Evaluatie Uniforme Normverdeling Beheeruren bij Applicatie Insourcing, toegepast op ASL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Evaluatie Uniforme Normverdeling Beheeruren bij Applicatie Insourcing, toegepast op ASL"

Transcriptie

1 Evaluatie Uniforme Normverdeling Beheeruren bij Applicatie Insourcing, toegepast op ASL Master Thesis Saban Karki september 2007 Amsterdam, Nederland

2

3 Evaluatie Uniforme Normverdeling Beheeruren bij Applicatie Insourcing, toegepast op ASL Master Thesis Saban Karki < > september 2007 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt of verveelvoudigd, opgeslagen in een dataverwerkend systeem of uitgezonden in enige vorm door middel van druk, fotokopie of welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de directeur van Getronics PinkRoccade BAS. Vrije Universiteit Faculteit der Exacte Wetenschappen Afdeling Informatica Staalmeesterslaan 410 De Boelelaan 1081 A Postbus Getronics PinkRoccade Afdeling Research & Development 1081 HV Amsterdam 1040 CG Amsterdam Nederland Nederland Begeleiders Dr. A.S. Klusener Begeleiders Dhr. S.C. Chang Ing. J.D. Gerbrandy, MBA

4 Evaluatie Uniforme Normverdeling Beheeruren bij Applicatie Insourcing, toegepast op ASL Voorwoord Deze scriptie schreef ik ter afronding van mijn studie Informatiekunde (Information Science) aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van Getronics PinkRoccade te Amsterdam. Deze scriptie is ook het resultaat van meer dan 6 maanden onderzoek, ik wil hierbij iedereen bedanken voor alle hulp en steun die ik heb gekregen tijdens het onderzoek. Ik wil Getronics PinkRoccade bedanken voor de stage plek die ik heb gekregen. Binnen de organisatie ben ik op een goede manier behandeld en geholpen. Verder werd er ook een prima werkplek voor me gecreëerd. Via deze weg wil ik een aantal mensen in het bijzonder bedanken: - Thiel Chang (Getronics PinkRoccade) en Jelle Gerbrandy (Getronics PinkRoccade) voor het begeleiden van mijn hele onderzoekstraject binnen de organisatie. We hebben vaak gediscussieerd over het onderzoek, waardoor ik iedere keer na een discussie gemotiveerd was om verder te gaan met het onderzoek. Deze gesprekken waren waardevol voor mijn onderzoek, nogmaals bedankt voor jullie inzet en steun. - Steven Klusener (Vrije Universiteit) voor het begeleiden van mijn onderzoek vanuit de VU. De feedback sessies waren ook van groot belang voor het afronden van mijn onderzoek. Ik wil je ook bedanken voor de bereidheid om ook telkens naar GPR te komen voor de feedback sessies. - Verder hebben gesprekken met mensen binnen Getronics PinkRoccade, Emiel Bos, Henny Snijder, Martin Bloo en Marcel Oevermans, bijgedragen aan het opzetten van het onderzoek. Ik wens u veel plezier bij het lezen, Saban Karki Amsterdam, september 2007 Getronics PinkRoccade 2007 ii

5 Voorwoord Inhoudsopgave VOORWOORD...II 1 INLEIDING ONDERZOEKSOMGEVING AANLEIDING ONDERZOEK PROBLEEMSTELLING DOELSTELLING ONDERZOEKSVRAAG Conclusie, Advies en Validatie ONDERZOEKSMETHODE Literatuuronderzoek Interviews AFBAKENING OPBOUW VERSLAG OUTSOURCING INLEIDING OUTSOURCING DEFINITIE FASES OUTSOURCING TRAJECT APPLICATIE OUTSOURCING DEFINITIE TRENDS APPLICATIE OUTSOURCING BEST PRACTICES APPLICATIE OUTSOURCING BINNEN HET ONDERZOEK CMMI BINNEN DE ORGANISATIE APPLICATIE BEHEER & ONDERHOUD INLEIDING DEFINITIE APPLICATIEBEHEER EN ONDERHOUD VERSCHIL TUSSEN BEHEER & ONDERHOUD METRIEK (MEASUREMENT) URENADMINISTRATIE FACTOREN APPLICATIES Beïnvloedbare factoren Bepalende factoren Grootte applicatie Migratie Programmeertaal & Frameworks VERDEELSLEUTEL HET STANDAARDISEREN VAN URENPOSTEN INLEIDING CRITERIA VOOR OPSTELLEN MODEL V-GQM (1) GOAL STATEMENT V-GQM (2) QUESTION DEFINITION V-GQM (3) METRIC DERIVATION EERSTE OPZET NIEUW MODEL Verdeelsleutel MINIMALE SET Nieuwe Percentuele Verdeling OMZETTING NAAR ASL URENPOSTEN Stappen voor de omzetting naar de basisset Statistische benadering van het model...37 Getronics PinkRoccade 2006 iii

6 Evaluatie Uniforme Normverdeling Beheeruren bij Applicatie Insourcing, toegepast op ASL 5 CASE STUDY INLEIDING OVERZICHT CONTRACTEN V-GQM (4) DATA COLLECTION (1/2) STATISTISCHE BENADERING Representatie en Visualisatie Principal Component Analyse Cluster Analyse Lineaire Regressie STATISTISCH ONDERZOEK NORMVERDELING AFRONDING EN EVALUATIE CASE STUDY VALIDATIE INLEIDING VALIDATIE AFWIJKINGEN EN SPREIDINGEN V-GQM (4) DATA COLLETION (2/2)...67 Cluster Cluster Cluster Cluster Uitschieters VALIDATIE THEORIE CORRECTIEFACTOR VALIDATIE MINIMALE SET AAN URENPOSTEN SAMENVATTING V-GQM (5) METRIC VALIDATION V-GQM (6) QUESTION ANALYSIS CONCLUSIE DEELVRAGEN HOOFDVRAAG V-GQM (7) GOAL REFINEMENT TOEGEVOEGDE WAARDE EN VERVOLGONDERZOEK...84 FIGUREN- EN TABELLENLIJST TERMINOLOGIELIJST LITERATUURLIJST APPENDIX A INTERVIEW VRAGEN APPENDIX B - VERDEELSLEUTELS Getronics PinkRoccade 2007 iv

7

8

9 Inleiding 1 Inleiding 1.1 Onderzoeksomgeving We hebben onderzoek gedaan naar een algemene norm voor organisaties bij applicatie insourcing. Deze norm zou uniforme urenposten voor beheer en onderhoud vormen, die voor organisaties praktisch toepasbaar zouden kunnen zijn. Het onderzoek is uitgevoerd binnen Getronics PinkRoccade (GPR). GPR heeft in de loop der jaren ICT kennis opgebouwd en heeft ook veel ervaring op het gebied van architectuur, infrastructuur en applicatieve dienstverlening [GPR1_2007]. Zo hebben we aan de hand van bestaande urenregistraties van applicaties de norm gevalideerd. Deze applicaties worden op verschillende wijze beheerd en onderhouden. Organisaties dienen hun administratie goed op orde te houden, zodat het betrokken management ook een beter overzicht heeft. 1.2 Aanleiding Onderzoek GPR heeft momenteel verschillende SLA terminologielijst (Service Level Agreement) contracten met grote klanten die het beheer en onderhoud van hun applicatie bij GPR hebben. Deze contracten worden ook met de tijd in aantal steeds groter. Dit komt steeds vaker en bij meerdere organisaties voor. Binnen GPR is er momenteel een onderzoek gaande naar de ontwikkeling van een calculatiesheet om beheer en onderhoud van applicaties beter in kaart te brengen. Een onderdeel hiervan is een percentuele verdeling van de uren van de beheerprocessen. Deze verdeling geldt als een standaard binnen de organisatie, maar hier was tot op heden nog geen wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Binnen het onderzoek willen we aan kunnen tonen of deze manier van werken als een standaard kan dienen voor organisaties die applicaties insourcen. 1.3 Probleemstelling De uitdaging van sourcing ligt bij de meeste organisaties in het bijzonder in de nieuwbouw, onderhoud en beheer van de applicaties. We zullen ons voornamelijk richten op het beheer en onderhoud bij applicatie insourcing. Voor ons onderzoek is het belangrijk om te kijken naar het model dat gebruikt wordt voor het beheer en onderhoud uren. Dit model dient als standaard voor GPR om het beheer en onderhoud processen in te richten. Op dit moment worden veel beheerprocessen uitgevoerd op basis van ervaringen uit de praktijk. Het is dan ook belangrijk deze processen hard aantoonbaar te maken. In tabel 1.1 zien we een model dat gebruikt wordt bij aanbiedingen voor klanten. Deze figuur gaan we overigens trachten te valideren, door te kijken naar bestaande contracten. Deze validatie stap binnen het onderzoek zal tevens de belangrijkste bijdrage zijn van de scriptie. Deze bestaande applicaties zouden dan voor een groot deel overeen moeten komen met de standaard. In de onderstaande tabel zien we een lijst aan urenposten met de percentuele verdeling ervan. Beheer en onderhoud hebben we gedefinieerd in ASLtermen (ASL staat voor Application Services Library). ASL is een standaard om applicatiebeheer te professionaliseren. Eén beheeruur is volgens de norm als volgt opgebouwd: Getronics PinkRoccade

10 Inleiding ASL proces Percentage Incident management (Incidentbeheer) 12% Configuration management (Configuratiebeheer) 5% Availability management (Beschibaarheidsbeheer) 15% Capacity management (Capaciteitsbeheer) 3% Continuity management (Continuïteitsbeheer) 5% Change management (Wijzigingenbeheer) 2% Software Control en distribution (Programmabeheer en distributie) 5% Onderhoud (correctief, preventief en perfectief) 40% Tactisch management 10% Strategisch management 3% TOTAAL 100% Tabel 1.1 Normverdeling beheeruren (ASL Processen) In tabel 1.1 zien we de normverdeling van de ASL processen. Deze normverdeling bevat de ASL processen, waarop uren eventueel in de praktijk op geregistreerd kunnen worden. Volgens bovenstaande wordt dus 12% van alle beheeruren besteed aan incident management en 40% van de uren bedoeld voor onderhoud (correctief, preventief en perfectief). De definities van deze woorden worden besproken in hoofdstuk 3. Deze normverdeling is gemaakt op pure ervaring en kennis, waar tot op heden nog geen onderzoek naar gedaan is. Het is dan belangrijk om te onderzoeken of dit een bruikbare normverdeling is. Aan de hand van de geadministreerde beheeruren van contracten moeten we kunnen bepalen wat de minimale set is, waarop beheeruren bijgehouden kunnen worden. Aan het eind van het onderzoek kunnen we uiteindelijk aangeven op welke urenposten insourcers hun uren voor beheer en onderhoud kunnen registreren. Verder willen we weten op welke manier we de gegevens kunnen ophalen om tot zo n verdeling te komen, om het te kunnen vergelijken met de normverdeling. Hiermee doelen we op de geadministreerde beheeruren van contracten. Als laatst willen we een hulpmiddel ontwikkelen waarmee het betrokken management verschillende outsourcing contracten met elkaar kan vergelijken, indien contracten op verschillende wijze geadministreerd worden. De percentuele verdeling van de norm kan dan als standaard gebruikt worden, en contracten waarvan de percentuele verdeling afwijken kunnen dan ook bijgestuurd worden. Op deze manier krijgen we een opsomming van urenposten met de daarbij behorende percentuele verdeling ervan. We kunnen dan zien of er een uniforme manier van uren registeren bestaat voor beheer en onderhoud. 1.4 Doelstelling Binnen GPR wordt een normverdeling voor beheeruren gebruikt die gevalideerd dient te worden. Er is behoefte om de normen voor het beheer en onderhoud beter in kaart te brengen. Ons doel is om een model te ontwikkelen waarop insourcers van applicaties hun beheerprocessen kunnen inrichten en hun beheeruren kunnen registreren. Zo gaan we in de loop van het onderzoek een lijst opstellen met de beheerposten voor insourcers. De huidige normverdeling van beheeruren gaan we valideren en eventueel verbeteren aan de hand van bestaande contracten. Zo komen we er ook achter of er een uniforme manier van urenregistratie bestaat. Hierna zullen we een hulpmiddel ontwikkelen voor het betrokken management om zelf huidige contracten met elkaar te kunnen vergelijken. Zo kan het betrokken management per contract een vergelijking maken met de normverdeling, en indien het contract veel afwijkt van de norm kan het bijgestuurd worden. Het hulpmiddel is alleen belangrijk indien contracten verschillend worden bijgehouden, waarbij er dus geen standaard is binnen de organisatie. Het belangrijkste is dat iedereen op dezelfde manier zijn uren moet registeren, waarop organisaties een duidelijk overzicht zullen hebben van de contracten. 2 Getronics PinkRoccade 2007

11 Inleiding 1.5 Onderzoeksvraag Aan de hand van de doelstellingen staan de volgende onderzoeksvragen in dit document centraal: Hoofdvraag: In hoeverre werkt de kennis en ervaring van beheer en onderhoud van applicaties door in het standaardiseren van uniforme urenposten om deze overzichtelijker te maken voor het betrokken management? Deelvraag 1: Welke criteria en principes zijn van belang voor een succesvolle inrichting van beheer en onderhoud van applicaties? Deelvraag 2: Op welke manier kunnen urenregistraties van verschillende applicaties gestandaardiseerd worden? Deelvraag 3: Is de huidige normverdeling aan urenposten van beheer en onderhoud uniform en praktisch toepasbaar? Getronics PinkRoccade

12 Inleiding Conclusie, Advies en Validatie Om meteen een goed beeld te hebben van het onderzoek, gaan we het al in dit onderdeel hebben over het resultaat en de toegevoegde waarde van het onderzoek. De lezer van het onderzoek zal tijdens het lezen erachter komen op welke manier men de ASL processen als urenpost kan gebruiken om zijn uren voor beheer en onderhoud in te richten. Binnen de organisatie kregen we ook te horen dat bijna elk contract uniek en anders van aard is. Het kan voorkomen dat er voor een contract meer helpdesk uren nodig zijn. Verder zagen we dat er binnen de organisatie geen uniforme uren bestonden, waarop de beheer en onderhoud uren geregistreerd konden worden. Hierdoor hebben we tijdens het onderzoek ervoor gekozen om uniforme uren te hanteren. Conclusie We kwamen er tijdens het onderzoek al snel achter dat de ASL processen binnen de huidige normverdeling teveel urenposten kennen. Deze worden in de praktijk verschillend geïnterpreteerd, waardoor het onderling vergelijken van contracten niet mogelijk is. De ASL onderverdeling wordt in praktijk nauwelijks gebruikt, waardoor we een verdeelsleutel hebben ontwikkeld om te achterhalen bij welke ASL processen de geregistreerde uren horen. Advies We adviseren organisaties om het aantal urenposten naar 4 te beperken. De huidige normverdeling (tabel 1.1) bleek voor de praktijk minder geschikt te zijn, doordat er teveel urenposten waren. Deze urenposten die gebaseerd zijn op ASL zijn niet handig om in praktijk te gebruiken door de grote hoeveelheid urenposten. Zo hebben wij een minimale set aan urenposten gecreëerd waarop insourcers de beheer en onderhoud uren op kunnen registeren. Tevens bevat de minimale set naast de uniforme 4 urenposten ook een percentuele verdeling. Het betrokken management heeft hierdoor een veel beter overzicht van de contracten. Indien een van de urenposten bij een contract veel afwijkt van de percentuele verdeling, kan de contract manager aangesproken worden. Hierna kunnen afspraken met de klant gestuurd en opnieuw besproken worden. Validatie Voor dit onderdeel hebben we aan de hand van 12 contracten bepaald dat deze minimale set aan urenposten met de bijbehorende percentuele verdeling een bruikbare verdeling is. Alle urenposten per contract hebben we allereerst gestandaardiseerd naar 4 urenposten. Voor het standaardiseren van de contracten hebben we gebruik gemaakt van een verdeelsleutel. Veel contracten kwamen in grote lijn wel overeen met de verdeling, en afwijkingen konden uit onze verdeelsleutel verklaard worden. Voor het betrokken management zou dit een prima middel zijn om een totaal overzicht te hebben van alle contracten. 4 Getronics PinkRoccade 2007

13 Inleiding 1.6 Onderzoeksmethode Literatuuronderzoek Aan de hand van literatuuronderzoek hebben we kennis verzameld over outsourcing en applicatiebeheer & onderhoud om basiskennis op te bouwen voor het vervolg onderzoek. Bronnen zijn als volgt verzameld: Boeken via universiteitsbibliotheken (UVA en VU), portals waar wetenschappelijke artikelen beschikbaar worden gesteld (ACM en IEEE), artikelen die via onderzoeksbureaus beschikbaar werden gesteld (Forrester Research en Gartner), via het Internet en via publicaties. Voor ons onderzoek gaan we de V-GQM (Validating Goal Question Metric) methode gebruiken. Het gaat hier om een methode voor het analyseren van een GQM (Goal Question Metric) studie, nadat data is verzameld met als doel de validatie van de studie [OLSSON]. Deze methode bestaat uit verschillende stappen, waarbij de stappen over de hoofdstukken 4, 5 en 6 toegepast worden. Hieronder vinden we de verschillende fases met de daarbij horende toelichting: o Goal Statement: Eisen en doelen vastleggen (Hoofdstuk 4) o Question Definition: Vragen opstellen waarmee je het doel wilt bereiken. (Hoofdstuk 4) o Metric Derivation: Hierin komt de maatverdeling en de metrieken categorieën om vervolgens de question-metriek relatie vast te leggen. (Hoofdstuk 4) o Data Collection: Data verzamelen en het resultaat analyseren. (Hoofdstuk 5, 6) o Metric Validation: Testen of elke wijziging voldoet aan de eisen. (Hoofdstuk 6) o Question Analysis: Integratie van het testen (Hoofdstuk 6) o Goal Refinement: Eindresultaat testen (Hoofdstuk 7) De verschillende fases zullen ons helpen bij het beantwoorden van onze onderzoeksvragen. De fases zullen aan de hand van onze voorbeelden toegelicht worden in de daarvoor aangegeven hoofdstukken Interviews We hebben voor het onderzoek interviews afgenomen om de huidige praktijk m.b.t. urenregistraties in kaart te brengen. Tussentijds vonden er ook feedback gesprekken plaats met een aantal managers. Hiervoor hebben we gebruik gemaakt van vragenlijsten, waarbij de feedback gesprekken meehielpen om de vragenlijsten op te stellen. Deze vragenlijsten waren bestemd voor de service managers om vervolgens informatie te krijgen over de contracten die zij in hun beheer hadden. Met informatie doelen we op de gegevens van de applicatie, onder andere de leeftijd van de applicatie en de urenregistraties met de bijbehorende urenposten. De service managers waren de eindverantwoordelijke voor een bepaald outsourcingcontract. Zo hebben we iedere eindverantwoordelijke van een contract een verdeelsleutel laten invullen. Met behulp van deze verdeelsleutel zouden we de gegevens kunnen standaardiseren naar de huidige normverdeling van de beheeruren. Hiermee konden we deels bepalen op welke ASL processen (tabel 1.1) de beheeruren gebaseerd waren. Aangezien het model dat we onderzoeken voornamelijk gebaseerd is op de praktijk en ervaring, was het ook moeilijk om wetenschappelijke artikelen hierover te vinden. De interviews waren dan ook van groot belang bij het onderzoeksproces. Getronics PinkRoccade

14 Inleiding 1.7 Afbakening Bij het onderzoek naar de beheerprocessen bij outsourcing hebben we de volgende afbakening gemaakt: Wanneer we het over outsourcing hebben, doelen we specifiek op applicatie outsourcing. GPR is de insourcer (leverancier), die applicaties overneemt van externe organisaties. Binnen het onderzoek zal het woord contract veelvuldig aan bod komen. Met contracten bedoelen we de outsourcingcontracten. Applicatie, informatiesysteem, software zijn begrippen waar we hetzelfde mee bedoelen. Het woord informatiesysteem komt overigens vaak terug in de ASL definities [ASL_W]. Outsourcing bestaat uit verschillende fases en de fase waar wij ons op richten is de fase waarin twee partijen al een deal met elkaar hebben afgesloten. Verder hebben we ons gericht op de partij die een applicatie van een ander bedrijf in zijn beheer heeft genomen. Wanneer we het hebben over de normverdeling van de beheeruren doelen we op de huidige verdeling van de beheeruren binnen GPR. In de meeste gevallen zullen we refereren naar tabel 1.1. ASL is een hulpmiddel voor het beheren, onderhouden en vernieuwen van applicaties. De normverdeling van beheeruren is grotendeels op ASL gebaseerd, alleen is de percentuele verdeling hiervan voortgevloeid uit de praktijk en ervaring. Voor bepaalde definities refereren we ook naar [ASL_W], het gaar hier om een woordenlijst die opgesteld is door het ASL Foundation. Zij hebben deze begrippen overigens voor een groot deel van [POLS] en deels van [DELEN1] en [DELEN2]. Indien we de definities niet beschreven hebben, duiden we dat aan door achter het woord Zie Terminologielijst te plaatsen. We verwijzen u dan door naar onze terminologielijst. Met beheeruren doelen we ook op geregistreerde uren voor onderhoud. 6 Getronics PinkRoccade 2007

15 Inleiding 1.8 Opbouw Verslag In het onderstaande figuur zien we hoe onze scriptie is opgebouwd. Tevens vormen de lijnen de relaties met de hoofdstukken. HOOFDSTUK 1 INLEIDING HOOFDSTUK 2 OUTSOURCING (Basis Kennis) HOOFDSTUK 3 APPLICATIE BEHEER & ONDERHOUD (Basis Kennis) HOOFDSTUK 4 HET STANDAARDISEREN URENPOSTEN (Academisch Niveau) HOOFDSTUK 5 CASE STUDY (Praktische Doelstelling) HOOFDSTUK 6 VALIDATIE HOOFDSTUK 7 CONCLUSIE Figuur 1.2 Opbouw Scriptie Hoofdstuk 1 dient ter inleiding van het onderzoek, waarin probleemstelling en onderzoeksvragen aan bod komen. Hoofdstuk 2 en 3 geven antwoord op de vraag wat outsourcing en applicatiebeheer en onderhoud inhoud. Deze hoofdstukken fungeren als basis kennis voor het vervolg van het onderzoek. In figuur 1.2 is dit terug te vinden in de blauwe vakjes. In Hoofdstuk 4 vinden we een model dat aangeeft op welke manier de beheeruren bijgehouden dienen te worden conform de ASL processen. Verder vertellen we op welke manier urenposten gestandaardiseerd kunnen worden. In figuur 1.2 is dit terug te vinden in het paarse vak, waarmee de academische doelstelling van het onderzoek bereikt wordt. In Hoofdstuk 5 krijgen we schetsen van de huidige situatie (Cases, interviews, gegevens), waarna we het model uit het vorige hoofdstuk hier op gaan toepassen. In figuur 1.2 is dit terug te vinden in het grijze vak, waarmee we overigens de praktische doelstelling van het onderzoek willen bereiken. In Hoofdstuk 6 vind er een terugkoppeling naar het model plaats, aan de hand van de verkregen informatie uit Hoofdstuk 5. Het model zal hierdoor aangepast worden. In Hoofdstuk 7 geven we kort weer antwoord op de hoofd- en deelvragen en zullen er aanbevelingen staan voor het management van GPR. Getronics PinkRoccade

16 Outsourcing 2 Outsourcing 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk geven we antwoord op de vraag wat outsourcing inhoudt. We geven hierin de verschillende definities en vormen weer van outsourcing, die we in de literatuur hebben kunnen vinden. Het hele outsourcing traject en de verschillende trends en best practices ervan zullen besproken worden. Eveneens zullen we outsourcing binnen het onderzoek plaatsen en de relatie met het volgende hoofdstuk (Hoofdstuk 3) aanduiden. 2.2 Outsourcing definitie De laatste jaren zien we dat het woord outsourcing steeds vaker in de belangstelling staat van organisaties, aangezien het steeds populairder begint te worden. Met het woord outsourcing wordt in het Nederlands vaak uitbesteding mee bedoeld. Zo is er een aantal jaren geleden een platform opgezet voor outsourcing in Nederland, genaamd Platform Outsourcing Nederland [PON]. Verschillende belanghebbende organisaties willen op deze manier met elkaar in gesprek raken om outsourcing in Nederland verder te professionaliseren. Er worden verschillende definities gehanteerd voor het woord outsourcing, waarbij de definities elkaar ook aanvullen. Hieronder zien we twee recente definities van het woord outsourcing. Outsourcing (1) Outsourcing is: 1) het overdragen van bepaalde bedrijfsprocessen en de daarbij horende bedrijfsmiddelen en medewerkers aan een externe leverancier en vervolgens 2) het gedurende een bepaald aantal jaren terugontvangen van diensten van die leverancier op basis van die processen met een resultaatverplichting [DELEN1]. Outsourcing (2) IT-uitbesteding is het op basis van een meerjarige contract contractuele relatie met een substantiële waarde uitvoeren van (delen van) de IT-dienstverlening voor het uitbestedende bedrijf door een of meer externe leveranciers [BEULEN]. Het woord outsourcing kunnen we gebruiken voor de uitbestedende organisatie en voor de leverancier wordt het begrip insourcing gebruikt. Zo hanteren we voor beide organisaties, zowel de uitbestedende organisatie als de leverancier, een aparte definitie. Insourcing Insourcing is: 1) het overnemen van bepaalde bedrijfsprocessen en de daarbij horende bedrijfsmiddelen en medewerkers van een bepaalde organisatie en vervolgens 2) het verlenen van diensten aan die organisatie gedurende een bepaald aantal jaren op basis van die processen met een resultaatverplichting [DELEN1] Een simpel voorbeeld van outsourcing is dat een lokale bakker zijn website door een extern bedrijf in beheer laat nemen. Outtasking, intasking, greenfield insourcing, followupsourcing en back-sourcing zijn in principe andere vormen van sourcing waar een andere definitie voor geldt (zie terminologielijst). Binnen onze onderzoek gaan we hier niet verder op in aangezien wij één fase van outsourcing zullen onderzoeken. We zullen voornamelijk de kant van de leverancier in kaart brengen. 8 Getronics PinkRoccade 2007

17 Outsourcing 2.3 Fases outsourcing traject Outsourcing wordt meestal in verschillende fases verdeeld, om vervolgens het outsourcing proces beter beheersbaar te maken. De definities van outsourcing in de vorige paragraaf geven een grof beeld van het outsourcing traject. In het onderstaande tabel 2.1 [DELEN1] zien we verfijnde modellen die ontwikkeld zijn door de Groot en Lewis, de Looff, Delen e.a. en Beulen. Tabel 2.1 Faseringsmodellen voor sourcing Zo zijn er naast de in de literatuur beschreven faseringsmodellen ook verschillende adviesorganisaties binnen het PON die een eigen model hebben opgesteld. Voorbeelden hiervan zijn: Gartner, Morgan Chambers (het Life Cycle Sourcing Framework TM ), Quint Wellington Redwood (het 7-fasen model TM ), TPI en VKA [DELEN2]. Onderstaande figuur 2.2 is het model dat ontwikkeld is door PON. Figuur 2.2 De sourcing life cycle van het PON Bij de verschillende fases zullen we een korte toelichting geven, die hieronder beschreven zullen worden [DELEN2]. Getronics PinkRoccade

18 Outsourcing Fase 1 (besluitvorming): Fase waarin besloten wordt welke IT-afdeling van een organisatie in aanmerking komt voor outsourcing en wat de voor- en nadelen daarvan zijn. Fase 2 (leverancierselectie): De uitbesteder maakt een selectie uit een aantal mogelijke dienstenleveranciers. Een methode die ze hierbij gebruiken is ISPL (Information Services Procurement Library), waarbij de methode gericht is op het verwerven van projecten en services. Fase 3 (transitie): In deze fase is het doel dat mensen en middelen overgebracht worden aan de dienstenleverancier. Fase 4 (dienstverlening): Hierbij gaat het om een continu proces, waarbij de duur van de dienstverlening afhangt van de gemaakte afspraken. Fase 5 (contractbeëindiging): Elk contract duurt een aantal jaren en aan het einde van een contract kunnen uitbestedende organisaties en leveranciers bepalen of ze het contract gaan verlengen of beëindigen. 2.4 Applicatie outsourcing definitie In de vorige paragraaf hebben we de definitie van outsourcing en het outsourcing traject beschreven. Binnen het onderzoek leggen wij de nadruk op applicatie outsourcing. Hieronder geven we de definitie van applicatie zoals deze beschreven is volgens het ASL Foundation [ASL_F]. Applicatie Het geautomatiseerde gedeelte van een informatiesysteem, bestaande uit applicatieprogrammatuur, applicatiegebonden gegevens, de (fysieke) opslagstructuren waarin deze gegevens zijn ingebed en de bijbehorende documentatie [ASL_W]. Applicatie outsourcing vindt meestal plaats, wanneer een organisatie zijn applicatie uitbesteedt aan een externe partij. Onderstaande definitie is afkomstig van onderzoeksbureau Gartner. Applicatie Outsourcing Application outsourcing is a multiyear or annuity contract/relationship involving the purchase of ongoing application services for managing, enhancing and maintaining custom or packaged application software in the server/host or desktop platforms [YOUNG]. Gartner geeft vervolgens ook aan dat applicatie outsourcing een brede portfolio van diensten bevat. Bij deze diensten kan je denken aan applicatie ontwikkeling, integratie, deployment en management diensten en ook consulting en raadgevende diensten. (zie Terminologielijst) Overigens kunnen deze diensten on-site, remote, onshore of offshore geleverd worden. 10 Getronics PinkRoccade 2007

19 Outsourcing 2.5 Trends applicatie outsourcing Applicatie outsourcing komt tegenwoordig steeds vaker voor. Organisaties laten hun applicaties door andere bedrijven in beheer en onderhoud nemen, zodat zij zich weer kunnen concentreren op hun eigen kernactiviteiten. Op dit moment is er veel vraag naar software gerelateerde diensten. Volgens het Forrester onderzoek zijn er in 2005 in totaal 911 Noord Amerikaanse en Europese software en service organisaties onderzocht voor hun plannen voor het komende jaar [ROSS]. We zien hieronder een overzicht van de uitkomsten van het onderzoek: Beheer en maatwerk voor de klant zijn de meest uitbesteedde activiteiten. Maatwerk voor de klant behoort ook tot de toplijst van projecten. Nieuwe functionaliteiten bouwen in een applicatie krijgt de voorkeur in vergelijking tot modernisatie. Interesse in offshore blijft stabiel. Verder zien we dat er ook een verschil is tussen applicatie outsourcing in Noord-Amerika en Europa. We zien dat Noord-Amerika op het gebied van applicatie outsourcing voorloopt op Europa. In de financiële sector zien we dat Noord Amerikaanse banken meer naar een end-to-end oplossing op zoek zijn. Zo hebben ze meer de neiging om hun bedrijfsprocessen volledig te outsourcen. Europese banken doen dit liever stap voor stap en willen liever de kernactiviteiten van applicaties alsnog binnen de organisatie houden [HOPPER]. 2.6 Best practices Om applicatie outsourcing zo succesvol mogelijk te laten verlopen, dienen organisaties goede voorbereidingen te treffen. Op deze manier kunnen valkuilen bij de transitie fase voorkomen worden. Zo zijn er een aantal best practices die tijdens de transitie in acht genomen kunnen worden bij de uitbestedende organisatie [MART1]: Overeenstemming vinden tussen missie en business goals Het is belangrijk om alle vervolg activiteiten mee te nemen in de missie. De scope dient duidelijk afgebakend te worden Aangezien de scope tussentijds kan veranderen is het van belang om van te voren duidelijk aan te geven wat wel binnen de scope valt en wat niet. Plan voor behoud van belangrijk personeel Het is belangrijk om bij de klantzijde ook personeel te hebben met hoge bedrijfskennis. Bij een outsourcing deal kan de klant bezuinigen op arbeidskosten, alleen is het nuttig om nog mensen te houden die enige domein kennis hebben. Vastleggen van de kosten en kwaliteit baseline Een exact beeld hebben van de kosten van beheer van een applicatie kan organisaties afschrikken. Ze moeten duidelijk de voordelen van outsourcing in kaart brengen, om in te zien dat ze uiteindelijk geld kunnen besparen. Breng de requirements in overeenstemming met de leverancierstype Klanten moeten bij de keuze van een leverancier duidelijk op de hoogte zijn van de keuzes die er zijn. Hierna moeten ze bepalen of de leverancier binnen hun scope valt. Getronics PinkRoccade

20 Outsourcing 2.7 Applicatie outsourcing binnen het onderzoek Doelstelling van ons onderzoek is om het betrokken management een hulpmiddel te bieden die er voor moet zorgen dat ze een overzicht kunnen krijgen van de verschillende applicatie outsourcing contracten. Applicaties worden in dit geval overgenomen door de leveranciers. De leverancier zorgt vervolgens voor beheer en onderhoud van de applicatie. Voor ieder contract worden vervolgens weer verschillende uren geadministreerd, waardoor het voor het betrokken management moeilijk is om de verschillende uren per contract te beoordelen. We doelen voornamelijk op de uren die voor beheer en onderhoud van een applicatie geregistreerd worden. Beheer en onderhoud zullen in het volgende hoofdstuk toegelicht worden. 2.8 CMMI binnen de organisatie In deze paragraaf gaan we in op CMMI (Capability Maturity Model Integration) binnen de organisatie, waarin we de verschillende niveaus ervan zullen bespreken. CMMI geeft het software ontwikkelingsniveau van een organisatie weer. Binnen het model maken we onderscheid tussen 5 CMMI niveaus [CMMI]: 1. Initial: De processen binnen dit niveau zijn meestal ad hoc en chaotisch. Organisaties werken dan in een minder stabiele omgeving, waarbij succes van projecten sterk afhankelijk is van de competenties van de werknemers. 2. Managed: Hierin wordt basis projectmanagement gebruikt die herhaalbaar is voor andere projecten om tijd en kosten te meten. Zo wordt er gebruik gemaakt van kennis dat al is opgedaan in eerdere projecten. 3. Defined: Binnen dit niveau zijn de belangrijkste processen gestandaardiseerd. Deze standaard processen worden gebruikt om consistentie binnen de organisatie te bewerkstelligen. Het grote verschil tussen het 2 e niveau is de scope van standaards, proces beschrijvingen en procedures, waarbij deze zaken allemaal duidelijk beschreven staan. 4. Quantitatively Managed: Hierin worden precieze metingen getroffen, waarbij de kwaliteit van het ontwikkelproces wordt gemeten en eventueel bijgestuurd. Binnen dit niveau wordt de prestatie van de processen gecontroleerd d.m.v. kwantitatieve technieken, waarbij de kwantiteit voorspelbaar is. 5. Optimizing: Niveau 5 concentreert zich op het continu verbeteren van de prestatie van de processen door zowel waarde verhogende als innovatieve verbeteringstechnologieën te gebruiken. Optimizing zorgt ervoor dat er continu fijnafstemming plaatsvindt. Om als organisatie naar een hoger ontwikkelingsproces te werken, dienen organisaties te gaan standaardiseren. Niveau 3 is zou dan een belangrijke stap kunnen zijn in dit proces, wat op zich een serieuze investering met zich zou meebrengen. Deze investering zou je altijd terug kunnen winnen, omdat dit voorspelbare resultaten zou opleveren. Vanaf niveau 3 ben je als organisatie bezig met het standaardiseren van je processen en hoe hoger het niveau des te hoger het software ontwikkelingsniveau. Zo streeft de Sourcing en Transition afdeling binnen GPR ook naar niveau 3, defined. Om dit niveau te bereiken moeten organisaties een uniforme manier van urenregistraties gebruiken. Indien elk contract de urenposten anders interpreteren, zullen organisaties niet verder komen dan CMMI niveau 1. We gaan ons dan ook focussen op het standaardiseren van de beheer en onderhoud processen. 12 Getronics PinkRoccade 2007

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI getronicspinkroccade.nl Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI Machteld Meijer Zeist, 3 oktober 2006 Inhoud Domeinen en modellen Functioneel beheer en BiSL Rol van BiSL in SPI 1 Goed functioneel

Nadere informatie

Een framework voor applicatiebeheer

Een framework voor applicatiebeheer Een framework voor applicatie Mark Smalley ASL-Foundation www.aslfoundation.org SPIder, Utrecht, 10 juni 2003 Agenda Positionering applicatie Wat is ASL Waarom ASL Hoe ziet ASL eruit Samenwerking domeinen

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Examen BiSLF Business Information Management Foundation

Examen BiSLF Business Information Management Foundation Examen BiSLF Business Information Management Foundation Publicatiedatum Startdatum 1 januari 2006 1 oktober 2005 Doelgroep De doelgroep voor deze module heeft in zijn of haar functie een rol bij het aansturen,

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008

Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Titel, samenvatting en biografie Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Samenvatting: Eibert Dijkgraaf (testconsultant Test

Nadere informatie

EXIN Application Management Foundation

EXIN Application Management Foundation Voorbeeldexamen EXIN Application Management Foundation with reference to ASL Editie mei 2012 Copyright 2012 EXIN All rights reserved. No part of this publication may be published, reproduced, copied or

Nadere informatie

Application Management Foundation based on ASL2

Application Management Foundation based on ASL2 Voorbeeldexamen Application Management Foundation based on ASL2 Editie december 2011 Copyright 2011 EXIN All rights reserved. No part of this publication may be published, reproduced, copied or stored

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving all-in beheer

1 Dienstbeschrijving all-in beheer 1 Dienstbeschrijving all-in beheer De all-in beheer overeenkomst van Lancom is modulair opgebouwd. U kunt bij Lancom terecht voor deelgebieden zoals helpdesk ondersteuning of backup, maar ook voor totale

Nadere informatie

IT Service CMM en ASL Een vergelijking

IT Service CMM en ASL Een vergelijking IT Service CMM en ASL Een vergelijking Door Machteld Meijer, Senior Consultant PinkRoccade Inleiding In de Spider koerier van mei 2001 is aandacht besteed aan IT Service CMM, een groeimodel voor ICT dienstverleners,

Nadere informatie

Het Modellenbos. Machteld Meijer. Getronics PinkRoccade 10 november 2005

Het Modellenbos. Machteld Meijer. Getronics PinkRoccade 10 november 2005 Het Modellenbos Machteld Meijer Getronics PinkRoccade 10 november 2005 CMMI BiSL BiSL DSDM Prince2 Prince2 ITServiceCMM CMM Cobit RUP ASL ASL ITIL 6 sigma BiSL Het modellenbos De modellen ASL INK MSF BiSL

Nadere informatie

Ant: B Dit is het doel van het proces.

Ant: B Dit is het doel van het proces. In welk proces vormt het voor aanpassingen in de informatievoorziening beschikbaar gestelde budget een mandaat voor besluitvorming? A: Contractmanagement B: Financieel management C: Transitie D: Wijzigingenbeheer

Nadere informatie

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer Kennismaking 1 Beheer Van project naar beheer Grootschalige Vernieuwing Applicatiebeheer

Nadere informatie

Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur.

Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur. ITIL Wat is ITIL? Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur. Begrippen Rol Functie Proces Proceseigenaar Procesmanager Product Dienst Problem Problem

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

EXIN Business Information Management Foundation

EXIN Business Information Management Foundation Preparation Guide EXIN Business Information Management Foundation with reference to BiSL Editie 201601 Copyright 2016 EXIN Alle rechten voorbehouden Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt of

Nadere informatie

Voorbeeldexamen. Business Information Management Foundation. Editie augustus 2011

Voorbeeldexamen. Business Information Management Foundation. Editie augustus 2011 Voorbeeldexamen Business Information Management Foundation Editie augustus 2011 Copyright 2011 EXIN Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt of verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht.

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. Vormen van outsourcing In praktijk zien we verschillende vormen van outsourcing die we verder niet toelichten

Nadere informatie

grip houden op de uitbesteding van it

grip houden op de uitbesteding van it Thema: Finance en IT De regieorganisatie en haar niveaus van inrichten grip houden op de uitbesteding van it Onder druk van slinkende doorlooptijden om nieuwe bedrijfsprocessen te realiseren neemt outsourcing

Nadere informatie

Voorbeeld SLA

Voorbeeld SLA <applicatie> Naam Best Practice Voorbeeld SLA IDnr 067_BP_N Datum aangepast 01/01/2011 Omschrijving van de inhoud Een voorbeelddocument van (SLA) Soort document Voorbeeld ASL Processen Servicelevel management

Nadere informatie

Business Information Management Foundation

Business Information Management Foundation Preparation Guide Business Information Management Foundation Editie februari 2012 Alle rechten voorbehouden Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt of verveelvoudigd, opgeslagen in een dataverwerkend

Nadere informatie

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen Last but not least Hoofdstuk 35 Bijlagen V1.2 / 01 februari 2016 Geen copyright! MCTL is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Gebaseerd op een werk van

Nadere informatie

ITIL Security Management: een kritische beschouwing

ITIL Security Management: een kritische beschouwing ITIL Security Management: een kritische beschouwing Marcel Spruit, Informatiebeveiliging is een beheerproces dat zich richt op het beschermen van de informatievoorziening. Het ligt voor de hand om voor

Nadere informatie

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid Releasebeleid Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan Newway Retail Solutions bv (Newway) géén enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele directe en/of indirecte schade,

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

Service Level Agreement (SLA)

Service Level Agreement (SLA) Service Level Agreement (SLA) Marcel Spruit Wat is een SLA Een SLA (Service Level Agreement) is een schriftelijke overeenkomst tussen een aanbieder en een afnemer van bepaalde diensten. In een SLA staan,

Nadere informatie

IT Service CMM. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

IT Service CMM. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. IT Service CMM Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 2 GESCHIEDENIS EN ACHTERGROND...

Nadere informatie

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels.

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens en Adri Cornelissen In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens Alleen een organisatie die

Nadere informatie

BABOK en BiSL. Marcel Schaar Machteld Meijer. Valori Maise

BABOK en BiSL. Marcel Schaar Machteld Meijer. Valori Maise BABOK en BiSL Marcel Schaar Machteld Meijer Valori Maise Wat is BABOK BABOK. Ondersteuning voor het werk van de business analist Beschrijving van kennisgebieden (knowledge areas) en bijbehorende taken

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Leones. Business Case Service Management Tool

Leones. Business Case Service Management Tool Leones Business Case Service Management Tool Inhoudsopgave 1. AFBAKENING... 3 1.1 DOEL... 3 1.2 AANNAMES... 3 1.3 HUIDIGE SITUATIE... 3 1.4 PROBLEEMSTELLING... 3 1.5 WAT ALS ER NIETS GEBEURT?... 3 2. OPTIES...

Nadere informatie

Requirements Traceability. Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman

Requirements Traceability. Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman Requirements Traceability Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman 22 Mei 2008 Werkgroep Traceability Doel van de werkgroep: Aanbieden van hulpmiddelen

Nadere informatie

Service Niveau Overeenkomst Digikoppeling

Service Niveau Overeenkomst Digikoppeling Service Niveau Overeenkomst Digikoppeling Versie 1.3 Datum 26 mei 2015 Status Definitief Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555 4555 (10 ct p/m) e. servicecentrum@logius.nl

Nadere informatie

Bijdrage ASL en CMMI aan verbeteren applicatiediensten

Bijdrage ASL en CMMI aan verbeteren applicatiediensten Bijdrage ASL en CMMI aan verbeteren applicatiediensten Machteld Meijer Eindhoven, 23 september 2004 1 Problematiek Ontwikkelprojecten zijn vaak niet op tijd gereed Onderhoudsactiviteiten moeten wijken

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

EXIN Business Information Management Foundation

EXIN Business Information Management Foundation Voorbeeldexamen EXIN Business Information Management Foundation with reference to BiSL Editie mei 2012 Copyright 2012 EXIN Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt

Nadere informatie

Proefexamen ITIL Foundation

Proefexamen ITIL Foundation Proefexamen ITIL Foundation 1. Van welk proces is risicoanalyse een essentieel onderdeel? a. IT Service Continuity Management b. Service Level Management c. Capacity Management d. Financial Management

Nadere informatie

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is PQR Lifecycle Services Het begint pas als het project klaar is IT wordt een steeds crucialer onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering. Waar u ook bent, het moet altijd beschikbaar en binnen bereik zijn.

Nadere informatie

Welke van onderstaande factoren bepaalt mede de prioriteit van een incident?

Welke van onderstaande factoren bepaalt mede de prioriteit van een incident? VRAAG 1 Bij welk van onderstaande alternatieven vind je een beschrijving van een afdeling in plaats van een proces? A Change Management B Incident Management D Service Desk VRAAG 2 Welke van onderstaande

Nadere informatie

IT Service CMM. White paper. Frank Niessink. Versie 1.0.2, 30 november 2001. Copyright 2001 Software Engineering Research Centre All rights reserved.

IT Service CMM. White paper. Frank Niessink. Versie 1.0.2, 30 november 2001. Copyright 2001 Software Engineering Research Centre All rights reserved. White paper Frank Niessink Versie 1.0.2, 30 november 2001 Copyright 2001 Software Engineering Research Centre All rights reserved. Software Engineering Research Centre Stichting SERC Postbus 424, 3500

Nadere informatie

Optimalisatie. BMC klantendag 4 maart 2010

Optimalisatie. BMC klantendag 4 maart 2010 Applicatie Portfolio Optimalisatie BMC klantendag 4 maart 2010 Introductie Pim van der Kleij consultant applicatieen servicemanagement Benno Faase consultant servicemanagement 2 Sogeti Professioneel ICT-vakbedrijf

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Applicatiebeheer opereert niet alleen maar vormt vaak de schakel tussen functioneel beheer (opdrachtgever) en technisch beheer (rekencentrum)

Applicatiebeheer opereert niet alleen maar vormt vaak de schakel tussen functioneel beheer (opdrachtgever) en technisch beheer (rekencentrum) ASL Plaats en boodschappen van ASL Applicatiebeheer opereert niet alleen maar vormt vaak de schakel tussen functioneel beheer (opdrachtgever) en technisch beheer (rekencentrum) Functioneel beheer: namens

Nadere informatie

Meten is weten? Performance benchmark bij een geo-ict migratietraject

Meten is weten? Performance benchmark bij een geo-ict migratietraject Meten is weten? Performance benchmark bij een geo-ict migratietraject Student: Begeleiders: Professor: Sandra Desabandu (s.desabandu@zoetermeer.nl Edward Verbree (GIMA/TU Delft) en Pieter Bresters (CBS)

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ASL 2 Z elfevaluatie Werkboek Beleidsmatig OCM ACM Sturende processen (intern) Sturende processen (extern) Operationeel Beheer Onderhoud/vernieuwing Intern Verbindende processen Extern Naam Groep Datum

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie

Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Advies Service Management

Advies Service Management Advies Service Management Service Management binnen Cronus op basis van ITIL Auteurs: Anton Post en Dennis Westhuis Klas: M2B SLB groep: 10PSH Datum: 03-03-07 Vak: ISERPU Revisie Inleverdatum 1 12-03-07

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011 Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Agenda 19.00 19.15 Welkom en inleiding 19.15 19.45 IM Onderzoek 2011 19.45 20.15 Pauze 20.15 21.00 Discussie

Nadere informatie

DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM

DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM Business sounds different these days...3 1. Introductie...4 2. De veranderende omgeving van organisaties...7 3. Toenemende complexiteit van organisaties en HRM...10 3.1 Inleiding...10

Nadere informatie

Testverbetering met TMM bij Philips

Testverbetering met TMM bij Philips Testverbetering met TMM bij Philips Medical Systems Cardio/Vascular Jurian van de Laar Improve Quality Services Wim van Rooij Philips Medical Systems Philips Medical Systems C/V Imaging Systems X-Ray Cardio/Vascular

Nadere informatie

FEDICT IAM SERVICE LEVEL AGREEMENT

FEDICT IAM SERVICE LEVEL AGREEMENT FEDICT IAM SERVICE LEVEL AGREEMENT Table of Content 1. Inleiding Dit ( SLA or Agreement ) is geldig voor de IAM Service tussen de klant (Fedict) en de nieuwe opdrachtnemer van het M1016 contract. Dit document

Nadere informatie

24/7. Support. smart fms

24/7. Support. smart fms 24/7 Support Smart FMS vindt het van het grootste belang dat haar klanten helder inzicht hebben in de voorwaarden, zekerheid over gemaakte afspraken en het vertrouwen in haar als softwareaanbieder. Het

Nadere informatie

Versie-/Releasebeleid

Versie-/Releasebeleid Versie-/Releasebeleid Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan Newway Retail Solutions bv (Newway) géén enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele directe en/of indirecte

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

Betere koppeling processen door helder onderscheid

Betere koppeling processen door helder onderscheid outsourcing f Betere koppeling processen door helder onderscheid Een keten van functioneel, applicatieen technisch beheer De noodzaak tot standaardisatie en professionalisering van applicatiebeheer is

Nadere informatie

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS 26 november 2014 Aart Bitter@ISGcom.nl www.information-security-governance.com Disaster Recovery Plan 2 The Bitter Brew Case To Brew or not to Brew, That s

Nadere informatie

Care for Systems. Inter Service Level Agreements

Care for Systems. Inter Service Level Agreements Care for Systems Inter Service Level Agreements Service: maximale beschikbaarheid Wat gebeurt er als de AV-installatie uitvalt in uw meldkamer, vergaderruimte of operatiekamer? Wat is de impact op de geplande

Nadere informatie

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Tanja Goense 16 September 2010 Programma Even voorstellen Opzet onderzoek Bevindingen Samengevat Foodforthought

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Service Level Agreement (SLA)

Service Level Agreement (SLA) Service Level Agreement (SLA) Telefoon: 088 773 0 773 Email: Support@adoptiq.com Website: www.adoptiq.com Adres: Johan Huizingalaan 763a 1066 VH Amsterdam KvK nr: 61820725 BTW nr: NL.854503183.B01 IBAN

Nadere informatie

IT Vernieuwing wie waarborgt resultaat?

IT Vernieuwing wie waarborgt resultaat? IT Vernieuwing wie waarborgt resultaat? ir. Richard Heijne den Bak Lezing ICT Zorg 004 en mei in Ede GOUDA 08-573 HENGELO (O) 074-674067 M I T O P I C S BV WWW.MITOPICS.NL INFO@MITOPICS.NL Even voorstellen

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Geef handen en voeten aan performance management

Geef handen en voeten aan performance management Geef handen en voeten aan performance management De laatste jaren is het maken van concrete afspraken over de ICT-serviceverlening steeds belangrijker geworden. Belangrijke oorzaken hiervoor zijn onder

Nadere informatie

BiSL: Core business voor IT?

BiSL: Core business voor IT? BiSL: Core business voor IT? René van de Hesseweg Anne van der Meer 10 mei 2005 Agenda Opening BiSL: Hoe is het ontstaan? Wat is BiSL en voor wie? Wat kun je met BiSL? Pauze Hoe voer je BiSL in? Referenties

Nadere informatie

Voorwoord. Application Services Library en ISO 9001:2000. Machteld E.E. Meijer-Veldman, senior consultant, Maise

Voorwoord. Application Services Library en ISO 9001:2000. Machteld E.E. Meijer-Veldman, senior consultant, Maise Voorwoord Enkele jaren geleden hebben we veel vergelijkingen gemaakt tussen ASL en diverse andere modellen, frameworks en standaarden. Onderstaand artikel is in verkorte vorm verschenen in het blad Informatie

Nadere informatie

Regie en Demand Management bij ICT uitbesteding

Regie en Demand Management bij ICT uitbesteding Regie en Demand Management bij ICT uitbesteding www.slagkracht-outsourcing.nl Organisatie XYZ Business Units Staf ICT / ondersteuning Demand Ondersteuningsfuncties zijn nog in huis aanwezig Organisatie

Nadere informatie

End-to-End testen: de laatste horde

End-to-End testen: de laatste horde End-to-End testen: de laatste horde Dieter Arnouts Agenda Begrip End-to-End testen in het test proces Praktische aanpak End-to-End Test Omgeving Uitdagingen End-to-End testen: De laatste horde 11/10/2010

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Maturity van security architectuur

Maturity van security architectuur Renato Kuiper Principal Consultant LogicaCMG renato.kuiper@logicacmg.com LogicaCMG 2006. All rights reserved Over de spreker Renato Kuiper Principal consultant Information Security bij LogicaCMG Hoofdredacteur

Nadere informatie

Onderzoek ITIL versus ASL

Onderzoek ITIL versus ASL Onderzoek ITIL versus ASL Datum: 6 april 2011 Status: definitief Opgesteld door: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 20 Inhoudsopgave. 1. samenvatting.... 2 2. Inleiding.... 3 3. Wat is ASL?...

Nadere informatie

Service Level Management DAP Template

Service Level Management DAP Template Service Level Management DAP Template Versie 1.0 27 juli 2011 Definitief Auteur : Bart de Best Akkoord : Bart de Best Datum : 27 mei 2011 Versie : 1.0 Referentie : DAP template Pagina : I Colofon Titel

Nadere informatie

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans Business Scenario Voorbeeld Archimate Risico Extensie versie 0.1 Bert Dingemans Administratieve pagina Wijzigingshistorie Versie Datum Auteur Reden wijziging Review historie Naam Afdeling Functie Datum

Nadere informatie

Businesscase. Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine.

Businesscase. Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine. Businesscase Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine. Colofon Datum 14 oktober 2010 Referentie Auteur BusinessCase

Nadere informatie

ITIL komt van Mars, Agile van Venus

ITIL komt van Mars, Agile van Venus ITIL komt van Mars, Agile van Venus Frederick Winslow Taylor 2 Scientific Management 3 Werknemers zijn... 4 Denkwerk overlaten aan... 5 Dus Tayloriaans = Standaardisatie van zoveel mogelijk activiteiten

Nadere informatie

SVHT-IT. Mission statement

SVHT-IT. Mission statement SVHT-IT Mission statement Wij leveren oplossingen en diensten aan het MKB op het gebied van ICT, waarbij service, flexibiliteit en een persoonlijke relatie met de klant voorop staan SVHT-IT is een onderneming

Nadere informatie

Business Continuity Management

Business Continuity Management Business Continuity Management Aart Bitter - 14 januari 2014 SAFER, SMARTER, GREENER Praktijk case Wij zijn als bierbrouwerij voorgedragen om onze producten te leveren aan het Holland House tijdens het

Nadere informatie

Periode Certificaat 2004-2007 Master of Science in Technology Management, Faculteit Bedrijfskunde, Rijksuniversiteit Groningen. Bul behaald.

Periode Certificaat 2004-2007 Master of Science in Technology Management, Faculteit Bedrijfskunde, Rijksuniversiteit Groningen. Bul behaald. Curriculum Vitae Personalia Naam: Rien Bosma Adres: Verlengde Meeuwerderweg 95 9723 ZM Groningen Telefoonnummer: 06-41 22 60 52 E-mailadres: rien@bosmaconsulting.nl Geboortedatum: 23-01-1979 Geboorteplaats:

Nadere informatie

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011 Professionaliseren dienstverlening CMS Agenda Introductie CIBER Waarom verder professionaliseren Tijdslijnen selectietraject Businesscase Scope implementatie Status

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ASL 2 Z elfevaluatie Werkboek Beleidsmatig OCM ACM Sturende processen (intern) Sturende processen (extern) Operationeel Beheer Onderhoud/vernieuwing Intern Verbindende processen Extern Naam Groep Datum

Nadere informatie

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet 1 Wilbert Teunissen wilbert.teunissen@sogeti.nl Cloud Cases Strategie De rol van Functioneel Beheer 2 Onderwerpen 1. Context? Hug 3. the Impact cloud! FB 2.

Nadere informatie

notities Versie: versie datum Onderwerp Interne Leveringsvoorwaarden van het ICT Servicecentrum, RU Nijmegen Aan HaWo

notities Versie: versie datum Onderwerp Interne Leveringsvoorwaarden van het ICT Servicecentrum, RU Nijmegen Aan HaWo notities Versie: versie datum Onderwerp Aan CC Van Hans Wolters 29 januari 2016 c-n-hawo-0004-20160129 HaWo 1. Leveringsvoorwaarden 1.1. Algemene gegevens ISC Het ICT Servicecentrum (ISC) is voor de Radboud

Nadere informatie

Zaandam, November 2006. Albert Heijn

Zaandam, November 2006. Albert Heijn Zaandam, November 2006 Albert Heijn Albert Heijn let op de kleintjes In een wereld waarin IT meer en meer als commodity wordt gezien is Outsourcing en Global Sourcing een richting die door veel bedrijven

Nadere informatie

Continuous Delivery. Sander Aernouts

Continuous Delivery. Sander Aernouts Continuous Delivery Sander Aernouts Info Support in een notendop Maatwerk softwareontwikkeling van bedrijfskritische kantoorapplicaties Business Intelligence oplossingen Managed IT Services Eigen Kenniscentrum

Nadere informatie

L = Lokaal, R = Regionaal; N = NL, Landelijk. (Het betreft hier de Nederlandse politie) T1 = tussentijds resultaat, Tn = gewenst eindresultaat

L = Lokaal, R = Regionaal; N = NL, Landelijk. (Het betreft hier de Nederlandse politie) T1 = tussentijds resultaat, Tn = gewenst eindresultaat Bron [een deel van; zie ook blz 6]: http://www.aslbislfoundation.org/dmdocuments/bisl_bp051_wie_doet_wat_matrix.doc (BiSL-Procescluster/Proces Informatiecoördinatie) Wie-Doet-Wat-Matrix / WDW-matrix 1.

Nadere informatie

Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 21 November 2013 Utrecht

Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 21 November 2013 Utrecht Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 21 November 2013 Utrecht Agenda Introductie Aanleiding Cloud in het onderwijs Veranderingen voor de organisatie Interactieve workshop Afsluiting 2 Aanleiding

Nadere informatie

Functionaliteitenbeheer

Functionaliteitenbeheer Organisatie Functionaliteit 1 Richtinggevend Sturend Uitvoerend Het gaat hier om het initiëren van en zorgdragen voor de uitwerking en verandering van de gewenste wijzigingen aan de informatievoorziening.

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen Management van IT Han Verniers PrincipalConsultant Han.Verniers@Logica.com Logica 2008. All rights reserved Programma Management van IT Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

Nadere informatie