Aanbevelingen voor digitalisering van tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aanbevelingen voor digitalisering van tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam"

Transcriptie

1 Aanbevelingen voor digitalisering van tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam Datum: 26 maart 2009 Versie: 0.5 Status: Concept

2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...1 Versiegeschiedenis...3 Managementsamenvatting...4 Inleiding...5 Doel van dit document...5 Opzet van dit document...5 Doelgroep...5 Herzieningstermijn van dit document...5 Gerelateerde documenten Afbakening Voorbereiding Doelstellingen project Aard van het te digitaliseren bestand Hoeveelheden Materiaalanalyse Detaillering Ontsluiting en metadata Lichting en vervoer Opslag Uitgangspunten digitalisering en kwaliteitseisen Opnameproces Volledigheid Juiste volgorde Detailreproductie Tonale en kleurreproductie Juiste uitsnede Beeldpositionering Opslag en ontsluiting Bestandsformaten Bestandsnaamgeving Koppeling document aan beschrijving Validiteit van het bestand Kleurruimte Beschrijvende metadata Technische metadata Kwaliteitscontrole Volledigheid Juiste volgorde Beeldkwaliteit Detailreproductie Tonale reproductie Kleurreproductie Juiste uitsnede Positionering Bestandsformaat Bestandsnaamgeving

3 4.7 Koppeling document en metadata Validiteit van het formaat Kleurruimte Beschrijvende metadata Bronnenlijst Begrippenlijst...25 Bijlage 1 IJking scanapparatuur Detailreproductie Tonale reproductie Kleurreproductie Ruis

4 Versiegeschiedenis Versie Versie datum Belangrijkste wijzigingen december 2008 Eerste concept (auteur: Robèrt Gillesse) december 2008 Nieuwe inleiding hoofdstuk 2 Bronnenlijst toegevoegd februari 2009 Verwerken opmerkingen SAA maart 2009 Omvangrijke herziening inhoud. Belangrijkste wijzigingen: Kwaliteitseisen voor digitalisering ingedeeld op basis van een aantal uitgangspunten. Daarbinnen opdeling naar opnameproces en opslag. Toegevoegd: Hoofdstuk 2 Voorbereiding Toegevoegd: Bijlage 1 IJking scanapparatuur april 2009 Verwerken opmerkingen SAA Verwerken tekstuele redactie Toevoegen paragraaf 2.1 Toevoegen begrippenlijst Toevoegen managementsamenvatting 3

5 Managementsamenvatting Dit document behelst een set van aanbevelingen voor de digitalisering van tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam. De reikwijdte van deze aanbevelingen beperkt zich tot een beschrijving van het proces van de omzetting van papieren documenten in digitale rasterbeelden (beelden bestaand uit beeldpunten of pixels), inclusief een aantal handreikingen betreffende de opslag en ontsluiting van het gedigitaliseerde materiaal. Kern van de aanbevelingen vormen ten eerste de beschrijving van de voorbereiding van een digitaliseringsproject, ten tweede de uitgangspunten en bijbehorende kwaliteitseisen, en ten derde de kwaliteitscontrole. In de beschrijving van de voorbereiding van een digitaliseringsproject zijn een aantal vragen geformuleerd die het doel hebben duidelijkheid te verschaffen betreffende de planning, kosten, aanbesteding en haalbaarheid. Belangrijk is dat tijdens de voorbereidingsfase duidelijk wordt geformuleerd wat de doelstellingen zijn van een project. Op basis van deze doelstelling kunnen de verschillende kwaliteitseisen en foutmarges worden vastgesteld. Ook bij de voorbereiding hoort het bepalen van de aard van het archief (dynamisch, semistatisch of statisch), de hoeveelheden en de staat van het materiaal (om de scanwijze te kunnen bepalen), de detaillering (om de resolutie te kunnen vaststellen), de wijze van ontsluiting, de lichting, het vervoer en tot slot de opslag van het materiaal (bestandsnaamconventie, bestandsformaat en benodigde opslagruimte). In hoofdstuk drie worden de uitgangspunten van digitalisering en de bijbehorende kwaliteitseisen behandeld. Er is daarbij onderscheid gemaakt tussen uitgangspunten betreffende enerzijds het opnameproces en anderzijds de opslag. Daarbinnen is bovendien nog een onderscheid gemaakt tussen minimale en optionele uitgangspunten. Aangaande het opnameproces moet minimaal een volledige, van goede volgorde voorziene, en goed leesbare digitale kopie worden geproduceerd. De leesbaarheid vertaalt zich in een aantal beeldkwaliteitseisen. De uitgangspunten voor opslag veronderstellen minimaal het gebruik van een open en voor langetermijnarchivering geschikt bestandsformaat. Hierbij wordt verwezen naar de door Stadsarchief Amsterdam opgestelde richtlijn: Standaard bestandsformaten voor digitaal geboren en gedigitaliseerde tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam (2009). Daarnaast moeten de gescande documenten minimaal zijn voorzien van een unieke identifier en terugvindbaar zijn (dat wil zeggen: gekoppeld aan metadata). Optionele eisen betreffen de validiteit van het bestand, gebruik van de kleurruimte, en de toevoeging van beschrijvende en technische metadata. De in hoofdstuk vier beschreven kwaliteitscontrole sluit bij deze uitgangspunten en kwaliteitseisen aan. Controle van onder andere volledigheid, volgorde, beeldkwaliteit, bestandsformaat, bestandsnaamgeving en validiteit komen hierbij aan de orde. Belangrijk is dat voor de verschillende onderdelen foutpercentages worden gehanteerd die aansluiten bij de doelstellingen van het project. Verdergaande en meetbare controles van de scanapparatuur kunnen plaatsvinden op basis van de in de Bijlage 1 beschreven IJking scanapparatuur. 4

6 Inleiding Doel van dit document Dit document behelst een set van aanbevelingen voor de digitalisering van tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam. Grofweg gaat het binnen het concern Amsterdam om twee soorten digitaliseringstrajecten: het scannen van poststromen (of ander dynamisch archief) en het retroscannen van semi-statisch of statisch archief. Deze aanbevelingen zijn voor beide soorten projecten bruikbaar. Waar nodig wordt specifiek naar één van deze twee verwerkingstrajecten verwezen. Binnen projecten zijn er twee keuzes mogelijk: het maken van (eenvoudige) digitale kopieën, of het meer complexe traject van digitaal vervangen (zoals omschreven in Procedure digitale vervanging archiefbescheiden gemeente Amsterdam 1 ). Deze aanbevelingen zijn bedoeld als richtsnoer voor de eerste soort projecten en als belangrijk uitgangspunt voor de tweede soort. Opzet van dit document Dit document kent de volgende opbouw: 1. Afbakening: de reikwijdte van de aanbevelingen en de uitsluiting van een aantal documenttypen. 2. Voorbereiding: op basis van een set van vragen kan er een inschatting worden gemaakt van de aanbesteding, duur en haalbaarheid van een digitaliseringsproject. 3. Uitgangspunten en kwaliteitseisen voor digitalisering: op basis van een aantal minimale en optionele uitgangspunten worden kwaliteitseisen vastgesteld. Hierbij is een tweedeling gemaakt tussen het opnameproces en de opslag en ontsluiting. 4. Kwaliteitscontrole: beschrijving van de kwaliteitscontrole op basis van de bovengenoemde kwaliteitseisen. 5. Bronnenlijst. 6. Begrippenlijst. 7. Bijlage 1 IJking scanapparatuur: In deze bijlage wordt de ijking van de scanapparatuur behandeld. Hiermee kan objectief worden vastgesteld hoe de scanapparatuur presteert. Doelgroep I&A en DIV-hoofden binnen het concern Amsterdam. Herzieningstermijn van dit document Updates zullen op regelmatige basis plaatsvinden. Gerelateerde documenten Richtlijn standaard bestandsformaten voor digitaal geboren en gedigitaliseerde tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam Stadsarchief Amsterdam Procedure digitale vervanging archiefbescheiden gemeente Amsterdam Deze procedure is gebaseerd op Beleidsregel vervanging archiefbescheiden Provincie Noord-Holland

7 Aanbevelingen migratie naar PDF/A ten behoeve van het concern Amsterdam Stadsarchief Amsterdam 2008 (concept). Stadsarchief Amsterdam. Standaard metadata voor digitaal informatiebeheer Stadsarchief Amsterdam Procedure digitale vervanging archiefbescheiden gemeente Amsterdam Stadsarchief

8 1. Afbakening Het in deze aanbevelingen beschreven proces van digitalisering is slechts een onderdeel van het hele traject van digitale informatievoorziening. Het reikwijdte van deze aanbevelingen is beperkt tot beschrijven van het proces van de omzetting van papieren documenten in digitale rasterbeelden (beelden bestaand uit beeldpunten of pixels), inclusief een aantal handreikingen betreffende de opslag en ontsluiting van het gedigitaliseerde materiaal. De volgende zaken liggen buiten de scope van deze aanbevelingen: Het exclusief omzetten van tekstdocumenten in machine leesbare tekst (middels OCR of overtypen) wordt in deze aanbevelingen niet behandeld. Het omschrijven van metadata-invoertrajecten is (in deze versie) geen onderdeel van deze aanbevelingen. In dit document gaat het specifiek over de digitalisering van moderne tekstdocumenten tot een maximale grootte van A2. Wanneer er sprake is van oud, kwetsbaar of materiaal met (kunst)historische waarde zijn er wellicht zwaardere, aanvullende eisen nodig. De Richtlijnen Preservation Imaging Metamorfoze (voortaan: Metamorfoze richtlijnen) 2 bieden mogelijk aanvullende eisen wat betreft verschillende aspecten. Andere archivalia als foto s, prenten en bouwtekeningen worden in deze aanbevelingen niet behandeld. 2 Richtlijnen Preservation Imaging Metamorfoze Begin 2009 verschijnt een 1.0 versie. 7

9 2. Voorbereiding Bij de voorbereiding van het project wordt aanbevolen de onderstaande vragen in ogenschouw te nemen. Dit is belangrijk voor een inschatting van de kosten, planning, aanbesteding en haalbaarheid van het uit te voeren project. 2.1 Doelstellingen project Het is van groot belang om tijdens de voorbereidingsfase de doelstellingen van het digitaliseringsproject zoveel mogelijk expliciet te maken. Er moet namelijk eerst bepaald worden (nog los van de vraag of het gaat om digitale vervanging of het creëren van digitale kopieën) welk gewicht de verschillende kwaliteitseisen zullen krijgen. Zo kan bij het ene project 100% volledigheid noodzakelijk zijn (ook bij het maken van digitale kopieën), terwijl bij een ander project een kleine foutmarge is toegestaan. Ook kunnen in een project bepaalde aspecten van de beeldkwaliteit (kleur- en detailreproductie) belangrijker zijn dan andere. Of gelden er speciale eisen betreffende lichten of handling. Ook kunnen er aanvullende eisen zijn betreft invoer van metadata (geen onderdeel van deze richtlijnen). Aanbevolen wordt, met het oog op de aanbesteding en de later uit te voeren kwaliteitscontrole, om voor de verschillende kwaliteitseisen foutmarges op te stellen. 2.2 Aard van het te digitaliseren bestand Vragen Gaat het om een dynamisch, semi-statisch of statisch bestand? Opmerkingen De workflow zal moeten worden ingericht naar de aard van het te digitaliseren bestand: Postverwerking of ander dynamisch archief: scanning van porties per dag (of anderszins) door secretariaatsmedewerkers, een gespecialiseerde afdeling of een externe partij. Retroscanning semi-statisch archief: scanning in zo kort mogelijke tijd door een interne of externe partij. Indien mogelijk kan dit in huis gebeuren. Bij externe scanning zijn goede afspraken nodig betreffende toegang tot de stukken (scanning on demand, buiten kantooruren, snelle verzending van de originelen). Retroscanning statisch archief: scanning in een of meerdere batches door interne of externe partij. Wanneer het archief veel wordt gebruikt, zijn er bij externe scanning goede afspraken nodig betreffende toegang tot de stukken (scanning on demand, buiten kantooruren, snelle verzending van de originelen). Tabel 1 Aard van het te digitaliseren bestand 8

10 2.3 Hoeveelheden Vragen Hoeveel documenten moeten worden gescand? Hoeveel pagina s moeten worden gescand? Opmerkingen Per geheel project en/of per tijdseenheid (uur, dag, week). Per geheel project en/of per tijdseenheid (uur, dag, week). Het Stadsarchief hanteert bij het scannen voor de Archiefbank een schatting gehanteerd op basis van meters op de plank: 1 meter zijn bij benadering 4500 en 5500 scans. Dit kan voor andere typen originelen (gebonden originelen, kaartsystemen, dikker of dunner papier) natuurlijk anders zijn. Tabel 2 Hoeveelheden 2.4 Materiaalanalyse Vragen Is er materiële voorbewerking nodig? Gaat het om losbladig of gebonden materiaal? Wat is het formaat of zijn de formaten van het materiaal? Is het materiaal eenvormig? Is het materiaal kwetsbaar? Is het papier vergeeld, is de Opmerkingen Bijvoorbeeld: Verwijderen van nietjes of paperclips Verwijderen van plakband Verwijderen van niet te scannen documenten Toevoegen van scheidingsbladen en verpakking in mappen en of dozen Toevoegen van barcodes Losbladig: misschien is doorvoerscanning mogelijk. Gebonden: mogen de pagina s worden losgesneden? Zo ja, misschien is doorvoerscanning mogelijk. Zo nee, dan is het de vraag of de scans per opening of per pagina moeten worden opgeleverd. Bij veel variatie van formaat kan doorvoerscanning lastig worden. Bij grote originelen (deze aanbevelingen zijn beperkt tot <A2) moet rekening worden gehouden met extra eisen (en kosten) voor vervoer, scanning en opslag (grotere bestanden). Zo ja, dan is er wellicht doorvoerscanning mogelijk. Zo ja, dan wordt aanbevolen een procedure voor handling van het materiaal te maken. Ook moet worden overwogen of het scannen op een zodanige hoogwaardige manier kan plaatsvinden, dat de analoge objecten digitaal kunnen worden vervangen. Zo ja, dan is het zinvol om in grijswaarden of kleur te 9

11 tekst moeilijk leesbaar (handschrift) of is er sprake van illustraties of foto s in documenten? Is er sprake van (incidenteel) betekenisvol kleurgebruik? Zijn de pagina s genummerd of is er sprake van een andere nummering? Hoe moet de pagina in de scan zijn uitgesneden? scannen. Zo nee, dan kan er hoogstwaarschijnlijk bitonaal (zwart-wit) worden gescand. De pagina s met betekenisvolle kleur moeten in kleur worden opgenomen. Sommige scan- of nabewerkingssoftware is in staat onderscheid te maken tussen kleur- en zwart-wit pagina s. Dit kan van belang zijn voor de kwaliteitscontrole (zie paragraaf 4.1 en 4.2). Keuze tussen: Schoongesneden pagina (geen randje rondom pagina zichtbaar). Pagina met randje rondom (zodat de hele bladspiegel zichtbaar is). Tabel 3 Materiaalanalyse 2.5 Detaillering Vragen Wat is de hoogte van de kleinste letter? Indien een document geen tekst bevat: Wat is de hoogte van het kleinste betekenisvolle detail? Opmerkingen Op basis hiervan kan de resolutie worden bepaald. Zie paragraaf Idem Tabel 4 Detaillering 2.6 Ontsluiting en metadata Vragen Hoe worden de gedigitaliseerde documenten gekoppeld aan de metadata? Zijn de documenten op basis van de bestaande metadata eenvoudig terug te vinden? Opmerkingen Gebeurt dit via een uniek ID in de bestandsnaam (eventueel via een concordantietabel 3 )? Zie ook paragraaf Zo nee, dan wordt aanbevolen te voldoen aan de minimumstandaard voor documenten zoals beschreven in Stadsarchief Amsterdam. Standaard metadata voor digitaal informatiebeheer Stadsarchief Amsterdam Wellicht is het dan nodig extra metadata toe te voegen. 3 Een concordantietabel is, in dit geval, een tabel waarin de nummering van de bestandsnaam wordt gerelateerd aan de (document)nummering in de metadata. 10

12 Is er (extra) invoer van metadata nodig? Zo ja, welke informatie is minimaal nodig en welke informatie is aanvullend? Zie: Stadsarchief Amsterdam. Standaard metadata voor digitaal informatiebeheer Stadsarchief Amsterdam. Tabel 5 Metadata 2.7 Lichting en vervoer Vragen Kan het materiaal eenvoudig worden gelicht en vervoerd? Uitgaande van scanning buiten de deur: kan het materiaal (voor langere tijd) worden gemist? Opmerkingen Zo nee, dan wordt aanbevolen de logistiek in kaart te brengen om daarmee inzicht te verschaffen in de knelpunten. Sowieso wordt aanbevolen een procedure op te stellen betreffende lichting en bij externe scanning het vervoer (wie licht en wie vervoert, wanneer gebeurt dat en wat wordt vervoerd). Zo nee, dan moeten er afspraken worden gemaakt met de dienstverlener over on demand scanning, snel transport van de opgevraagde documenten of scanning op locatie en/of buiten kantooruren. Tabel 6 Lichting en vervoer 2.8 Opslag Vragen Welke bestandsnaamconventie moet worden toegepast? Welk bestandsformaat moet worden gebruikt? In welke mate van duurzaamheid moeten de bestanden worden Opmerkingen Belangrijk is hiervoor een interne procedure te hanteren. Belangrijk is dat, in ieder geval binnen een dienst, een unieke bestandsnaam wordt toegekend. Belangrijk is dat de bestandsnaam, al dan niet via een concordantietabel, gekoppeld is aan de metadata. Er zijn goede redenen om betekenisloze bestandsnamen te gebruiken. Zie: SAA publicatie M. Holtman, Digitalisering vereenvoudigd, hoofdstuk zes. 4 Zie: Richtlijn standaard bestandsformaten voor digitaal geboren en gedigitaliseerde tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam Stadsarchief Amsterdam In het geval van digitale vervanging is dit afhankelijk van de voorgeschreven bewaartermijn. Gedurende deze bewaartermijn moet het digitale bestand het originele 4 Marc Holtman, Digitalisering vereenvoudigd. Grootschalig digitaliseren ten behoeve van archiefonderzoek. Versie 1.1 Stadsarchief pdf 11

13 opgeslagen? Hoeveel opslagruimte is nodig? brondocument vervangen. Ook is duurzame opslag een eis 5. Worden er digitale kopieën gemaakt, dan geldt duurzame opslag ook als een aanbeveling. Is dit om praktische of financiële redenen niet mogelijk, dan geldt de minimale aanbeveling van redundante opslag, eventueel door middel van een toegangsexemplaar voor online gebruik en een master exemplaar offline (op hard disk, CD of DVD). Dit kan (bij benadering) worden uitgerekend na bepaling van het volgende: De hoeveel benodigde scans Het (gemiddelde) formaat van de brondocumenten Of er in bitonaal, in grijswaarden of in kleur wordt opgenomen Met welke resolutie er wordt opgenomen Welk bestandsformaat wordt gebruikt en hoeveel compressie wordt toegepast Gebruik voor de berekening van de benodigde opslagruimte de spreadsheet die beschikbaar zal worden gesteld door het Stadsarchief Amsterdam. Tabel 7 Opslag 5 Zie voor de eisen aan een duurzaam digitaal depot: de ED3 norm: 12

14 3. Uitgangspunten digitalisering en kwaliteitseisen In dit hoofdstuk worden uitgangspunten voor digitalisering en de bijbehorende kwaliteitseisen geformuleerd. Deze uitgangspunten gaan, los van de vraag of het gaat om digitale vervanging of het maken van digitale kopieën, uit van een zoveel mogelijk volledige, goed leesbare, interpreteerbare, vindbare en duurzaam opgeslagen collectie gedigitaliseerde tekstdocumenten. Op basis van de doelstellingen (zie paragraaf 2.1) van een specifiek project kunnen sommige eisen zwaarder wegen dan andere. Er is in het onderstaande een onderscheid gemaakt tussen eisen betreffende het opnameproces en eisen die de opslag en ontsluiting aangaan. Ook is een onderscheid gemaakt tussen minimale en optionele uitgangspunten. 3.1 Opnameproces Minimale uitgangspunten Uitgangspunten Alle pagina s van een document moeten zijn gescand. De volgorde van de digitale kopie moet gelijk zijn aan die van het brondocument. De scans moeten even goed leesbaar zijn als het brondocument. Inhoudelijke elementen (afbeeldingen, illustraties, tabellen, schema s etc.) moeten even goed zichtbaar zijn als in het brondocument. Kwaliteitseisen Volledigheid Juiste volgorde Eisen betreffende beeldkwaliteit en beeldpositionering: - Detailreproductie - Tonale reproductie - Kleurreproductie - Juiste uitsnede Idem Tabel 7 Minimale uitgangspunten opnameproces Optionele uitgangspunten Uitgangspunten Het document moet in de scan juist zijn gepositioneerd. Kwaliteitseisen Aanvullende eisen betreffende de beeldpositionering: - Staat het document recht? - In geval van gebonden delen: oplevering per opening of per pagina Tabel 8 Optionele uitgangspunten opnameproces In de onderstaande paragrafen (3.1.1 t/m 3.1.4) worden de kwaliteitseisen uitgewerkt. 13

15 3.1.1 Volledigheid De volledigheid kan tot op zekere hoogte worden afgedwongen. Daarvoor zijn verschillende methodes beschikbaar, met verschillende mate van nauwkeurigheid. Zie paragraaf 4.1 over kwaliteitscontrole Juiste volgorde De volgorde van de digitale kopie moet gelijk zijn aan die van het brondocument. Dit kan tot op zekere hoogte worden afgedwongen door (steekproefsgewijze) controle van eventueel aanwezige nummering of 1:1 vergelijking met het origineel Detailreproductie Uitgangspunt bij de detailreproductie is de resolutie waarop de documenten worden opgenomen. Hierbij kan worden uitgegaan van de lettergrootte of het kleinste betekenisvolle detail 6 : Lettergrootte Kleinste betekenisvolle detail Aanbevolen resolutie Grijswaarden en kleurenscans Aanbevolen resolutie bitonale scans 1 mm ( beursberichten ) 0,2 mm 300 ppi 400 ppi 1,5 mm ( normale drukletter ) 0,3 mm 200 ppi 300 ppi 2 mm ( grote letter ) 0,4 mm 150 ppi 200 ppi Tabel 9 Aanbevolen resolutie op basis van lettergrootte of kleinste betekenisvolle detail Wanneer de tekst moet worden geocred,wordt aanbevolen altijd op 300 ppi (en in grijswaarden of kleur) te scannen. Dit heeft te maken met de voorkeuren van OCR-software. Resolutie is helaas geen sluitend kwaliteitscriterium wat betreft de gereproduceerde hoeveelheid detail. Voor een objectieve ijking betreffende de detailwaarneming van de scanapparatuur wordt verwezen naar Bijlage 1. Nabewerking Het is mogelijk het gescande beeld extra te verscherpen om zo de leesbaarheid te vergroten. Dit is een middel dat met grote voorzichtigheid moet worden toegepast. De indruk van scherpte is een sterk subjectief gegeven dat van mens tot mens verschilt. Bij toepassing van teveel verscherping treedt bij grijs- en kleurenafbeeldingen het zogenaamde halo-effect op: dit is een wit randje rondom contrastrijke delen (bijvoorbeeld letters) in het beeld Tonale en kleurreproductie Bij de tonale reproductie gaat het om de mate waarin de helderheidswaarden - de waarden tussen het donkerste en lichtste element - van het brondocument worden weergegeven. Bij kleurreproductie gaat het om de mate waarin de kleurinformatie van het origineel terugkeert in de digitale kopie. 6 Deze resolutieaanbevelingen sluiten aan bij de Quality Index zoals omschreven in bijlage 3 van de Procedure digitale vervanging archiefbescheiden gemeente Amsterdam en de Richtlijnen Metamorfoze preservation imaging (die alleen uitgaan van grijswaarden- en kleurenscanning). Zie voor verdere onderbouwing bijlage 1, detailreproductie. 14

16 Daarbij gaat het ten eerste om de keuze tussen grijswaarden- (8 bits), kleuren- (24 bits) en bitonale (1 bit) scanning. Wanneer er sprake is van foto s, fijnmazige illustraties of een gering contrast tussen letter en achtergrond (bijvoorbeeld door vergeling van het papier of door een slechte kwaliteit drukletter of handschrift), wordt digitalisering in grijswaarden aanbevolen. Wanneer kleur een betekenisvolle rol heeft die als significante eigenschap geldt, moet in kleur worden opgenomen of moet de betekenis van de kleur anderszins bewaard blijven. In alle andere gevallen volstaat bitonale (zwart-wit) scanning. Wanneer OCR toegepast gaat worden, is scanning in grijswaarden- of kleur aan te bevelen. Dit heeft over het algemeen een beter OCR-resultaat tot gevolg. Voor bitonale scanning geldt dat de drempelwaarde tussen zwart en wit zo moet zijn ingesteld (vaak gebeurd dit automatisch), dat er geen tekstuele informatie wegvalt. Daarbij is het zinvol te letten op kleine onderdelen als punten, komma s en de schreef van letters. Een minimumaanbeveling voor grijswaarden- en kleurscanning is het verhoeden van clipping of overbelichting. Dit is wanneer de RGB-waarden in de lichte gebieden van de afbeelding (de hoge lichten) op 0 uitkomen. Dit kan als gevolg hebben dat er informatie in de hoge lichten verloren gaat. Een verdergaande aanbeveling is de hoge lichtgamma zoals die is verwoord in Metamorfoze richtlijnen (zie paragraaf Tonale weergave). Deze eis zal in de gemeentelijke context slechts in zeldzame gevallen zinvol zijn. Voor kleurreproductie geldt de minimale eis dat de kleur van het brondocument als zodanig herkenbaar is. Dat wil zeggen dat groen niet blauw moet zijn en rood niet paars. Dit kan vanaf een redelijke en goed afgestelde monitor visueel worden vastgesteld. Wanneer kleur ook echt betrouwbaar moet zijn (en dat zal in de gemeentelijke documentaire context zelden voorkomen), is het zaak de eventuele kleurafwijking vast te stellen. Hiertoe moet minimaal de zogenaamde kleurzweem worden gemeten. Dit wordt behandeld in Bijlage 1. De tonale en kleurreproductie kan objectief worden vastgesteld door de scanapparatuur te ijken. Ook hiervoor wordt verwezen naar Bijlage 1. Nabewerking Het is met geavanceerde nabewerkingstechnieken mogelijk in één scan zowel kleuren als bitonale elementen op te nemen. De initiële scans worden dan eerst in kleur gemaakt, waarna in het nabewerkingsprogramma kleur- van zwart-wit elementen wordt gescheiden. Ook is het mogelijk de leesbaarheid te vergroten door het toepassen van filters die eventuele achtergrondkleur of anderszins getinte achtergrond wegfilteren. Deze filters dienen met enige voorzichtigheid te worden ingezet, omdat bij te intensief gebruik de leesbaarheid uiteindelijk in het geding kan komen. Het is zaak bij verandering van type originelen de effectiviteit van de gebruikte nabewerkingsfilters te controleren Juiste uitsnede De eis geldt dat er bij de uitsnede (of cropping) van de pagina geen betekenisvolle informatie wordt verwijderd. 15

17 3.1.6 Beeldpositionering Eventuele extra eisen kunnen gesteld worden aan de positionering van het origineel in de digitale opname. Het gaat daarbij om: het rechtzetten van scheef opgenomen pagina s in geval van gebonden delen: is er per pagina of per opening opgeleverd? 3.2 Opslag en ontsluiting Minimale uitgangspunten Uitgangspunten De scans moeten worden opgeslagen met een open en voor langetermijnarchivering geschikt bestandsformaat. Alle gescande documenten moeten uniek zijn te identificeren. Alle gescande documenten moeten terugvindbaar zijn. Kwaliteitseisen Lijst van bestandsformaten voor gedigitaliseerde formaten uit Richtlijn standaard bestandsformaten 7. Gebruik van een bestandsnaamconventie die afdwingt dat alle individuele scans of samengestelde digitale documenten (in PDF) worden voorzien van een (binnen de dienst) unieke bestandsnaam. Alle documenten moeten zijn gekoppeld aan een beschrijving. Tabel 10 Minimale uitgangspunten opslag en ontsluiting Optionele uitgangspunten Uitgangspunten Het bestand waarin het document is opgeslagen moet valide zijn. In geval van kleurenscanning moeten de scans zijn opgeslagen in een gestandaardiseerde kleurruimte. De documenten moeten zijn voorzien van een minimale set beschrijvende metadata. Alle individuele scans of samengestelde digitale documenten (in PDF) moeten zijn voorzien van technische metadata. Kwaliteitseisen Dit is op te splitsen in twee eisen: 1. De extensie moet daadwerkelijk het bestandsformaat aangeven. 2. Het bestand moet voldoen aan de specificaties van het bestandsformaat. Gebruik van srgb kleurruimte. Aanbevolen wordt om tenminste de verplichte (Dublin Core) elementen voor documenten te gebruiken zoals beschreven in Stadsarchief Amsterdam.Standaard metadata voor digitaal informatiebeheer. In onderzoek. 7 Richtlijn standaard bestandsformaten voor digitaal geboren en gedigitaliseerde tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam Stadsarchief Amsterdam

18 Tabel 11 Optionele uitgangspunten opslag en ontsluiting In de onderstaande paragrafen (3.2.1 t/m 3.2.7) worden de kwaliteitseisen uitgewerkt Bestandsformaten Bij bestandsformaten kan er worden gekozen voor opname van een of meerdere afbeeldingen in PDF (en is daarmee de eenheid van het document vastgelegd), of voor opname als losse afbeeldingen. In dat geval moeten de eenheid en de volgorde van het document worden vastgelegd in structurele metadata. Ook kan dan per document een directory worden aangemerkt. Voor overige overwegingen betreffende de keuze van de onderstaande bestandsformaten wordt verwezen naar Richtlijn standaard bestandsformaten voor digitaal geboren en gedigitaliseerde tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam (2008). In het onderstaande wordt volstaan met een opsomming van de aanbevolen bestandsformaten. Opslag in PDF schil: PDF/A-1b (keuze uit verschillende compressieschema s) Opslag als losse afbeeldingen (geen volgorde van voorkeur) TIFF 6.0 Baseline uncompressed TIFF 6.0 Baseline Group 4 (lossless compressie voor bitonale afbeeldingen) JPEG 2000 part 1 lossless of lossy JPEG 1.02 (is lossy, alleen voor grijswaarden en kleurenafbeeldingen) Bestandsnaamgeving Het hanteren van een bestandsnaamconventie die, binnen de dienst, de uniciteit afdwingt van de gebruikte bestandsnamen is van groot belang. De unieke identifier in de bestandsnaam is de basis waarop de koppeling plaatsvindt naar de metadata Koppeling document aan beschrijving Alle gescande documenten moeten zijn gekoppeld aan een beschrijving. Dit kan op twee manieren: 1. Direct op basis van een koppeling tussen de unieke identifier in de bestandsnaam en het record. 2. Via een concordantietabel die de identifier in de bestandsnaam, via een tussentabel, koppelt aan het juiste record Validiteit van het bestand De validiteit van een bestand wordt afgemeten aan twee eisen: 1. De extensie moet daadwerkelijk het bestandsformaat aangeven: is janpieter.jpg daadwerkelijk een JPEG? In zeldzame gevallen komt dit (meestal door foutieve hernoeming van de bestandsnamen) niet overeen. Met behulp van software die de bestandsheader analyseert, bijvoorbeeld DROID en JHOVE, kan het zogenaamde MIME-type worden geïsoleerd. 8 Het MIME-type bevat een ondubbelzinnige aanduiding van het formaat. 8 DROID is open source software die bestanden batchmatig kan identificeren. Het is gemaakt in het kader van het PRONOM van de Britse National Archives Introductie DROID software. DROID homepage: JHOVE is een veel zwaarder pakket dat ook bestanden 17

19 2. Het bestand moet voldoen aan de specificaties van het bestandsformaat. Hierbij gaat het om een diepere analyse van de bestandsheader waarbij wordt gekeken of de headerinformatie voldoet aan de in de specificaties beschreven eisen. Dit kan met software - als JHOVE - die de header van het bestand analyseert en toetst aan de specificaties (en versie) van het gebruikte formaat. Zeker bij grote retro-trajecten en projecten waarbij digitaal wordt vervangen, wordt het controleren op validiteit aanbevolen. Zie voor de controle op validiteit onderstaande paragraaf Kleurruimte Een kleurruimte is een 3D-kleurmodel waarin de kleurmogelijkheden van de afbeelding mathematisch zijn vastgelegd. Het is voor langetermijnbewaring belangrijk dat afbeeldingen worden opgeslagen in een bekende, standaard kleurruimte. In de context van deze aanbevelingen voldoet de srgb kleurruimte Beschrijvende metadata Aanbevolen wordt de verplichte (Dublin Core) elementen voor documenten te gebruiken zoals beschreven in Stadsarchief Amsterdam. Standaard metadata voor digitaal informatiebeheer Daarnaast zijn ook een aantal aanbevolen en optionele elementen beschikbaar Technische metadata Onder technische metadata wordt hier verstaan: metadata die enerzijds de langetermijnopslag faciliteren en anderzijds documentatie over het opnameproces bevatten. Dit onderdeel is in onderzoek. Op termijn (2009) zullen de criteria worden geformuleerd in Stadsarchief Amsterdam. Standaard metadata voor digitaal informatiebeheer. Hoogstwaarschijnlijk zal dit gaan om metadata die aan de bestandsheader kunnen worden onttrokken (en dus onderdeel kunnen uitmaken van de laadprocedure of ingest) en minimaal betrekking hebben op het bestandsformaat, de versie van het bestandsformaat en de aanmaakdatum. batchmatig kan identificeren (naast ook validatie). Ook JHOVE is open source sofware en is ontwikkeld door JSTORE en Harvard University Library. JHOVE homepage: 9 srgb=standard RGB, Microsoft 18

20 4. Kwaliteitscontrole Aanbevolen wordt de kwaliteitscontrole te laten plaatsvinden op basis van de bovenstaande kwaliteitseisen. Het is daarbij zinvol om de controleprocedure op papier te zetten en voor de verschillende kwaliteitseisen foutmarges te hanteren. 4.1 Volledigheid De volledigheid is op de volgende manieren te controleren (met afnemende mate van nauwkeurigheid): Bij doorvoerscanning kan een batch twee maal worden gescand en bij verschillen tussen de batches opnieuw worden gescand 10. Door 1:1 controle tussen scans en originelen. Bij genummerde of gepagineerde originelen kan de nummering worden gerelateerd aan het aantal scans. Door het nemen van een aselecte of directe (van bijvoorbeeld een lastig document) steekproef uit een batch, waarbij met name wordt gelet op eerste en laatste scans van een set documenten. 4.2 Juiste volgorde De volgorde van een document kan op de volgende manieren worden gecontroleerd: Wanneer er sprake is van een doorlopende nummering kan (steekproefsgewijs) worden bekeken of de nummervolgorde klopt. Vergelijk het brondocument met de digitale kopie en bekijk met name of de eerste en laatste pagina overeenkomen. 4.3 Beeldkwaliteit Bij de controle van beeldkwaliteit gaat het primair om de vraag of er geen betekenisvolle informatie is weggevallen tijdens het opnameproces. Er kan hierbij worden gewerkt met steekproeven en/of een (lastig) controle-origineel dat steeds opnieuw in het productieproces wordt opgenomen en dat op deze manier fungeert als een ijkpunt Detailreproductie De vraag is hier of alle betekenisvolle details zijn weergegeven. De controle bestaat uit de volgende stappen: Is er met voldoende en met de juiste resolutie gescand (zie tabel 3) 11? 10 Dit kan in theorie ook bij niet-doorvoerscanprojecten worden gedaan: dit is echter qua scankosten niet realistisch. Deze werkwijze wordt bij doorvoerprojecten (als bijvoorbeeld het scannen van archiefkaarten van de dienst DPG https://stadsarchief.amsterdam.nl/archieven/archiefbank/indexen/archiefkaarten/voorbeeld/index.nl.html) door het Stadsarchief toegepast. 11 Hierbij wordt er wel van uitgegaan dat de resolutie zoals die in de header van het bestand wordt weergegeven, inderdaad klopt. In gevallen waarbij met een cameraopstelling wordt gewerkt komt het echter nog al eens voor dat de werkelijke resolutie anders is dan de resolutievermelding in de header. Dit valt te controleren door de afmetingen van het brondocument te vergelijken (in bijvoorbeeld Photoshop) met die van de afdrukgrootte van de digitale kopie. Is de afdrukgrootte van de digitale kopie lager dan de afmetingen van het origineel dan zal de daadwerkelijke resolutie ook lager zijn (bijvoorbeeld: brondocument A4: 21 cm breed, in header: 300 ppi-> afdrukgrootte digitale kopie 18 cm breed -> daadwerkelijke resolutie: 18/21x300=257 ppi). Andersom geldt een hogere resolutie. Dit gezegd hebbende: op zich is er nog niets aan de hand wanneer er geen betekenisvolle details verloren gaan. Visuele controle of ijking (zie bijlage 1) moeten dan uitkomst bieden. 19

A. Wat zijn digitale afbeeldingen? B. Bitonaal, grijswaarden of kleur en de bitdiepte C. Resolutie, bestandsgrootte, compressie en bestandsformaten

A. Wat zijn digitale afbeeldingen? B. Bitonaal, grijswaarden of kleur en de bitdiepte C. Resolutie, bestandsgrootte, compressie en bestandsformaten CURSUS DIGITAAL ATELIER AFBEELDINGEN A. Wat zijn digitale afbeeldingen? B. Bitonaal, grijswaarden of kleur en de bitdiepte C. Resolutie, bestandsgrootte, compressie en bestandsformaten A. Wat zijn digitale

Nadere informatie

Handreiking vervanging archiefbescheiden ELV EO B.V. W W W.ELV EO.N L OOST ER OM @ELV EO.N L

Handreiking vervanging archiefbescheiden ELV EO B.V. W W W.ELV EO.N L OOST ER OM @ELV EO.N L Handreiking vervanging archiefbescheiden D OOR : L EON VA N OOST ER OM ELV EO B.V. W W W.ELV EO.N L OOST ER OM @ELV EO.N L De handreiking vervanging archiefbescheiden Door Archief 2020 Versie 1.0 van 25

Nadere informatie

Richtlijnen Scannen Microfilms

Richtlijnen Scannen Microfilms Richtlijnen Scannen Microfilms Versie 1.0, mei 2010 Hans van Dormolen Koninklijke Bibliotheek Den Haag Richtlijnen Scannen Microfilms Versie 1.0, mei 2010 Auteur: Hans van Dormolen Met dank aan: Corine

Nadere informatie

digitaliseren Archiveren kan je leren, les 4 Sint-Niklaas, 29 november 2008 Willem Vanneste

digitaliseren Archiveren kan je leren, les 4 Sint-Niklaas, 29 november 2008 Willem Vanneste digitaliseren Archiveren kan je leren, les 4 Sint-Niklaas, 29 november 2008 Willem Vanneste digitaliseren is 2 waarom digitaliseren? conservering toegankelijkheid automatisering substitutie backup 3 conservering

Nadere informatie

Bijlage III. Generiek scanprotocol gemeente Nijmegen - backlog

Bijlage III. Generiek scanprotocol gemeente Nijmegen - backlog Bijlage III Generiek scanprotocol gemeente Nijmegen - backlog april 2013 Inhoudsopgave 0 Algemeen 3 1 Technische voorzieningen m.b.t. de scanvoorziening 4 1.1 Technische specificaties scanapparatuur 4

Nadere informatie

VNFE Digitale Workshop. Voorjaar 2006

VNFE Digitale Workshop. Voorjaar 2006 VNFE Digitale Workshop Voorjaar 2006 Doel van de Workshop Basisbegrippen digitale fotografie Theorie Camera Verwerking Mix van uitleg discussie uitproberen Poging de nieuwsgierigheid te prikkelen Stel

Nadere informatie

Digitaliseren D E STA R T VA N HET NIEUWE WERKEN L E O N VA N O O S T E R O M

Digitaliseren D E STA R T VA N HET NIEUWE WERKEN L E O N VA N O O S T E R O M Digitaliseren D E STA R T VA N HET NIEUWE WERKEN D O O R : L E O N VA N O O S T E R O M E LVEO B.V. Politici en beleidsmakers moeten 04 feb 2014 Binnenlands Bestuur Politici en beleidsmakers moeten,,digitaler''

Nadere informatie

Presentatie pilot 2 door Annette Allaart (Data Matters) en Marc Holtman (Stadsarchief Amsterdam): Digitalisering in de praktijk

Presentatie pilot 2 door Annette Allaart (Data Matters) en Marc Holtman (Stadsarchief Amsterdam): Digitalisering in de praktijk Presentatie pilot 2 door Annette Allaart (Data Matters) en Marc Holtman (Stadsarchief Amsterdam): Digitalisering in de praktijk 1 Kwaliteitswaarborging In digitaliseringstrajecten Marc Holtman Stadarchief

Nadere informatie

Foto s en Videobewerking

Foto s en Videobewerking Foto s en Videobewerking Arie Noteboom Computer Huis Mijdrecht Nr. 1 Doelstellingen Begrijpen hoe digitale foto s zijn opgebouwd en kunnen worden bewerkt en bewaard. Op basis daarvan foto s kunnen uitsnijden

Nadere informatie

Kleurmodel en Bestandsoutput van de kamera.

Kleurmodel en Bestandsoutput van de kamera. Van kamera tot print Intentie. In dit verhaal wordt belicht hoe je vanaf je kamera komt tot een eind-product. Dit eindproduct zal in ons geval zijn een te printen foto op formaat (bij benadering) 40x30

Nadere informatie

Bijlage 1. Generiek scanprotocol

Bijlage 1. Generiek scanprotocol Bijlage 1 Generiek scanprotocol Inhoudsopgave 1 Technische voorzieningen m.b.t. de scanvoorziening 4 1.1 Technische specificaties scanapparatuur 4 1.2 Minimum hardware eisen Server 4 1.3 Ondersteuning

Nadere informatie

Aanbevelingen migratie van tekstdocumenten naar PDF/A ten behoeve concern Amsterdam

Aanbevelingen migratie van tekstdocumenten naar PDF/A ten behoeve concern Amsterdam Aanbevelingen migratie van tekstdocumenten naar PDF/A ten behoeve concern Amsterdam Datum: 8 december 2008 Versie: 0.2 Status: Concept Inhoudsopgave Inhoudsopgave...1 Versiegeschiedenis...2 Inleiding...3

Nadere informatie

Datum: januari 2015. versie 1.0

Datum: januari 2015. versie 1.0 Bijlage bij het besluit tot vervanging door de gemeente Boxtel van analoge archiefbescheiden door digitale archiefbescheiden die ingevolge de selectielijst voor gemeentelijke archiefbescheiden voor bewaring

Nadere informatie

Is kwaliteitsverlies van kleurenscans door JPEG-compressie acceptabel in vergelijking tot het alternatief: verliesvrij comprimeren van grijswaarden?

Is kwaliteitsverlies van kleurenscans door JPEG-compressie acceptabel in vergelijking tot het alternatief: verliesvrij comprimeren van grijswaarden? Kleurrijk versus Grijswaarden : Op zoek naar een compromis voor comprimeren 1/5 Is kwaliteitsverlies van kleurenscans door JPEG-compressie acceptabel in vergelijking tot het alternatief: verliesvrij comprimeren

Nadere informatie

Verscherpen van foto s (Adobe Photoshop CS3)

Verscherpen van foto s (Adobe Photoshop CS3) Verscherpen van foto s (Adobe Photoshop CS3) Ga je voor de beste kwaliteit van je foto, in webpresentatie of afdruk? Lees dan verder, want het verscherpen van beeldmateriaal is een kritische stap in de

Nadere informatie

De onderwerpen die voor deze avond zijn aangedragen! Maskers maken. Workflow Lightroom en Photoshop. Verschil tussen werken in RGB en srgb

De onderwerpen die voor deze avond zijn aangedragen! Maskers maken. Workflow Lightroom en Photoshop. Verschil tussen werken in RGB en srgb De onderwerpen die voor deze avond zijn aangedragen! Maskers maken Workflow Lightroom en Photoshop Verschil tussen werken in RGB en srgb Werken in 16 of 8 bits Verschil tussen RAW opslaan als PSD of TIF

Nadere informatie

Datum: mei 2014. versie 1.0. Naam opsteller: Jo Meulenaars

Datum: mei 2014. versie 1.0. Naam opsteller: Jo Meulenaars Bijlage bij het besluit tot vervanging door de gemeente Boxtel van de voor blijvende bewaring in aanmerking komende archiefbescheiden behorende tot de voormalige verleende milieuvergunningen Datum: mei

Nadere informatie

Het is James Clerk Maxwell geweest die het hele spectrum wiskundig heeft beschreven.

Het is James Clerk Maxwell geweest die het hele spectrum wiskundig heeft beschreven. 1. Inleiding Even heel kort een aantal begrippen. Licht behoort tot het elektromagnetische veld. In onderstaande afbeelding is een deel hiervan schematisch weergegeven. Het is James Clerk Maxwell geweest

Nadere informatie

Voorbeeld: digitalisering van foto s

Voorbeeld: digitalisering van foto s Voorbeeld: digitalisering van foto s Matthias Vandermaesen A. Achtergrond Dit voorbeeld is gebaseerd op een reële situatie. In oktober 2004 wenste het Stadsarchief Antwerpen een digitaliseringsopdracht

Nadere informatie

Bestandsformaten in de digitale fotografie: RAW of JPeg

Bestandsformaten in de digitale fotografie: RAW of JPeg Bestandsformaten in de digitale fotografie: RAW of JPeg De digitale camera is een waar rekenwonder. Het licht dat op de beeldsensor valt, wordt door een beeldprocessor (of zelfs twee processors) omgezet

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. Nr Inleiding Inkomende post Overige documenten. 23 juni Officiële uitgave van gemeente Ten Boer.

GEMEENTEBLAD. Nr Inleiding Inkomende post Overige documenten. 23 juni Officiële uitgave van gemeente Ten Boer. GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Ten Boer. Nr. 34724 23 juni 2014 Inleiding 2.1.1 Inkomende post Stap 1: openen van de post De post van de gemeente Ten Boer komt binnen op het adres en postbus

Nadere informatie

Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing?

Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing? Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing? Hans Hofman Nationaal Archief Netherlands NCDD Planets dag Den Haag, 14 december 2009 Overzicht Wat is het probleem? Wat is er nodig?

Nadere informatie

Index. Introductie Kleurmanagement. Kleurruimte. Het Kleurgamma of Gamut. Profielen. You Tube workshops en Links. Conclusie

Index. Introductie Kleurmanagement. Kleurruimte. Het Kleurgamma of Gamut. Profielen. You Tube workshops en Links. Conclusie Index Introductie Kleurmanagement Kleurruimte Het Kleurgamma of Gamut Profielen You Tube workshops en Links Conclusie 1 Introductie Kleurmanagement Elke scanner, camera, CD of computer (invoer) heeft een

Nadere informatie

Digitaliseren in de heemkundige kring

Digitaliseren in de heemkundige kring Digitaliseren in de heemkundige kring Lesgever: Francis Vlieghe Organisator: Heemkunde Vlaanderen Digitaliseren in heemkundige kring Bedoeling van deze les Algemeen inzicht verwerven in de termen digitaliseren

Nadere informatie

Tags. Praktische toepassing van TIFF tags. 4 TIFF Revision 6.0, Adobe, 1992, p. 11 41. 5 TIFF Revision 6.0, Adobe, 1992, p. 11 41.

Tags. Praktische toepassing van TIFF tags. 4 TIFF Revision 6.0, Adobe, 1992, p. 11 41. 5 TIFF Revision 6.0, Adobe, 1992, p. 11 41. Kennisfiche 1 Inkapselen van metadata door TIFF tags Het digitaliseren van beeldmateriaal is slechts een eerste stap in de digitale conservering. Dit betekent dat de leesbaarheid en de mogelijkheid om

Nadere informatie

Over Bits Pixels Dpi & Extensies

Over Bits Pixels Dpi & Extensies Over Bits Pixels Dpi & Extensies Pixels, kleurdiepte en kleur Een digitale afbeelding bestaat uit een verzameling van "pixels" die liggen gerangschikt in een rechthoekig raster van rijen en kolommen. Elke

Nadere informatie

Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie.

Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie. Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie. As-Built Documentatie digitaal op orde Als uw bedrijf actief is in de Marine, Off-Shore, energie of chemische industrie, dan heeft u voor

Nadere informatie

TULIPANA PROJECT. Fotocollectie digitaliseren Handleiding, Standaards, Richtlijnen voor scannen, opslaan en metadateren. Door: Marco Roling

TULIPANA PROJECT. Fotocollectie digitaliseren Handleiding, Standaards, Richtlijnen voor scannen, opslaan en metadateren. Door: Marco Roling Fotocollectie digitaliseren Handleiding, Standaards, Richtlijnen voor scannen, opslaan en metadateren Door: Marco Roling Document Versie: 3/16/2015 TULIPANA PROJECT FOTOCOLLECTIE DIGITALISEREN HANDLEIDING,

Nadere informatie

Dossier fotobeheer. Inleiding. Samenvatting. 1. Bewaren van originelen. 2. Registreren en digitaliseren

Dossier fotobeheer. Inleiding. Samenvatting. 1. Bewaren van originelen. 2. Registreren en digitaliseren Dossier fotobeheer Inleiding In het kader van de ondersteuning van de collectieregistratie organiseerde MovE op 21 november 2006 een workshop fotobeheer. Drie gastsprekers uit drie verschillende musea

Nadere informatie

Helemaal Digitaal. Tips voor een beter beheer van je digitaal archief

Helemaal Digitaal. Tips voor een beter beheer van je digitaal archief Helemaal Digitaal Tips voor een beter beheer van je digitaal archief Digitaal archief? - digital born archief: - alle documenten/stukken die digitaal werden aangemaakt - bv. verslagen van bestuursvergaderingen

Nadere informatie

Richtlijn Bestandsformaten voor digitaal geboren en gedigitaliseerde tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam

Richtlijn Bestandsformaten voor digitaal geboren en gedigitaliseerde tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam Richtlijn Bestandsformaten voor digitaal geboren en gedigitaliseerde tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam Datum: 24 november 2008 Versie: 0.9 Status: geredigeerd concept Inhoudsopgave

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software.

Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software. Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software. Algemeen Met de KYOCERA scannen naar van Brug Software beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar het Notarieel

Nadere informatie

Bruikbaar illustratiemateriaal: een handleiding voor auteurs

Bruikbaar illustratiemateriaal: een handleiding voor auteurs Bruikbaar illustratiemateriaal: een handleiding voor auteurs Tekst en illustraties worden bij de uitgeverij apart verwerkt en geproduceerd. Om de kwaliteit van illustraties in boeken, tijdschriften en

Nadere informatie

Het gebruik van de QuickScan knop

Het gebruik van de QuickScan knop QuickScan on-line help Het gebruik van de QuickScan knop QuickScan setting Voorkeursinstellingen Het gebruik van de QuickScan knop Doormiddel van de QuickScan knop kunt u snel beelden scannen en automatisch

Nadere informatie

2 Kennismaking met het scherm

2 Kennismaking met het scherm 84 1 Inleiding Met Microsoft Office Picture Manager kan je op een eenvoudige manier jouw afbeeldingen bekijken, beheren, bewerken en delen. Paint kan je openen via Starten - Alle Programma s - Microsoft

Nadere informatie

Kleurbeheer. Of Colormanagement

Kleurbeheer. Of Colormanagement Of Colormanagement Alles begint zoals altijd met Licht Wit licht is eigenlijk een spectrum van alle soorten gekleurd licht Licht valt op een voorwerp en wordt weerkaatst op ons netvlies Ons netvlies bevat

Nadere informatie

CURSUS DIGITAAL ATELIER Photoshop/ Illustrator/ Indesign

CURSUS DIGITAAL ATELIER Photoshop/ Illustrator/ Indesign CURSUS DIGITAAL ATELIER Photoshop/ Illustrator/ Indesign EEN DOCUMENT DRUKKLAAR MAKEN A. Waar moet ik absoluut op letten? B. Hoe doe ik dit? 3. Een preflight pakket maken in Indesign 4. Drukklare PDF maken

Nadere informatie

Modellastenboek en modelovereenkomst voor een. digitaliseringsopdracht. (met handleiding)

Modellastenboek en modelovereenkomst voor een. digitaliseringsopdracht. (met handleiding) Modellastenboek en modelovereenkomst voor een digitaliseringsopdracht (met handleiding) Expertisecentrum DAVID vzw http://www.edavid.be januari 2010 Inhoud Nota bij het modellastenboek en de modelovereenkomst...i

Nadere informatie

WORKSHOP: HOE BEWAAR JE FOTO EN VIDEO VOOR HET NAGESLACHT? Joris Janssens en Henk Vanstappen

WORKSHOP: HOE BEWAAR JE FOTO EN VIDEO VOOR HET NAGESLACHT? Joris Janssens en Henk Vanstappen WORKSHOP: HOE BEWAAR JE FOTO EN VIDEO VOOR HET NAGESLACHT? Joris Janssens en Henk Vanstappen PROGRAMMA PACKED vzw Bestandsnamen Bestandsformaten Demo image editor Demo video editor Vragen PACKED 2005:

Nadere informatie

Termen en begrippen Eisen Duurzaam Digitaal Depot

Termen en begrippen Eisen Duurzaam Digitaal Depot Afgedrukt : 722011 Pagina 1 van 12 R.S. Jonker Aangeboden digitaal archiefstuk A Digitaal archiefstuk (DA), zoals de archiefvormer het aanbiedt aan het depot. Hiertoe wordt het door de zorgdrager verwijderd

Nadere informatie

PLANETS - Testbed. duizend jaar geschiedenis ligt op honderd kilometer plank van het de geschiedenis dijt uit, jaarlijks met kilometers

PLANETS - Testbed. duizend jaar geschiedenis ligt op honderd kilometer plank van het de geschiedenis dijt uit, jaarlijks met kilometers duizend jaar geschiedenis ligt op honderd kilometer plank van het de geschiedenis dijt uit, jaarlijks met kilometers PLANETS - Testbed Petra Helwig Senior adviseur Digitale Duurzaamheid Stel je voor Je

Nadere informatie

SIMPLIFYSCAN. A sharp choice in intelligent scanning

SIMPLIFYSCAN. A sharp choice in intelligent scanning SIMPLIFYSCAN A sharp choice in intelligent scanning SIMPLIFYSCAN: A SHARP CHOICE IN INTELLIGENT SCANNING SimplifyScan maakt het voor gebruikers mogelijk om documenten op een eenvoudige wijze te scannen

Nadere informatie

Jeroen Poppe 07-03-2012

Jeroen Poppe 07-03-2012 Jeroen Poppe 07-03-2012 Docent VHIC Felixarchief FARO Digitaliseren Digitaal archiveren Archipelproject 2 Kennismaking Welke organisaties digitaliseren reeds? Foto s? Tekst? Negatieven of dia s? Andere?

Nadere informatie

printerprofiel toepassen in Photoshop

printerprofiel toepassen in Photoshop printerprofiel toepassen in Photoshop De plaats waar ICC-profi elen worden opgeslagen is afhankelijk van het besturingssysteem. Het is belangrijk dat de profi elen op de juiste plaats staan zodat Photoshop

Nadere informatie

Wat is een digitale foto

Wat is een digitale foto Inleiding: basiskennis We beoefenen allemaal de fotografie in de hobbysfeer. Sommigen al jaren, anderen sinds kort. Maar we weten allemaal wat een camera is, en een computer, en een printer. We weten allemaal

Nadere informatie

DOE-AVOND FOTOKRING BEELDHOEK ASTEN

DOE-AVOND FOTOKRING BEELDHOEK ASTEN DOE-AVOND FOTOKRING BEELDHOEK ASTEN VAN PIXEL TOT PASSE-PARTOUT DOOR TON VAN BUSSEL 14 maart 2013 1. Opening 2. Pixel, Sensor 3. Keuzes maken inzake presentatie 4. ppi of dpi 5. Passe-partout Programma

Nadere informatie

ONTWORPEN VOOR EEN OPTIMALE WORKFLOW

ONTWORPEN VOOR EEN OPTIMALE WORKFLOW ONTWORPEN VOOR EEN OPTIMALE WORKFLOW ZAKELIJKE DOCUMENTSCANNERS PDS-5000 / PDS-6000 Snelle, nauwkeurige en betrouwbare digitale conversie van papieren documenten. Ideaal geschikt voor het verwerken en

Nadere informatie

LEIDRAAD voor de vervanging van archiefbescheiden

LEIDRAAD voor de vervanging van archiefbescheiden L E I D R A A D LEIDRAAD voor de vervanging van archiefbescheiden Voorwaarden, procedure en stappenplan Geactualiseerde versie 1 maart 2013 Archiefinspectie Regionaal Archief Nijmegen 1 Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Stadsarchief Zo vroeg mogelijk in het proces

Stadsarchief Zo vroeg mogelijk in het proces Stadsarchief Zo vroeg mogelijk in het proces Anje van der Lek Wat gaan we doen? Vanuit mijn perspectief: (overheid, archiefwet) Het e-depot Tenant architectuur Vanuit jullie perspectief: (particuliere

Nadere informatie

Fotograferen in RAW. Haal alles uit het RAW-formaat van je digitale camera

Fotograferen in RAW. Haal alles uit het RAW-formaat van je digitale camera Fotograferen in RAW Haal alles uit het RAW-formaat van je digitale camera Fotografeer je in JPEG, de computer in je camera slaat je foto op aan de hand van je voorinstellingen. JPEG is een internationale

Nadere informatie

Algemene vragen. Specifieke vragen. Wat is de naam van uw organisatie? (verplicht) DiVault. Wat is de naam van uw e-depot oplossing?

Algemene vragen. Specifieke vragen. Wat is de naam van uw organisatie? (verplicht) DiVault. Wat is de naam van uw e-depot oplossing? Algemene vragen Wat is de naam van uw organisatie? (verplicht) DiVault Wat is de naam van uw e-depot oplossing? DiVault Wat is uw naam? (verplicht) Hans Mannaert Wat is uw e-mailadres? (verplicht) hans@divault.nl

Nadere informatie

Scherpte in de fotografie

Scherpte in de fotografie Scherpte in de fotografie Uitleg clubavond 6 September 2012 Herman Boom Waar gaat deze presentatie over? Wat is scherpte Wel Hoe mensen scherpte ervaren Wat beinvloedt scherpte - een beetje begrip Een

Nadere informatie

Inleiding. Record. Specificatie ToPX 2.1

Inleiding. Record. Specificatie ToPX 2.1 Prins Willem-Alexanderhof 20 2595 BE Den Haag T +31-70-331 5400 www.nationaalarchief.nl Contact W. van der Reijden Recordkeeping adviseur T +31 6 55 26 79 52 wout.van.der.reijden@nationaal archief.nl Specificatie

Nadere informatie

Inhoud Installatie en Setup... 5 IRISCompressor gebruiken... 13

Inhoud Installatie en Setup... 5 IRISCompressor gebruiken... 13 Gebruikshandleiding Inhoud Introductie... 1 BELANGRIJKE OPMERKINGEN... 1 Juridische informatie... 3 Installatie en Setup... 5 Systeemvereisten... 5 Installatie... 5 Activering... 7 Automatische update...

Nadere informatie

Denken in structuur. enkele opmerkingen. over het coderen van documenten. Structureren... Titelpagina. Opsommingen... Verwijzingen...

Denken in structuur. enkele opmerkingen. over het coderen van documenten. Structureren... Titelpagina. Opsommingen... Verwijzingen... Denken in structuur enkele opmerkingen over het coderen van documenten Structureren met koppen Bij het structureren van een tekst door middel van koppen onderscheiden we verschillende niveaus. In een papieren

Nadere informatie

Basisbegrippen i.v.m. kleur op beeldschermen, afbeeldingsformaten en resoluties

Basisbegrippen i.v.m. kleur op beeldschermen, afbeeldingsformaten en resoluties Basisbegrippen i.v.m. kleur op beeldschermen, afbeeldingsformaten en resoluties Kleurdiepte De hoeveelheid kleurinformatie die een pixel op een beeldscherm kan bevatten wordt bepaald door de bitdiepte.

Nadere informatie

Veelzijdige Desktop scanners

Veelzijdige Desktop scanners Veelzijdige Desktop scanners PDS-5000F PDS-6000F Professionele documentscanners met zowel een automatische documentinvoer (ADF) als een flatbedscanner PDS-5000F PDS-6000F Professionele documentscanners

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 4. Digitaliseren MM-02-10-01

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 4. Digitaliseren MM-02-10-01 OPDRACHTKAART MM-02-10-01 Digitaliseren Voorkennis: Je hebt Multimedia-opdrachten 1 tot en met 3 en audio-opdracht 1 t/m 3 (MM-02-03 t/m MM-02-09) afgerond. Intro: Geluid dat wij horen is een analoog signaal.

Nadere informatie

Kleurmodellen. R(ood), G(roen), (B)lauw H(ue), S(aturation), V(alue) C(yan), M(agenta), Y(ellow), K(black) CIE x,y,y L(ightness)*a*b

Kleurmodellen. R(ood), G(roen), (B)lauw H(ue), S(aturation), V(alue) C(yan), M(agenta), Y(ellow), K(black) CIE x,y,y L(ightness)*a*b Kleurmanagement Doel Kennis maken met een aantal basiszaken rondom kleurmanagement (er is veel meer en veel complexer, dus deze presentatie is niet wetenschappelijk ) Plezier Interactief (vragen en/of

Nadere informatie

Dick Grooters Raadhuisstraat 296 5683 GM Best tel: 0499-392579 e-mail: d.grooters@home.nl. Printen en Scannen

Dick Grooters Raadhuisstraat 296 5683 GM Best tel: 0499-392579 e-mail: d.grooters@home.nl. Printen en Scannen Dick Grooters Raadhuisstraat 296 5683 GM Best tel: 0499-392579 e-mail: d.grooters@home.nl Printen en Scannen Als een nieuwe printer wordt gekocht en onder Windows XP aangesloten zal Windows deze nieuwe

Nadere informatie

Deel 1 Uw camera en de techniek van het fotograferen

Deel 1 Uw camera en de techniek van het fotograferen Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 8 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 9 Systeemeisen ArcSoft PhotoStudio Darkroom 2... 9 Hoe werkt u met dit boek?... 10 Uw voorkennis... 11

Nadere informatie

Kleurbeheer stap voor stap

Kleurbeheer stap voor stap Kleurbeheer stap voor stap voor fotografen en dtp ers bijlage bij het Kleurbeheer Roadbook 2012 auteur: Marc Cielen marc-en-ciel 2012 alle rechten voorbehouden pag. 1 van 9 Deel 1 Waarom kleurbeheer? pag.

Nadere informatie

Kleurbeheer; altijd de juiste kleuren

Kleurbeheer; altijd de juiste kleuren Kleurbeheer; altijd de juiste kleuren Wellicht heb je het al eens meegemaakt; hard gewerkt om een opname helemaal perfect te maken. Elke oneffenheid verwijderd, de kleuren exact naar smaak afgesteld en

Nadere informatie

Afloop & Marges Hoe zit dat nu precies?

Afloop & Marges Hoe zit dat nu precies? Afloop & Marges Hoe zit dat nu precies? 2 Hier word m.b.v. een illustratie uitgelegd hoe je jouw bestand van afloop kunt voorzien en waar je rekening mee dient te houden zodat jouw bestand op correcte

Nadere informatie

Schoning, digitalisering en overbrenging van de bouwdossiers

Schoning, digitalisering en overbrenging van de bouwdossiers Schoning, digitalisering en overbrenging van de bouwdossiers Schoning Algemeen Schoning vindt plaats voorafgaand aan de digitalisering en de overbrenging naar het Noord- Hollands Archief (NHA). Reden voor

Nadere informatie

Het digitaliseren van archieffilms. Giovanna Fossati Conservator, Filmmuseum TAPE, 20 september 2007

Het digitaliseren van archieffilms. Giovanna Fossati Conservator, Filmmuseum TAPE, 20 september 2007 Het digitaliseren van archieffilms Giovanna Fossati Conservator, Filmmuseum TAPE, 20 september 2007 Index i algemene principes i werktraject: hardware en software i digitale restauratie i digitale conservering

Nadere informatie

Digitalisering milieudossiers deelnemende gemeenten in Friesland (FUMO)

Digitalisering milieudossiers deelnemende gemeenten in Friesland (FUMO) Digitalisering milieudossiers deelnemende gemeenten in Friesland (FUMO) 14 maart 2013 Inleiding Hieronder vind u een plan van aanpak, alsmede een prijsofferte voor het digitaliseren van milieudossiers

Nadere informatie

Bijlage IV. Generiek scanprotocol gemeente Nijmegen backlog. werkinstructie

Bijlage IV. Generiek scanprotocol gemeente Nijmegen backlog. werkinstructie Bijlage IV Generiek scanprotocol gemeente Nijmegen backlog werkinstructie april 2013 INLEIDING Deze werkinstructie is een nadere detaillering van het Generiek scanprotocol backlog van de gemeente Nijmegen.

Nadere informatie

Tool 7. Substitutie: waarborgen voor een wettelijke regeling

Tool 7. Substitutie: waarborgen voor een wettelijke regeling Tool 7 Substitutie: waarborgen voor een wettelijke regeling Ontwikkeldatum: 3 mei 2006 Ontwikkeld door: Van Bussel Document Services Status: versie 1.0 Versiedatum: 3 mei 2006 Verspreiding: Vrij te gebruiken

Nadere informatie

1.2 Onder welke voorwaarden zou u scans en beschrijvingen van documenten beschikbaar willen stellen via een gezamenlijk platform?

1.2 Onder welke voorwaarden zou u scans en beschrijvingen van documenten beschikbaar willen stellen via een gezamenlijk platform? Aantal verstuurde enquetes Aantal ingevulde enquetes % responders 71 21 30% 1.2 Onder welke voorwaarden zou u scans en beschrijvingen van documenten beschikbaar willen stellen via een gezamenlijk platform?

Nadere informatie

In deze handleiding kunt je de stappen vinden die je kunt uitvoeren om de foto s in Sportlink te zetten.

In deze handleiding kunt je de stappen vinden die je kunt uitvoeren om de foto s in Sportlink te zetten. Handleiding toevoegen foto bij het lid t.b.v. lidmaatschapskaart NHV. In deze handleiding kunt je de stappen vinden die je kunt uitvoeren om de foto s in Sportlink te zetten. Het is belangrijk dat de pasfoto

Nadere informatie

Maartje Heymans & Ruud de Korte. Foto s bewerken. Stap voor stap

Maartje Heymans & Ruud de Korte. Foto s bewerken. Stap voor stap Maartje Heymans & Ruud de Korte Foto s bewerken Stap voor stap 1 e druk, februari 2012 Copyright 2012 Consumentenbond, Den Haag Auteursrechten op tekst, tabellen en illustraties voorbehouden Inlichtingen

Nadere informatie

Posters maken in PowerPoint

Posters maken in PowerPoint Posters maken in PowerPoint Een mini handleiding Nieuwe Media Dienst 2005 http://www.ua.ac.be/icnmd 1. Algemeen Het printen van grote posters is een kostbare zaak en duurt lang. Om mislukkingen te vermijden

Nadere informatie

Richtlijnen Preservation Imaging Metamorfoze. metamorfoze R nationaal programma voor het behoud van het papieren erfgoed

Richtlijnen Preservation Imaging Metamorfoze. metamorfoze R nationaal programma voor het behoud van het papieren erfgoed Richtlijnen Preservation Imaging Metamorfoze Beeldkwaliteit, versie 1.0 januari 2012 1 Richtlijnen Preservation Imaging Metamorfoze Beeldkwaliteit, versie 1.0 januari 2012 Hans van Dormolen metamorfoze

Nadere informatie

Preservation metadata voor AV-collecties: De uitdagingen

Preservation metadata voor AV-collecties: De uitdagingen Preservation metadata voor AV-collecties: De uitdagingen subtitel arial 32 cursief in onderkast AV-productie-archief Entertainment Nieuws Drama Nationaal erfgoed Amateurfilm Documentaires Fotocollectie

Nadere informatie

Werkwijze om RAW bestanden te bewerken

Werkwijze om RAW bestanden te bewerken Werkwijze om RAW bestanden te bewerken 1 Inhoudsopgave Werkwijze om RAW bestanden te bewerken...3 Kopieer de raw bestanden...3 Voeg tijdens kopieëren trefwoorden en metadata toe...3 Selecteer de foto's

Nadere informatie

Terug van vakantie, wat nu?? Werkgroep Senioren Assen September 2005

Terug van vakantie, wat nu?? Werkgroep Senioren Assen September 2005 Terug van vakantie, wat nu?? Werkgroep Senioren Assen September 2005 Digitale Foto s Naslagwerk presentatie Van deze presentatie is een naslagwerk beschikbaar in zip/pdf-formaat, formaat, inclusief alle

Nadere informatie

Handboek digitale vervanging Gemeente Helmond

Handboek digitale vervanging Gemeente Helmond Handboek digitale vervanging Gemeente Helmond J.W. Lodder Versie: 3 oktober 2013 Geaccordeerd door RHCe: 03-10-2013 Inhoudsopgave 1. Verantwoording 2 1.1 Inleiding 2 1.2 Doel van de vervanging 2 1.3 De

Nadere informatie

ScanSnap 1. ScanSnap: installatie en instellingen. 1.2 Instellingen van de ScanSnap manager. 1.1 Installatie van de meegeleverde software

ScanSnap 1. ScanSnap: installatie en instellingen. 1.2 Instellingen van de ScanSnap manager. 1.1 Installatie van de meegeleverde software ScanSnap 1 ScanSnap: installatie en instellingen Het inscannen van een document kan vergeleken worden met het maken van een foto van een document. Een document dat ingescand wordt zonder dat er tekstherkenning

Nadere informatie

StriderMediaMagic zet uw 8mm smalfilm over.

StriderMediaMagic zet uw 8mm smalfilm over. StriderMediaMagic zet uw 8mm smalfilm over. Heeft u ook nog een stapel van die oude super8, single8 of dubbel8 filmspoelen liggen? Vaak nog in het bekende gele envelopje waarin ze door de ontwikkelcentrale

Nadere informatie

Functionele beschrijving: Scannen naar AFAS Profit.

Functionele beschrijving: Scannen naar AFAS Profit. Functionele beschrijving: Scannen naar AFAS Profit. Algemeen Met de Kyocera Scannen naar AFAS Profit beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar AFAS Profit. Met deze oplossing

Nadere informatie

ScanSnap S510 1. ScanSnap: installatie en instellingen. 1.1 Installatie van de meegeleverde software. 1.2 Instellingen van de ScanSnap manager

ScanSnap S510 1. ScanSnap: installatie en instellingen. 1.1 Installatie van de meegeleverde software. 1.2 Instellingen van de ScanSnap manager ScanSnap S510 1 ScanSnap: installatie en instellingen Het inscannen van een document kan vergeleken worden met het maken van een foto van een document. Een document dat ingescand wordt zonder dat er tekstherkenning

Nadere informatie

AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis

AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis 142.1 Inleiding Titel Aanwinsten Geschiedenis wordt gebruikt om toevoegingen en verwijderingen van bepaalde locaties door te geven aan een centrale catalogus instantie.

Nadere informatie

File > Catalog Settings

File > Catalog Settings Update voor Lightroom 1.1 1 Deze update voor versie 1.1 hoort bij het boek Adobe Photoshop Lightroom Johan Elzenga 978 90 430 1474 8 Adobe Photoshop Lightroom 1.1 Na het verschijnen van het boek Adobe

Nadere informatie

Documenten scannen met OCR

Documenten scannen met OCR Documenten scannen met OCR Wat betekent OCR eigenlijk? OCR staat voor: "Optical Character Recognition" in het Nederlands optische tekenherkenning. Je kunt er papieren documenten mee scannen, die dan niet

Nadere informatie

Handboek digitale vervanging van analoge personeelsdocumenten gemeente Vlaardingen

Handboek digitale vervanging van analoge personeelsdocumenten gemeente Vlaardingen GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Vlaardingen. Nr. 9264 2 februari 2015 Handboek digitale vervanging van analoge personeelsdocumenten gemeente Vlaardingen 1. Algemeen / inleiding: De gemeente

Nadere informatie

Technische Fiche. 1. Bij voorkeur bestanden aanleveren als PDF: 2. Aandachtspunten bronmateriaal: 2.1 PrePress: Technische Fiche

Technische Fiche. 1. Bij voorkeur bestanden aanleveren als PDF: 2. Aandachtspunten bronmateriaal: 2.1 PrePress: Technische Fiche 1. Bij voorkeur bestanden aanleveren als PDF: 1.1. Specificaties op basis van Ghent PDF Workgroup v4 settings: Voor magazines op basis van MagazineAds_1v4 : zie: http://www.medibelplus.be/nl/medibel/pdfxplus/pdf_settings.jsp

Nadere informatie

Periodiekenviewer. Jaargangen digitaal inzichtelijk

Periodiekenviewer. Jaargangen digitaal inzichtelijk Periodiekenviewer Jaargangen digitaal inzichtelijk Periodiekenviewer Kranten, tijdschriften, raadsnotulen, archieven en bibliotheek- en bedrijfsarchieven zijn de secondewijzer van de geschiedenis. Hierin

Nadere informatie

Handleiding bij het modellastenboek

Handleiding bij het modellastenboek Handleiding bij het modellastenboek Matthias Vandermaesen 1. Omschrijving 1.1 Contactgegevens In dit veld vul je de contactgegevens in van: 1.1.1 Je eigen instelling 1.1.2 Je partner indien je de digitalisering

Nadere informatie

Handboek vervanging archiefbescheiden van actieve ARBO- en ATW-zaken bij de Arbeidsinspectie

Handboek vervanging archiefbescheiden van actieve ARBO- en ATW-zaken bij de Arbeidsinspectie DEZE BIJLAGE BEHOORT BIJ DE TOELICHTING OP DE REGELING VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID VAN., BV/DCA/2010/15373 TOT VERVANGING VAN ARCHIEFBESCHEIDEN ROND HET TOEZICHT OP DE ARBEIDSOMSTANDIGHEDENWET

Nadere informatie

1: Histogram en gereedschappen 1 Inleiding 2 Begrippen 3 8-bits en 16-bits 4 Bestandsformaten 5 Het histogram 8 De gereedschappen 11

1: Histogram en gereedschappen 1 Inleiding 2 Begrippen 3 8-bits en 16-bits 4 Bestandsformaten 5 Het histogram 8 De gereedschappen 11 Inhoud 1: Histogram en gereedschappen 1 Inleiding 2 Begrippen 3 8-bits en 16-bits 4 Bestandsformaten 5 Het histogram 8 De gereedschappen 11 2: Film, analoog en scannen 19 Inleiding 20 Het negatief 21 Digitaliseren

Nadere informatie

Deel 1. Wat is HDR fotografie?.

Deel 1. Wat is HDR fotografie?. Deel 1. Wat is HDR fotografie?. Inleiding. Met het intrede van de digitale fotografie is ook de beeldbewerkingsoftware in een stroomversnelling geraakt. Eén van de meest recente ontwikkelingen is de High

Nadere informatie

C M Y K 59 0 100 7 C M Y K 0 0 0 100

C M Y K 59 0 100 7 C M Y K 0 0 0 100 Kazou Het Logo LOGO MS OFFICE Logo KAZOU - Nationaal Gebruik deze bestanden voor MS office (Word, PowerPoint, Excel) TIFF HET LOGO Kleuren specificaties KLEURSPECIFICATIES A_LOGO_NEG_BW.tif A_LOGO_NEG_Gray.tif

Nadere informatie

Stappenplan Scannen. Hoe te scannen: Start het programma ABBYY Finereader op

Stappenplan Scannen. Hoe te scannen: Start het programma ABBYY Finereader op Stappenplan scannen Hoe te scannen: Start het programma ABBYY Finereader op Het programma ABBYY Finereader is een programma waarmee makkelijk gescand kan worden. Het zorgt voor de OCR omzetting. Dit wil

Nadere informatie

1. Milieuklacht... 2 1.1 Handleiding opladen XML in mkros... 2 2. Werken met Refertes... 5

1. Milieuklacht... 2 1.1 Handleiding opladen XML in mkros... 2 2. Werken met Refertes... 5 1. Milieuklacht............................................................................................. 2 1.1 Handleiding opladen XML in mkros......................................................................

Nadere informatie

Testplan KB en migratie

Testplan KB en migratie Testplan KB en migratie Uitgave: 2.0 Datum: 6 november 2006 Koninklijke Bibliotheek Afdeling Digitale Duurzaamheid Versie 2.0 Pag: 1 Ontstaansgeschiedenis Testplan KB en migratie Versie Document Datum

Nadere informatie

Verscherpen in Photoshop

Verscherpen in Photoshop Verscherpen in Photoshop Je ontkomt er bijna zelden aan om een foto nog net iets te verscherpen in Photoshop. Of je de foto nu afdrukt of dat het puur voor internet bedoeld is, een verscherpte foto oogt

Nadere informatie

Foto s bewaren. Met steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel

Foto s bewaren. Met steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel Digitale foto s worden net zoals andere digitale data op een digitale drager bewaard. Enkele tips. Je kan je digitale foto s best bewaren op volgende dragers: Harde Schijf CD DVD Veiligheidskopieën zijn

Nadere informatie

ACCEPETEREN RESERVERING

ACCEPETEREN RESERVERING E-mail Templates In i-reserve is het mogelijk gestandaardiseerde e-mails te verzenden. Het verzenden van dergelijke mails kan volledig worden geautomatiseerd: u maakt dan gebruik van zogenaamde automatische

Nadere informatie

januari 2008, versie 1.1 Aanleverspecificaties Digitale bestanden

januari 2008, versie 1.1 Aanleverspecificaties Digitale bestanden Aanleverspecificaties Digitale bestanden Digitaal aanleveren bij Drukkerij Loor B.V. Bijgaand geven wij u wat tips en adviezen om zoveel mogelijk problemen te voorkomen bij de aanlevering van digitale

Nadere informatie