Herijking Hoger Onderwijs Almere

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Herijking Hoger Onderwijs Almere"

Transcriptie

1 Herijking Hoger Onderwijs Almere Maart 2008

2 INHOUD HOOFDSTUK 1 INLEIDING EN SAMENVATTING 1.1 Doel nota Resultaten tot nu toe Ambities Herijking 4 HOOFDSTUK 2 REGULIER ONDERWIJS, RESULTATEN EN VERWACHTING 2.1 Inleiding Aanbod en Studentenaantallen Nieuw aanbod Prognoses Potentieel Beschikbare middelen 9 HOOFDSTUK 3 AANPAK: VOLHOUDEN EN DOORZETTEN 3.1 Beleidslijnen Verbreden van de markt: convenant Nieuwe peilers: particulier en internationaal onderwijs Faciliteiten Marketing en PR Doorstroom MBO/HBO Subsidies Samenvatting aanpak 16 2/21

3 Hoofdstuk 1 Inleiding en Samenvatting 1.1 Doel nota Het aantrekken van hoger onderwijs is een belangrijk speerpunt in het beleid van Almere. Almere blijft de komende decennia een onstuimige groei doormaken en zal zich in 2030 ontwikkelen tot een stad van inwoners. Daar hoort een passend aanbod aan hoger onderwijs bij. Een goede kennisinfrastructuur en een goed opgeleide beroepsbevolking is voor de economische en maatschappelijke ontwikkeling van eminent belang. De beroepsbevolking in Flevoland is gemiddeld lager opgeleid dan de Nederlandse beroepsbevolking in het algemeen.nu is de jeugd voor het overgrote deel aangewezen op het aanbod aan hoger onderwijs in andere steden in de randstad. Vaak keren de studenten niet meer naar Almere terug. Een ruim aanbod aan hoger onderwijs houdt wellicht de studenten hier, heeft een opwaarts effect op het opleidingsniveau van de beroepsbevolking.en draagt bij aan het economische en stedelijke klimaat van Almere. Om die reden spant Almere zich al bijna 10 jaar in voor Hoger onderwijs in Almere Conform de toezegging aan de raad wordt in deze nota de voorlopige balans opgemaakt van de bereikte resultaten en een aanpak voorgesteld die structuur en samenhangt brengt. Het bereiken van de doelstellingen Hoger Onderijs, zoals verwoord in het werkplan vergt een gerichte aanpak op een bredere scope. Commitment wordt gevraagd op een zestal beleidslijnen; Verbreden van de markt van regulier onderwijs (convenant) Nieuwe peilers: particulier en internationaal onderwijs Bieden van accommodatie en fasciliteiten Pr en marketing (Almere als studentenstad) Bevorderen doorstroming MBO/HBO Subsidieregeling Hoger onderwijs 1.2 Resultaten tot nu toe. Het Hoger Onderwijs in Almere groeit geleidelijk. In 1998 werd de eerst Hbo opleiding in Almere gevestigd. Almere heeft dat waar mogelijk gefaciliteerd. Er is geïnvesteerd in onderwijshuisvesting (o.a de Aardbei), marketing en communicatie en er zijn aanloopsubsidies voor opleidingen verstrekt. In de afgelopen 10 jaar is het aanbod aan hoger onderwijs wel uitgebreid, maar van een voldoende aanbod is met vier opleidingen nog geen sprake. In het studiejaar 2007/2008 zijn er 1388 studenten in Almere ingeschreven. De jaren daarvoor schommelde de studentenaantallen rond de De lijn naar boven is ingezet. Het verloop van het aantal studenten is opmerkelijk. Vanaf het studiejaar 2002/2003 heeft er een groei van het aantal studenten van 360 plaatsgevonden. De groei doet zich met name de laatste twee jaar voor. Voor de periode t/m 2011/2012 is verdere groei voorzien naar 3100 studenten. 3/21

4 De genoemde groei van de studenten is volledig gelokaliseerd bij het reguliere bekostigde hoger onderwijs (HvA en Aeresgroep). Dat is een positieve ontwikkeling, maar nog onvoldoende voor de ambities van Almere. 1.3 Factoren om rekening te houden In het werkplan van het college is de ambitie geformuleerd om in nieuwe opleidingen en in totaal 4000 studenten in Almere te hebben. Op grond van de prognoses wordt over 4 jaar in het regulier onderwijs een studentenpopulatie van circa 3100 studenten verwacht. Voor het bereiken van de doelstelling van 4000 studenten moeten alle zeilen bijgezet worden. Er zijn drie factoren die de mogelijkheden van groei van het regulier onderwijs begrenzen of beïnvloeden.. De eerste factor van betekenis in het reguliere onderwijs is de autonomie van de instellingen. Onderwijsinstellingen nemen autonoom beslissingen binnen de kaders die het ministerie van OCW aangeeft. Het in januari 2007 afgesloten convenant Hoger Onderwijs Flevoland is wel een besluitvormingskader, maar heeft geen dwingend karakter voor nieuw aanbod van hoger onderwijs. Gemeenten hebben ten aanzien van het Hoger onderwijs geen regelmacht of structurele middelenmacht. De tweede factor waar bij de realisatie van hoger onderwijs rekening mee moet worden gehouden is de uitstroom van het voortgezet en MBO onderwijs naar het Hbo. Die studentenstroom is in Flevoland relatief beperkt. Met de verdere doorgroei van Almere kan de potentiële instroom VO/MBO vanuit de provincie Flevoland van 1200 studenten oplopen naar 2000 studenten in Deze studenten kunnen kiezen uit een veelheid van opleidingsmogelijkheden. Een derde factor is daarom ook het opleidingsaanbod in de omliggende gebieden, zoals Amsterdam, maar ook Zwolle voor de uitstroom vanuit de Noordoostpolder en Utrecht voor de schoolverlaters uit Zeewolde. Een verbreding en intensivering van de aanpak naar het hoger onderwijs is noodzakelijk. Het eenzijdige spoor van het bekostigd hoger onderwijs is te smal voor de ambities van de stad. 1.4 Herijking Voor het realiseren van de ambities van het hoger onderwijs zal Almere zijn pijlen ook gaan richten op andere aanbieders van hoger onderwijs (Windesheim) en ook op het particuliere en het internationale onderwijs. De kansen daarop zijn goed, zoals uit de diverse verkenningen blijkt. Permanente educatie, een leven lang leren, zorgt dat professionals nog veel opleidingen volgen. Deze particuliere markt is aanzienlijk. Een zijn diverse particuliere aanbieders, maar ook Hogescholen en Universiteiten bedienen deze markt. Daarmee kan de basis voor opleidingen worden verstevigd. Internationale instellingen die studenten van over de gehele wereld aantrekken voor langere of kortere tijd, betekent dat de studentenpopulatie in Almere groeit, het academisch klimaat verbetert en Almere een meer grootstedelijke uitstraling krijgt. Er ontstaat synergie. De aantrekkingskracht van Almere als vestingplaats voor opleidingen en als studentenstad zal toenemen. 4/21

5 In deze nota wordt daarom de strategie uitgewerkt voor de aanpak gericht op de doorgroei van het hoger onderwijs gebaseerd op de drie pijlers. bekostigd hoger onderwijs particulier (onbekostigd) hoger onderwijs internationaal onderwijs Deze aanpak moet leiden tot zowel een versnelling van de groei van het reguliere onderwijs als tot een verbreding van de markt voor het hoger onderwijs. Versnelling wordt verwacht van het verruimen van het aantal aanbieders. Begin 2007 is een convenant afgesloten op basis waarvan Vu/Windesheim en de Aeresgroep ook aanbod in Almere kunnen realiseren. Het aanbod is niet meer alleen afhankelijk van de Hogeschool van Amsterdam. Hoewel de samenwerking rond de uitwerking van het convenant niet probleemloos verloopt, is het convenant het kader voor de versnelling van de groei in het hoger onderwijs en heeft een stimulerende werking. De UvA/HvA heeft het voornemen de komende vier jaar jaarlijks een nieuwe opleiding te starten en de Aeresgroep start in 2008 met een opleiding die een fors deel van de verwachte groei uitmaakt. Met Vu/Windesheim zijn gesprekken gaande over nieuwe opleidingen in Almere. Het verruimen van het aantal aanbieders Hoger Onderwijs heeft geen invloed op het studentenpotentieel uit het Voortgezet onderwijs en het MBO. Om de doelstelling voor hoger onderwijs in Almere te bereiken zal dus het potentieel in het particulier en internationaal onderwijs aangeboord moeten worden. Vanaf het voorjaar 2007 zijn in samenwerking met economische zaken diverse contacten met particuliere onderwijsaanbieders gelegd en is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden in het internationale onderwijs. De vooruitzichten hierin blijken gunstig te zijn. Uit een verkennend onderzoek van het bureau Ziggurat o.l.v. de heer Torenbeek blijkt dat er op internationaal niveau belangstelling is voor het realiseren van aanbod in Almere, mits de juiste faciliteiten voorhanden zijn. Voorzieningen als collegezalen, een bibliotheek, studentenhuisvesting, congresaccommodaties en sportfaciliteiten zijn daarvoor noodzakelijk. Gezamenlijk gebruik van die faciliteiten door regulier, particulier en internationaal onderwijs levert naar verwachting een enorme synergie op onderwijsgebied op en draagt bij aan het creëren van een grootstedelijk klimaat, passend bij een stad van inwoners. Een haalbaarheidsonderzoek naar het realiseren van faciliteiten en accommodaties voor Hoger Onderwijs in Almere is een van de nieuwe maatregelen die wordt voorgesteld. Met deze nieuwe aanpak wordt een nieuwe impuls aan de groei van het hoger onderwijs gegeven. Niettemin is het realiseren van de doelstelling een kwestie van de lange adem. Het tempo van succes kan niet afgedwongen worden. De genoemde drie pijlers, het perspectief van een accommodaties voor Hoger Onderwijs, een slimme marketingstrategie van Almere Studentenstad zijn belangrijke onderdelen van 5/21

6 een integrale aanpak van zes beleidslijnen voor de stimulering van nieuw aanbod aan hoger onderwijs in Almere. 6/21

7 Hoofdstuk 2 Feiten en cijfers 2.1 Inleiding In de afgelopen jaren is veel energie gestoken in het realiseren van de doelen voor hoger onderwijs. De focus lag daarbij op het bekostigd onderwijs. Voor Almere als studentenstad is het voltijds onderwijs erg belangrijk. In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in de studentenaantallen in Almere en de prognose voor de komende jaren en wordt ingegaan op het convenant. 2.2 Aanbod en Studentenaantallen De Hoge school van Amsterdam is tot op heden de enige aanbieder van Hoger Onderwijs. Het Instituut voor Information Engineering, de Pabo en de tandarts- en mondhygenisten opleiding (Acta) bepaalden tot 2006 het aanbod. De bacheloropleiding Gedrag en samenleving van de UvA is in 2007 uit Almere teruggetrokken. In deze collegeperiode zijn drie nieuwe opleidingen gestart, een voltijdsopleiding en twee minoren. De opleiding Ondernemen, Innovatie en techniek (OIT) is per september 2007 gestart. Het betreft een voltijdsopleiding. De opleiding maakt onderdeel uit van de Business School Almere. (BS-A). De BS-A biedt ook de minor Ondernemen aan. De tweede minor is de minod praktijkondersteuners. In de onderstaande tabel worden de studentenaantallen van de opleidingen die sinds 2002 in Almere aangeboden worden weergegeven. Huidig aanbod 2002/ / / / / /08 Pabo voltijds Pabo deeltijd IIE Acta ? OIT 26 BS-A minor Ondernemen HSA: minor Praktijk 15 ondersteuners Gedrag en Samenleving Totaal Bron: Sociale Atlas en Masterplan IIE van de HvA, febr 2007 Noot: de studentenaantallen van de Acta in 2005/06 zijn geschat. Uit het overzicht blijkt dat sinds 2002 het aantal studenten met 360 is gestegen. Hierin zijn de studenten van minoren meegenomen. Dat zijn dikwijls geen voltijdstudenten. Er is sprake van een bescheiden maar continue groei.in de periode vanaf /21

8 2.3 Nieuwe aanbod Voor de nabije toekomst wordt een sterkere groei van het aantal studenten verwacht. Met ingang van het studiejaar 2007/08 starten verschillende nieuwe opleidingen: Small business en retail management van de HvA. De verwachting is dat de opleiding in 4 jaar tijd 270 studenten heeft. De opleiding Small business en retail management is ontwikkeld binnen het kader van de Business school Almere. Ook wordt binnen de opleiding IIE de start van een masteropleiding Digital Life voorzien, die in 4 jaar tijd 100 studenten moet hebben. 1 De Health School Almere(HSA) 2 gaat in 2008/09 ook officieel van start. De HSA is een initiatief van de Zorggroep Almere en een samenwerkingsverband tussen de zorgaanbieders, de UvA/HvA en de gemeente. De HSA kondigt in haar business plan van november 2007 diverse opleidingen aan. Het betreft voornamelijk minoren op HBO en WO niveau, zowel gericht op HBO studenten als professionals en managers in de zorg. De HSA hoort voor dat deel tot het particulier onderwijs. De HSA biedt vooralsnog geen voltijdsopleidingen. Ze biedt wel minoren aan voor voltijdstudenten. De HSA verwacht in de komende 3 jaar circa 350 studenten. De HSA ontwikkelt het studieaanbod samen met de UvA/HvA, maar niet uitsluitend. De UvA/HvA heeft wel de positie van preferred supplier en participeert ook in de stichting van de HSA/ Het opleidingsconcept van de HSA legt een sterk accent op de praktijkopdrachten. De behoefte aan ruimtes voor contactonderwijs zijn derhalve beperkt. Er wordt gebruik gemaakt van ruimtes bij zorgaanbieders. De Aeres groep start met ingang van 2008/09 met de opleiding Agro business. De opleiding komt in Almere Poort, dichtbij het ROC en richt zich ook nadrukkelijk op de doorstroming van MBO studenten naar HBO. De Aeresgroep verwacht in 4 jaar tijd circa 800 studenten. De Aeresgroep is daarmee de eerste Hogeschool die naast de HvA een aanbod realiseert in Almere. De Aeresgroep is convenantpartner evenals VU/Windesheim. Vooralsnog heeft de VU/Windesheim nog geen aanbod in Almere. Over een mogelijk aanbod van hen worden op dit moment wel gesprekken gevoerd.met de convenantpartners wordt overlegd over een aanbod al of niet in samenwerking met elkaar (zie ook hierna). Het International New Town Institute is primair een onderzoeksinstituut, maar het biedt studenten ook promotieplaatsen aan en masterstudies. In dat verband horen ze ook in het overzicht met nieuwe opleidingen thuis. 1 Bron: masterplan IIE, HvA, febr DHSA heeft de naam veranderd in Health School Almere 8/21

9 2.4 Prognoses In de onderstaande tabel worden de geprognosticeerde studentenaantallen voor de nieuw te starten opleidingen samengevat. In het overzicht is ook de in 2007/08 gestarte Opleiding Ondernemen, Innovatie en Techniek meegenomen, omdat die nog een groei door zal maken, daar waar de overige opleidingen stabiliseren. Prognoses studenten aantallen bestaande en nieuwe opleidingen Prognoses studentenaantallen Nieuwe opleidingen 2008/ / / /12 Small Business Digital Life (master) HSA (minoren en cursussen) Agro business Int. Nat. New Town Inst (master) Ondernemen, Innovatie & Techniek Sub Totaal Bestaande opleidingen Totaal Bron: masterplan HvA en tussenrapportage HO Samenvattend, op basis van de nu beschikbare informatie blijkt dat: o de studentenpopulatie in 2012 jaar circa 3100 studenten omvat (1385 plus 1745). o Het aantal voltijdstudenten is circa o de groei in de komende 4 jaar bijna ruim 4 keer zo hoog ligt als in de 4 jaar daarvoor (groei van 1600 studenten ipv 360 studenten). Geconcludeerd moet worden dat met deze nieuwe opleidingen een aanzienlijke versnelling van de groei wordt voorzien. 2.5 Potentieel Jaarlijks kiezen zo n studenten voor een HBO opleiding bij een bekostigde instelling. Ze hebben daarbij de keuze uit 42 hogescholen. De Provincie Flevoland is het primaire adherentie gebied voor Hoger Onderwijs in Almere. Het Instituut voor Information Enginering van de HvA heeft recent onderzoek laten doen naar de uitstroom uit het voortgezet onderwijs en het MBO in 9/21

10 Flevoland richting het HBO en heeft op basis van de verwachte bevolkingsgroei extrapolaties gemaakt naar ( Doorstroom naar HBO Feitelijk Prognoses aantal Havo 824 VWO 105 MBO Uit de tabel blijkt dat het potentieel op grond van de huidige gegevens over doorstromingspercentages stijgt naar circa 2000 studenten in 2030 bij de verwachte schaalsprong in Almere. Deze uitstroom komt voor een deel terecht in Almere. Studenten uit de Noordoostpolder kiezen vaak voor het aanbod in Zwolle en Leeuwarden. De studenten uit Zeewolde kiezen ook dikwijls voor Utrecht. (zie bijlage 1) Daarnaast heeft Lelystad en Dronten ook een aanbod van Hoger Onderwijs. Studenten in het HBO laten zich meer leiden door nabijheid van een opleiding dan WO studenten zoals uit onderzoek blijkt, maar de inhoud van de opleiding, de aansluiting op de eigen capaciteiten en de beroepsperspectieven zijn belangrijker motieven. Voor de opleiding OIT blijkt maar 25% van de nieuwe inschrijvingen afkomstig te zijn uit Almere, maar voor de Pabo is 60% afkomstig uit Flevoland. Belangrijk is echter te constateren dat het natuurlijk potentieel in de Provincie Flevoland voor Hoger Onderwijs in Almere in absolute aantallen bescheiden blijft en dat studenten de keuze hebben uit veel HBO instellingen in aangrenzende gebieden. Het aanbod in Almere zal zich dus zodanig moeten onderscheiden dat het ook studenten uit andere delen van Nederland aantrekt. De bescheiden uitstroom onderstreept de noodzaak om ook andere doelgroepen te bereiken om het fundament voor het Hoger Onderwijs te verstevigen. 2.6 Wetenschappelijk onderwijs en kennisinstituten. Er is geen aanbod van regulier wetenschappelijk onderwijs in Almere. De opleiding gedrag en samenleving is uit Almere teruggetrokken. De kansen voor zelfstandig Universitair onderwijs in Almere zijn niet reëel. Almere zet daarom primair in op 3 Onderzoek HBO in Almere, T. Triezenberg, febr /21

11 versterking van het Hoger onderwijs. Kennisinstituten leveren echter wel mogelijkheden voor academisch onderwijs. Het INTI biedt op dit moment een master en promotieplaatsen aan. Andere activiteiten van het INTI zoals een lezingencyclus dragen ook bij aan het academisch klimaat in Almere. Het Turinginstituut 4, dat naar verwachting in Almere gevestigd zal worden, zal ook een dergelijk onderwijsaanbod leveren. De HSA overweegt de mogelijkheden tot een master voor digital care. 2.7 Beschikbare middelen Almere investeert aanzienlijk in de wegbereiding voor Hoger Onderwijs. Niet bestede middelen worden jaarlijks in de reserve beroeps- en hoger onderwijs gestort. De herijking Hoger Onderwijs zal worden uitgevoerd binnen de begrotingskaders voor Hoger Onderwijs. In deze collegeperiode is 7 miljoen beschikbaar, hiervan is 1.6 miljoen reeds uitgegeven. De middelen zijn in de afgelopen jaren besteed aan diverse activiteiten als de opening van het studiejaar, de Han Lammers Leerstoel en het New Town Institute, maar de meeste uitgaven zijn besteed aan subsidies voor de ontwikkelingen van opleidingen, zoals de Pabo, de Business School Almere, Ondernemen, Innovatie en techniek, Dutch Health School Almere. Tot 2007 is ook bijgedragen in de huurkosten van de Pabo en Acta in de Aardbei. De opleiding IIE heeft ook drie jaar een tegemoetkoming in de huurkosten ontvangen. De gemeente Almere heeft de investeringen voor de Aardbei voor haar rekening genomen en de huurkosten van het Stationoffice waarin ruimte voor opleidingen gereserveerd is. 4 Het Turinginstituut richt zich op de ontwikkeling van geautomatiseerde complexe kennissystemen in de medische sector. 11/21

12 Hoofdstuk 3 Uitwerking Aanpak 3.1 Beleidslijnen Voor het aantrekken van Hoger Onderwijs in Almere is veel in gang gezet en op onderdelen is ook rendement zichtbaar, maar de oogst moet nog komen. Het bereiken van de doelen vergt vasthoudendheid en doorzettingsvermogen. Succes kan niet afgedwongen worden. Daarvoor zijn te veel spelers betrokken en is de bepalende rol van de gemeente te beperkt. In dit hoofdstuk worden de plannen beschreven voor het programma Hoger Onderwijs. In veel gevallen gaat het om het intensiveren van eerder beleid, maar er wordt ook expliciet een nieuwe koers ingeslagen. Tot 2007 lag de focus primair op het regulier hoger onderwijs. Nu is het uitgangspunt van beleid dat het hoger onderwijs in Almere rust op drie peilers: - Het regulier bekostigd onderwijs - Het particulier onderwijs - Het internationaal onderwijs Alleen op die wijze is er een voldoende potentieel om de ambities van Almere te realiseren. Het bieden van faciliteiten en accommodaties waar tal van onderwijsinstellingen gebruik van maken lijkt een belangrijke randvoorwaarde voor de doorgroei van het hoger onderwijs.. De mogelijkheden daartoe zullen in een business case in 2008 in kaart worden gebracht.. De inzet op het terrein van PR en marketing zal geïntensiveerd worden. De mogelijkheden voor startsubsidies voor nieuwe opleidingen zal blijven bestaan, maar meer gestructureerd worden op basis van een te ontwerpen regeling. Ook nieuw is het bijdragen aan het bevorderen van de doorstroming van MBO naar HBO. Samenvattend worden de volgende zes beleidslijnen voor de aanpak van het Hoger Onderwijs ingezet: 1. Verruimen van de markt van regulier onderwijs 2. Nieuwe peilers: particulier en internationaal onderwijs 3. Facilititeiten bieden: onderzoek mogelijkheden accommodaties Hoger Onderwijs 4. PR en Marketing stroomlijnen en intensiveren (Almere als studentenstad) 5. Bevorderen doorstroom MBO/HBO o.a door aansluiten van opleidingen (doorgaande leerlijnen) 6. Subsidieregeling voor nieuwe opleidingen 3.2 Verbreden van de markt: convenant Tot op heden was de HvA de enige partij voor de gemeente Almere inzake het hoger onderwijs. Het convenant dat in januari 2007 is afgesloten heeft deze situatie veranderd. Bij het convenant zijn ook de Vu/Windesheim en de Aeresgroep als 12/21

13 aanbieders van hoger onderwijs betrokken. Van de zijde van de overheid participeren het ministerie van OCW, de provincie Flevoland, en de gemeenten Almere en Lelystad. De Aeresgroep biedt met ingang van 2008/09 een opleiding aan in Almere, VU/Windesheim heeft nog geen aanbod ontwikkeld, maar heeft daartoe wel de bereidheid en werkt daar ook aan. In de bekostigde sfeer zijn deze Hogescholen de partijen om zaken mee te doen, maar het concretiseren van aanbod vergt intensief overleg. Hierbij lijkt het een interessante optie te verkennen of de LOI in het kader van het open bestel bij de samenwerking kan worden betrokken. De LOI is in het kader van het open bestel door OCW aangewezen om als particuliere HBO onderwijsinstelling bekostiging te krijgen zoals dat ook gebeurt bij de reguliere bekostigde HBO instellingen. Het open bestel is een proef die ca. 5 jaar duurt waarbij OCW beoogt om meer marktwerking te krijgen en om een zgn. fair level playingfield te verwezenlijken. De waarde van het convenant is niet alleen het toelaten van twee nieuwe aanbieders, maar vooral ook de gezamenlijke visie op de sociaal-economische opgave van de regio. Dat vormt voor OC& W mede het toetsingskader voor de uitbouw van het Hoger onderwijs in Almere. Indien met de huidige onderwijsbiedende partners in het convenant geen uitwerking tot stand komt die aansluit op de ambities van Almere zal ingezet worden op aanpassing van het convenant in dat opzicht. 3.3 Nieuwe peilers: particulier en internationaal onderwijs Een belangrijke beleidswijziging die in 2007 bestuurlijk in gang is gezet is om onderwijs als een economisch marksegment te benaderen. Er is een acquisitiestrategie ontwikkeld gericht op het internationaal onderwijs en het aantrekken van commerciële onderwijsaanbieders. Particuliere onderwijsaanbieders richten zich primair op de professionals in de beroepspraktijk. Daarbij gaat het niet alleen om bij- en nascholing, maar ook op voltijdsopleidingen, zoals de businessopleidingen, maar ook branche opleidingen. Voor particulier ondewijs betalen de deelnemers een kostendekkende bijdrage, ook als het gaat om aanbod dat ook in de regulier onderwijs geboden wordt. Internationaal onderwijs kan zowel betrekking hebben op bekostigd (regulier) als op onbekostigd (pariculier) onderwijs. Internationale universiteiten hebben vestigingen in het buitenland, waar een deel van het aanbod wordt geleverd. Dit aanbod trekt studenten vanuit de gehele wereld aan en vraagt dus ook voorzieningen als studentenhuisvesting en recreatiemogelijkheden. Met vele instellingen, zoals het LOI en het NCOI, de Webster University, het Turing Institute en Universiteit Ramon Lull Barcelona. zijn in het afgelopen jaar contacten gelegd en zijn intiatieven besproken. (zie voor meer informatie de bijlage). Het blijkt dat veel van deze initiatieven kansrijk zijn en ook een aanzienlijk volume aan studenten mee kan brengen. Deze verbreding van volume is noodzakelijk, omdat het potentieel van instroom van studenten vanuit de provincie Flevoland te beperkt is. Met particulier onderwijs en internationaal onderwijs worden nieuwe markten aangeboord. Deze nieuwe strategie zal met volle kracht gecontinueerd en geïntensiveerd worden. 13/21

14 Het kiezen uit deze veelheid van mogelijkheden vergt wel een afwegingskader te ontwikkelen in een businesscase Internationaal onderwijs 3.4 Faciliteiten De verschillende initiatieven op regulier, particulier en internationaal terrein vragen om bezinning op het accommodatievraagstuk. Waar kan hoger onderwijs gehuisvest worden en wat is daar allemaal voor nodig? Is het zinvol om nieuwe accommodaties te realiseren en te zorgen voor een ruimtelijke bundeling van voorzieningen. Dat kunnen ook bestaande voorzieningen zijn. Het bieden van faciliteiten als onderwijsgebouwen, collegezalen, voorzieningen als een bibliotheek, draadloos internet, andere computerfaciliteiten, een mensa, een ontmoeting- en ontspanningsplek, congresfaciliteiten en studentenhuisvesting kan een vestigingsbeslissing vergemakkelijken. Zeker voor startende opleidingen. Vice versa levert de bundeling van voorzieningen en de concentratie van opleidingen aantrekkingskracht uit op andere opleidingen (zwaan kleef aan). Voor het internationaal onderwijs is de aanwezigheid van accommodaties een noodzakelijke voorwaarde. De komst van internationale instellingen die studenten van over de gehele wereld aantrekken voor langere of kortere tijd, betekent dat de studentenpopulatie in Almere groeit, het academisch klimaat verbetert en Almere een meer grootstedelijke uitstraling krijgt. Er ontstaat synergie. De aantrekkingskracht van Almere als vestingplaats voor opleidingen en als studentenstad zal toenemen. In ruimtelijk opzicht zijn er nog geen beslissingen genomen over een locatie voor accommodaties voor Hoger Onderwijs. In geen enkel ruimtelijk (bestemmings)plan is het opgenomen. Facilitieiten en accommodaties voor Hoger Onderwijs zijn het meeste aantrekkelijk als ze in het centrum gelegen zijn: Dichtbij OV Dichtbij de bibliotheek Dichtbij het ziekenhuis (met het oog op zorg als een van de onderscheidende kenmerken van Almere) Dichtbij studentenhuisvesting. Dichtbij culterele en uitgaansvoorzieningen In of nabij het centrum van de stad zijn er diverse locaties voor onderwijsaccommodaties. De stad groeit inmiddels door. De mogelijkheden om een knooppunt van voorzieningen in de stad te creëren neemt met elk bouwplan verder af. De tijd dringt dus om een geschikte locatie te vinden. Ter voorbereiding van de besluitvorming over de locatie voor accommodaties voor Hoger Onderwijs zal een locatieonderzoek en een businesscase study worden uitgevoerd. In de businesscase zal de ruimtelijke en financiële haalbaarheid en de belangstelling van de onderwijspartijen in diverse sectoren onderzocht worden. Het programma van eisen voor de onderwijsaccommodaties zal met potentiële gebruikers 14/21

15 ontwikkeld worden. Voor dit onderwerp zal een overlegplatform met geïnteresseerde onderwijspartijen, nationaal en internationaal gevormd moeten worden. De resultaten zullen meegenomen worden in de ruimtelijke plannen voor het centrum gebied. Bestaande onderwijsgebouwen In de tussentijd kunnen onderwijsinstellingen terecht in bestaande gebouwen, zoals: Alnovum, en vanaf 2009 in een deel van de oude bibliotheek en tot 2012 in de Aardbei. In de Aardbei, het rode gebouw tegenover het gemeentehuis zijn op dit moment de Pabo gevestigd en Acta, een opleiding voor tandartsen en mondhygiënisten. De HvA overweegt nieuwbouw in Almere voor de huisvesting van al haar opleidingen in Almere. De huisvesting is gepland tussen het gemeentehuis en het ziekenhuis. Studentenhuisvesting Op de studenten, waar het uiteindelijk toch om draait, moet de bundeling van voorzieningen ook aantrekkingskracht uitoefenen (goede en betaalbare kamer, makkelijk bereikbaar met OV, uitgebreide sportfaciliteiten etc). Er wonen in Almere circa studenten zo blijkt uit een onderzoek van RIGO uit Hiervan studeren er circa in Almere of in Amsterdam. Zo'n 65% van de Almeerse studenten woont thuis. De overige studenten wonen zelfstandig of op kamers. Almere telt 272 studentenkamers dwz onzelfstandige eenheden van de corporaties. Het werkplan van zet in op een vergroting van het aanbod tot 500. Het huidige aanbod staat echter onder druk. De corporatie is voornemens het aantal eenheden de komende tijd te verminderen, dan wel aan anderen te verhuren wegens gebrek aan belangstelling. Zaak is om met de corporatie in overleg te gaan over dit voornemen. De studentenpopulatie gaat immers de komende tijd groeien. Dan zijn de huidige studenteneenheden wel degelijk nodig. Studenten kunnen ook reageren op goedkope huurwoningen van de corporaties die niet specifiek voor studenten zijn bedoeld: zelfstandige wooneenheden met een huur tot 343,49. Dit zijn er ongeveer (inschrijftijd nodig: circa 3 jaar). Naar deze woningen is echter veel vraag van Almeerse starters, waardoor het voor studenten lastig zal zijn een zelfstandige eenheid te bemachtigen. 3.5 Marketing en PR Almere is een jonge stad, maar weet een bepaalde groep jongeren nog onvoldoende aan zich te binden. Om jongeren aan de stad te kunnen binden voor Hoger Onderwijs moet er aanbod zijn, maar omgekeerd moet de jeugd ook in Almere willen studeren. Almere moet als studiestad gezicht krijgen bij (potentiële) studenten. Er zal een traditie op Hoger Onderwijs gevestigd moeten worden. Deze richting is al in gang gezet met de actie Studeren Het kan in Almere en met de website; Deze aanpak van citymarketing moet voortgezet en geïntensiveerd worden. De positieve kanten van het studeren in Almere, zoals ruim aanwezige studentenhuisvesting en goede sportfaciliteiten zullen gepromoot worden. 15/21

16 Concrete mogelijke acties zijn: - Een onderzoek naar de beweegredenen en de beleving van de studenten die in Almere wonen - Het actueel maken en uitbreiden van de website. - Het maken van een Almeerse studiegids waarin het totale onderwijs aanbod in alle segmenten (bekostigd, commercieel, internationaal, duaal, etc) beschreven wordt. - Billboardcampagnes die Almere als studiestad profileren. - Bijdragen aan voorlichtingsacties op Middelbare scholen en ROC s. De plannen worden uitgewerkt in een marketing en communicatieplan. Uitvoering gebeurt in samenwerking met de hogescholen, maar het initiatief moet meer dan in de afgelopen jaren bij Almere liggen. Almere wil het academisch klimaat versterken. De opening van het studiejaar, de Han Lammers Leerstoel en lezingencycli (o.a van de Han Lammers Leerstoel en van de Dutch Health School) kunnen bijdragen aan het vestigen van een traditie van het Hoger Onderwijs en het versterken van het academisch klimaat en het imago van Almere Publiciteit rond deze activiteit is noodzakelijk. 3.6 Doorstroom MBO/HBO Het potentieel aan MBO studenten dat door kan stromen naar het HBO wordt in Flevoland nog niet volledig benut. Landelijk is het doorstoompercentage 50% en in Flevoland ligt het op 40%. De provincie Flevoland zal onderzoek doen naar dit thema. Dat is afgesproken in het kader van het overleg over het convenant. Inzet van het onderzoek is om de instroom en uitstroom van MBO studenten naar vervolgopleidingen of werk in kaart te brengen. Om van MBO studenten HBO studenten te maken is het nodig dat: MBO studenten weten dat ze in Almere door kunnen studeren (dus voorlichting, campagnes op de MBO scholen etc). De HBO opleidingen aansluiten op de MBO opleidingen (doorlopende leerlijn, verkort HBO na afronden MBO). Dit is een opdracht aan de onderwijsinstellingen om opleidingen op elkaar te stemmen. Daarnaast kan ingezet worden op versterking van niveau 3 en 4 van het MBO, waardoor het potentieel aan doorstromers wordt vergroot. In alledrie gevallen is samenwerking nodig met de aanbieders van Hoger Onderwijs. Door middel van b.v de studiegids kan een bijdrage geleverd worden aan de voorlichting over de doorstromingsmogelijkheden. Voor wat betreft het creëren van doorlopende leerlijnen zijn de instellingen van hoger onderwijs en de ROC s aan zet 5. Met de convenantpartners kan in elk geval het 5 Vu /Windesheim heeft op 7 februari een convenant met o.a ROCASA Almere gesloten voor de ontwikkeling van doorlopende leerlijnen mbo/hbo. 16/21

17 overleg hierover gevoerd worden. De gemeente wil een overlegplatform realiseren (onderwijstafel) waarin deze en andere initiatieven rond het onderwijs besproken worden. Dit voornemen dateert al uit de vorige nota, maar heeft nog geen structurele invulling gekregen. 3.7 Subsidies Tot op heden is een belangrijk deel van het beschikbare budget besteed aan subsidies voor nieuwe opleidingen. Daarmee worden de aanloopkosten voor de opleiding voor een deel gelenigd. De subsidieverlening vindt plaats binnen de algemene subsidieverordening van de gemeente Almere, maar die biedt geen inhoudelijk houvast. Er is geen specifieke regeling ontwikkeld, zoals de provincie Flevoland dat heeft gedaan. Voor de subsidies hoger onderwijs is een regeling nodig met criteria als beoordelingskader voor subsidieaanvragen en criteria voor het bepalen van de hoogte van het subsidie. Uitgaande van de doelen die nagestreefd worden en de lijnen waarlangs getracht wordt die doelen te bereiken wordt aan de volgende vijf criteria gedacht voor de beoordeling van subsidie aanvragen: - De opleiding moet bijdragen aan de volumedoelstellingen (instroom 100 studenten per jaar na aanlooptijd van 3 jaar) - Aansluiten op de kansrijke thema s uit het convenant: techniek, economie, zorg, health, preventie en delen van de groene sector en andere kenmerkende aspecten van Almere: educatie, ondernemerschap, architectuur, New Towns - Onderwijs bieden dat uitgaat van co-makership (intensieve samenwerking met plaatselijk bedrijfsleven) - Voltijdsopleidingen bieden - Doorlopende leerlijn realiseren tussen MBO/HBO of HBO/UO Deze regeling zal ingebed worden in de algemene subsidieverordening van de gemeente Almere. Hoogte subsidiebedrag De criteria beschrijven waaraan een verzoek moet voldoen om voor subsidie in aanmerking te komen, maar niet hoe de hoogte van de subsidie wordt bepaald. In het verleden is door de gemeente en de Provincie bijgedragen in de aanloopverliezen van nieuwe opleidingen van de HvA in Almere. De subsidie aanvragen zelf waren doorvoor leidend. Almere heeft echter niet alleen meer met de HvA te doen. Het blijkt dat de HvA en VU/Windesheim andere criteria hanteren voor de beoordeling van levensvatbaarheid van opleidingen 6 en dus ook andere aanloopverliezen berekenen. Beter is daarom te zoeken naar een eenduidige regeling, zoals een vast bedrag per opleiding. De bekostiging van een opleiding wordt bepaald op het studentenaantal van twee jaar daarvoor (T-2). Elke startende opleiding moet dat gat van twee jaar dus zien te overbruggen. De subsidieregeling zou deze drempel dmv 6 Bron: onderzoek Oude Avenhuis iov de HvA, jan /21

18 van voorfinanciering drempel moeten slechten. Na twee jaar kan de subsidie worden afgebouwd of zelf terug worden gestort. ( revolving fund). Hiervoor zal een voorstel ontwikkeld worden. De ruimte die voor de subsidies beschikbaar is zal mede afhangen van wat in het kader van de ontwikkeling van de faciliteiten en accommodaties noodzakelijk is. Daarnaast is een bijdrage regeling voor andere activiteiten nodig zoals: Lezingencycli en het bijdragen aan haalbaarheidsonderzoeken bv ook van commerciële partijen. Voorlichting en communicatieactiviteiten van derden. Voor een groot deel zal de gemeente Almere door eigen communicatie-activiteiten voorzien in de inzet van instrumenten voor marketing en communicatie. 3.8 Samenvatting aanpak Samenvattend worden de volgende concrete maatregelen voorgesteld: Verbreden van de markt van regulier onderwijs a. Uitwerken van een aanbod voor Almere met de convenantpartners Nieuwe peilers: particulier en internationaal onderwijs a. Voortzetten acquisitie b. Ontwikkeling wegingskader voor initiatieven Facilitair: onderzoek accommodatiemogelijkheden Hoger Onderwijs a. Haalbaarheidsonderzoek b. Instellen overlegplatform met stakeholders c. Handhaven aanbod studentenhuisvesting PR en Marketing (Almere als studentenstad) a. Uitwerking PR en marketing plan b. Bundeling van krachten met aanbieders Bevorderen doorstroom MBO/HBO o.a door aansluiten van opleidingen (doorgaande leerlijnen) a. Actieve voorlichting en publiciteit met Hoge scholen op ROC s b. Ontwikkelen van aansluitende leerlijnen Subsidies. a. Ontwerpen van een subsidieregeling voor nieuwe opleidingen b. Ontwerpen van een subsidieregeling voor aanpalende initiatieven 18/21

19 Bijlage 1: Waar gaan gaan Flevolanders naar toe? TABEL 3: WOONPLAATS STUDENT BIJ VESTIGINGSPLAATS INSTELLING IN KOLOMPERCENTAGES: WO. plaats onderwijsinstelling woonplaats student HBO Almere Dronten Lelystad NOP Urk Zeewolde ALKMAAR 0% - 0% ALMERE 14% 1% 9% 1% 1% 4% AMERSFOORT 1% 0% 1% 0% - 4% AMSTERDAM 46% 4% 39% 1% 1% 8% AMSTERDAM ZO 3% 0% 3% 0% 1% 1% APELDOORN 0% - 0% - - 1% ARNHEM 1% 0% 1% 1% - 2% ASSEN - - 0% BREDA 0% 0% DELFT 0% - 0% DEVENTER 0% 1% 1% 1% - 1% DIEMEN 20% 2% 19% 1% 1% 4% DOORN 0% 0% 0% DRIEBERGEN RIJSENB. 0% - 0% - - 1% DRONTEN 0% 58% 3% 8% 4% 10% EDE - 0% 0% 0% - - EINDHOVEN 0% 0% EMMEN 0% - 0% ENSCHEDE 0% 0% - 0% - - GOUDA % 2% - GRONINGEN 0% 0% 0% 7% 2% 1% HAARLEM 2% - 2% - - 1% HENGELO HILVERSUM 1% 0% 0% 0% - 1% KAMPEN - 0% 0% 1% - 1% LEEUWARDEN 0% 1% 1% 10% 4% 2% LEIDEN 0% - 0% MAASTRICHT - 0% 0% MEPPEL - 0% - 1% - - NIEUWEGEIN - 0% NIJMEGEN - 0% ROTTERDAM 1% - 0% 1% 1% 1% RIJSWIJK 0% 0% S GRAVENHAGE 1% 0% 0% - - 1% S HERTOGENBOSCH - 0% 0% /21

20 TILBURG - 0% TURNHOUT (België) - 0% UTRECHT 8% 3% 6% 2% 1% 36% VELP - - 0% WEST TERSCHELLING - 0% ZEIST ZWOLLE 1% 27% 12% 65% 84% 23% Totaal (=100%) /21

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030 Amersfoort HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met dit model

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030 Rotterdam HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met dit model

Nadere informatie

MARKETING / PR / COMMUNICATIEMEDEWERKER

MARKETING / PR / COMMUNICATIEMEDEWERKER OPLEIDING: MARKETING / PR / COMMUNICATIEMEDEWERKER MET DE SPECIALISATIE SOCIAL MEDIA 1 Marketing/PR/Communicatiemedewerker Specialisatie Social Media SCHEIDEGGER en CEDOR bieden een unieke opleiding aan.

Nadere informatie

Monitor Studentenhuisvesting. Uitgevoerd in opdracht van Kences. ir. C. Poulus. September 2012 r2012-0039cp 12137-WON

Monitor Studentenhuisvesting. Uitgevoerd in opdracht van Kences. ir. C. Poulus. September 2012 r2012-0039cp 12137-WON Monitor Studentenhuisvesting 2012 Uitgevoerd in opdracht van Kences ir. C. Poulus September 2012 r2012-0039cp 12137-WON ABF Research Verwersdijk 8 2611 NH Delft 015-27 99 300 Copyright ABF Research 2012

Nadere informatie

LANDELIJKE MONITOR STUDENTENHUISVESTING

LANDELIJKE MONITOR STUDENTENHUISVESTING LANDELIJKE MONITOR STUDENTENHUISVESTING Apollo 2014 :: Nederland 1 oktober 2014 Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2014 Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2014 Uitgevoerd in opdracht van Kences

Nadere informatie

Den Haag, 17 mei 2000

Den Haag, 17 mei 2000 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 mei 2000 Hierbij leg ik aan uw Kamer over, conform artikel 10a, lid 6 van de Welzijnswet 1994, de tekst van de algemene maatregel

Nadere informatie

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas Duurzame energie Leveranciersdag Rijk 27 november 2015 Piet Glas P.Glas@mindef.nl Categoriemanager Energie Frans van Beek frans.beek@minbzk.nl BZK - DG Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Opzet workshop 1.

Nadere informatie

Landelijke Monitor. Studentenhuisvesting. Uitgevoerd in opdracht van Kences. ir. C. Poulus. Augustus 2013 r2013-0030cp 12240-WON

Landelijke Monitor. Studentenhuisvesting. Uitgevoerd in opdracht van Kences. ir. C. Poulus. Augustus 2013 r2013-0030cp 12240-WON Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2013 Uitgevoerd in opdracht van Kences ir. C. Poulus Augustus 2013 r2013-0030cp 12240-WON ABF Research Verwersdijk 8 2611 NH Delft 015-27 99 300 Copyright ABF Research

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. studentenhuisvesting op.

HET APOLLO MODEL. studentenhuisvesting op. Utrecht HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksreslaties. Met dit model

Nadere informatie

Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen)

Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen) Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen) HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksreslaties.

Nadere informatie

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 De waarde van de Academie Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 Een stad met een Academie heeft meer 1,8% Aantal kunstenaars als percentage van de bevolking 18 Aanbod galerieën per 100.000 inwoners 1,6%

Nadere informatie

Krimp Prognose 2010-2025

Krimp Prognose 2010-2025 Provincie: Limburg (Stads)regio Venlo gemeenten: Profiel gemeente: Venlo Regio: 36 Aanbod van leegstaand Leegstand en potentieel: Huidige leegstand: Er is geen volledig inventariserend onderzoek gedaan.

Nadere informatie

Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069. Onderwerp Datum Contactpersoon

Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069. Onderwerp Datum Contactpersoon Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069 Onderwerp Datum Contactpersoon 2 e Kans Beroepsonderwijs 2 februari 2007 Goede bondgenoot, Niets menselijks is u of mij vreemd. In aantallen geredeneerd

Nadere informatie

# $% % & ' ( )*' + %&'& ',-./+

# $% % & ' ( )*' + %&'& ',-./+ # $% % & ' ( )*' + %&'& ',-./+ 0!"! / / % 1!,/ 02,// 3 /4 5. '& 6 7 7 % ' 6 2 2, ( " ".8('& 9! " /% '' 8& : 7, %& 7 ; 7? 7 7 7 2. 6 # $% 7.( ' 71 7 0 %& ( " 7 7 0 & & ( 9 7 2 % %%& (!

Nadere informatie

Gemeente Breda. Registratienr: [ 40745] Raadsvoorstel. Onderwerp Actieplan studentenhuisvesting

Gemeente Breda. Registratienr: [ 40745] Raadsvoorstel. Onderwerp Actieplan studentenhuisvesting Gemeente Breda Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ Aantal bijlagen: -- 40745] Onderwerp Actieplan studentenhuisvesting Voorgesteld besluit 1. Vaststellen actieplan studentenhuisvesting Inleiding

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

BELEIDSKADER GELDSTROOM BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING 2005-2008

BELEIDSKADER GELDSTROOM BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING 2005-2008 BELEIDSKADER GELDSTROOM BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING 2005-2008 1. INLEIDING De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het Interprovinciaal Overleg en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten,

Nadere informatie

Bijlage 1: Uitwerking per regio

Bijlage 1: Uitwerking per regio De locatiekeuzes worden in deze bijlage per regio weergegeven. Daarbij volg ik de grenzen van het arrondissement / de politie-eenheid. 1. Regio Noord-Nederland eenheid Noord-Nederland leidt eenduidig tot

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 1 Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 Ten opzichte van 2009 is de instroom stabiel: -0,3 procent

Nadere informatie

Uw brief van Ons kenmerk Contactpersoon Zoetermeer. HBO/AS/2002/22534 25 juni 2002

Uw brief van Ons kenmerk Contactpersoon Zoetermeer. HBO/AS/2002/22534 25 juni 2002 OC enw Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen Europaweg 4 Postbus 25000 2700 LZ Zoetermeer Telefoon

Nadere informatie

Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s:

Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s: Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s: - Jeugd en Jeugdhulpverlening - Onderwijs Oktober 2015 Ctrl/BI C. Hogervorst Het beeld dat bij dit thema naar voren komt past bij een grotere

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

LANDELIJKE MONITOR STUDENTENHUISVESTING

LANDELIJKE MONITOR STUDENTENHUISVESTING LANDELIJKE MONITOR STUDENTENHUISVESTING Apollo 2015 :: Nederland 1 oktober 2015 Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2015 Uitgevoerd in opdracht van Kences René van Hulle 1 oktober 2015 ABF Research

Nadere informatie

Stichting Empowerment centre EVC

Stichting Empowerment centre EVC I N V E N T A R I S A T I E 1. Inleiding Een inventarisatie van EVC trajecten voor hoog opgeleide buitenlanders in Nederland 1.1. Aanleiding De Nuffic heeft de erkenning van verworven competenties (EVC)

Nadere informatie

Overzicht opleidingen

Overzicht opleidingen Overzicht opleidingen Stand van zaken oktober 2013 Opleiding Onderwijsinstelling Deeltijd Voltijd Duur Kosten Overig Leegstand Post-MA NRP Academie (transformatie) NRP, ism TU Delft, Nyenrode en Hogeschool

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I Migratie en mobiliteit Opgave 4 Binnenlandse migratie Bestudeer bron 1 die bij deze opgave hoort. Uit de bron valt een verschil op te maken tussen de noord- en de zuidvleugel van de Randstad wat betreft

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 242 Evaluatie Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Wet OKE) Nr. 2 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Nadere informatie

IN EERSTE HALFJAAR 2002. Paula van der Brug en Robert Selten. April 2005. Het aantal gestarte trajecten in het eerste halfjaar van 2002.

IN EERSTE HALFJAAR 2002. Paula van der Brug en Robert Selten. April 2005. Het aantal gestarte trajecten in het eerste halfjaar van 2002. Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek UITSTROOM UIT DE UITKERING NA START REÏNTEGRATIETRAJECT IN EERSTE HALFJAAR 2002 Paula van der Brug en Robert Selten April 2005 Op 1 januari

Nadere informatie

GEMEENTE HOOGEVEEN. Voorstel voor burgemeester en wethouders. Onderwerp: Start HBO Hoogeveen

GEMEENTE HOOGEVEEN. Voorstel voor burgemeester en wethouders. Onderwerp: Start HBO Hoogeveen Onderwerp: Start HBO Hoogeveen Voorgesteld besluit: 1. t.b.v. voorbereiding opleiding CE Cultuurmanagement (start: studiejaar 2007-2008) 20.000,- beschikbaar stellen aan Hogeschool Drenthe. Genomen besluit

Nadere informatie

Arbeidsmarktagenda 21

Arbeidsmarktagenda 21 Arbeidsmarktagenda 21 Topsectoren en de HCA Voor de twee agrarische topsectoren is een Human Capital Agenda opgesteld met als doel, de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren, zowel

Nadere informatie

Urbanisatie-effecten en vastgoedwaardeontwikkeling: Human Capital = Capital Growth. Richard Buytendijk, MSc, MSRE

Urbanisatie-effecten en vastgoedwaardeontwikkeling: Human Capital = Capital Growth. Richard Buytendijk, MSc, MSRE Urbanisatie-effecten en vastgoedwaardeontwikkeling: Human Capital = Capital Growth Richard Buytendijk, MSc, MSRE Research, ASR Vastgoed Vermogensbeheer Even voorstellen.. - achtergrond sociale geografie

Nadere informatie

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting - Feiten en trends 2010-1- Studenten Aantal ingeschreven voltijd studenten in bekostigde HBO- en WO-instellingen in Nederland 2009-2010 2008-2009

Nadere informatie

Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters

Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters Informatiebijeenkomst gemeenteraad Datum: 22 april 2014 Aanleiding Zorg van fracties over voortijdig schoolverzuim Doel van het onderzoek: zicht op de problematiek

Nadere informatie

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING Arbeidsmarkt Arbeidsparticipatie Van de 15 tot 65-jarige bevolking in Flevoland behoort 71% tot de beroepsbevolking (tabel 1) tegenover

Nadere informatie

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia Volume netwerk Horeca Doelgroep 13-49 Alkmaar 1 2 weken 34 17 10 950,- 135,- 495,- 115,- Almere 1 2 weken 17 8 5 475,- 115,- 250,- 110,- Amersfoort 1 2 weken 50 25 15 1.425,- 150,- 745,- 125,- Amsterdam

Nadere informatie

Kansen van Regiomarketing voor Zuidoost Drenthe

Kansen van Regiomarketing voor Zuidoost Drenthe Kansen van Regiomarketing voor Zuidoost Drenthe Derde Kamer Bijeenkomst De regio weer op de kaart Hotel Van der Valk, Nieuw Amsterdam, 21 september 2006 Prof.dr. P.H. Pellenbarg Faculteit der Ruimtelijke

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Gelet op artikel 21b, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie; De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van

Gelet op artikel 21b, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie; De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van Besluit van houdende aanwijzing van zittingsplaatsen van rechtbanken en gerechtshoven (Besluit zittingsplaatsen gerechten) Op de voordracht van Onze Minister van Veiligheid en Justitie van 2012, nr., Gelet

Nadere informatie

>350 woningen. Provincie Gelderland (Stads)regio Stadsregio Arnhem - Nijmegen. Profiel gemeente: Arnhem. 3,1% Van inwoners woont in centrum

>350 woningen. Provincie Gelderland (Stads)regio Stadsregio Arnhem - Nijmegen. Profiel gemeente: Arnhem. 3,1% Van inwoners woont in centrum Provincie Gelderland (Stads)regio Stadsregio Arnhem - Nijmegen gemeenten: Profiel gemeente: Arnhem Regio: 12 Aanbod van leegstand Leegstand per stad: Huidige leegstand: aantal verdiepingen - Potentie leegstand:

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

Een duizendpoot in uw organisatie

Een duizendpoot in uw organisatie Een duizendpoot in uw organisatie Alles wat u altijd al wilde weten over Facilitaire flexkrachten van Mailprofs www.mailprofs.nl Servicegerichtheid en klantvriendelijkheid zijn tegenwoordig kwaliteiten

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Benchmark Axisopleidingen

Benchmark Axisopleidingen Benchmark Axisopleidingen In opdracht van: Platform Bèta Techniek In samenwerking met Ministerie van OCW HBO-raad Project: 2008.104 Datum: Utrecht, 22 december 2008 Auteurs: Guido Ongena, MSc. drs. Rob

Nadere informatie

De waarde van winkels

De waarde van winkels De waarde van winkels Gerard Marlet Nederlandse Raad Winkelcentra 20 januari 2015 Smart people, strong cities (Cpb) aandeel hoogopgeleiden 50,9% tot 79,2% 46,5% tot 50,9% 39,8% tot 46,5% 37,7% tot 39,8%

Nadere informatie

Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland

Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland Betrokkenheid o.a.; Projectmanager Energiesprong SWF Projectmanager Blok voor blok Utrecht Label B of meer? Opgave - Focus Financieel

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

Het hbo ontcijferd 2005

Het hbo ontcijferd 2005 Het hbo ontcijferd 2005 HET HBO ONTCIJFERD 2005 april 2005 Colofon Titel: Het hbo ontcijferd 2005 Het hbo ontcijferd is een terugkerende publicatie van de HBO-raad en is gericht op de ontwikkelingen van

Nadere informatie

Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants

Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Registeraccountant worden Accountant is een beschermde titel. In Nederland mogen alleen registeraccountants (RA s) en Accountant-Administratieconsulenten

Nadere informatie

X X X X. Voorwaarden. Aan het verlenen van de subsidie zijn de volgende voorwaarden verbonden:

X X X X. Voorwaarden. Aan het verlenen van de subsidie zijn de volgende voorwaarden verbonden: Economische Zaken, Cultuur en Arbeid donderdag 2 december 2010 Begroting MEASURES als waarden beinvloedbaar 2010 2011 2012 2013 2014 Cradle to cradle (632020008) 632020008 Cradle to cradle 26272122 Cradle

Nadere informatie

Met plezier heb ik de uitnodiging aangenomen hier vandaag te spreken.

Met plezier heb ik de uitnodiging aangenomen hier vandaag te spreken. De gesproken tekst geldt. Toespraak van drs. A.Th.B. Bijleveld- Schouten, commissaris van dekoningin in de provincie Overijssel, bij de Nieuwjaarsbijeenkomst van TSE Overijssel, op donderdag 27 januari

Nadere informatie

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bijlage bij brief HO/BL/2005/6586 1. Preambule Het College van Bestuur van de Hogeschool van Amsterdam en het College van

Nadere informatie

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo Instroom onderwijs 212-213 Oost-Nederland, mbo en hbo Inhoudsopgave Inleiding 3 Korte cijfermatige analyse van de inventarisatie 4 Mbo BOL en BBL niveau 1 t/m 4 5 Mbo V&V en Welzijn niveau 3 en 4 6 Mbo

Nadere informatie

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3 Goirle, 26 mei 2016 Uw kenmerk : Ons kenmerk Onderwerp : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe : studievoorlichtingsavond 2 juni2016 Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

FEITEN & TRENDS STUDENTENHUISVESTING. Kengetallen Kences

FEITEN & TRENDS STUDENTENHUISVESTING. Kengetallen Kences FEITEN & TRENDS STUDENTENHUISVESTING 2012 :: Kengetallen Kences Voorwoord Onrust Feiten & Trends Studentenhuisvesting 2012 wordt door Kences gepubliceerd in een roerige tijd. Er is onrust ontstaan door

Nadere informatie

Factsheet Integrale gebiedsaanpak. Trekker: regio Achterhoek

Factsheet Integrale gebiedsaanpak. Trekker: regio Achterhoek Factsheet Integrale gebiedsaanpak Trekker: regio Achterhoek Menzis en gemeenten werken samen om tot samenhangende hulp, ondersteuning en zorg in dorpen te komen Wie? Zorgverzekeraar Menzis, de gemeente

Nadere informatie

Opleidingenoverzicht Doorstroom mbo-hbo

Opleidingenoverzicht Doorstroom mbo-hbo Opleidingenoverzicht Doorstroom mbo-hbo Hieronder staat een overzicht van de mogelijkheden om na het ROC van door te stromen naar een hbo-. Wil je meer weten? Kijk voor de meest actuele informatie over

Nadere informatie

Studenten hoger onderwijs in Leiden

Studenten hoger onderwijs in Leiden September 2010 ugu Studenten hoger onderwijs in Samenvatting 1. In het studiejaar 2009/10: wonen er in 1 duizend studenten hoger onderwijs, dat is 10% van de bevolking; studeren er in 25,7 duizend studenten,

Nadere informatie

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Afdeling Onderwijs, Jeugd en Educatie Team Onderwijs VO Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Betrokken partijen: De instellingen voor Beroepsonderwijs

Nadere informatie

Vergelijking discriminatiemeldingen 2012 binnen de G32

Vergelijking discriminatiemeldingen 2012 binnen de G32 Vergelijking discriminatiemeldingen 2012 binnen de G32 Toelichting Benadrukt dient te worden dat de discriminatiecijfers van de G32 onderling moeilijk vergelijkbaar zijn. Als een bepaalde gemeente (op

Nadere informatie

Leiden in de Atlas voor gemeenten 2015

Leiden in de Atlas voor gemeenten 2015 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Leiden in de Atlas voor gemeenten 2015 Samenvatting De Atlas voor Gemeenten vergelijkt al 17 jaar de 50

Nadere informatie

Transitieverklaring van ROC Leiden, ID College, ROC Mondriaan en Nova College

Transitieverklaring van ROC Leiden, ID College, ROC Mondriaan en Nova College Transitieverklaring van ROC Leiden, ID College, ROC Mondriaan en Nova College 1. Achtergrond en perspectief De ernstige financiële problemen van het ROC Leiden noodzaken tot een nieuw perspectief voor

Nadere informatie

van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende

van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende DOEL Informatie Uitwisseling Vraag aan u Beleid min SZW SUWI: 2002 CWI en UWV samenwerking met gemeenten werk boven uitkering

Nadere informatie

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Kantorenmarkt uit balans De situatie op de Nederlandse kantorenmarkt is zeer ongunstig. Het aanbod van kantoorruimte ligt structureel op een zeer hoog niveau

Nadere informatie

Migratie en pendel Twente. Special bij de Twente Index 2015

Migratie en pendel Twente. Special bij de Twente Index 2015 Migratie en pendel Twente Special bij de Twente Index 2015 Inhoudsopgave Theorieën over wonen, verhuizen 3 Kenmerken Twente: Urbanisatiegraad en aantal inwoners 4 Bevolkingsgroei grensregio s, een vergelijking

Nadere informatie

Foto van de Drechtsteden

Foto van de Drechtsteden Foto van de Drechtsteden Raadscommissie ABZ 3 september 2012 Sjoerd Veerman Rien Val 1 De aantrekkingskracht van de Drechtsteden Gerard Marlet 6 maart 2012 The paradox of urban triumph bereikbaarheid banen

Nadere informatie

Instroom onderwijs 2011 Oost-Nederland, MBO en HBO

Instroom onderwijs 2011 Oost-Nederland, MBO en HBO onderwijs 211 Oost-Nederland, MBO en HBO Inhoudsopgave Inleiding 3 Korte cijfermatige analyse van de inventarisatie 4 MBO BOL en BBL niveau 1 t/m 4 5 MBO V&V en Welzijn niveau 3 en 4 6 MBO BOL niveau 1

Nadere informatie

CMHF is een van die Centrales en deze vertegenwoordigt de FvOv-verenigingen in het IGO.

CMHF is een van die Centrales en deze vertegenwoordigt de FvOv-verenigingen in het IGO. . IGO Regio-indeling In het MBO en HBO wordt het overleg gevoerd door collega s van de UNIENFTO, ook FvOv/CMHF. Het overleg over zaken die voortvloeien uit de CAO-MBO of de CAO-HBO op instellingsniveau

Nadere informatie

categorie/agendanr. stuknr. B. en W. 2004 RA04.0125 B 4 04.827 Dienst: STOW Afdeling: WON Steller: Hans Beringen ((0591)68 53 03

categorie/agendanr. stuknr. B. en W. 2004 RA04.0125 B 4 04.827 Dienst: STOW Afdeling: WON Steller: Hans Beringen ((0591)68 53 03 svoorstel Onderwerp: Starters op de woningmarkt in Emmen Portefeuillehouder: H. Brummel Dienst: STOW Afdeling: WON Steller: Hans Beringen ((0591)68 53 03 Aan de gemeenteraad Voorgesteld besluit De notitie

Nadere informatie

Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013

Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013 Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013 Snel een beeld van de Almeerse arbeidsmarkt Werkgevers krijgen de komende jaren in toenemende mate te maken met een tekort aan gekwalificeerde medewerkers. Zij

Nadere informatie

Nieuw krachtenveld rond de Hogeschool Inleiding Werkconferentie Beroepsonderwijs in de Versnelling Haagse Hogeschool 23 februari 2006

Nieuw krachtenveld rond de Hogeschool Inleiding Werkconferentie Beroepsonderwijs in de Versnelling Haagse Hogeschool 23 februari 2006 Nieuw krachtenveld rond de Hogeschool Inleiding Werkconferentie Beroepsonderwijs in de Versnelling Haagse Hogeschool 23 februari 2006 A.M.L. van Wieringen Inhoudsopgave Naar 50% in de beroepsbevolking

Nadere informatie

Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs

Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs OCenW-Regelingen Bestemd voor: schoolbesturen; schoolleiders en schoolteams. Algemeen verbindend voorschrift Datum: 12 februari 2004 Kenmerk: PO/KB-2004/5550 Datum inwerkingtreding: zie artikel 12 Geldigheidsduur

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE Stad maken donderdag 19 maart 2015 Stad maken Duiding en context De traditionele rollen binnen het ontwikkeltraject veranderen. De corporaties,

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Agendanummer: Begrotingswijz.:

Agendanummer: Begrotingswijz.: Agendanummer: Begrotingswijz.: CS1 Notitie samenwerking en spreiding kinderopvang, peuterspeelzaalwerk en primair Onderwerp : onderwijs 'Een stap in het bundelen van krachten' Kenmerk: 10/0025968 Aan de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 200 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 Nr. 183 BRIEF

Nadere informatie

Almere Weerwaterzone 45

Almere Weerwaterzone 45 Almere Weerwaterzone 45 Nota Ruimte budget 88,6 miljoen euro Planoppervlak hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Schaalsprong Almere, waar Almere Weerwaterzone

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

DT d.d. OR d.d. B&W d.d. OR d.d. Raad Raadsdocumenten. 11 maart 2014 RIB 2014/29. Voortgang en vervolgstappen Leerstoel C2C Universiteit Twente

DT d.d. OR d.d. B&W d.d. OR d.d. Raad Raadsdocumenten. 11 maart 2014 RIB 2014/29. Voortgang en vervolgstappen Leerstoel C2C Universiteit Twente zaak_id bericht_nummer Collegevoorstel bericht_id zaak_zaaknummer Ruimte en Economie Regnr B&W dd 11 maart 2014 Openbaar Programma Ja, zonder beperkingen Innovatieve en excellente stad DT dd OR dd B&W

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Wordt meegenomen in uitwerking van het definitieve BAC document. Hiermee wordt na de besluitvorming gestart.

Wordt meegenomen in uitwerking van het definitieve BAC document. Hiermee wordt na de besluitvorming gestart. Raadsvoorstel 41428 Ontwikkeling project Achter de Lange Stallen Vertaling aanbevelingen Gianotten in Raadsvoorstel: Aanbeveling Gianotten (alleen voorgestelde aanpassingen) Antwoord College Vertaling

Nadere informatie

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel Instellingsbeleid doelstellingen en profiel 1 Inleiding 2 Beleid 3 Onderwijs 4 Onderzoek 5 Beroepspraktijk en regio 6 Kwaliteit is mensenwerk 7 Operational Excellence 8 Bestuur 9 Raad van Toezicht 10 Financiën

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

Opmaat voor: De Amsterdamse Lerarenagenda

Opmaat voor: De Amsterdamse Lerarenagenda Een initiatief van Frank Sengers 1 Inleiding De afgelopen jaren is er volop aandacht geweest voor het terugdringen van het aantal zwakke scholen. Het besef dringt steeds meer door dat de leraar de sleutel

Nadere informatie

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Opdrachtgever: Hans Tanis, Wethouder Onderwijs Auteurs: Hans Erkens en Diana Vonk Datum: 9 oktober 2013 Inleiding 1.1. Aanleiding

Nadere informatie

De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00

De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00 De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00 Tijd Raadzaal 1.02 Molendijkzaal 0.01 Vermeerzaal 1.03 19:00 Basisrichting Structuurvisie Amersfoort 2030 Informatie Regionaal Werkvoorzieningschap Amersfoort en omgeving:

Nadere informatie

Het bedrijfsleven in de regio centraal. Detail Ontwerp nieuwe Kamer van Koophandel

Het bedrijfsleven in de regio centraal. Detail Ontwerp nieuwe Kamer van Koophandel Het bedrijfsleven in de regio centraal Detail Ontwerp nieuwe Kamer van Koophandel KvK Den Haag, KvK Rotterdam, KvK Zuidwest Nederland & Syntens maart 2013 KvK verandert mee met maatschappij Samenleving

Nadere informatie

Heijmans Avans Minor 2010-2011. Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding

Heijmans Avans Minor 2010-2011. Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding Heijmans Avans Minor 2010-2011 Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding Avans Hogeschool is een topinstituut dat toekomstige beroepsoefenaren opleidt tot excellente professionals, die zichzelf en

Nadere informatie

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter?

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Onderzoek naar het Twittergebruik door -, - en -instellingen Gemeten door Coosto over het studiejaar 2014/2015 Daphne Nonahal 1. Een stand van zaken In dit

Nadere informatie

Gevraagd besluit. Besluit. Partijen:

Gevraagd besluit. Besluit. Partijen: Beslisdocument Voortzetting samenwerking komende periode en beëindiging huidig Convenant ontwikkeling luchthaven Lelystad tussen Provincie Flevoland, Gemeente Lelystad, Schiphol Group en Lelystad Airport.

Nadere informatie

Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder MBO-, HBO- en WO-instellingen.

Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder MBO-, HBO- en WO-instellingen. Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder -, - en -instellingen. Over Coosto Coosto levert oplossingen voor social media monitoring en webcare. Je krijgt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 29 819 Tijdelijke regels betreffende experimenten in het hoger onderwijs op het gebied van vooropleidingseisen aan en selectie van aanstaande studenten

Nadere informatie

Meerjarenafspraken studiesucces allochtone studenten De Haagse Hogeschool

Meerjarenafspraken studiesucces allochtone studenten De Haagse Hogeschool Meerjarenafspraken studiesucces allochtone studenten De Haagse Hogeschool Utrecht, 24 augustus 2009 In dit convenant worden de principeafspraken van het convenant Meer studiesucces voor allochtone studenten

Nadere informatie