Nieuwsbrief Sanitary Engineering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwsbrief Sanitary Engineering"

Transcriptie

1 Nieuwsbrief Sanitary Engineering Uitgave: TU Delft Faculteit CiTG sectie Sanitary Engineering Redactie: Jennifer Duiverman Jules van Lier Contact: Postbus GA Delft +31(0) Internet: Nummer: 13 e jaargang nummer 4 September 2013 Redactie Het einde van de zomer is in zicht. Nog even een 30+ eindsprint en de zomer van 2013 gaat te boek als bijzonder geslaagd! Een ideale zomer. Ik heb weinig mensen horen klagen dus ik ga er maar van uit dat, behalve mezelf, de meeste mensen op zijn minst thermo-tolerant zijn. Een voldaan gevoel? Iets knaagt er wel. De sectie Sanitary Engineering is doorgegroeid naar een coherente groep van waterspecialisten uit de verschillende sub-disciplines. We worden binnen de Faculteit als voorbeeld gesteld als het gaat over gender equity, en de voertaal is veranderd van Nederlands naar Engels (alleen nog het voorwoord van die Nieuwsbrief..). In deze ontwikkeling hadden we een vast baken, een trouwe medewerkster die achter de schermen de tent liet draaien. Goed gelezen, de zin is in verleden tijd Op 12 september nemen we offi cieel afscheid van ons aller Mieke, zij gaat met pensioen. Mieke was jaren ons single entry point, met volledig overzicht over het reilen en zeilen van de sectie. Niemand wist het, maar in feite was Mieke ons sectiehoofd, baken voor staf en tijdelijk medewerkers. Zoals aan elk mooi feestje komt ook hier aan een eind. We zijn Mieke zeer dankbaar voor haar inzet en we wensen haar een ongelooflijk mooie tijd toe in goede gezondheid. Natuurlijk blijft ze tot in de lengte der dagen als bijzondere gast zeer welkom bij onze sectie. Maar goed het tekent de zomer van waar men dacht daar komt nooit een einde aan (wie zong dat ook al weer). Daarnaast werd de zomer getekend door een grafi ek waarvan we wekelijks een update kregen. De TU Delft en zeker onze sectie Sanitary Engineering, is in de greep van the MOOC. Met Anke en Peter als Spindoktors, hebben we het traject volledig in de hand en de inschrijvingen nemen gestaag toe naar het ongeloofl ijke aantal van studenten voor onze Introduction to Water Technology MOOC. Uiteraard gaan we ervan uit dat deze aantallen worden meegenomen in de berekening outputfi nanciering zodat we met een gerust hart naar de toekomst kunnen kijken. Het indirecte effect van de MOOC is een wereldwijde interesse voor onze opleiding. Met een mogelijk numerus fi xus in het verschiet kunnen we overgaan tot selectie van alleen de beste studenten.. Naast de MOOC start in september ook onze online MSc, waarmee we volledig meebewegen met de nieuwe ontwikkelingen in onderwijsland. Meebewegen, laveren op de toppen van de golven, gebruik maken van reeds bestaande stromingen en krachten. Dit waren juist de overwegingen die ik had toen ik dit jaar met een zeilboot de Cycladen in Griekenland rondvoer in de vakantie. Met windkracht 7 en lange zeegolven heeft het geen zin om tegendraads te zijn. De krachten zijn simpelweg te groot. Maar gebruikmakend van de krachten blijkt dat je opeens de boot met een ongeloofl ijke snelheid van 10 knopen vooruit kunt krijgen. We zullen dankbaar gebruik maken van de verdiensten van Mieke, het Delft online onderwijs team en ons eigen kunnen om onze kennis voor een ieder ter wereld beschikbaar te maken. Hijs de zeilen..! Jules van Lier Nieuwsbrief ontvangen? Wilt u onze nieuwsbrief ook ontvangen? Stuur dan een naar de sectie Sanitary Engineering:

2 Agenda Data colloquia uur Spreker 1 Spreker 2 Spreker 3 Locatie Guido Kooijman Jorge Elias Maxil Joaquin Osorio Helena Sales Ortells Yu Tao Lina Bachert Haoyu Wang Steef de Valk Annelies Aarts (10.30) Xuedong Zhang Nikola Stanic Sam Olivero 4.98 Promoties Amer El-Kalliny Topic: Photocatalytic Oxidation for Drinking Water Treatment Using Hypochlorite and Titanium Dioxide Datum: Tijd: uur Locatie: TU Delft, Aula Anke Grefte Topic: Removal of Natural Organic Matter Fractions by Anion Exchange Datum: Tijd: uur Locatie: TU Delft, Aula Workshops & Symposia SLIMM monitoren van de drinkwaterkwaliteit Datum: Tijd: uur Locatie: Productiebedrijf Engelse Werk van Vitens, Ruiterlaan 46, 8019 BP Zwolle Aanmelden: Conferenties International Water Week Conference Datum: 5-6 november 2013 Locatie: Amsterdam RAI Water Movie Challenge Participation: More information: Vakantiecursus 2014 Datum: 10 januari 2014 Locatie: TU Delft, CiTG, collegezaal A en B Aanmelden: Meer Afstudeercolloquia Gea Terhorst Topic: Verandering van de drinkwaterkwaliteit in een distributienetwerk; de effecten van transport en opstarten van een nieuwe zuivering Datum: Tijd: uur Locatie: TU Delft, CiTG, zaal G Kennisprogramma Urban Drainage Datum: Tijd: uur Locatie: Deltares, Rotterdamseweg 185, Delft Informatie: Aanmelden: 2

3 Workshops 3

4 4 Nieuwsbrief Sanitary Engineering september 2013

5 Promotieverslagen Photocatalytic Oxidation for Drinking Water Treatment Using Hypochlorite and Titanium Dioxide Amer El-Kalliny The main focus of this thesis is to study the advanced oxidation processes (AOPs) of water pollutants via UV/hypochlorite (homogeneous AOPs), and UV solar light/tio2 (heterogeneous AOPs) in which the highly oxidative hydroxyl radicals ( OH) are produced. These radicals are capable of destructing the emerging organic pollutants in water. The combined action of both OH and Cl that are produced during the NaOCl/UV processes increased the chlorination potential of humic acids (HA). In addition, at a high free-radical dose, such as in swimming pool water recirculation systems, the equal levels of adsorbable organic halogens (AOX) and CHCl3 are formed with both low pressure (LP) and medium pressure (MP), respectively. CHCl3, once formed, is not degraded with either LP or MP. Moreover, the photo-degradation Removal of Natural Organic Matter Fractions by Anion Exchange Impact on drinking water treatment processes and biological stability Anke Grefte This thesis focuses on improving drinking water quality, specifi cally the biological stability of the produced drinking water. The biological stability of the treated water is negatively infl uenced by the presence of certain natural organic matter (NOM) fractions. Therefore, specifi c NOM fractions should be removed from the source water to improve biological stability. It is known that NOM can effi ciently be removed by anion exchange (IEX) resins. However, the removal and conversion of HA in LPUV/NaOCl process is higher than that for the MPUV/NaOCl process, which results in a higher initial rate of AOX and CHCl3 formation. This raised the attention to the risk of using the LPUV/NaOCl process especially at the short reaction times that are relevant for water treatment. Based on the obtained results, a fi xed-bed photocatalytic reactor can be applied for a small scale drinking water purifi cation plants. This is mainly due to that TiO2 coated by the electrophoretic deposition technique on stainless steel woven meshes fi tted in layers has major advantages over the commonly used fl at-plate reactor and the dispersed-phase reactor. This presents a novel reactor in the oxidation of water contaminants such as humic acids and atrazine. Up-scaling of such reactors is feasible. It is worth to highlight that the results obtained has led to an improved understanding and applications of AOPs for water treatment. The findings can be used to improve the performance of both small and large scale water purifi cation plants. of specifi c NOM fractions is not well understood. Therefore, knowledge about NOM fractions as well as their behaviour in water treatment processes is essential. This thesis aimed to answer the question: How can the removal of specific NOM fractions by anion exchange improve treatment processes as well as the biological stability of the produced drinking water? To answer this question, liquid chromatography (LC) with organic carbon detection (OCD)(LC-OCD) was used as NOM characterisation method. NOM fractions determined by LC-OCD using FIFFIKUS software are biopolymers (BP), humic substances (HS),building blocks ( BB), low molecular weight (LMW) acids and neutrals. IEX was used to remove NOM from the water and the pilot plant of drinking water treatment plant Weesperkarspel (Waternet) was used to execute the research. 5

6 A multi-component model was formulated to predict the removal of different NOM fractions by IEX. By the summation of the modelled breakthrough curves from fi ve NOM fractions determined by LC-OCD, the breakthrough of dissolved organic carbon (DOC) was predicted. The best position of IEX in the treatment lane was determined based on water quality as well as costs. Different placement positions of IEX in the treatment lane and two IEX confi gurations (MIEX and fl uidised IEX (FIX)) were compared. The total costs for IEX for the three positions were approximately equal, however the savings on following treatment processes caused a cost reduction for the IEX positions before coagulation and before ozonation compared to IEX positioned after slow sand fi ltration. To measure the effect of NOM removal by IEX on the biological stability of drinking water two treatment lanes were compared in biological stability of the produced water. IEX was used as pre-treatment (before ozonation) in one lane and removed 50% of DOC, the other lane was used as reference. Biologically stable water was defined in terms of assimilable organic carbon (AOC), biofi lm formation rate (BFR) and DOC. It was shown that by removing HS by IEX before ozonation less biodegradable NOM was formed than without IEX and the biological stability (AOC, BFR and DOC) of the drinking water was improved. From this research can be concluded that anion exchange was a good and cost-effective way to remove NOM. LC-OCD has shown to be a useful method for NOM characterisation. IEX removed specifi cally humic acids which was also the main fraction reacting with ozone. Extension of the treatment lane with IEX before ozonation improved the biological stability of the produced water. This research showed that knowledge of specifi cally the concentration of humic acids is important. The effect of NOM composition and ozone dose on the ozone demand, disinfection capacity and bromate formation was investigated. It was shown that the reaction of ozone on NOM varied by NOM composition. HS and BB were the main fractions reacting with ozone. Results showed that for the same ozone dosage per DOC, the ozone demand was higher, less bromate was formed and a lower disinfection capacity was reached for water containing mainly humic substances, than for water where the humic substances were partly removed. 6

7 Afstudeerverslagen Verandering van de drinkwaterkwaliteit in een distributienetwerk aan het begin van het netwerk een signifi cante afname gemeten voor deze parameterconcentraties. De effecten van transport en opstarten van een nieuwe zuivering Gea Terhorst De afgelopen decennia is veel onderzoek gedaan naar de kwaliteit van drinkwater tijdens het zuiveringsproces. De drinkwaterkwaliteit moet echter aan de wettelijke eisen voldoen op het moment dat het water aan de klant geleverd wordt. Tijdens het transport van de zuivering naar de klant kan de drinkwaterkwaliteit veranderen ten gevolge van fysische, chemische en biologische processen in het distributienet. Om meer inzicht te krijgen in de mate van verandering van drinkwaterkwaliteit over het distributienetwerk is gekeken naar de veranderingen tussen het uitgaande reinwater van de zuivering en het water dat bij de consument uit de kraan komt. Daarnaast is gekeken naar de verandering van de waterkwaliteit door het opstarten van een nieuwe zuivering, welke naast de oude zuivering gebouwd is. Met deeltjestellers, MuPFiS (multiple particle fi ltration system) en door het nemen van watermonsters zijn metingen gedaan in het distributienetwerk van drinkwaterzuivering Kolff. Van de oude zuivering is de beluchting niet tijdig schoongemaakt en het filtermateriaal niet tijdig vervangen. Hierdoor is de waterkwaliteit van het drinkwater dat de zuivering verlaat, na juni 2010 verslechterd. Na het opstarten van de nieuwe zuivering in april 2011 is de waterkwaliteit hersteld tot het niveau van voor juni De oxidatie van ammonium, nitriet en mangaan tijdens het zuiveringsproces is onvolledig. Door oxidatie is Het patroon in het totale deeltjesvolume wordt op de zuivering gedomineerd door pieken die ontstaan ten gevolg van het terugleveren van drinkwater uit de watertoren in Zaltbommel richting het distributienetwerk van Kolff. Vanuit drinkwaterzuivering Kolff wordt bijna elke nacht gedurende een paar uur water richting de watertoren in Zaltbommel gepompt. Net zoals in het begin van het netwerk, bezinkt ook ijzer en mangaan in het begin van de leiding tussen de zuivering en de watertoren. Op dagen met weinig verbruik wordt vanuit de watertoren in Zaltbommel met hogere snelheid water teruggepompt naar het distributienetwerk van drinkwaterzuivering Kolff, waardoor het bezonken materiaal zoals ijzer en mangaan weer opwervelt. Door dit terugleveren stroomt water het distributienetwerk in met een signifi cant hogere ijzeren mangaanconcentratie en troebelheid ten opzichte van het water dat direct uit de zuivering het netwerk in gepompt wordt. In het distributienetwerk van drinkwaterzuivering Kolff bezinkt en wervelt sediment op door variatie in waterverbruik en wordt het patroon in het totale deeltjesvolume juist veroorzaakt door de variatie in het drinkwaterverbruik. Door de toename in verbruik tussen begin maart en eind april 2011 neemt de stroomsnelheid van het water in het distributienetwerk toe. Hierdoor bezinkt minder sediment in het netwerk en wervelt meer sediment op. Gevolg hiervan is een toegenomen hoeveelheid zwevende stof in het distributienetwerk. Aangezien sediment microbiologie bevat, is door het toegenomen verbruik ook de hoeveelheid ATP en TCC in het netwerk toegenomen. Aangezien het sediment dat door het hogere verbruik opgewerveld wordt, langer in het netwerk heeft gelegen, bevat dit sediment ook relatief veel microbiologie. Dit is 7

8 terug te zien in de toename van de hoeveelheid ATP/ TSS gemeten op de locaties aan het einde van het distributienetwerk. De hoeveelheid ATP gemeten op het afgevangen sediment is gemiddeld 0.35 ng per liter drinkwater en dit is circa 10% van de totale gemeten hoeveelheid ATP in het drinkwater. Dit percentage komt overeen met het percentage gevonden voor de hoeveelheid TCC in het water. Hieruit blijkt dat de totale hoeveelheid microbiologie in het drinkwater maar voor een klein gedeelte bestaat uit microbiologie aanwezig op het oppervlak van in het water zwevend sediment met een diameter groter dan 1,2 μm. Geconcludeerd wordt dat door het opstarten van de nieuwe zuivering geen significante verandering is opgetreden in de drinkwaterkwaliteit van zowel het water dat de zuivering verlaat als het water op de locaties in het distributienetwerk. Wel is een verandering in de waterkwaliteit gemeten door het toegenomen verbruik, het vaker terugleveren van water uit Zaltbommel en het niet tijdig onderhouden van de oude zuivering. Recent papers in DWES Recent Final Revised Papers 119 Removal and transformation of pharmaceuticals in wastewater treatment plants and constructed wetlands - E. Lee, S. Lee, J. Park, Y. Kim, and J. Cho - Drink. Water Eng. Sci., 6, 89-98, The large-scale impact of climate change to Mississippi fl ood hazard in New Orleans - T. L. A. Driessen and M. van Ledden - Drink. Water Eng. Sci., 6, 81-87, Status of organochlorine pesticides in Ganga river basin: anthropogenic or glacial? - P. K. Mutiyar and A. K. Mittal - Drink. Water Eng. Sci., 6, 69-80, Development of water use scenarios as a tool for adaptation to climate change - R. Jacinto, M. J. Cruz, and F. D. Santos -Drink. Water Eng. Sci., 6, 61-68, Technical Note: Wet validation of optical tomography for drinking water discolouration studies - R. Floris, P. van Thienen, and H. Beverloo - Drink. Water Eng. Sci., 6, 55-59, 2013 DWESD - Papers in Open Discussion 124 Removal of paraquat pesticide with Fenton reaction in a pilot scale water system - C. Oliveira, K. Gruskevica, T. Juhna, K. Tihomirova, A. Alves, and L. M. Madeira - Drink. Water Eng. Sci. Discuss., 6, , Study on the antibacterial activity of selected natural herbs and their application in water treatment - P. S. Harikumar and C.M. Manjusha - Drink. Water Eng. Sci. Discuss., 6, , Assessment of calculation methods for calcium carbonate saturation in drinking water for DIN compliance - P. J. de Moel, A. W. C. van der Helm, M. van Rijn, J. C. van Dijk, and W. G. J. van der Meer - Drink. Water Eng. Sci. Discuss., 6, , Online data processing for proactive water distribution network operation - J. Machell, S. R. Mounce, B. Farley, and J. B. Boxall - Drink. Water Eng. Sci. Discuss., 6, ,

9 Verslagen Waterleidingloop Guenda Bruni And we also had a winner in our group: Koen won the fi rst price of the 5km race! This year the TU Delft Water Management department participated again to the Waterleidingloop, and as every other year it has been a fulfi lling experience! This time it was Waternet to organize the event, they did it in Weesp. We organised our mission from Delft, gathering all together to get there and win, well kind of! We missed the wonderful barbecue organized by Waternet to close the event, but we went home with this satisfying feeling of having spent a nice day doing sport and getting closer to one another. Looking forward to next year s mission! Some of us participated to the 5 km and some braver ones to the 10 km race, which was in the near Amsterdam: the pattern was beautiful, almost entirely into a park with lakes and trees. The rain joined us at times, and we had to admit that was a nice company! Getting some fresh and wet air while making the last effort to reach the finish line it was a deserved relief! After the run we had a nice afternoon chatting and coffeeing while waiting for the results. We had the chance to play some other games as well. 9

10 Ein heißer Sommer in Schweiz Doris van Halem It was indeed a very hot summer in Switzerland for me this year, where I visited the Sandec group of the aquatic research institute EAWAG (www.eawag.ch). Over a period of two months they hosted me as a visiting researcher. I was happy to learn that Swiss researchers, unlike the Dutch, don t take long summer holidays. Which gave me the opportunity to meet and collaborate with many water researchers in my fi eld, whom before I only knew from their peer-reviewed publications. EAWAG has been active in arsenic research for many years, and since 2007 even has a director with a special interest in this topic. Apart from meeting new, inspiring people, I wanted to learn more on how they organize their research, especially the combination of (detailed) laboratory work and oversees fi eld studies. The Sandec Department focuses on Water and Sanitation in Developing Countries, and is, amongst other things, the birthplace of SODIS (SOlar DISinfection in PET bottles; More recently they developed a household water treatment system based on gravity driven membranes (GDM). The newest generation prototypes are currently piloted in Bolivia and Uganda. At Sandec, I collaborated with Dr. Richard Johnston, the head of the drinking water group, with whom I have worked in Bangladesh (UNICEF) since my PhD research. He inspired me once again on how to combine fundamental curiosity in science with application and relevance; too bad he is leaving science for a (very challenging!) job with the Joint Monitoring Programme of WHO. in the containers. Whether this is a health risk or not, this is very undesirable from a consumers perspective. Previous research in Bern, Switzerland (Matthews et al., 2013) had focused on the use of copper to damage and poison bacterial cells. In this line of thought it was proposed to control bacterial growth by adding copper to the water through a cartridge of brass grains. This approach shows similarities to the work we did before on the ceramic pot filter, which is impregnated with silver (van Halem et al., 2009; van der Laan et al., 2013). In the EAWAG laboratories, I studied the kinetics of growth in the presence of either soluble or solid copper (wire, grains, coins) both with nutrient limitation and nutrient supply (by GDM filtrate). Results show that E.coli and total coliforms are no longer culturable at a certain Cu(II) concentration threshold value, but ATP and fl ow cytometry reveal there is bacterial growth anyhow. At a certain Cu(II) concentration, there was even more growth observed than in the control experiments. These results indicate the growth of Cu(II) resistant bacteria. It is noteworthy though, that the copper may have stressed the coliforms and not killed them, making them viable but not culturable. The research is currently continued focusing on the rehabilitation of copper-exposed bacteria. Technology acceptance studies had shown that consumers of household water treatment systems prefer to have transparent receptacles, resulting in a GDM prototype sensitive to algae growth in the containers (green water). Though the easiest solution would be to design darkened containers, the copper has shown to reduce algae growth signifi cantly, even with just a 1-eurocent coin. Research wise I focused during my stay on gaining better understanding of bacterial (re)growth after household filtration in a storage container. Household filters, like the gravity driven membranes or ceramic pot fi lters, remove most (pathogenic) bacteria, but still regrowth is visible Although I spend way too much time at work during my visit and thus did not see as much of the beautiful country as I should have I did have a blast living in the lake city of Zurich. Especially when my family joined me during the last month, because going to a lakeside 10

11 swimming pool or up the Zurich Berg with a train is just more fun with two ecstatic sons. I d like to thank the staff of the Environmental Microbiology and Process Engineering Departments, which was so kind to support me (thank you Frederik, Stephan, Wouter, Brian and Jacqueline). Also I thank Johanna Otto who came back from Uganda and is continuing the research with her very cool portable fl ow cytometer. Last but not least I want to thank my colleagues at Sandec who made me feel part of their team for just a summer. Thanks! CASA-RainGain Urban Flash Flood Workshop June 2013, Arlington, Texas Marie-claire ten Veldhuis Last June I visited the University of Texas at Arlington to meet representatives of the CASA project in the US (CASA: Collaborative, Adapative Sensing of the Atmosphere). CASA is deploying a network of Xband radars in the Dallas Fortworth (DFW) area to track severe rain storms hitting the metroplex and causing serious fl ash fl ooding. In Europe, we are undertaking similar activities in the RainGain project, where Xband radars are installed in Leuven, London, Paris and Rotterdam for high resolution rainfall measurement and flood prediction. Arlington in June is a hard place to imagine fl oods: it is as dry and as hot as a desert. It is also a drive-only city: fi rst place I have ever visited without any form of public transport and sidewalks are nearly non-existent. Asphalt and bricks, on the contrary, are everywhere. Still, the city has a spacious feeling; more space to store stormwater than we have in most of our densely built European cities. CASA and RainGain decided to have a 2-day workshop here to share experiences and see how we could cooperate and learn from one another. The workshop was truly multi-disciplinary: we had representatives from universities, national weather service, corps of engineers, local engineering fi rms, regional authorities and cities in the DFW metroplex. We discussed topics ranging from radar system configurations to hydrological modeling, user needs and public participation. All participants contributed by short presentations, adding to a lively discussion on the various topics. 11

12 The DFW area receives 500 to 1200 mm of rain per year, similar to NW-Europe, but rainfall intensities for short time periods of 10 to 60 minutes are about twice as high (for instance: T=10 yrs rainfall intensity for 15 minutes is 169 mm/h compared to 72 mm/h in the Netherlands 1 ). This is due to the DFW area s proximity to the Gulf of Mexico, where tropical storm systems can be generated above the warm sea waters. Hence their preference for installing a network of radars, to allow close tracking of storms. In RainGain single X-band radars have been installed, but in the future networks of radars could be envisaged for better storm tracking and so one radar can fi ll in for another when a signal is attenuated by intense rain. On the other hand, DFW has a lower degree of imperviousness compared to the more densely built cities in RainGain, so flood peaks are more smoothed. And a large part of the stormwater drainage system consists of above-ground channels and, while many areas in the RainGain participating cities are largely equipped with piped and culverted systems, due to limited available open space. At the same time, urbanisation and further densifi cation is a growing concern in DFW, since this is the fastest growing region in the US, expected to grow from 6.5 million to 13 million inhabitants in the next 10 years. Citizens have already expressed their concerns about increased fl ooding as a result of this process. The participants shared some interesting fi rst results on hydrological modeling approaches, especially how to balance detailed modeling to take full benefi t of high resolution rainfall data with the requirement of short computational required for real-time applications. Another important topic was the use of extreme rainfall alerts and flash flood warnings: existing products apply to large scales, typically river basins rather than urban areas, and this tends to result in a lot of over-warning. It was generally agreed that improvement is needed by integrating more detailed observations into warning products: more detailed rainfall data in time and space, higher accuracy and reliability and preferably also include more and detailed information on expected impacts. The workshop presentations and discussions demonstrated that there is a lot of information and insights to share between the CASA and RainGain projects. Once the radar network in DFW and the radars in RainGain are all fully operational, new and exciting results will provide every reason to organize another joint event. 1 IDF curves for Texas: Teaching/Applied_Modeling/SurfaceWater/LectureNotes/ Rainfall/Texas_Rainfall_IDF.html IDF curves for the Netherlands: Buishand en Wijngaard,

13 Chinese-Dutch opportunities and advances in water technologies Gang Liu China and the Netherlands are intensifying their cooperation in the field of water (treatment) technologies. The project known as Sino-Dutch has been launched very successfully in 2011 and is targeting exchange and development in cost effi cient water technologies. Other projects have also been launched by NOW and KNAW to promote the cooperation between the two countries. After great success of organizing two research seminars in 2012 in China and the Netherlands, and one workshop in 2013 hosted by TU Delft, Dutch and Chinese professionals have had close understanding of the opportunities and advances in their water technologies. This year, in April, Prof. Jules van Lier had a visit to the lab of research centre for Eco-Environmental Science (RCEES) in Beijing. And Dr. Merle de Kreuk visited EES in May. During their visit, the research interests were further discussed and exchanged. Between 30 June and 3 July, the research team head by Prof. Qu and Prof. Yang from RCEES had another visit to the Netherlands. The visit was made to Sanitary Engineering Lab at TU Delft, drinking water treatment plant of Oasen Water Company (Rudenhuis) and the underground wastewater treatment plant of Dokhaven. Our Chinese visitors were impressed by the advanced technologies developed and used by Dutch water companies. There is a great potential for the Dutch and Chinese water professionals to work together in the coming future. During the meeting on 2 July, the potential cooperation was discussed and preliminary cooperation timeline and agreement has been established. Based on the agreement, the cooperation will be started from student exchange, and joint research projects will be followed up. The offi cial cooperation agreement will be signed during the next workshop that will be organized in Beijing, next May. Besides the overwhelming economy potential nowadays, China is facing environmental challenges. The same as to any other societies, water is one of the most important issues. Great efforts have been made by Chinese government and professionals. There is a great playground in front of us where the Chinese opportunities and advances meet Dutch knowledge, experiences and technologies. Let s look forward to hearing more progress and I will bring you more updates soon. Figure 1. Presentations and discussions at OASEN Water Company Figure 2. Site visit of drinking water treatments at Rudenhuis 13

14 Studentverslagen The urban water cycle in Beira, Mozambique Adam Morón They told me to not worry so much. That I wasn t forgetting anything. That it would be fi ne. On the last day before starting my three day journey to Beira, Mozambique, I was coming off a weekend of nerves and reservations of the uncertainties waiting for me at the mouth of the Pungue river at the Indian ocean. After all, it was my choice to go to the Witteveen+Bos offices in Deventer a few months earlier, for the opportunity of doing a part of my thesis abroad and the experience of doing so for a consulting fi rm. But, it was starting to feel like the stage was set for a trip into the Heart of Darkness, where I would have to stay loyal to the nightmare of my choice. I had managed to convince more than a few people far wiser and experienced than myself that I could handle working in a different language and culture and felt I had something to prove in return for their confi dence. At least in the months of July and August, the time of day is the same in Mozambique as in the Netherlands. While the Pungue river is murky and winding and the drinking water treatment facilities are over 100 km inland, I m quite thankful that I didn t have to live by Joseph Konrad s experience, being met instead with friendly people and a great set of adventures of my own. The purpose of my six weeks in Beira was to make an analysis of the city s urban water infrastructure, both drinking water and sanitation. The analysis will be used to defi ne projects for the Beira Master Plan 2035 as the city currently fi nds itself at an important crossroads for what concerns development and population. The city s port and railway station act as a gateway for the export of coal and the import of oil and goods to the landlocked nations of Zimbabwe and Malawi. The recent exploitation of the mineral resources has led to two growth scenario s for Beira. Whereas the city currently boasts a population of around inhabitants, the growth numbers indicate a 2035 population that could vary between and inhabitants. So, the interaction between drinking water and sanitation treatment capacity and infrastructure is the elephant in the room that I ve been tasked with to look after. In retrospect, the only type of elephant I ve studied during that month-and-a-half in Mozambique. Finding the different pumping stations, water towers and treatment plants provided my with a good incentive to get to know different parts of the city. A city whose center is dominated by Art Deco and Modern architecture in steady but graceful decay, and whose suburbs are made up by unplanned settlements. This contrast in urban planning highlights yet another interesting point of concern. On the one hand, broad streets and integral planning comprise the part of the city constructed between the 1930 s and 1950 s. One the other, small buildings are constructed fi rst, utilities connected after and permission from the municipality is obtained as a fi nal measure. A second elephant in an already crowded room. The third defi ning factor of the city is defi ned by its main artery - the Pungue river. Used as a source of drinking water by both Beira at the downstream end and the Zimbabwean city of Mutare upstream, the river experiences salt water intrusion up to 80 kilometers upstream from the estuary mouth - consequently leading to the intake station at a distance 100 kilometers upstream. With the water demand along the river 14

15 expected to increase it should be asked whether or not an increase in treatment capacity should be combined with a secondary raw water source. The Indian ocean, far closer to the city and its population, coupled with a reduction of the pumping energy required over that smaller distance, could provide a solution. Another elephant. I ve returned from Beira, appreciative that the three elephants have provided me with a lens with which to study and describe the intricate workings of a young and growing city. I ve taken back to the Netherlands a wildly interesting experience, the results of which - I hope - will be returned to Beira and it s people. Figure 3: At the mouth of the Pungue Estuary Figure 1: Schematic of the Beira sewer system and pumping stations Figure 2: The physiography and drainage pattern of the Pungue River Basin 15

16 Prijzen Cees Boeter prijs 2013 Marie-claire ten Veldhuis Op 18 juni jl. is voor de elfde keer de Cees Boeter prijs uitgereikt, de jaarlijkse prijs voor het beste BSceindwerk van de afdeling Watermanagement. De Cees Boeter prijs is ingesteld door de afdeling Watermanagement van de faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen van de TU Delft. De prijs heeft als doel studenten te stimuleren om werk van een hoog academisch niveau te leveren en de toepassing van de resultaten van het eindwerk in de praktijk te bevorderen. Aan de prijs is een geldbedrag van 250 verbonden, beschikbaar gesteld door de afdeling Watermanagement. Cees Boeter was bijna 40 jaar verbonden aan het laboratorium voor Gezondheidstechniek. Met grote inzet en verstand van zaken heeft hij steeds studenten, promovendi en onderzoekers met raad en daad bijgestaan bij hun onderzoek en experimenten. Als blijk van waardering heet de prijs voor het beste BSceindwerk de Cees Boeter prijs. Cees reikt elk jaar zelf de prijs uit. In een BSc-eindwerk moet een student in 8 weken een onderwerp uitwerken, een eind-rapport schrijven en de resultaten presenteren aan begeleiders en mede-studenten. Een deskundige jury van ervaren bachelor-eindwerkbegeleiders bepaalt de nominaties en uiteindelijke winnaar van de Cees Boeterprijs. Criteria bij de beoordeling van het eindwerk zijn het inhoudelijk niveau van het werk, vindingrijkheid bij het vinden van oplossingen, combinatie van theorie en praktische toepassing en het niveau van de eindrapportage. Voor het collegejaar 2012/2013 zijn de genomineerden: Irene Caltran Irene heeft zich tijdens haar BSc-eindwerk verdiept in arseenverwijdering via kleinschalige zuiveringstechnieken die kunnen worden toegepast bij huishoudens in Bangladesh. Ze heeft de eigenschappen van verschillende materialen gemeten om de adsorptiecapaciteit te kunnen bepalen. Daarna heeft ze de materialen toegepast voor arseenverwijdering in batch-experimenten en in kinetische experimenten voor 2 verschillende soorten water. Irene heeft een grote hoeveelheid experimentele gegevens verzameld en deze op een overzichtelijke wijze geanalyseerd en gepresenteerd. In haar rapport geeft ze er blijk van ook kritisch op de gevonden experimentele resultaten te kunnen refl ecteren. De jury was dan ook erg onder de indruk van de omvang van het experimentele werk en de kwaliteit van de rapportage. Abel Heinsbroek Abel heeft zijn bachelor-eindwerk uitgevoerd in Mozambique, waar hij voor de uitdaging stond de drinkwaterzuivering in het plaatsje Vilankulos te verbeteren met ter plaatse beschikbare middelen. De bestaande waterzuivering functioneerde niet meer door gebrek aan onderhoud en lokale operationele kennis. Abel heeft ervoor gekozen een nieuwe drinkwaterzuivering te ontwerpen op basis van een zeer robuuste zuiveringstechniek. Hij heeft ter plaatse een proefi nstallatie gebouwd en getest. Dit vraagt het nodige improvisatietalent, zeker gezien de lokale omstandigheden. Deze combinatie van intelligente creativiteit en praktische inslag heeft de jury erg gewaardeerd. Bas des Tombe Bas is voor zijn bachelor-eindwerk naar Vietnam afgereisd om daar verziltingsproblemen te onderzoeken van onttrekkingsputten voor irrigatiewater. In zijn BSc- 16

17 eindwerk heeft hij onderzocht of de komst van een garnalenkwekerij in het duingebied langs de kust van Vietnam de oorzaak kan zijn van verzilting van het grondwater ter plaatse van de onttrekkingsput. Bas heeft in het veld data proberen te verzamelen over de lokale situatie. Hij kon weinig concrete data te pakken krijgen, maar hij heeft zich op basis van de beperkte data wel een beeld gevormd waarop hij zijn aannamen heeft gebaseerd. Met de data en de aannamen heeft hij de situatie in een numeriek model geschematiseerd en zijn analyse uitgevoerd. Dit getuigt van creativiteit, inzicht en doorzettingsvermogen. Bas heeft bovendien al zijn informatie op het internet beschikbaar gesteld, zodat aanvullende data tijdens een vervolgstudie eenvoudig kan worden ingevuld. De resultaten van het onderzoek van Bas zullen door het bedrijf ter plaatse worden gebruikt voor vervolgstudie. De jury was ook dit jaar onder de indruk van de hoeveelheid werk die de bachelorstudenten binnen een periode van krap 2 maanden weten te verzetten en hoeveel nieuwe kennis ze zich weten eigen te maken. De inzet en ondernemingszin van studenten die ervoor kiezen hun eindwerk in een ver buitenland te doen heeft de jury zeer gewaardeerd. Uiteindelijk heeft de combinatie van veldwerk en gedegen theoretische uitwerking de doorslag gegeven. Op grond hiervan heeft de jury besloten de Cees BoeterPrijs 2013 toe te kennen aan Bas des Tombe voor zijn onderzoek naar verziltingsproblematiek in Vietnam. 17

18 Delft Urban Water Movie contest Well Water Waste Wealth wins Delft Urban Water movie contest! Roy Meijer Gautum Vishwanath from Bangalore is the winner of the Delft Urban Water Movie Contest, for his movie entitled Well Water Waste Wealth. In this short fi lm we descend a water well and hear what happens as we use it or pollute it. Water problems in India s cities are many, but Mr Vishnwanath shows inventive solutions to close the urban cycles of water, nutrients and food. According to the jury, he presents out-of-the-box solutions that show how big problems can be answered by small and pragmatic actions. Furthermore: The jury was impressed by the movie s quality and the way it combines creativity with a wide range of inventive and practical solutions. Well, it used to talk to you and we hope Mr Vishwanath s solutions will continue to do so for years to come. Nominees The four nominees of the Delft Urban Water movie contest were offi cially presented during the Delft Urban Water seminar on 11 June. Nominees were selected out of no less than 24 submissions from all over the world. The 2nd prize of the contest, the ipad, went to City=Catchment Area by David Ginting and Ravina Binol. The jury liked the clear and convincing story-line and was impressed by the creative and speedy sketch-wise presentation supporting the movie s message. Jury The jury this year consisted of: Tracy Metz Mark van Loosdrecht Pieter van der Zaag Hans Ruijgers Contest The Delft Urban Water movie contest is a yearly event organised by the partners of Delft Urban Water. More information is on: 18

19 Onderwijs Colleges voor studenten Geboortejaar Anke Grefte / Peter de Moel In de nieuwsbrief van juni hebben we verteld over onze Massive Open Online Course (MOOC) Introduction to water treatment. Dit is de gratis online uitvoering op het edx platform van het nieuwe BSc vak CTB3365 met dezelfde naam. Vanaf 9 mei zagen we dat er zich elke dag ongeveer 150 studenten registreerden. Op 6 september stond de teller op Eigenlijk kregen we er dus elke dag een collegezaal bij. De course begint op 16 september, waarbij zich dan ongeveer studenten aangemeld zullen hebben. Opleiding Geen collegezaal maar een opnamestudio De studenten komen uit de hele wereld (90 landen, geen China), zijn van alle leeftijden, het merendeel van het mannelijk geslacht (72%) en velen hebben academisch onderwijs gehad. Geen college maar een video Herkomst De inschrijving voor de cursus is nog open. https://www.edx.org/course/delft-university- technology/ ctb3365x/introduction-water- treatment/786 / 19

20 Nieuwe medewerkers Alexander Hendriks Hi, I am Alexander Hendriks, 31 years old. In 2001 I started my study Environmental Technology at Wageningen University. In 2004 I obtained my Bachelor s degree in Environmental Technology - Aquatic ecology and Ecology. In 2006 I obtained my Master s degree in Environmental Technology - Wastewater Treatment. In 2006 and 2007 I was responsible for the additional lessons in chemistry, physics, math and biology for the 5th and 6th grade of gymnasium (high school). In December 2007 I started my career at Royal Haskoning (from July 2012 Royal HaskoningDHV) as wastewater engineer. During this time I have been dealing with studies regarding (static and dynamic) optimization of the waterlines and sludge treatment lines of several wastewater treatment plants. Also studies regarding prevention and growth of algae have been part of my daily work. During the optimization studies I specialized myself in sludge treatment, sludge dewatering and ALE extraction. In September I start working at the Sanitary Engineering section on a PhD research regarding high rate (selective) volatile fatty acid (VFA) production from (soluble) industrial waste using the granular sludge proces. The produced VFA can be used for, amongst others, bioplastic production. I am looking forward to the coming years of research on this topic. I live in Wijchen at the farm of my parents. In my spare time I like ballroom dancing, tropical fish farming, working at the farm and spending time with family and friends. Peng Wei I am Peng Wei, coming from China. I fi nished my master degree of Environmental Engineering from Institute of Urban Environment, Chinese Academy of Sciences in Then I stayed in our institute as a research assistant, and mainly did some CFD modeling as well as experimental work on two-phase fl ow in the fl at sheet membrane bioreactor system. years. It is really a nice opportunity but also a new challenge for me. In my spare time I like sports (such as football), music and reading. I am very glad to join in Prof. Luuk Rietveld s group as a PhD candidate to continue my study in the coming 20

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality Deze dia-indeling is zo gemaakt dat zelf een afbeelding kan worden geplaatst. Klik met de rechtermuisknop in de achtergrond en kies Achtergrond opmaken. Klik op Opvulling met figuur of bitmappatroon en

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

World Class Aviation Academy

World Class Aviation Academy World Class Aviation Academy Opleidingen voor luchtvaarttechnici moeten voorop lopen Hoogwaardig vliegtuigonderhoud is een onmisbare randvoorwaarde voor het leveren van topprestaties van de luchtvaartsector.

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget

MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget Introduction BI Team Koen Schutten, BI Specialist Jos Kee, BI Specialist + 4 other team members + Barbara Peruskovic, Consulting DW Architect A story about

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Het project en de doelstellingen:

Het project en de doelstellingen: Het project en de doelstellingen: Wit.h heeft al heel wat ervaring met sociaal artistieke projecten als deze. De Erasmus studenten daarentegen hebben elk een andere achtergrond en voor sommige onder hen

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

User Centred Development. UCD Werkcollege blok 1 week 4

User Centred Development. UCD Werkcollege blok 1 week 4 User Centred Development UCD Werkcollege blok 1 week 4 Agenda Introductie Huisregels Blok beschrijving Observatie opdracht & huiswerk Introductie Aranea Felëus Industrieel Ontwerpen Strategic Product Design

Nadere informatie

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren )

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) PAST SIMPLE TENSE ( onvoltooid verleden tijd ) Hoe? vervoeging - werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) van bijv,

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

From Padua to Groningen

From Padua to Groningen From Padua to Groningen The effects of the CercleS Seminar in Padua in 2009 on writing Nederlands in gang (0-A2) Berna de Boer Benvenuti a tutti! Contents I. State of affairs in September 2009 II. The

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER FREE DOCUMENTATION Promotion for the gift-wrapping service/shop was part of the XTRA Leuk Shoppen in de Marikenstraat (XTRA Great Shopping in Marikenstraat) campaign, which also communicated about Sunday

Nadere informatie

Feedback WG System Operations 21 November 2012

Feedback WG System Operations 21 November 2012 Feedback WG System Operations 21 November 2012 User Group 06/12/2012 Wim Michiels Content Feedback IGCC Winter action plan Draft ENTSO-E winter outlook 2012 2013 Capaciteit noordgrens Overview of dynamic

Nadere informatie

Working with Authorities

Working with Authorities Working with Authorities Finding the balance in the force field of MUSTs, SHOULDs, CANs, SHOULD-NEVERs, CANNOTs Jacques Schuurman SURFnet-CERT Amsterdam, 24 February 2006 Hoogwaardig internet voor hoger

Nadere informatie

Roemenië Romania - Rumänien

Roemenië Romania - Rumänien Roemenië Romania - Rumänien Oktober 2013 - October 2013 In oktober 2013 zijn wij voor het eerst, op eigen kosten en gelegenheid, afgereisd naar Roemenië. In October 2013, we travelled for the first time,

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

Uw bedrijf. 19 nov - 23 nov. 11 mar - 15 mar. 1 mei - 3 mei. Wat hebben wij u te bieden? Wie zijn wij?

Uw bedrijf. 19 nov - 23 nov. 11 mar - 15 mar. 1 mei - 3 mei. Wat hebben wij u te bieden? Wie zijn wij? Wie zijn wij? Studievereniging i.d is de studievereniging van Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft. Met 2700 leden is zij een van de grootste en actiefste studieverenigingen van Delft. Studievereniging

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia

The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia www.projects-abroad.net May 2013 1 Hi all, Carmen Herbas Country Director Welcome to the May edition of our Newsletter for Projects Abroad Bolivia. This

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal INFORMATION FOR STUDENTS WITH AN international PRE- UNIVERSITY EDUCATION FOUNDATION YEAR FOR international STUDENTS VU UNIVERSITY () Dutch as a second Language () INFORMATIE VOOR STUDENTEN MET EEN BUITENLANDSE

Nadere informatie

SMART(ER) GATES Multi use and multi functional HUB s. ADVIER Mobiliseert, NIO Architecten en OKRA landschapsarchitecten

SMART(ER) GATES Multi use and multi functional HUB s. ADVIER Mobiliseert, NIO Architecten en OKRA landschapsarchitecten SMART(ER) GATES Multi use and multi functional HUB s ADVIER Mobiliseert, NIO Architecten en OKRA landschapsarchitecten Background and team Contest City of Antwerp design contest for parking houses (P+R

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma Running head: HET SIGNALEREN VAN PROBLEMEN NA EEN IC-OPNAME 1 Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma The Screening of Problems 3

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

POKHARA : FEBRUARI 2012 JAARGANG 1, NR. 2

POKHARA : FEBRUARI 2012 JAARGANG 1, NR. 2 Stichting Wij helpen Nepal Nieuwsbrief POKHARA : FEBRUARI 2012 JAARGANG 1, NR. 2 Nieuws van ons. Glimlach van een kind Hallo allemaal, Wij zijn op 1 januari 2012 begonnen aan onze reis naar Nepal. Nu zijn

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

GEO-HR: OPPORTUNITIES FOR MARITIME SECURITY OPERATIONS

GEO-HR: OPPORTUNITIES FOR MARITIME SECURITY OPERATIONS GEO-HR: OPPORTUNITIES FOR MARITIME SECURITY OPERATIONS 2nd GEO-HR User Consultation Workshop 25 April 2013 Arthur Smith TNO Defence Research 1 Who is TNO Defence Research? TNO Defence Research: Part of

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement Learnings from 2011 case for: Erdee Media Group Cebuco, Amsterdam BY Martin Leeflang (Validators) Esomar Paper Augustus 2011

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2942209982* UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2012 15 minutes

Nadere informatie

1.3 DUURZAAM ONTWIKKELEN IN DE PRAKTIJK

1.3 DUURZAAM ONTWIKKELEN IN DE PRAKTIJK 1.3 DUURZAAM ONTWIKKELEN IN DE PRAKTIJK Coert Zachariasse, CEO Delta Development Group Stefan Schuwer, lid Raad van Bestuur Ymere Paul Splinter, medewerker communicatie en professionalisering NEPROM Gespreksleider:

Nadere informatie

PRESCHOOL. For more information please visit www.swazoom.nl

PRESCHOOL. For more information please visit www.swazoom.nl PRESCHOOL For more information please visit www.swazoom.nl WHAT IS A PRESCHOOL? The preschool is a place where toddlers are learning by playing and where parents can meet. At preschool toddlers from 2,5

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp BT Makelaars Aalsmeerderweg 606 Rozenburg Schiphol Postbus 3109 2130 KC Hoofddorp Telefoon 020-3 166 166 Fax 020-3 166 160 Email: info@btmakelaars.nl Website : www.btmakelaars.nl PROJECT INFORMATION Building

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO Tweetalig onderwijs Havo VWO Open dag 8 februari 2014 Inhoud Tweetalig onderwijs: ontdek de wereld! Wat is tto? Toelatingseisen Informatie voor ouders

Nadere informatie

SPONSOR BROCHURE JUMPING PEEL & MAAS

SPONSOR BROCHURE JUMPING PEEL & MAAS SPONSOR BROCHURE JUMPING PEEL & MAAS 24-25-26 Juli 2014 Dit jaar zal de zesde editie van Jumping Peel & Maas plaatsvinden. Inmiddels is ons concours uitgegroeid tot een volwaardig evenement van grote

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie