlegbedrijven Certificatieregeling Kabelinfrastructuur en Buizenlegbedrijven versie oktober 2015 LOSSE BIJLAGE 1 PROCEDURE AUDITS EN AUDITRAPPORTAGE Stichting CKB, Postbus 366, 2700 AJ Zoetermeer 1 Terminologie Met

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie

Rol van de preventieadviseur bij onderhoud. 07 oktober 2010 Provinciaal Comité Vlaams Brabant ir Werner Vancayseele, QSE manager

Rol van de preventieadviseur bij onderhoud. 07 oktober 2010 Provinciaal Comité Vlaams Brabant ir Werner Vancayseele, QSE manager Rol van de preventieadviseur bij onderhoud 07 oktober 2010 Provinciaal Comité Vlaams Brabant ir Werner Vancayseele, QSE manager Voorstelling SPIE Belgium: activiteiten en markten Integrator van multitechnische

Nadere informatie

CO 2 managementplan. 1 Inleiding

CO 2 managementplan. 1 Inleiding CO 2 managementplan Inhoud 1 Inleiding... 3 1.1 Energie meetplan... 4 1.2 Planning meetmomenten... 4 1.3 Cofely Zuid Nederland... 4 Scope 1 emissies... 4 Scope 2 emissies... 4 1.4 Project Renovatie gemaal

Nadere informatie

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding Proces cultuur De klant komt eerst Zorg dat je altijd waarde toevoegt Moedig eigen initiatief aan Geef medewerkers ruimte Moedig teamwerk aan Beloon team prestaties Werk

Nadere informatie

Checklist voor controle (audit) NEN 4000

Checklist voor controle (audit) NEN 4000 Rigaweg 26, 9723 TH Groningen T: (050) 54 45 112 // F: (050) 54 45 110 E: info@precare.nl // www.precare.nl Checklist voor controle (audit) NEN 4000 Nalooplijst hoofdstuk 4 Elementen in de beheersing van

Nadere informatie

Wat zijn de succescriteria voor een partnership?

Wat zijn de succescriteria voor een partnership? Wat zijn de succescriteria voor een partnership? Chemical Power Oil & Gas Wie zijn wij Arno Gerrets Agrifirm Manager Techniek Maries van Aert Stork Technical services Consultancy Manager Onderhoud en Investeringen

Nadere informatie

Review CO2 reductiesysteem 2014-1 ste half jaar 2015. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2

Review CO2 reductiesysteem 2014-1 ste half jaar 2015. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Review CO2 reductiesysteem 2014-1 ste half jaar 2015 Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Management review - invalshoek A: Inzicht 4 2.1. Footprint berekening 4

Nadere informatie

Referentiecase. Teijin Aramid QHSE in SharePoint

Referentiecase. Teijin Aramid QHSE in SharePoint Referentiecase Teijin Aramid QHSE in SharePoint Met de QHSE database in SharePoint beschikken wij over één digitale omgeving waarin wij incidenten en meldingen kunnen verwerken. Het terugvinden van incidenten

Nadere informatie

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is PQR Lifecycle Services Het begint pas als het project klaar is IT wordt een steeds crucialer onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering. Waar u ook bent, het moet altijd beschikbaar en binnen bereik zijn.

Nadere informatie

Feeling Good, Working Safe. Nolost Capital 2011

Feeling Good, Working Safe. Nolost Capital 2011 Feeling Good, Working Safe Nolost Capital 2011 WIE IS NOLOST CAPITAL Kennisexpert Organisatiewetenschappen en Organisatiepsychologie Samenwerking Universiteiten Jarenlange internationale onderzoeken in

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie