Pensioenen. DNB in gesprek met de sector over duurzaam beleggen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pensioenen. DNB in gesprek met de sector over duurzaam beleggen"

Transcriptie

1 Nieuwsbrief oktober 2015 Pensioenen DNB in gesprek met de sector over duurzaam beleggen Binnen een beheerst beleggingsbeleid past ook aandacht voor duurzaamheid. Vanuit het oogpunt van risicomanagement, maar ook omdat dit kansen biedt voor de lange termijn en daarmee voor een toekomstbestendig pensioen. DNB is daarom gestart met een onderzoek naar duurzaam beleggen door pensioenfondsen. Afdelingshoofd Dagmar van Ravenswaay Claasen en projectleider Patrick Corveleijn leggen uit. Ons eerste doel is om meer te weten over hoe pensioenfondsen nu invulling geven aan duurzaamheid. Zowel op het gebied van milieu, governance als sociale factoren. Waarom een onderzoek naar duurzaam beleggen? We zien dat de samenleving meer en meer duurzaam gedrag vraagt van overheden en ondernemingen. Ook financiële instellingen als pensioenfondsen krijgen de vraag hoe duurzaam hun beleggingsbeleid is. Met het enorme vermogen van ruim miljard, hebben zij grote impact. In het toezicht wil DNB deze maatschappelijke perspectieven waar mogelijk opnemen in de toezichtspraktijk en op deze manier vanuit onze kernactiviteiten invulling geven aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. De markt voor verantwoord beleggen op de grote schaal waarin pensioenfondsen investeren, is volop in ontwikkeling en dat brengt veel nieuwe aandachtspunten met zich mee. Van inzicht in risicoprofielen, de standaarden van meten en het aanbod van beleggingsproducten tot de waarderingen op kapitaalmarkten en de impact die een fonds wil realiseren. We zien in ons land pensioenfondsen die echt het voortouw nemen op het gebied van verantwoord beleggen, internationaal gezien zelfs. We willen in ons onderzoek daarom ook kijken hoe de sector op dit vlak van elkaar kan leren en zullen de uitkomsten met de pensioenfondsen delen. Het terugkoppelen van good practices is daar onderdeel van. DNB houdt risicogericht toezicht. Hoe past dit onderzoek hier in? Als een fonds niet duurzaam belegt, loopt het mogelijk een aantal risico s. Dat kunnen financiële risico s zijn, bijvoorbeeld als je belegt in bedrijven die negatieve externe effecten onvoldoende inprijzen, zoals vervuiling op de omgeving. Een bekend incident is dat met het olieplatform Deepwater Horizon in de Golf van Mexico in 2010, waardoor het rendement van oliemaatschappij BP direct onder grote druk is komen te staan en ook maar moeizaam herstelt. Een ander voorbeeld is de carbon-bubble, waarin onzekerheid over klimaatregelgeving ook onzekerheid veroorzaakt over de waardering van bedrijven in de fossiele energiesector. 1

2 Maar kijk ook breder naar de risico s van klimaatverandering voor beleggingen. Reputatierisico is daarnaast een niet te onderschatten risico. De sector heeft zelf gemerkt wat de impact is geweest van de media-aandacht in 2007, naar aanleiding van beleggingen in clustermunitie. En individuele reputatieschade vertaalt zich in de pensioensector gemakkelijk door naar reputatieschade voor de hele sector. Daarnaast onderschrijven veel fondsen internationale convenanten of initiatieven om duurzaamheid te integreren in het beleggingsbeleid en dit brengt een verantwoordelijkheid met zich mee om deze principes ook daadwerkelijk na te leven. Vrijblijvendheid in de naleving tast de geloofwaardigheid aan van zowel het fonds als uiteindelijk ook van het initiatief en dat zou ongewenst zijn. Het kan overigens ook de andere kant op werken. Een positief gevolg van verantwoord beleggen, kan zijn dat het publiek vertrouwen in het Nederlands pensioenstelsel weer groeit. Als gevolg van een beleggingsbeleid waar deelnemers zich in kunnen vinden, kan de binding met hen worden versterkt. En duurzaam beleggen brengt meer kansen met zich mee. Door beleggingen deels te verschuiven naar meer duurzaamheid, kunnen fondsen bijdragen aan de transitie naar een meer duurzame economie. Ook door vanuit actief aandeelhouderschap invloed uit te oefenen op de governance van bedrijven waarin geïnvesteerd wordt, zoals op het beloningsbeleid. Door zogenoemde engagementtrajecten met bedrijven aan te gaan, versterken pensioenfondsen internationale good corporate governance principes. Dit disciplineert bedrijfsbestuurders, dwingt verantwoording af en verbetert uiteindelijk het ondernemingsklimaat. Hoe ziet het onderzoek eruit? We kijken naar vier aspecten. Momenteel spreken we met verschillende stakeholders, zoals wetenschappers, assetmanagers en brancheorganisaties om de recente ontwikkelingen in duurzaam beleggen in kaart te brengen. Ten tweede bekijken we wat fondsen in hun jaarverslag schrijven over dit onderwerp. Pensioenfondsen zijn sinds kort namelijk verplicht in hun jaarverslag te laten zien op welke manier in het beleggingsbeleid rekening wordt gehouden met milieu, klimaat, mensenrechten en sociale verhoudingen. Bij een selectie van fondsen onderzoeken we daarna op welke manier de keuzes in duurzaam beleggen geborgd zijn binnen het beleggingsproces, en hoe dit in de praktijk werkt. Tot slot spreken we met een aantal fondsen over hun drijfveren, uitdagingen en mogelijke belemmeringen bij duurzaam beleggen. Jullie noemden belemmeringen voor pensioenfondsen om duurzaam te beleggen. Wat voor belemmeringen kunnen dit zijn? Bijvoorbeeld te lage marktvolumes. Of mogelijke belemmeringen door wet- en regelgeving. Die signalen horen we graag, want het zou jammer zijn als die duurzaam beleggen in de weg zitten. Laat daarbij duidelijk zijn: of en op welke manier een pensioenfonds invulling geeft aan 2

3 duurzaam beleggen, is aan het fonds zelf. Wel moet een duurzaam beleggingsbeleid passen binnen de regels van een beheerst beleggingsbeleid. Niet voor niets heeft de wetgever de eis tot inzicht in duurzaamheid in het artikel over het prudent person-beginsel opgenomen. Ook kijken we of duurzame beleggingen passen binnen de integere en beheerste bedrijfsvoering. Zodra de wet- regelgeving definitief is vastgesteld, informeert DNB de sector over de eisen waar een APF vergunningaanvraag aan moet voldoen. Voor spoedige vergunningverlening is een kwalitatief goede en volledige aanvraag cruciaal. Overigens zal DNB er alles aan doen om de vergunningaanvraag zo snel mogelijk te beoordelen. APF: Wel gesprekken, nog geen concept vergunningaanvraag De vertraging van de wet- en regelgeving voor een Algemeen Pensioenfonds (APF) zorgt ervoor dat DNB niet nu al aan de slag kan met de behandeling van conceptvergunningaanvragen. Deze concept vergunningsaanvragen kunnen pas op zijn vroegst aan het einde van dit jaar bij DNB worden ingediend. Partijen die een APF willen oprichten kunnen nu al met DNB in gesprek over de vergunningaanvraag. Als de plannen voor het op te richten APF concreet zijn uitgewerkt en de wetgeving definitief is, kan DNB starten met het behandelen van concept vergunningsaanvragen. Aanvankelijk leek het erop dat de wet- en regelgeving inmiddels zou zijn vastgesteld met het oog op inwerkingtreding per 1 januari Dat gaf partijen de gelegenheid om een conceptaanvraag in te dienen, die DNB dan zou beoordelen om het proces te bespoedigen. Die tijd is er niet of nauwelijks als de wetgeving einde dit jaar wordt vastgesteld. Risicoanalyse belangenverstrengeling DNB heeft de resultaten uit het onderzoek risicoanalyse belangenverstrengeling in een brief en tijdens twee bijeenkomsten met de fondsen gedeeld. DNB ziet het risico op belangenverstrengeling als een van de grootste integriteitsrisico s voor pensioenfondsen. Daarom is het belangrijk dat pensioenfondsen grondig analyseren of en hoe dit risico zich bij het fonds kan voordoen. Ook vindt DNB het belangrijk dat fondsen die analyse vastleggen en procedures instellen om het risico tegen te gaan. Op die manier wordt de kans dat sprake is van belangenverstrengeling aanzienlijk verkleind. Uitkomsten onderzoek Uit het onderzoek komt naar voren dat een deel van de fondsen een diepgaande analyse heeft gemaakt, waaruit veel aandacht voor de risico s en de beheersing daarvan blijkt. Andere fondsen hebben nauwelijks een analyse gemaakt en geven daardoor onvoldoende blijk het risico op belangenverstrengeling te doorgronden en te 3

4 beheersen. Voor de meeste fondsen geldt dat de analyse verdieping behoeft. Wat opvalt is dat de focus in de meeste analyses ligt op de beheersmaatregelen. DNB vindt het belangrijk dat fondsen goede beheersmaatregelen hebben. Toch verwacht DNB dat in een risicoanalyse ook veel aandacht is voor de beoordeling van de risico s zelf. Pas als de onderliggende risico s goed in beeld zijn, kunnen beheersmaatregelen effectief zijn. Onderzoek In dit onderzoek heeft DNB de risicoanalyses van 155 pensioenfondsen beoordeeld. Alle beoordeelde pensioenfondsen hebben inmiddels een brief ontvangen met de bevindingen. DNB verwacht dat fondsen die hun risicoanalyse nog moeten verbeteren uiterlijk op 1 januari hun analyse hebben aangepast. Verder verwacht DNB dat de risicoanalyses per 1 januari ook alle andere integriteitsrisico s bevatten. Om pensioenfondsen hierbij te helpen heeft DNB de gebruikersgids De integriteitsrisicoanalyse gepubliceerd. U vindt deze gids hier. Kort nieuws Ervaring vijf jaar toezicht op gedrag en cultuur gebundeld DNB ziet dat de aandacht voor gedrag en cultuur binnen instellingen is toegenomen. In de brochure Gedrag en cultuur in de Nederlandse financiële sector staan de belangrijkste bevindingen van vijf jaar onderzoek naar gedrag en cultuur bij financiële instellingen. DNB ziet dat er veel initiatieven zijn op het gebied van gedrag en cultuur binnen instellingen. Aandachtspunt blijft om de veranderingen te versnellen en door te voeren tot in de kern van de cultuur en bedrijfsvoering. Naast positieve ontwikkelingen ziet DNB ook nog altijd risicovolle gedragspatronen op de onderwerpen besluitvorming, leiderschap en groepsdynamiek. In de brochure beschrijft DNB deze goede en slechte voorbeelden uitgebreider. Lees hier de gehele brochure. FATF-waarschuwingslijsten: update oktober In oktober publiceerde de Financial Action Task Force geactualiseerde waarschuwingslijsten. DNB verwacht dat instellingen de updates op de voet volgen en waar nodig actie ondernemen. Via deze link vindt u een update van de landen die tekortkomingen laten zien in hun systeem ter bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering. Beleggingsbeginselen, het startpunt van het beleggingsbeleid Alle pensioenfondsen hebben beleggingsbeginselen. DNB ziet dat fondsen die veel moeite stoppen in het zorgvuldig opstellen en expliciet maken van de beleggingsbeginselen en deze consistent laten doorwerken in alle fasen van het beleggingsproces hier veel baat bij hebben. 4

5 De mogelijkheden om te beleggen en risico s te nemen zijn bijna eindeloos. Een goede set aan beleggingsbeginselen helpt het fonds zich een weg te banen door deze keuzevrijheid. Tijdens het DNB-pensioenseminar waren er workshops onder leiding van De Argumentenfabriek waarin bestuurders vragen formuleerden die een pensioenfonds kunnen helpen bij het vaststellen van de beleggingsbeginselen. De Argumentenfabriek heeft deze vragen samengebracht op een Vragenkaart. Die vindt u hier. DNB hoopt dat deze vragenkaart een nuttig instrument kan zijn voor pensioenfondsen om hun beleggingsbeginselen te toetsen. Misschien komt uw fonds vragen tegen waar nog niet eerder bij is stilgestaan. Ook kan de vragenkaart een aanleiding zijn om de beleggingsbeginselen te bespreken in de beleggingscommissie. 5

Speech Bert Boertje,

Speech Bert Boertje, Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij De Nederlandsche Bank tijdens het congres van het Instituut voor Pensioeneducatie. De Doelen, Rotterdam, 10 december 2015 Dames en Heren,

Nadere informatie

Planning toezichtthema s pensioenfondsen

Planning toezichtthema s pensioenfondsen Planning toezichtthema s pensioenfondsen 2014 dec Q1 jan feb mrt Q2 apr mei jun 2015 jul Q3 Q4 aug sept okt nov dec jan 2016 Q1 feb mrt De Nederlandse financiële sector voldoet tijdig en adequaat aan nieuwe

Nadere informatie

Speech Frank Elderson jubileumcongres Vereniging voor Pensioenrecht, Amersfoort, 18 november 2015

Speech Frank Elderson jubileumcongres Vereniging voor Pensioenrecht, Amersfoort, 18 november 2015 Speech Frank Elderson jubileumcongres Vereniging voor Pensioenrecht, Amersfoort, 18 november 2015 1. Hartelijk dank voor de uitnodiging om vandaag op dit jubileumcongres te spreken. En ook ik wil u, het

Nadere informatie

Belangenverstrengeling: een belangwekkend thema

Belangenverstrengeling: een belangwekkend thema Belangenverstrengeling: een belangwekkend thema Pensioenfondsen beschikken gezamenlijk over circa 1000 miljard euro. Vrijwel alle werkzaamheden in het kader van het beheer van dit omvangrijke vermogen en

Nadere informatie

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Juni 2014 1. Inleiding Dit Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen dient als leidraad en toetssteen

Nadere informatie

Heel veel dank voor de uitnodiging om hier vandaag te mogen spreken.

Heel veel dank voor de uitnodiging om hier vandaag te mogen spreken. Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij De Nederlandsche Bank, bij het congres Pensioen Update van Euroforum op 8 december 2016 Dames en heren, Heel veel dank voor de uitnodiging

Nadere informatie

Uitbesteding in de pensioensector:

Uitbesteding in de pensioensector: Uitbesteding in de pensioensector: Bevindingen vanuit de toezichtspraktijk Prof. Dr. O.C.H.M. Sleijpen EYe on Pensions 14 januari 2014 Uitbesteding in de Pensioensector Topics: A. Wettelijke bepalingen

Nadere informatie

Toezicht op pensioenfondsen in een

Toezicht op pensioenfondsen in een Toezicht op pensioenfondsen in een liquidatietraject een uitnodiging om mee te kijken door de bril van DNB Presentatie op de bijeenkomst van de VvPj op 6 maart 2012 door Jan-Jaap Dahmeijer 1 Inhoud Introductie

Nadere informatie

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur,

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur, De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds Handelsregister

Nadere informatie

INTEGRITEITSBELEID STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE GROOTHANDEL IN TEXTIELGOEDEREN EN AANVERWANTE ARTIKELEN. Integriteitsbeleid - Bpf Tex

INTEGRITEITSBELEID STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE GROOTHANDEL IN TEXTIELGOEDEREN EN AANVERWANTE ARTIKELEN. Integriteitsbeleid - Bpf Tex INTEGRITEITSBELEID STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE GROOTHANDEL IN TEXTIELGOEDEREN EN AANVERWANTE ARTIKELEN Juli 2014 Integriteitsbeleid - Bpf Tex H OOFDSTUK 1 AAN L E I DI NG Het bestuur van

Nadere informatie

Samengaan van pensioenfondsen Themabijeenkomst Platform Deelnemersraden 30 maart 2012

Samengaan van pensioenfondsen Themabijeenkomst Platform Deelnemersraden 30 maart 2012 Samengaan van pensioenfondsen Themabijeenkomst Platform Deelnemersraden 30 maart 2012 Jan-Jaap Dahmeijer, Toezichthouder pensioenfondsen, afdeling Thematisch toezicht pensioenfondsen 1 Inhoud Introductie

Nadere informatie

Pensioenen. Onderwerpen pensioentoezicht in 2016

Pensioenen. Onderwerpen pensioentoezicht in 2016 Nieuwsbrief december 2015 Pensioenen Onderwerpen pensioentoezicht in 2016 Een financiële opzet van pensioenfondsen die oog heeft voor alle belangen en waarover helder wordt gecommuniceerd met de deelnemers.

Nadere informatie

Voorbereiding transitie pensioencontract

Voorbereiding transitie pensioencontract Voorbereiding transitie pensioencontract IIR Seminar Nieuw pensioencontract 18 september 2013 Annelies Verhoeven (AFM) Peter Hoopman () Agenda Introductie kernproblematiek Keuzes en misvattingen Transitieproces

Nadere informatie

Verwacht niveau beleggingskennis bestuurders pensioenfondsen

Verwacht niveau beleggingskennis bestuurders pensioenfondsen Verwacht niveau beleggingskennis bestuurders pensioenfondsen 7 december 2016 Marc B.M. van Heel en Maarten Heikoop 7 december 2016 1 Inhoud 1.Project Beleggingskennis: waarom en waarom nu? 2.Profielen

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V.

DoubleDividend Management B.V. Management B.V. Best practices voor betrokken aandeelhouderschap Amsterdam, januari 2015 Management B.V. Herengracht 252 1016 BV Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl KVK nr. 30199843

Nadere informatie

Vragen stellen en antwoord krijgen

Vragen stellen en antwoord krijgen Vragen stellen en antwoord krijgen In gesprek met de toezichthouder Linda Hobbelt, afdelingshoofd middelgrote en kleine pensioenfondsen Datum: 20, 21 en 22 mei 2014 Resultaten van de 289 toetsingen T1

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015 Stichting Pensioenfonds Openbare Bibliotheken

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015 Stichting Pensioenfonds Openbare Bibliotheken Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015 Stichting Pensioenfonds Openbare Bibliotheken Datum: 2015 Versie : 1 Inhoud 1. Introductie...3 2. Uitgangspunten...3 3. Beleggingsbeginselen...5 Bijlage 1: Versiebeheer

Nadere informatie

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB.

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2014 Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Voor mij is dit een bijzonder moment:

Nadere informatie

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink Workshop Pensioenfondsen Gert Demmink 13 november 2012 Integere Bedrijfsvoering Integere bedrijfsvoering; Bas Jennen Bestuurderstoetsingen; Juliette van Doorn Integere bedrijfsvoering, beleid & uitbesteding

Nadere informatie

1 Jaar FOCUS! Linda Hobbelt, afdelingshoofd middelgrote en kleine pensioenfondsen Datum: 30 mei 2013

1 Jaar FOCUS! Linda Hobbelt, afdelingshoofd middelgrote en kleine pensioenfondsen Datum: 30 mei 2013 1 Jaar FOCUS! Linda Hobbelt, afdelingshoofd middelgrote en kleine pensioenfondsen Datum: 30 mei 2013 Agenda 1 jaar Focus! 1. Het gezicht van de T1 & T2 fondsen 2. 1 jaar Focus! 3. Wat brengt de nabije

Nadere informatie

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Het Wetsvoorstel variabele pensioenuitkering (kortweg wetsvoorstel ) maakt voor deelnemers aan een premieovereenkomst

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

Toekomstbestendig risicoraamwerk

Toekomstbestendig risicoraamwerk 24 Toekomstbestendig risicoraamwerk De diverse veranderingen in het pensioenstelsel, het verlies van vertrouwen in de sector, de hierdoor groeiende vraag naar meer transparantie en het beter beheersen

Nadere informatie

Opening Olaf Sleijpen - DNB pensioenseminar 12 september 2012: Introductie

Opening Olaf Sleijpen - DNB pensioenseminar 12 september 2012: Introductie Opening Olaf Sleijpen - DNB pensioenseminar 12 september 2012: Introductie - Dames en heren, welkom bij het ochtendgedeelte van het DNB pensioenseminar. Dit is voor mij de eerste keer dat ik mag spreken

Nadere informatie

VEP Workshop Pensioenen 10 november 2015. Wie, wat en hoe en waar gaan we dan naartoe

VEP Workshop Pensioenen 10 november 2015. Wie, wat en hoe en waar gaan we dan naartoe VEP Workshop Pensioenen 10 november 2015 Wie, wat en hoe en waar gaan we dan naartoe Piet Hein Oyens Diverse management functies bij O&vE, Van Lanschot, EuroCard/MasterCard, Interpay en Equens (1-1- 1990

Nadere informatie

Incidenten- regeling

Incidenten- regeling Incidentenregeling Uitgave januari 2015 Incidentenregeling (januari 2015) Voorliggende Incidentenregeling beschrijft de wijze waarop het Pensioenfonds acteert in geval van melding van een (dreigend) Incident.

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid 8 januari 205 Inleiding In de Investment Policy Statement heeft SPT de volgende beleggingsovertuiging geformuleerd: Een pensioenfonds is een institutionele,

Nadere informatie

Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014

Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014 Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014 2 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Achtergrond Wet versterking bestuur pensioenfondsen 3. Wet versterking bestuur pensioenfondsen 4. Wijzigingen

Nadere informatie

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 Investeren in vertrouwen Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 1 Pensioenfonds Zorg en Welzijn: het pensioenfonds voor de sector zorg en welzijn Het meerjarenbeleidsplan 2011-2015 beschrijft welke

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA 's-gravenhage Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag Directie Arbeidszaken Publieke Sector Arbeidsvoorwaarden en Overleg

Nadere informatie

Fondsdocumenten SNPF. Integriteitsbeleid

Fondsdocumenten SNPF. Integriteitsbeleid Fondsdocumenten SNPF Integriteitsbeleid Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Doel van het integriteitsbeleid...3 3. Op wie van toepassing?......4 4. Wettelijk kader en toezicht...5 4.1 Wettelijk kader...5

Nadere informatie

Update Code Pensioenfondsen

Update Code Pensioenfondsen 24 april 2013 Update Code Pensioenfondsen Mila Hoekstra 2 Thema s 1. Taak en werkwijze 2. Diversiteit 3. Integer handelen 4. Beloning 5. Uitvoering, uitbesteding en kosten 6. Risicomanagement 7. Verantwoord

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank april 2011

De Nederlandsche Bank april 2011 De Nederlandsche Bank april 2011 Beleidsregel Integriteitbeleid voor zakelijke vastgoedactiviteiten in werking getreden Binnen de zakelijke vastgoedsector heeft zich de laatste jaren een aantal incidenten

Nadere informatie

ONTWIKKELINGEN BELEGGINGSFONDSEN

ONTWIKKELINGEN BELEGGINGSFONDSEN ONTWIKKELINGEN BELEGGINGSFONDSEN Recent hebben zich verschillende relevante ontwikkelingen voorgedaan met betrekking tot beleggingsfondsen. Die ontwikkelingen komen hierin aan de orde. Ga direct naar een

Nadere informatie

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP De Dynamische Strategie Portefeuille DSP Onderdeel van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds UWV 1 Inhoudsopgave Waarom beleggen? 4 Beleggen is niet zonder risico s 4 Strategische beleggingsportefeuille

Nadere informatie

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Investment beliefs bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Uitgangspunten vermogensbeheer Milieu, maatschappij en corporate governance zijn belangrijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

Profielschets Raad van Toezicht Stichting Pensioenfonds Rockwool

Profielschets Raad van Toezicht Stichting Pensioenfonds Rockwool Profielschets Raad van Toezicht Stichting Pensioenfonds Rockwool 1. Het pensioenfonds Rockwool Het pensioenfonds Rockwool is een zelfstandige stichting die de pensioenregeling voor de (ex) medewerkers

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Op woensdagmiddag 9 maart, aansluitend aan de jaarbijeenkomst van de Vereniging Gepensioneerden Getronics (VGG), organiseerde Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA INTEGRITEITSBELEID 1 JANUARI 2016

STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA INTEGRITEITSBELEID 1 JANUARI 2016 STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA INTEGRITEITSBELEID 1 JANUARI 2016 21 december 2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Inleiding...3 2. Doelstelling...3 3. Organisatie van het pensioenfonds...4 4. Reikwijdte

Nadere informatie

Integriteitsbeleid Stichting Pensioenfonds voor Dierenartsen Vastgesteld in de bestuursvergadering van 19 april 2016

Integriteitsbeleid Stichting Pensioenfonds voor Dierenartsen Vastgesteld in de bestuursvergadering van 19 april 2016 Integriteitsbeleid Stichting Pensioenfonds voor Dierenartsen Vastgesteld in de bestuursvergadering van 19 april 2016 1 Inhoud INTEGRITEITSBELEID STICHTING PENSIOENFONDS VOOR DIERENARTSEN... 3 1. AANLEIDING...

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Transparantiedocument

Transparantiedocument Transparantiedocument Stichting Pensioenfonds Ahold (versie: 28 april 2015) Hoofdstuk 1 - Inleiding 1.1 Voorwoord Stichting Pensioenfonds Ahold is de financiële dienstverlener voor Koninklijke Ahold N.V.

Nadere informatie

Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers. Samen bouwen aan goed pensioen

Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers. Samen bouwen aan goed pensioen Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers Samen bouwen aan goed pensioen Inleiding ABP heeft een visie ontwikkeld voor de middellange termijn, de ABP-visie op 2020. Met deze visie willen wij richting geven

Nadere informatie

Initiatief. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de heer H.G.J. Kamp Postbus 90801 2509 LV 'S-GRAVENHAGE. Geachte heer Kamp,

Initiatief. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de heer H.G.J. Kamp Postbus 90801 2509 LV 'S-GRAVENHAGE. Geachte heer Kamp, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de heer H.G.J. Kamp Postbus 90801 2509 LV 'S-GRAVENHAGE KENMERK: B/12/6073/MH DATUM: 11 april 2012 ONDERW ERP: Code en Monitoringcommissie Geachte

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2013 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Toespraak Frank Elderson over prioriteiten pensioentoezicht in 2015

Toespraak Frank Elderson over prioriteiten pensioentoezicht in 2015 Toespraak Frank Elderson over prioriteiten pensioentoezicht in 2015 Rotterdam, De Doelen, 11 december 2014 - Frank Elderson, lid van de directie van De Nederlandsche Bank (DNB), heeft een toespraak gehouden

Nadere informatie

10. Goed pensioenfondsbestuur

10. Goed pensioenfondsbestuur 10. Goed pensioenfondsbestuur 10.1 Algemeen In 2013 is de Wet versterking bestuur pensioenfondsen in werking getreden. De invloed van deze nieuwe wet is van groot belang voor de governance structuur van

Nadere informatie

Presentaties workshop MKP seminar 28 & 30 mei

Presentaties workshop MKP seminar 28 & 30 mei Presentaties workshop MKP seminar 28 & 30 mei Van de volgende workshops treft u de presentatie aan: Liquidatieproces; Functieprofielen; Intern Toezicht DNB Seminar CBCS, CBA, AFM en DNB 2 MKP Seminar 2013

Nadere informatie

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 Inhoud Inleiding 3 1. Beschrijving crisissituatie 3 2. Beleidsdekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen

Nadere informatie

APF toekomstbestendige oplossing voor pensioenfondsen 13:30 14:45

APF toekomstbestendige oplossing voor pensioenfondsen 13:30 14:45 APF toekomstbestendige oplossing voor pensioenfondsen 13:30 14:45 1 Agenda Introductie APF Wat is een Algemeen Pensioenfonds? Het nut van een APF Wat zijn de belangrijkste bouwstenen van De Nationale APF?

Nadere informatie

De aanpak van financieeleconomische. door De Nederlandsche Bank. Wat is financieel-economische criminaliteit?

De aanpak van financieeleconomische. door De Nederlandsche Bank. Wat is financieel-economische criminaliteit? De aanpak van financieeleconomische criminaliteit door De Nederlandsche Bank De Nederlandsche Bank (DNB) heeft een rol in het aanpakken van financieel-economische criminaliteit. Deze toezichttaak is een

Nadere informatie

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN?

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? Bijeenkomst voor pensioengerechtigden Dick Vis, voorzitter Stichting Pensioenfonds Urenco Nederland 20 september 2016 Agenda 1. Samenvatting jaarverslag 2015 2.

Nadere informatie

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Juni 2014 Inleiding In juni 2013 heeft het bestuur van Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn, hierna te noemen PFZW of het pensioenfonds,

Nadere informatie

Koninkrijk seminar Lisette Buckley Senior Policy Advisor Integrity Supervision

Koninkrijk seminar Lisette Buckley Senior Policy Advisor Integrity Supervision Koninkrijk seminar 2016 Lisette Buckley Senior Policy Advisor Integrity Supervision 1 Integriteit in de financiële sector Integere uitoefening van het bedrijf Richtlijn Integere Bedrijfsvoering Wat wordt

Nadere informatie

Najaarscongres. HET IMAGO VAN DE PENSIOENSECTOR Alleen een kwestie van oppoetsen en uitdeuken? 23 november 2012

Najaarscongres. HET IMAGO VAN DE PENSIOENSECTOR Alleen een kwestie van oppoetsen en uitdeuken? 23 november 2012 Najaarscongres HET IMAGO VAN DE PENSIOENSECTOR Alleen een kwestie van oppoetsen en uitdeuken? 23 november 2012 1 Opening Mr. Helen Heijbroek vicevoorzitter KPS 2 Toelichting programma Drs. Jacob Schoenmaker

Nadere informatie

Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen. Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven

Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen. Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven December 2015 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt

Nadere informatie

Korte toespraak Joanne Kellermann uitreiking Benchmark VBDO 2014

Korte toespraak Joanne Kellermann uitreiking Benchmark VBDO 2014 Korte toespraak Joanne Kellermann uitreiking Benchmark VBDO 2014 1. Opening Hartelijk dank voor de presentatie en deze benchmark. Als we bedenken dat duurzaamheid in het beleggingsbeleid nog niet eens

Nadere informatie

Oktober 2015 Ortec Finance. Algemeen pensioenfonds

Oktober 2015 Ortec Finance. Algemeen pensioenfonds Algemeen Pensioenfonds Oktober 2015 Ortec Finance 1 / 7 Wat is een Algemeen Pensioenfonds? Een Algemeen Pensioenfonds (APF) onderscheidt zich van de bestaande pensioenuitvoerders door de mogelijkheid om

Nadere informatie

Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars

Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars De Nederlandsche Bank (hierna: DNB) heeft in 2013 en 2014 bij meerdere zorgverzekeraars onderzoek gedaan naar het beleid en de beheersomgeving

Nadere informatie

De cliënt intake: hoe zet je de cliënt echt centraal? Tim Mortelmans, Hoofd Thema Vermogensopbouw

De cliënt intake: hoe zet je de cliënt echt centraal? Tim Mortelmans, Hoofd Thema Vermogensopbouw Tim Mortelmans, Hoofd Thema Vermogensopbouw Agenda Agenda voor vandaag: Markt voor Vermogensopbouw in beweging AFM Thema Vermogensopbouw in 2015 Een korte terugblik Huidige stand van zaken Toekomst: Financial

Nadere informatie

Kamervragen van de leden Omtzigt en Van Hijum (beiden CDA)

Kamervragen van de leden Omtzigt en Van Hijum (beiden CDA) De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Betreft Kamervragen van het lid Krol Hierbij zend ik u de

Nadere informatie

Pensioenfonds Update April 2014

Pensioenfonds Update April 2014 Pensioenfonds Update April 2014 1. Van de Voorzitter nr 17 april 2014 pagina 1 INHOUD 1. Van de voorzitter 1 2. Dekkingsgraad gestegen in eerste twee maanden 2014 2 3. Interview met Roy Braem en Klaas

Nadere informatie

Integriteitbeleid. December 2011

Integriteitbeleid. December 2011 Integriteitbeleid December 2011 1 Inhoudsopgave A. Inleiding A.1 Waarom Integriteitbeleid A.2 Doelgroep Integriteitbeleid A.3 Definitie Integriteitrisico B. Doel en methodiek analyse integriteitrisico

Nadere informatie

INTEGRITEITSBELEID Bestuursbureau Stichting pensioenfonds Werk en (re)integratie 1-3-2012

INTEGRITEITSBELEID Bestuursbureau Stichting pensioenfonds Werk en (re)integratie 1-3-2012 INTEGRITEITSBELEID Bestuursbureau Stichting pensioenfonds Werk en (re)integratie 1-3-2012 2 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE 3 INTEGRITEITSBELEID PENSIOENFONDS WERK EN (RE)INTEGRATIE 4 1. Aanleiding 4 2. Doelstelling

Nadere informatie

Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 15 Oktober 2014. Stichting Pensioenfonds Invista

Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 15 Oktober 2014. Stichting Pensioenfonds Invista Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 15 Oktober 2014 Pensioen INVISTA (Nederland) BV Uitvoering door December 2008 in onderdekking. Maart 2009 korte termijnherstelplan ingediend bij en goedgekeurd

Nadere informatie

Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds)

Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds) Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds) April 2012 Inhoud 1. Algemeen...3 1.1 Inleiding...3 1.2 Wet- en regelgeving...3 2. Financiële middelen...3 2.1 Algemeen...3 2.2 Schulden en reserves...4

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Beleggingsstatuut Longfonds

Beleggingsstatuut Longfonds Beleggingsstatuut Longfonds April 2016 Inhoud 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Wet- en regelgeving... 3 2. Financiële middelen... 3 2.1 Algemeen... 3 2.2 Schulden en reserves... 4 2.3 Doel en tijdshorizon

Nadere informatie

Charco & Dique. Trustkantoren. Risk Management & Compliance. DNB Nieuwsbrief Trustkantoren

Charco & Dique. Trustkantoren. Risk Management & Compliance. DNB Nieuwsbrief Trustkantoren Trustkantoren DNB Nieuwsbrief Trustkantoren Sinds 2012 publiceert De Nederlandsche Bank (DNB) drie keer per jaar de Nieuwsbrief Trustkantoren. Zij publiceert de Nieuwsbrief Trustkantoren om de wederzijdse

Nadere informatie

22 juni 2012 2012/327327. Henke, R. Geacht bestuur,

22 juni 2012 2012/327327. Henke, R. Geacht bestuur, Toezicht pensioenfondsen en beleggingsondernemingen Amsterdam Postbus 98 1000 AB Amsterdam Datum 22 juni 2012 Uw kenmerk Behandeld door Henke, R. Doorkiesnummer Bijlage(n) Onderwerp Resultaten DNB onderzoeken

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Speech Frank Elderson tgv symposium Pensioen, Bestuur en Management op 21 mei 2015, Planetarium, Amsterdam Zuid-Oost

Speech Frank Elderson tgv symposium Pensioen, Bestuur en Management op 21 mei 2015, Planetarium, Amsterdam Zuid-Oost Speech Frank Elderson tgv symposium Pensioen, Bestuur en Management op 21 mei 2015, Planetarium, Amsterdam Zuid-Oost Dames en heren, Ik wil het vandaag met u gaan hebben over rollen. En over rolverdeling.

Nadere informatie

Pensioenfederatie. aanbevelingen Vergoedingen vermogensbeheer

Pensioenfederatie. aanbevelingen Vergoedingen vermogensbeheer PF x Pensioenfederatie aanbevelingen Vergoedingen vermogensbeheer X X 1 De Pensioenfederatie is de overkoepelende belangenbehartiger van de Nederlandse pensioenfondsen. Zij vertegen woordigt namens ongeveer

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van SPA.

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

UW PENSIOENBUREAU. Actualiteiten. week 31 maart tot en met 6 april 2015. DNB geeft informatie over nftk. Henry van Eck, partner, Montae

UW PENSIOENBUREAU. Actualiteiten. week 31 maart tot en met 6 april 2015. DNB geeft informatie over nftk. Henry van Eck, partner, Montae UW PENSIOENBUREAU Actualiteiten week 31 maart tot en met 6 april 2015 Henry van Eck, partner, Montae DNB geeft informatie over nftk DNB krijgt veel vragen over de implementatie van het nftk. DNB deelt

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 Achmea Pensioen- en Levensverzekering inzake gesepareerd beleggingsdepot Stichting Pensioenfonds Achmea Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2012

Nadere informatie

verantwoord beleggen

verantwoord beleggen verantwoord beleggen Verantwoord beleggen bij Delta Lloyd Delta Lloyd Groep ziet beleggen als een effectieve manier om waarde te vermeerderen, zolang dat op een verantwoorde manier gebeurt. Maar wat is

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Maatschappelijk verantwoord beleggen Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Beleid ten aanzien van Maatschappelijk verantwoord beleggen Inleiding BPF Houthandel draagt

Nadere informatie

PensionPro Seminar16 juni 2016. Pensioen in een wereld van verandering

PensionPro Seminar16 juni 2016. Pensioen in een wereld van verandering PensionPro Seminar16 juni 2016 Pensioen in een wereld van verandering Het is standaard geworden om te zeggen dat we in bijzondere tijden leven. Sinds het uitbreken van de crisis in 2008, volgt de ene unieke

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Deze verklaring beschrijft de beginselen van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT). Deze verklaring is opgesteld, omdat het beleggings- en risicobeleid

Nadere informatie

PENSIOENBULLETIN GOUD WAARD? RAPPORTEN VAN BELANG

PENSIOENBULLETIN GOUD WAARD? RAPPORTEN VAN BELANG JAARGANG MAART 2010 NUMMER 2 PENSIOENBULLETIN Pensioeninformatie voor werkgevers en pensioenfondsen Rapporten Commissies Frijns en Goudswaard: GOUD WAARD? In 2009 heeft minister Donner van Sociale Zaken

Nadere informatie

CONFIDENTIEEL. [adres] Geacht bestuur,

CONFIDENTIEEL. [adres] Geacht bestuur, CONFIDENTIEEL [adres] De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Instructiebrief haalbaarheidstoets Handelsregister 3300 3396 Geacht

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Compliance program Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 1 Inleiding In dit Compliance Program is de inrichting van de

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Nieuwsbericht / 5 augustus Wet verbeterde premieregeling

Nieuwsbericht / 5 augustus Wet verbeterde premieregeling Nieuwsbericht / 5 augustus 2016 Wet verbeterde premieregeling Op 14 juni 2016 nam de Eerste Kamer de Wet verbeterde premieregeling aan. Per brief van 4 juli 2016 heeft Staatssecretaris Jetta Klijnsma laten

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 14 september 2015 VERD VERD VERD VERD GEWIJZI Vooraf VERD VERD 08 VERD Herziening IORP-richtlijn VERD G 01 02 03 04 05 VERD Toekomst pensioenstelsel Algemeen

Nadere informatie

Integriteitsbeleid Stichting Bpf Zoetwaren

Integriteitsbeleid Stichting Bpf Zoetwaren Integriteitsbeleid Stichting Bpf Zoetwaren Memo Integriteitsbeleid; september 2015 pag. 1 Inhoud Integriteitsbeleid Bpf Zoetwaren 1. Aanleiding... 3 2. Doelstelling integriteitsbeleid... 3 3. Bpf Zoetwaren

Nadere informatie

Praktijkcasus onderzoek risicobereidheid achterban PNO Media...

Praktijkcasus onderzoek risicobereidheid achterban PNO Media... Praktijkcasus onderzoek risicobereidheid achterban PNO Media... Voor de bühne.. Voor het beleid 7 februari 2013 Stephan Vollenbroek FFP Hoofd communicatie en intern projectleider onderzoek Media Pensioen

Nadere informatie

Project integriteitrisicoanalyse

Project integriteitrisicoanalyse Project integriteitrisicoanalyse en de DNB guidance Maud Bökkerink Waarom opeens dit project? De systematische analyse van integriteitrisico s is al een eis sinds 2001 Uit diverse toezichtonderzoeken blijkt

Nadere informatie

Klant. Pensioen life cycle indicators

Klant. Pensioen life cycle indicators Pensioen life cycle indicators Klant Rapport om een gefundeerde keuze te maken tussen verschillende premiepensioenproducten. Gebaseerd op analyses op het gebied van beleggingsbeleid, duurzaamheid, rendement

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds PROFIELSCHETS NIET UITVOEREND BESTUURDER Stichting Stichting behoort tot de grootste ondernemingspensioenfondsen van Nederland met een belegd vermogen van bijna 18 miljard euro. Het pensioenfonds voert

Nadere informatie

Werving en selectie. Beleidsbepalers. Van Lanschot N.V. F. van Lanschot Bankiers N.V. Werving & Selectie Beleidsbepalers. Werving & selectiebeleid

Werving en selectie. Beleidsbepalers. Van Lanschot N.V. F. van Lanschot Bankiers N.V. Werving & Selectie Beleidsbepalers. Werving & selectiebeleid Werving & Selectie Werving en selectie Van Lanschot N.V. F. van Lanschot Bankiers N.V. Human Resource Management Pagina 1 van 9 Werving & Selectie Inleiding Met ingang van 1 juli 2012 hebben DNB en AFM

Nadere informatie

Uw mening over pensioen

Uw mening over pensioen Uw mening over pensioen Onderzoek naar de risicohouding van pensioenopbouwers en pensioenontvangers van Philips Pensioenfonds mei / juni 2013 Philips Pensioenfonds Inhoud Aanleiding onderzoek Opzet onderzoek

Nadere informatie

Implementatie Code Banken

Implementatie Code Banken Implementatie Code Banken Koninginnegracht 2 2514 AA Den Haag T 070 3750 750 www.bngbank.nl BNG Bank is een handelsnaam van N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, statutair gevestigd te Den Haag, KvK-nummer

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Recreatie INTEGRITEITSBELEID 2015

Stichting Pensioenfonds Recreatie INTEGRITEITSBELEID 2015 Stichting Pensioenfonds Recreatie INTEGRITEITSBELEID 2015 8 september 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Doelstelling... 3 3. Organisatie van het pensioenfonds... 3 4. Reikwijdte van het integriteitsbeleid...

Nadere informatie

Compliancerapportageformat

Compliancerapportageformat Compliancerapportageformat voor middelgrote fondsen en uitvoeringsorganisaties Mei 2009 1 Inleiding In deze periodieke compliancerapportage over de periode rapporteert de Compliance

Nadere informatie