Duurzame digitale leermiddelen: nog een grote slag te slaan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzame digitale leermiddelen: nog een grote slag te slaan"

Transcriptie

1 voorjaar 2008 Duurzame digitale leermiddelen: nog Anatomieboek Grégoire Trendwatching: een grote slag te is basis voor uiteenlopende inzicht in belevings- slaan opleidingen wereld studenten Succesvol Verpleegtechniek in beeld krijgt vervolg Duurzame digitale leermiddelen: nog een grote slag te slaan 1 Studenten gezocht: 6 informatie over (nieuw) lesmateriaal en ontwikkelingen binnen omdat wij willen weten wat jij wilt. De ontwikkeling van digitale leermiddelen heeft de afgelopen jaren een grote vlucht genomen. Snel goede resultaten halen was het motto. Duurzaamheid leek minder belangrijk. Een misvatting, zo blijkt nu. Tonnen geld en energie worden verspild als de factor duurzaamheid niet van meet af aan een grote rol speelt bij de ontwikkeling en toepassing van digitale leermiddelen. Het lijkt zo makkelijk: een digitale toets die het kennisniveau van een student bepaalt bij aanvang van een studie. Een paar klikken met de muis en klaar is Kees. Weinig tijd, weinig moeite, nuttig resultaat. Als zo n toets voor één leerling op één onderwijsinstelling gemaakt kan worden, en het blijkt succesvol, waarom dan niet zo n toets voor alle leerlingen in Nederland? Omdat daar meestal nogal wat haken en ogen aan zitten, stelt Arja Veerman van Omtrend Advies, een organisatie die onder meer actief is op het gebied van duurzame digitale leermiddelen. Al jaren is Veerman betrokken bij uiteenlopende digitale onderwijsprojecten. Zo werkte ze onder meer voor Espelon, de voormalige uitgeeftak van de Digitale Universiteit en SURFfoundation*. Word hbo trendwatcher en win een LCD TV of een dagje winkelen! Software Over het algemeen kunnen we concluderen dat er op dit gebied nog een grote slag te slaan is. Neem bijvoorbeeld die kennistoets. Het is in technische zin een heel verschil of een systeem geschikt moet zijn voor een paar honderd studenten binnen een hogeschool, of voor een groep van tienduizenden gebruikers binnen verschillende onderwijsinstellingen. Kijk voor meer informatie op lees verder op pagina 2

2 Behalve met duurzame digitale leermiddelen houdt Arja Veerman zich bezig met tal van andere aspecten in onderwijsvernieuwing. Ze doet onderzoek, verzorgt workshops en schrijft columns. Kijk voor meer informatie op 2

3 Duurzame digitale leermiddelen: nog een grote slag te slaan Zowel de achterkant van het systeem als de voorkant van de software moet hierop ingericht zijn. Daar zijn tijd, middelen, een goede organisatie en geschikte technieken voor nodig. In de praktijk zie je vaak dat een systeem gebouwd is voor een paar duizend gebruikers en minimaal is getest. Dat kan later tot grote problemen leiden. Systemen gaan plat, werken op de ene plek wel, maar op de ander plek niet of kunnen vanwege hoge kosten niet worden omgebouwd. Bij de ontwikkeling ervan is dus niet toekomstgericht gedacht. Verschillende personen vinden steeds opnieuw het wiel uit. Dat is jammer Auteursrecht Bij de ontwikkeling van duurzame digitale leermiddelen dient rekening gehouden te worden met een groot aantal kritische succesfactoren. De techniek is één aspect, maar denk ook eens aan auteursrechtelijke regelingen. Om het voorbeeld even aan te houden: als een kennistoets materiaal van derden bevat, zoals een stukje film of een videoclip, dan mag dat niet zomaar gebruikt en verspreid worden. Dat heeft te maken met eigendomsrecht. Iets wat vaak over het hoofd gezien wordt. Net als bijvoorbeeld een goede afrekenmethodiek. Voor een product kan digitaal betaald worden: doe je dat per student, per opleiding, of per instelling? En hoe doe je dat? PayPall en EduPoort zijn recente ontwikkelingen op dit gebied. Het is goed bij aanvang van een project na te denken over betaalmethodes. Helaas gebeurt dat meestal niet. Doembeeld Tijdens workshops over duurzame digitale leermiddelen die Veerman verzorgt, komen uiteenlopende mogelijke struikelblokken aan de orde. Techniek, organisatie, auteursrecht, een gedegen kosten/batenanalyse passeren de revue. Ook besteden we veel aandacht aan het op tijd betrekken van toekomstige gebruikers en beslissers bij het proces. Is precies duidelijk wat het einddoel is en in welke behoefte wordt voorzien? Helaas kwamen deze thema s vijf jaar geleden ook al ruimschoots aan bod. Het lijkt alsof we in die jaren niet veel hebben opgestoken. Dat heeft voor een deel te maken met het wisselen van projectleiders. Verschillende personen vinden steeds opnieuw het wiel uit. Dat is jammer. Wat ook te vaak voorkomt is dat medewerkers in een project zich volledig richten op een goed resultaat binnen de planning en het gestelde budget. Aan het einde van het project wordt een feestje gevierd en gaat de deur open. Maar als er niets gedaan wordt aan externe communicatie en niemand zich hiervoor verantwoordelijk voelt, verdampt het resultaat. Het systeem is er, maar niemand weet ervan of weet hoe het te gebruiken. Zonde van alle inspanning! Maar laat ik geen totaal doembeeld schetsen; ik zie ook verbetering. Zo worden experts op het gebied van duurzame digitale leermiddelen steeds vaker en steeds vroeger bij projecten betrokken. Uitgevers In de verdere ontwikkeling van duurzame digitale leermiddelen ziet Veerman een rol weggelegd voor uitgevers. Een hecht netwerk, nauwe contacten met docenten en onderwijsinstellingen zijn van het grootste belang voor een goede ontwikkeling van duurzame digitale leermiddelen. Uitgevers in de onderwijsbranche hebben dat netwerk al. Publiceren is hun vak, ze weten van de hoed en de rand wat betreft auteursrecht. Bovendien zijn ze gewend te denken vanuit de markt. Ze doen onderzoek om te bepalen waaraan op dit moment behoefte is. Al die elementen maken een uitgever uitermate geschikt om samen met onderwijsinstellingen en softwareontwikkelaars aan de slag te gaan met de realisatie van digitale leermiddelen. Je ziet nu al dat diverse uitgeverijen en onderwijsinstellingen elkaar opzoeken. Ook werkt een aantal uitgeverijen samen aan deze materie. Op professioneel vlak wordt nagedacht over mogelijkheden. Absoluut een stap in de goede richting. Samenwerking Samenwerking tussen uitgeverijen en het onderwijs is volgens Veerman essentieel voor een goed resultaat. Alleen de mensen uit het onderwijs zelf weten als geen ander wat er op hun vakgebied speelt. Actuele vakinhoudelijke informatie moet vanuit het onderwijs komen; een uitgever kan het niet alleen. *In de stichting SURFfoundation werken universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen sinds 1987 samen aan grensverleggende ICTinnovaties. Hierdoor kan het hoger onderwijs en onderzoek optimaal gebruik maken van mogelijkheden van ICT om zo de kwaliteit van onderwijs en onderzoek te verbeteren. 3

4 Een anatomieboek als basis voor Ze kunnen niet echt omschreven worden als hboopleidingen. Maar het zijn ook geen universitaire studies. De opleidingen die het Opleidingscentrum van Universitair Medisch Centrum Utrecht aanbiedt, zijn een soort in service-opleidingen op hbo-niveau. Het zijn er drie in totaal: Anesthesiemedewerker, Operatieassistent en Radiodiagnostisch laborant. Drie heel specifieke beroepsopleidingen die vragen om heel specifieke theorielessen. E n daar, zo legt Corine Vollbehr uit, ligt m nu net de nuance. Vollbehr is als anatomiedocente al bijna twee decennia verbonden aan het Opleidingscentrum van het Universitair Medisch Centrum in Utrecht. Studenten die een opleiding volgen aan hbo of universiteit, krijgen op een aardig breed vlak theorie bijgebracht, zegt ze. Praktijkervaring kunnen ze vervolgens opdoen tijdens een stageperiode. De studenten die hier op het UMC-opleidingscentrum een driejarige opleiding volgen, hebben allemaal een leerwerkovereenkomst afgesloten met een ziekenhuis. Zij gaan dus al direct in de praktijk aan de slag, bij hun werkgever. Ideaal naslagwerk Voor de theorielessen komen de studenten naar het UMC. Ze krijgen daar precies díe theorie die ze nodig hebben om hun beroep uit te kunnen oefenen. Aan ons als docenten dus de taak om ze ook precies die specifieke kennis bij te brengen. Vollbehr neemt haar vak als voorbeeld. Anatomie is een basisvak. Of een student nu een opleiding volgt tot anesthesiemedewerker, operatieassistent of radiodiagnostisch laborant: iedere student moet toch enigszins weten hoe een lichaam in elkaar zit. In de BVP, dat is de afkorting voor beroepsvoorbereidende periode, loop ik samen met de studenten globaal door het lichaam. Zie het als een inleiding in de anatomie. Het boek Anatomie en fysiologie van de mens van Ludo Grégoire, dat ThiemeMeulenhoff uitgeeft, is wat dat betreft een ideaal naslagwerk. Verdieping Maar, zo laat de anatomiedocente weten, na de inleiding volgt al snel de vakspecifieke verdieping. Dat vraagt om verschillende benaderingen. Een anesthesiemedewerker hoeft bijvoorbeeld niet te weten hoe de bloedvaten rond de maag precies lopen. Die paragraaf kan dus overgeslagen worden. Corine Vollbehr De drie verschillende opleidingen aan het UMC vragen om heel specifieke theorielessen. Aan ons als docenten dus de taak om studenten ook precies die specifieke kennis bij te brengen. 4

5 uiteenlopende opleidingen gaat om een curettage. De overige onderdelen van het stelsel, en dus van het hoofdstuk, horen bij ingewikkelder operaties en die komen later in de opleiding aan de orde. Allemaal kennis die radiodiagnostisch laboranten niet bijgebracht hoeft te worden. Wat zij zien op röntgenfoto s zijn vooral botten en gewrichten. Die moeten zij dus weer tot in detail kunnen herkennen. Die details zijn niet allemaal terug te vinden in Anatomie en fysiologie van de mens. In dat soort gevallen pak je er een anatomische atlas bij. Een anesthesiemedewerker moet echter wel weten hoe het lichaam blijft functioneren tijdens een operatie. Hart, longen, bloeddruk, bewustzijn; allemaal functies die ze onder controle moeten houden. Met deze groep studenten behandel ik dus vooral díe hoofdstukken en paragrafen die dáár over gaan. Efficiënt leren Dan de operatieassistent. Die moet weer wel bekend zijn met alle ins en outs van, bijvoorbeeld, de bloedvaten rondom de maag. Die kennis heb je nodig als je moet assisteren tijdens een operatie aan de maag. Een operatieassistent leert zo efficiënt mogelijk de theorie die hij nodig heeft bij bepaalde ingrepen. Hij is daardoor snel inzetbaar in de praktijk. Daar is de werkgever, het ziekenhuis, immers bij gebaat. Het is voor mij als anatomiedocent dus zaak om te bedenken: welke kennis moeten deze studenten beheersen om te kunnen assisteren bij een bepaalde ingreep, zegt Vollbehr. In de loop van de opleiding worden de ingrepen gecompliceerder en dus passen we de anatomie daarbij precies aan. We behandelen daardoor niet orgaanstelsels in zijn geheel, maar doen alleen de keel als het gaat om amandelen knippen, alleen vagina en baarmoeder als het Herziening Vollbehr vertelt dat ze in haar lessen al wel jaren intensief gebruikmaakt van het boek Anatomie en fysiologie van de mens. Het is even wennen, legt ze uit, die nieuwe editie die vorig jaar is uitgekomen. Ik kon lezen en schrijven met de vorige uitgave. Wist precies op welke bladzijde ik welk plaatje terug kon vinden. Het was zelfs zo dat studenten af en toe riepen: Het lijkt wel of je het boek uit je hoofd kent, zoals de Bijbel!. Lachend voegt ze eraan toe: Kijk, een mens verandert echt niet zo snel. Op het gebied van de anatomie hoef je wat dat betreft niet veel nieuws te verwachten. Anatomie en fysiologie van de mens bevat alle basisinformatie. De uitleg is helder. Maar er verandert natuurlijk wel veel in onderwijsland. De didactiek, de taal. Daarom is het ook goed dat het lesmateriaal regelmatig wordt aangepast. Studenten die een opleiding volgen aan hbo of universiteit, krijgen op een aardig breed vlak theorie bijgebracht. Wat ik heel mooi vind in de nieuwe uitgave, is dat de plaatjes uniform en heel helder zijn vormgegeven. Ook de taal is meer aangepast aan deze tijd. Het is een ideaal handboek voor mijn studenten. In de vorige editie ontdekte Vollbehr hier en daar nog een foutje. Die heb ik doorgegeven tijdens het gebruikersoverleg bij ThiemeMeulenhoff. Daardoor ben ik ook terzijde betrokken geweest bij de herziening van het boek. Erg leuk en interessant om zo n proces eens van dichtbij te kunnen volgen. Bovendien is het boek nu nog meer op mijn lijf geschreven. 5

6 Trendwatching: inzicht in de belevingswereld van studenten Hoe trendgevoelig zijn studenten? Hoe kritisch houden zij het onderwijs tegen het licht en welke ideeën hebben zij over het verbeteren van de kwaliteit van opleidingen? Om daar achter te komen verspreidde ThiemeMeulenhoff een trendwatching-enquête onder studenten van diverse hogescholen in Nederland. Met de resultaten uit het onderzoek kan ThiemeMeulenhoff haar leermiddelen beter laten aansluiten op de belevingswereld en behoeften van studenten. De enquête bestond uit open vragen en stellingen over algemene trends, de kwaliteit van het onderwijs, studiemateriaal en vrijetijdsbesteding. Bij de stellingen konden de studenten aangeven in hoeverre de beschreven situatie op hen van toepassing is. In het gedeelte over de algemene trends geeft 44% van de ondervraagden aan oog te hebben voor wat leeftijdsgenoten belangrijk vinden. Zij zeggen het ook leuk te vinden op de hoogte te blijven van de nieuwste trends. Op de vraag wat de student een goede trendwatcher maakt voor het hbo, antwoordden de meesten dat zij oog moeten hebben voor ontwikkelingen, met name op het gebied van techniek. Studenten zijn vooral geïnteresseerd in gadgets. In hoe ze werken en welk voordeel ze erbij hebben. Kwaliteit hogeschool Het onderzoek had ook tot doel erachter te komen hoe studenten hun opleiding beleven. Voldoen de opleidingen aan de verwachtingen? Hoe ervaren zij de kwaliteit van de opleiding en van de hogeschool? De resultaten wijzen uit dat meer dan de helft van de studenten tevreden is met de studiekeuze en de hogeschool die de opleiding aanbiedt. Opmerkelijk is alleen dat de kwaliteit van het onderwijs niet altijd voldoet aan de verwachtingen van studenten. Op de vraag hoe het ideale onderwijsprogramma eruit zou zien, antwoordden zij behoefte te hebben aan meer contacturen en toetsingsmomenten. Daarnaast willen studenten intensiever communiceren met docenten. Bijvoorbeeld via of MSN. Ook verwachten zij dat de theorie beter aansluit op de beroepspraktijk. Tot de favoriete docenten behoren zij die studenten goed en persoonlijk begeleiden en zich kunnen verplaatsen in hun belevingswereld. studenten tevreden zijn over de studiemiddelen die zij op dit moment krijgen aangereikt. Hoewel het internet en digitale leermiddelen steeds vaker worden geraadpleegd als informatiebron, is het traditionele studieboek nog steeds verreweg het populairst. Opmerkelijk is dat 80% van de ondervraagden aangeeft niet mee te willen betalen voor het gebruik van digitale leerbronnen. 'Tot de favoriete docenten behoren zij die studenten goed en persoonlijk begeleiden en zich kunnen verplaatsen in hun belevingswereld.' De student als gebruiker Dankzij het trendwatchersonderzoek kan ThiemeMeulenhoff in de toekomst beter in contact blijven met studenten. Zij kunnen bijvoorbeeld gemakkelijker op de hoogte worden gehouden van nieuwe leermiddelen en worden gevraagd als kandidaten bij gebruikerstesten. Want het belangrijkste doel van ThiemeMeulenhoff is studiematerialen te ontwikkelen waarmee docenten eenvoudig kunnen werken en die daarnaast optimaal aansluiten op de leerbehoefte van studenten. 6 Studieboeken versus internet De uitkomsten van de enquête zijn ook heel nuttig voor ThiemeMeulenhoff. Ze bieden bijvoorbeeld inzicht in het leergedrag van studenten. De wijze waarop zij vakinhoudelijke kennis eigen maken, is voor een belangrijk deel bepalend voor de studieboeken die ThiemeMeulenhoff ontwikkelt. De resultaten wijzen in elk geval uit dat de meeste Van links naar rechts: Nancy van den Berg en Angelien Metselaar van ThiemeMeulenhoff, winnaar Kris van de Wijngaart, docent/begeleider Jeroen Peer, directeur Bert Reul en opleidingsmanager Jan Vermeulen van Hogeschool Rotterdam.

7 Kris van de Wijngaart Winnende trendwatcher houdt onderwijs tegen het licht Toen ThiemeMeulenhoff de enquête verspreidde, stond Kris van de Wijngaart op het punt zijn hbo-opleiding te vervolgen in een andere stad. Tijdens mijn oriëntatie bleek een groot aantal scholen in Nederland mijn opleiding Small Business & Retail Management aan te bieden. Naast Rotterdam, waar ik studeer, is de opleiding onder andere te volgen in Utrecht, Groningen, Amsterdam en Breda. De keuze van de juiste school baseerde ik vooral op de mogelijkheid geruisloos door te kunnen stromen naar het derde jaar. Helaas bleek dit een lastigere opdracht dan ik had verwacht. De enquête kwam daarom op het juiste moment. De vragenlijst ging immers voor een groot deel over de kwaliteit van opleidingen. Ik begon dan ook enthousiast aan de antwoorden, vertelt Kris. Aanvankelijk was het me niet eens opgevallen dat ik een prijs kon winnen. Dat vond ik tegelijkertijd de kracht van deze enquête: de inhoud was interessanter en opvallender weergegeven dan het motiverende spelelement. Beroepskeuze De vragenlijst ging in het algemeen over de trends die studenten waarnemen in het hbo. Kris: Steeds vaker zie ik studenten na het propedeusejaar tussen verschillende opleidingen hoppen. Eigenlijk vind ik dat ook logisch. Je moet tegenwoordig namelijk al op je veertiende weten welk beroep je later wilt gaan doen. Op die leeftijd ben je nog heel beïnvloedbaar en kun je zulke keuzes nog niet echt maken. Het gevolg is dat studenten zich later niet op hun plek voelen. Nuttige informatie Ik denk dat mijn antwoorden nuttig kunnen zijn voor ThiemeMeulenhoff, vervolgt Kris. Waar er gevraagd werd naar mijn motivatie heb ik dat gedaan. Soms ook als dat niet nodig was. Informatie over de doelgroep is belangrijk bij trendwatching. Want de tijd dat goede producten zoals schoolboeken zichzelf verkopen, is al lang voorbij. Voor ThiemeMeulenhoff lijkt het me interessant om te weten waar jongeren studeren en hoe, welke opleiding ze kiezen en wat de selectiecriteria daarvoor zijn. Op basis van deze informatie kan de uitgeverij de inhoud van de studieboeken actualiseren. 7

8 Product-informatie Basisboek Pathologie legt basis voor ziektekunde Basisboek Pathologie gaat uitvoerig in op begrippen uit de pathologie en farmacologie en legt een basis voor ziektekunde. Daarnaast is er volop aandacht voor onder andere auto-immuniteit, brachytherapie, DNA- en RNA-virus en HDLcholesterol. Het boek heeft het karakter van een naslagwerk en bevat alle theorie die een student nodig heeft om de mensen die aan hem zijn toevertrouwd op een verantwoorde manier zorg te verlenen. De leerstof is volledig actueel en beschrijft ook de nieuwe behandelvormen en ontwikkelingen op het gebied van hematologisch onderzoek en de behandeling van de schildwachtklier bij borstkanker. De heldere opbouw van het boek en het feit dat elk hoofdstuk wordt afgesloten met een reeks opdrachten, maakt de uitgave geschikt voor allerlei vormen van zelfstandig werken. Basisboek Pathologie is ondersteunend voor Basiszorg, GVO, Verpleegtechnische vaardigheden en alle andere deelkwalificaties in de zorgcategorieën. Succesvol Verpleegtechniek in beeld krijgt vervolg Het online lesmateriaal Verpleegtechniek in beeld dat in 2006 verscheen, is een groot succes. Het programma belicht tachtig verpleegtechnische handelingen helder en duidelijk in woord en beeld. De opzet van Verpleegtechniek in beeld leent zich uitstekend om ook de basisvaardigheden voor verpleegkundigen op deze manier te behandelen. In samenwerking met onderwijsinstellingen en ziekenhuizen wordt daarom Verpleegtechniek in beeld 2 ontwikkeld. Verpleegtechniek in beeld 1 onderscheidt zich doordat het programma specialistische informatie koppelt aan praktische filmpjes, die laten zien hoe een handeling uitgevoerd moet worden. Daarnaast wordt de handeling in woord en beeld toegelicht. Het is daardoor uitstekend geschikt als ondersteuning tijdens het oefenen in een skillslab of in de praktijk en is een goed naslagwerk. Verpleegtechniek in Beeld 1 is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met ziekenhuizen en ROC s. Studenten kunnen er volledig zelfstandig mee aan de slag. Basisvaardigheden verpleegkundigen De opzet van Verpleegtechniek in beeld 1 is ideaal om ook de basisvaardigheden voor verpleegkundigen te behandelen. Daarom is in nauwe samenwerking met het LUMC en twee onderwijsinstellingen het vervolg ontwikkeld: Verpleegtechniek in beeld 2. Het programma behandelt 56 onderwerpen rond alle basisvaardigheden voor verpleegkundigen die deel uitmaken van de Deelkwalificatie 302 voor het Zorgonderwijs Verpleegkunde. Bent u ook benieuwd naar Verpleegtechniek in beeld? Kijk voor de demo van Verpleegtechniek in beeld 1 en meer informatie op Of neem contact op met onze accountmedewerker Ghilaine ten Brink, T (030) , E ThiemeMeulenhoff Postbus AA Zutphen T (0575) F (0575) E I Prijs: 77,50 ISBN: Colofon TM In het onderwijs is een uitgave van ThiemeMeulenhoff en wordt verstuurd naar alle docenten. Redactie Taalent Tekstschrijvers (hoofd- en eindredactie) Vormgeving Crossings Communications Fotografie Martin Hogeboom Drukwerk ARS Grafische Producties & Communicatie Met dank aan Arja Veerman Corine Vollbehr O n d e r w i j s W a a r d i g Redactieadres

Denksessies met scholen leveren veel informatie op

Denksessies met scholen leveren veel informatie op hbo Zorg...omdat u graag leest over ontwikkelingen in het onderwijs. ThiemeMeulenhoff voorjaar 2007 Denksessies met scholen leveren veel informatie op Hoe lossen we het tekort aan stageplaatsen op? Elk

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Sanne Beukers HET ASSINK LYCEUM 4T1

Sectorwerkstuk. Sanne Beukers HET ASSINK LYCEUM 4T1 Sectorwerkstuk HET ASSINK LYCEUM 1 Inhoud Inleiding... 3 Waarom heb je voor deze opleiding gekozen? Waarom zou je voor deze opleiding kiezen?... 3 Waarom spreekt deze opleiding jou zo aan?... 3 Wat denk

Nadere informatie

Verpleegkundige in opleiding

Verpleegkundige in opleiding Volg je hart, gebruik je hoofd Verpleegkundige in opleiding Opleiding verpleegkunde Zoek je zinvol werk en wil je graag voor mensen zorgen? Word dan verpleegkundige! Kom naar VUmc. Wij zijn je ideale partner

Nadere informatie

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 ROC van Twente - Hengelo In januari 2004 is de afdeling Handel van het toenmalige ROC Oost- Nederland, School voor Economie en ICT, locatie Hengelo - nu

Nadere informatie

We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs.

We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs. We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs. Thema s: Natuur en milieu, Mediawijsheid, Ondernemend Onderwijs en financiële educatie en Burgerschap Jongeren voorbereiden op hun actieve

Nadere informatie

Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren

Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren Bijlage 3 Materiaal Workshop Studiekeuze (1,5 uur) werkboek voor leerlingen Centrum voor Studie en Loopbaan, Vrije Universiteit Amsterdam Inhoudsopgave

Nadere informatie

Individueel gebruik van ICT in het onderwijs belemmerd de ontwikkeling van sociale contacten tussen leerlingen:

Individueel gebruik van ICT in het onderwijs belemmerd de ontwikkeling van sociale contacten tussen leerlingen: Individueel gebruik van ICT in het onderwijs belemmerd de ontwikkeling van sociale contacten tussen leerlingen: 1. ICT is een middel en wordt steeds meer gebruikt in het onderwijs. Daarbij kijk je ook

Nadere informatie

Docentendag 2015. Welkom collega s. Mediaredactie, is dat eigenlijk wel voor mbo ers?

Docentendag 2015. Welkom collega s. Mediaredactie, is dat eigenlijk wel voor mbo ers? Docentendag 2015 Welkom collega s Mediaredactie, is dat eigenlijk wel voor mbo ers? Wie ben ik Jan Smit (1955) Docent journalistieke vaardigheden Voorheen freelance docent Nieuws en Informatie bij Saxion

Nadere informatie

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud Werknemersonderzoek Bram Masselink Willem Minderhoud (Bij)baan in het onderwijs: een meerwaarde voor school, scholier en student. Wij hechten veel waarde aan de werkomstandigheden van studenten die door

Nadere informatie

Projectplan. 1 - Praktische gegevens Plaats Pilot Den Haag. Projectleider. Arno van Houwelingen / Peter Eskens. Deelnemende instellingen

Projectplan. 1 - Praktische gegevens Plaats Pilot Den Haag. Projectleider. Arno van Houwelingen / Peter Eskens. Deelnemende instellingen Projectplan 1 - Praktische gegevens Plaats Pilot Den Haag Projectleider Arno van Houwelingen / Peter Eskens Deelnemende instellingen Haagse Hogeschool J. Westerdijkplein - namen en adressen 75 van de deelnemende

Nadere informatie

Algemene informatie. Beste aanstaande student,

Algemene informatie. Beste aanstaande student, Algemene informatie Beste aanstaande student, Ter voorbereiding op het gesprek vragen we je een korte enquête in te vullen. Met het invullen bevestig je tegelijk je komst naar het kennismakingsgesprek,

Nadere informatie

gericht bouwen aan kennis met bsl academy hbo-v

gericht bouwen aan kennis met bsl academy hbo-v Video s Abonnement 3.000,- 59,- HBO-V gericht bouwen aan kennis met bsl academy hbo-v Meer informatie of een proefaccount? Ga naar www.bsl.nl/academyhbov BAANBREKEND. BETROUWBAAR. Het doel van de opleiding

Nadere informatie

EindrapportageScholeninspirerenScholen

EindrapportageScholeninspirerenScholen EindrapportageScholeninspirerenScholen Projectleider ProjectSfeerkeepers: ProjectleiderSfeerkeepers Datum :RIVM-WandaBemelmans Postbus1 3720BABilthoven :STOPS-InadeLizer Goltziustraat20 5911AVVenlo idl@opleidingsfeerkeeper.nl

Nadere informatie

dienstverlenend zijn. Volop doorstroommogelijkheden

dienstverlenend zijn. Volop doorstroommogelijkheden SAMIRA KIEST ICT 1 ICT is continu in ontwikkeling. Vraagt om mensen die goed kunnen samenwerken En die dienstverlenend zijn. Volop doorstroommogelijkheden naar hbo. Veel banen. Nu en in de toekomst. 2

Nadere informatie

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg VERTROUWELIJK Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg School: Opleiding: Klas: Fontys Economische Hogeschool Tilburg Communicatie 1CD E-mail: jotamdveer@home.nl Studentnummer:

Nadere informatie

Academy4learning. Trainingsaanbod 2015-2016

Academy4learning. Trainingsaanbod 2015-2016 Academy4learning Aan de slag met Academy4learning Welkom bij Academy4learning! Met praktijkgerichte trainingen en workshops ondersteunen we docenten en medewerkers bij de invoering en het gebruik van digitaal

Nadere informatie

Hardware-eisen 800 MHz processor, 128 Mb RAM geheugen, Internet Explorer 5.5, Windows ME of hoger, 16 speed cd-rom drive.

Hardware-eisen 800 MHz processor, 128 Mb RAM geheugen, Internet Explorer 5.5, Windows ME of hoger, 16 speed cd-rom drive. Titel PiT : methode vmbo Zorg en Welzijn Vak/onderwerp Zorg en Welzijn voor leerjaar 3 en 4 van het vmbo. Hardware-eisen 800 MHz processor, 128 Mb RAM geheugen, Internet Explorer 5.5, Windows ME of hoger,

Nadere informatie

Digibord: het schoolbord van de toekomst

Digibord: het schoolbord van de toekomst Pabo...omdat u graag leest over ontwikkelingen in het onderwijs. ThiemeMeulenhoff voorjaar 2008 Digibord ook voor Pabo interessant Trendwatching: inzicht in belevingswereld studenten Van rekenvaardige

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

gericht bouwen aan kennis

gericht bouwen aan kennis Video s tijdschriften inclusief online archief Abonnement BSL Slechts 8,25 ACADEMY MBO V&V gericht bouwen aan kennis Met BSL Academy mbo Verzorging & Verpleegkunde Meer informatie? Proefaccount? Ga naar

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I Een Goed Feedbackgesprek Tussen kritiek en compliment Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017

Nadere informatie

Taal: de sleutel naar echt meedoen

Taal: de sleutel naar echt meedoen Taal: de sleutel naar echt meedoen Leren en participeren, hoe doe je dat? www.wmoradar.nl Bewoners die moeite hebben met de Nederlandse taal, kunnen bij Radar Wmo diensten een taalcursus volgen in hun

Nadere informatie

EEN OPEN DAG BEZOEKEN

EEN OPEN DAG BEZOEKEN Activiteit voor in de les: EEN BEZOEKEN Middels dit document wil De Haagse Hogeschool de aankomende studenten tools geven om zich goed voor te bereiden op hun studiekeuze via het bezoeken van een Open

Nadere informatie

Het brein. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Het brein. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Het brein Jouw werkbladen In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Het brein Hersenen zijn ontzettend

Nadere informatie

EFFECTIEF SCHRIJVEN. Scriptplus biedt kwaliteit in schrijven

EFFECTIEF SCHRIJVEN. Scriptplus biedt kwaliteit in schrijven EFFECTIEF SCHRIJVEN Scriptplus biedt kwaliteit in schrijven Het levert je veel op als je begrijpelijk, overtuigend en efficiënt kunt schrijven. Je boodschap komt duidelijker over en je krijgt met je tekst

Nadere informatie

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Groeidocument trainingen blok 2 Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Inleiding Voor u ligt mijn groeidocument van de trainingen die zijn gegeven in blok 2 van de minor Consultancy. Om een succesvolle consultant

Nadere informatie

Referentiecase. Christelijke Hogeschool Ede Onderhoud en Beheer van SharePoint

Referentiecase. Christelijke Hogeschool Ede Onderhoud en Beheer van SharePoint Referentiecase Christelijke Hogeschool Ede Onderhoud en Beheer van SharePoint ETTU ondersteunt de Christelijke Hogeschool Ede bij verschillende SharePoint-vraagstukken, zowel met pro-actief onderhoud en

Nadere informatie

FEBRUARI 2010 IN DIT NUMMER:

FEBRUARI 2010 IN DIT NUMMER: IN DIT NUMMER: HBO ontwikkelingen operatieassistent en anesthesiemedewerker Cursus Toetsen in de praktijk wordt voor de derde maal georganiseerd Innovatieprijs Indienen van erkenningsaanvraag INTR OC Erkenningen

Nadere informatie

gericht bouwen aan kennis met bsl academy mbo ag

gericht bouwen aan kennis met bsl academy mbo ag Video s Abonnement 3.000,- 59,- gericht bouwen aan kennis met bsl academy mbo ag Meer informatie of een proefaccount? Ga naar www.bsl.nl/academyag BAANBREKEND. BETROUWBAAR. De Academy mbo AG stelt zoveel

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor De opleiding interior design & Styling - hbo bachelor Mensen zien hun omgeving steeds meer als een verlengstuk van hun persoonlijkheid.

Nadere informatie

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot 2012-2013 Opleiding tot ervaringsdeskundige Mensen met een licht verstandelijk beperking Uit eigen ervaring... Ik wil mijn stem laten horen, in een groot aantal werkvelden wordt er steeds meer gebruik

Nadere informatie

project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg

project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg Colofon Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Postbus 1056 7940 KB Meppel Tel.: 0522-235235 Fax: 0522-235222 E-mail: info@edu-actief.nl Internet: www.edu-actief.nl

Nadere informatie

Onderzoek: Studiekeuzecheck

Onderzoek: Studiekeuzecheck Onderzoek: Studiekeuzecheck Publicatiedatum: 11-4- 2014 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 7000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online onderzoek, gehouden

Nadere informatie

project: Wat te doen met Oud en Nieuw?

project: Wat te doen met Oud en Nieuw? project: Wat te doen met Oud en Nieuw? Colofon Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Postbus 1056 7940 KB Meppel Tel.: 0522-235235 Fax: 0522-235222 E-mail: info@edu-actief.nl Internet: www.edu-actief.nl Geralda

Nadere informatie

titel ISBNnummer prijs

titel ISBNnummer prijs Traject V&V Nieuw Traject V&V Persoonl Basiszorg 1 niveau 3 978 90 06 92493 0 p.b.v.* Traject V&V Persoonl BasisZorg 2,niveau 3 978 90 06 92494 7 p.b.v.* Traject V&V Verpleegtechn handelingen, niv 3 978

Nadere informatie

Vak/onderwerp werktuigbouwkunde (en metaal- en elektrotechniek in het tweede en vierde leerjaar).

Vak/onderwerp werktuigbouwkunde (en metaal- en elektrotechniek in het tweede en vierde leerjaar). COO FPA Vak/onderwerp werktuigbouwkunde (en metaal- en elektrotechniek in het tweede en vierde leerjaar). Hardware-eisen MS-DOS 5.0 of hoger met Windows 3.x, muis, 80386 of hogere processor (486 wordt

Nadere informatie

Onderzoek: Studiekeuze

Onderzoek: Studiekeuze Onderzoek: Studiekeuze Publicatiedatum: 31-01- 2014 Over dit onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 29 t/m 31 januari 2014, deden 712 scholieren en 1064 studenten mee. De uitslag van de peiling

Nadere informatie

Academische opleiding leraar basisonderwijs

Academische opleiding leraar basisonderwijs 2015 2016 Academische opleiding leraar basisonderwijs ACADEMISCHE OPLEIDING LERAAR BASISONDERWIJS Vind jij het inspirerend om aan kinderen les te geven? Ben je geïnteresseerd in onderzoek naar verschillen

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

Jongeren in 2008. Ecabo. Paul Sikkema - ComBat groep. 12 november 2008

Jongeren in 2008. Ecabo. Paul Sikkema - ComBat groep. 12 november 2008 Jongeren in 2008 Ecabo 12 november 2008 Paul Sikkema - ComBat groep 1 2 Lastige doelgroepen Kinderen en met name jongeren: lastige doelgroepen. Steeds in beweging: Van levensfase naar levensfase. Op zoek

Nadere informatie

Sociale en recreatieve activiteiten

Sociale en recreatieve activiteiten Sociale en recreatieve activiteiten Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur(s): Richard Prins Inhoudelijke redactie: Patricia Streng Eindredactie: Astrid

Nadere informatie

06950246_binnen 16-07-2004 11:01 Pagina I. Goede. Een. Zin. Yolanda Mante Laura Vening

06950246_binnen 16-07-2004 11:01 Pagina I. Goede. Een. Zin. Yolanda Mante Laura Vening 06950246_binnen 16-07-2004 11:01 Pagina I Een Goede Zin Yolanda Mante Laura Vening I 06950246_binnen 16-07-2004 11:01 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017 3 Een goed feedbackgesprek

Nadere informatie

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen 1 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen 2 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen Hillegom 17 oktober 2013 Schoonderbeek Installatietechniek 3 Persoonlijk ontwikkelingsplan

Nadere informatie

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Auteur: Marco Kleine Deters Opleiding: Bedrijfskundige Informatica Klas: BIEV2B Studentcode: 1550275 Datum: 8-6-2009 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Programma van toetsing

Programma van toetsing Programma van toetsing Inleiding In samenwerking met onderwijskundige experts hebben we ons programma van toetsing ontworpen. Het programma van toetsing is gevarieerd en bevat naast kennistoetsen en beoordelingen

Nadere informatie

project: Doelgroepanalyse en sociale kaart - Comazuipen

project: Doelgroepanalyse en sociale kaart - Comazuipen project: Doelgroepanalyse en sociale kaart - Comazuipen Colofon Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Postbus 1056 7940 KB Meppel Tel.: 0522-235235 Fax: 0522-235222 E-mail: info@edu-actief.nl Internet: www.edu-actief.nl

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Speel het spel. stimulansen

Speel het spel. stimulansen Speel het spel In een mix van hints, pictionary, ganzenbord en spijker slaan staan we stil bij belevingsgericht werken. In twee teams strijden we om de eer: wie is het meest belevingsgericht? Hierbij moeten

Nadere informatie

Leerplanschema Minor Psychologie

Leerplanschema Minor Psychologie Minor Psychologie 1 Inleiding Waarom houden mensen zich niet aan dieetvoorschriften? Hoe kan ik ze dan stimuleren om dat wel te doen? Hoe kan ik teamsporters leren om beter om te gaan met zelfkritiek?

Nadere informatie

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 Kleinschalig BBL-onderwijs INHOUDS OPGAVE 2 3 4 5 6 8 10 12 13 Welkom bij ROC A12 Professionalisering in de praktijk BBL, de uitleg Subsidie

Nadere informatie

Enquête inzet leermiddelen

Enquête inzet leermiddelen Enquête inzet leermiddelen Aan de hand van deze vragenlijst kunnen schoolleiding, teamleiding en vaksecties gezamenlijk de discussie voeren over hun wensen ten aanzien van leermateriaal. Verschillende

Nadere informatie

Leerarrangement Trendanalyse Health

Leerarrangement Trendanalyse Health Leerarrangement Trendanalyse Health Inleiding Gezondheid is voor iedereen een meer of minder belangrijk onderdeel van zijn leven. Bepaalde keuzes die je maakt, heeft te maken met gezondheid. Keuzes op

Nadere informatie

voorbereiding Maatschappelijke Stage VERANTWOORDELIJKHEID IS EEN DEUGD

voorbereiding Maatschappelijke Stage VERANTWOORDELIJKHEID IS EEN DEUGD voorbereiding Maatschappelijke Stage VERANTWOORDELIJKHEID IS EEN DEUGD OPDRACHTEN: INDIVIDU DUO GROEP KLAS 1. Introductie 3 2. Interview 5 Inhoud 3.Stage voorbereiding 6 4. Reflectie 11 Naam: Klas: Datum:

Nadere informatie

Onderzoek studie uitval HBO studenten Het belang van een goede studiekeuze. oktober 2011

Onderzoek studie uitval HBO studenten Het belang van een goede studiekeuze. oktober 2011 Onderzoek studie uitval HBO studenten Het belang van een goede studiekeuze oktober 2011 Hoog percentage studie uitvallers Uit cijfers van de HBO-raad blijkt dat gemiddeld 15,8% van de HBO studenten afvalt

Nadere informatie

Tumult Bijeenkomsten op school

Tumult Bijeenkomsten op school Tumult Bijeenkomsten op school Wil jij weten hoe je het meeste haalt uit het Tumult lesmateriaal? Ben je op zoek naar een inspirerende sessie met je mentorenteam? Boek dan een Tumult bijeenkomst! Onze

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG MEET THE EXPERTS KENNISMAKING MET LEAN IN DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG DOOR DR. VINCENT WIEGEL OP 16 OKTOBER 2014 VERBINDENDE CONTROL DOOR MR. DR. HARRIE AARDEMA OP 6 NOVEMBER 2014 INKOOP

Nadere informatie

Enquête stichting Parentes Zoetermeer

Enquête stichting Parentes Zoetermeer Enquête stichting Parentes Zoetermeer In de afgelopen weken hebt u de mogelijkheid gehad om d.m.v. onze enquête uw stem te laten horen over diverse punten die spelen binnen onze stichting Parentes. In

Nadere informatie

Hoe maak ik een werkstuk?

Hoe maak ik een werkstuk? Hoe maak ik een werkstuk? Stap 1: Onderwerp en vraag Voordat je kunt beginnen met het maken van een werkstuk, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Als je een onderwerp hebt gekozen ga je bedenken wat

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

Bent u klaar voor veel meer klanten?

Bent u klaar voor veel meer klanten? Bent u klaar voor veel meer klanten? Dit is uw kans Op de markt van werk en opleiding is een nieuwe speler aan zet. Dat bent u, in samenwerking met Call Creatieve Communicatie. Dankzij onze diensten weten

Nadere informatie

TANDARTSASSISTENTE. Lis Hendriks 11 NOVEMBER 2013. Sectorwerkstuk HET ASSINK LYCEUM

TANDARTSASSISTENTE. Lis Hendriks 11 NOVEMBER 2013. Sectorwerkstuk HET ASSINK LYCEUM TANDARTSASSISTENTE Lis Hendriks 11 NOVEMBER 2013 HET ASSINK LYCEUM Sectorwerkstuk Inhoudsopgave Inleiding... 3 Waarom heb je voor deze opleiding gekozen? Waarom zou je voor deze opleiding kiezen?... 3

Nadere informatie

Functieprofiel: Studentenconsultant Functiecode: 0402

Functieprofiel: Studentenconsultant Functiecode: 0402 Functieprofiel: Studentenconsultant Functiecode: 0402 Doel Voorlichten, adviseren, begeleiden, testen en trainen van studenten, alsmede waarborgen van de volledigheid, toegankelijkheid en actualiteit van

Nadere informatie

Nummer 1 op de WO markt

Nummer 1 op de WO markt Slim Nummer 1 op de WO markt Studenten zijn een interessante doelgroep. Maar hoe bereikt u ze gericht met uw marketingcampagnes? Welke kanalen zet u in? En welke partners gebruikt u hierbij? De verschillende

Nadere informatie

Anesthesiemedewerker, de inservice opleiding

Anesthesiemedewerker, de inservice opleiding Anesthesiemedewerker, de inservice opleiding De functie van anesthesiemedewerker Als anesthesiemedewerker assisteer je de anesthesioloog bij de behandeling van de patiënt vóór, tijdens en na de operatie.

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Masterclass Plan van Aanpak Schrijven De Masterclass Plan van Aanpak Schrijven duurt 1 dag en omvat 2 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht Inleiding Tijdens de SLB les van 10 december 2012 hebben wij de opdracht gekregen om een vijftal vacatures te zoeken die in ons vakgebied kan liggen. Wij moesten beargumenteren waarom wij hier graag zouden

Nadere informatie

(Samen)werken aan christelijk leraarschap

(Samen)werken aan christelijk leraarschap (Samen)werken aan christelijk leraarschap Laura Boele de Bruin MSc Dit materiaal is onderdeel van het compendium over christelijk leraarschap, van het lectoraat Christelijk leraarschap van Driestar hogeschool.

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Verandermanagement & Leadership De Post HBO opleiding Verandermanagement & leadership duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5 Mediavormgeving Inhoudsopgave Wat doet een mediavormgever? - Waar werkt een mediavormgever - Welke taken verricht een mediavormgever? - Welke eigenschappen heeft een mediavormgever Typering beroepengroep

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Op en top actueel. Alles over de nieuwste ontwikkelingen voor de zaakvakkenmethoden. Zaakvakken Groep 3 t/m 8

Op en top actueel. Alles over de nieuwste ontwikkelingen voor de zaakvakkenmethoden. Zaakvakken Groep 3 t/m 8 Op en top actueel Alles over de nieuwste ontwikkelingen voor de zaakvakkenmethoden Zaakvakken Groep 3 t/m 8 Zaakvakken van ThiemeMeulenhoff Op en top actueel Wie had vijf jaar geleden vermoed dat in nagenoeg

Nadere informatie

31 Rekenonderwijs: traditioneel of realistisch. 1 Inleiding

31 Rekenonderwijs: traditioneel of realistisch. 1 Inleiding DC 31 Rekenonderwijs: traditioneel of realistisch 1 Inleiding Het rekenonderwijs is in de laatste vijfentwintig jaar veranderd. De traditionele methode is aan de kant geschoven en het realistisch rekenen

Nadere informatie

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING Geneeskunde studiejaar 2014-2015 Matchingsvragenlijst MATCHING Dit PDF document is een weergave van het matchingsformulier voor de opleiding geneeskunde van de Universiteit Utrecht, uitgevoerd door het

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS INLEIDING De kijkwijzer biedt de mogelijkheid om op gestructureerde wijze te reflecteren op een activiteit met kinderen. Hiermee kun je inzicht

Nadere informatie

PHOTO WISE fotografie-opleiding 2015 1

PHOTO WISE fotografie-opleiding 2015 1 PHOTO WISE fotografie-opleiding 2015 1 Visie Voor wie? Voor iedereen met een interesse in de professionele fotografie, met aanleg voor beeld, en met een goede motivatie. Iedereen? Iedereen lijkt te kunnen

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus IT & Process Management De cursus IT & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN Sport & Business: Medewerker Marketing & Communicatie Medewerker Evenementenorganisatie Nijmegen 2016-17 JOHAN CRUYFF COLLEGE UNIVERSITY INSTITUTE Johan Cruijff

Nadere informatie

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom Natuurkunde en Flipping the Classroom De lespraktijk van een natuurwetenschappelijk vak zoals natuurkunde bestaat gewoonlijk uit klassikale instructie, practicum en het verwerken van opdrachten. In de

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO IT & Process Management De Post HBO opleiding IT & Process Management duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

Talentgerichte benadering

Talentgerichte benadering Talentgerichte benadering 4. Strengths-based development (*) Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Hoe creëren we een stimulerend leerklimaat waarin studenten het beste uit zichzelf kunnen halen? Dit was de

Nadere informatie

Beinvloeding van glossylezers door middel van persuasive design.

Beinvloeding van glossylezers door middel van persuasive design. Beinvloeding van glossylezers door middel van persuasive design. Fleur Bukman User Experience Design - Seminar CMD - jaar 3 Studentnummer: 1618817 Docent: Hans Kemp Mei 2015 1 Inhoudsopgave Inleiding 3

Nadere informatie

0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I. Goed. Een. Tweegesprek. Mart Bakker

0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I. Goed. Een. Tweegesprek. Mart Bakker 0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I Een Goed Tweegesprek Mart Bakker I 0695019x_binnen 21-06-2004 11:51 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017 3 Een goed feedbackgesprek

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Agile & Scrum Projectmanagement De cursus Agile & Scrum Projectmanagement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Verandermanagement & Leadership De cursus Verandermanagement & Leadership duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Mindful Coachen Amsterdam tweejarige opleiding

Mindful Coachen Amsterdam tweejarige opleiding Mindful Coachen Amsterdam Academie voor Open Bewustzijn Wil je minder gehaast je werk doen en meer aandacht hebben voor mensen? Wil je weten hoe je stress bij jezelf en anderen kunt herkennen en verminderen?

Nadere informatie

Kennisbasis belangrijk in competentiegericht onderwijs

Kennisbasis belangrijk in competentiegericht onderwijs ...omdat u graag leest over ontwikkelingen in het onderwijs. ThiemeMeulenhoff najaar 2007 Kennisbasis belangrijk in competentiegericht onderwijs Studenten vinden een vak pas leuk, als het praktisch nut

Nadere informatie

Polikliniek Cardiologie en Thoraxchirurgie

Polikliniek Cardiologie en Thoraxchirurgie Centrumlocatie U heeft van uw arts een verwijzing gekregen voor de cardioloog. De cardioloog onderzoekt en behandelt patiënten onder andere op de polikliniek Cardiologie. Waarschijnlijk is u hierover al

Nadere informatie

Lesmethodes Voortgezet Onderwijs

Lesmethodes Voortgezet Onderwijs Lesmethodes Voortgezet Onderwijs Zienderogen Kunst Kunstwerk Tekenen in Zicht Plat Vorm Kunst Actief Uit de kunst (basisonderwijs) Arti Palet CKV2 De Bespiegeling Malmberg Malmberg Lambo Lambo Lambo Delubas

Nadere informatie

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Welke middelen kan een docent tijdens zijn les gebruiken / hanteren om leerlingen van havo 4 op het Sophianum meer te motiveren? Motivatie

Nadere informatie

Toelichting aanvragen vrijstelling. Opleidingen Educatie Zorgsector

Toelichting aanvragen vrijstelling. Opleidingen Educatie Zorgsector Toelichting aanvragen vrijstelling Opleidingen Educatie Zorgsector Directoraat Onderwijs en Opleidingen LUMC September 2014 Inhoud Algemene informatie vrijstellingen 2 Inleiding 2 Wat is een vrijstelling

Nadere informatie

Op zoek naar leermiddelen voor opleidingen in de Procesindustrie? Neem een kijkje in onze webwinkel op www.vapro.nl!

Op zoek naar leermiddelen voor opleidingen in de Procesindustrie? Neem een kijkje in onze webwinkel op www.vapro.nl! Op zoek naar leermiddelen voor opleidingen in de Procesindustrie? Neem een kijkje in onze webwinkel op www.vapro.nl! VAPRO LEERMIDDELEN VOOR OPLEIDINGEN IN DE PROCESINDUSTRIE EMPOWERING PEOPLE AND INDUSTRIES

Nadere informatie