Cellen tellen voor hiv-diagnose. Meer nieuws en meer verdieping

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cellen tellen voor hiv-diagnose. Meer nieuws en meer verdieping"

Transcriptie

1 Weekblad van de Universiteit Twente nummer 22 - Donderdag 1 september 2011 UT N I E U W S Puzzelen met botten en schedels 2 Cellen tellen voor hiv-diagnose 5 9 Corporate world: it s smart to act responsibly International page Pas op, hier komen Sara en Emir. De twee kamelen stappen deftig over de campus. Wie wil, kan opstijgen. De woestijndieren zijn aangerukt voor het crossing border evenement van de introductie, gisteren op het Ganzenveld. Studenten konden kennismaken met het internationale karakter van de UT. Studentenverenigingen presenteerden hun land met traditionele spelletjes of activiteiten. Deelnemers konden het Afrikaanse mens-erger-je-niet alancho spelen of meedoen aan een workshop salsadansen. Vandaag is de laatste dag van de Kick-in. Na de wereldrecordpoging Twister is er een goededoelenloterij en wordt de intro afgesloten met eindfeest op de campus. Foto: Arjan Reef ut-nieuws gaat verder als magazine Meer nieuws en meer verdieping UT-Nieuws, al 40 jaar het onafhankelijke weekblad van de Universiteit Twente, houdt op te bestaan. Op donderdag 13 oktober verschijnt de laatste editie. Het weekblad maakt plaats voor een maandelijks magazine, met achtergrond, opinie en grotere interviews. Het snelle nieuws en de verslaggeving van activiteiten wordt dagelijks door de redactie online gezet. Internet wordt dus onze nieuwe krant, zegt hoofdredacteur Ditta op den Dries, sinds 1 juni de opvolger van Bert Groenman. Ze legt uit dat er aan dit besluit drie redenen ten grondslag liggen. Vernieuwing, verdieping en bezuiniging. De redactie van UT-Nieuws wil graag aansluiten bij alle ontwikkelingen in het crossmediale krantenlandschap. Dat zijn we ook aan het inspirerende en innoverende karakter van de UT-omgeving verplicht. Meegaan met nieuwe ontwikkelingen, méér gebruikmaken van het internet en vaker social media inzetten om nieuws te delen. Naast deze vernieuwing wil UT-Nieuws ook een verdiepingsslag maken. Het nadeel van een weekblad is dat nieuws lang niet altijd vers gebracht kan worden. Bovendien maken we het weekblad met een klein team en dat heeft tot gevolg dat we onze ambities niet in elk verhaal waar kunnen maken. Verhalen moeten snel op de plank komen. In ons nieuwe maandelijkse UT-Nieuws magazine kunnen we meer tijd aan de artikelen besteden. Onze ambitie is om daar een kwaliteitsslag te maken. Het magazine wordt gevuld met achtergrondverhalen, reportages, opinie en grote interviews. De eerste editie van UT-Nieuws magazine verschijnt in de eerste week van november en staat geheel in het teken van het 50-jarig bestaan van de Universiteit Twente. In de maanden daarna komt het magazine elke eerste donderdag van de maand uit. Het december/ januari-nummer en het juli/augustus-nummer worden, vanwege de vakanties, gecombineerd. Met de maatregelen wordt ook een bezuinigingsslag gemaakt en daarmee draagt UT-Nieuws haar steentje bij aan de opgelegde taakstelling vanuit de rijksoverheid. Maar de redactie van UT-Nieuws is geenszins in mineurstemming. De laatste restyling van het UT-Nieuws is al geruime tijd geleden. Het was hoog tijd om het blad kritisch tegen het licht te houden. We nemen een forse stap, maar wel een stap voorwaarts. Er liggen kansen en uitdagingen, waarvan het bloed van de UT-Nieuwsredactie sneller van gaat stromen, aldus Op den Dries. Het maken van themakranten en het houden van debatavonden, liefst in samenwerking met De Twentsche Courant Tubantia en RTV Oost, zijn eveneens actiepunten. Ze beseft dat een deel van de UT-ers het verdwijnen van de weekkrant zal betreuren. Begrijpelijk. Elke donderdag lag UT-Nieuws in de bakken, daar kon iedereen de klok op gelijk zetten. Maar alles heeft een houdbaarheidsdatum, óók ons zo geliefde product. Er is een stevige band opgebouwd met lezers. Die blijft, wat ADVERTENTIE ons betreft. We blijven ons werk doen zoals de lezers het de afgelopen 40 jaar van de redactie van UT-Nieuws gewend was, onafhankelijk, kritisch, betrokken en volgens journalistieke principes. En doordat we inzetten op dagelijkse nieuwsgaring krijgen lezers eerder méér nieuws dan minder. Mini seminar: Searching for Smart grids on our campus albert Molderink and Maarten arentsen will be challenged to bridge their field of expertise both high tech and human touch on the subject. September 15, from 12.30, ravelijn 2501 The mini seminar can be attended for free by everyone. To sign up:

2 2 Donderdag 1 september 2011 Puzzelen met botten en schedels utnieuws Onafhankelijk weekblad voor personeel Een bijzonder tweekoppig wezen, gemaakt van een dode vos, civetkat, pelikaan, rendier, koe en ree. Het is zomaar een creatie in het atelier van autonoom kunstenaar Ivo Kamphuis. Ik puzzel met botten en schedels van verschillende dieren tot er een nieuw fabelachtig wezen ontstaat dat eruit ziet alsof het leeft. Zijn werk is vanaf 12 september te zien in de overzichtstentoonstelling Experiment in het Bos II in de Vrijhof. Ingid Szwajcer Als kind was Kamphuis al gefascineerd door schedels en botten. Mijn ouders huurden vroeger een boerderij in Duitsland midden in de natuur waar we als gezin vele vakanties doorbrachten. Samen met mijn broers en zus trok ik vaak de bossen in om hutten te bouwen en schedels te zoeken, die ik verzamelde. Struinen door de ongerepte natuur, op zoek naar botten en schedels, doet Kamphuis nog steeds. Het liefst maakt hij lange voettochten door het Nederlands-Duitse grensgebied daar mag je van de paden af en het verre, afgelegen Lapland geen toerist te bekennen. Ik zoek deze gebieden op omdat ik houd van de rust, de eenzaamheid en de schone lucht. Veel botten die hij vindt, zijn van dieren die geschoten zijn of in een wildklem aan een triest einde zijn gekomen. Half vergane dieren neem ik niet mee, maar ik verzamel wel de schone botten. Eenmaal thuis in zijn flat in Enschede verwerkt Kamphuis zijn vondsten in kunstwerken. Ik schuif en puzzel net zo lang met de Ivo Kamphuis: Volwassenen vinden mijn botten soms wat luguber, kinderen niet. Foto: Ingrid Szwajcer beenderen en schedels van verschillende dieren tot er een mooie vorm ontstaat en er nieuwe fabelachtige wezens tot leven komen, vertelt hij. Het is een beetje spelen met de evolutie: hoe zullen dieren er in de toekomst uitzien? Ik haal mijn inspiratie ook wel eens uit sciencefictionfilms. Wat is werkelijkheid en wat is fantasie? Als ik iets verzamel, weet ik van tevoren nooit wat ik ermee ga doen. Soms liggen de schedels jaren in de kast. Hij wijst op zijn bureaulades. Deze zitten propvol met schedels van beverratten, gevonden tijdens een struintocht in het Duitse Emst. Misschien dat ik hier nog eens een menselijk figuur van wil maken. Of het niet creepy is om te werken met de botten van dode dieren? Kamphuis vindt van niet. Botten zijn uiteindelijk de enige overblijfselen van mensen en dieren. Daar is toch niets vreemds of engs aan? Kinderen vinden mijn creaties niet eng. Ze rennen altijd enthousiast op mijn wezens af, maar volwassenen vinden het soms wel luguber. De manier waarop mensen omgaan met de aarde houdt de kunstenaar erg bezig. We hebben allemaal de verantwoordelijkheid om de aarde leefbaar te houden voor onze kinderen en kleinkinderen. Hoelang kunnen we nog doorgaan met de milieuvervuiling? Ik maak me er wel eens zorgen over dat dit mensen nauwelijks interesseert. Wat mijn beelden zouden zeggen als ze konden praten? Hee mensenwezens, doen jullie een beetje rustig aan hier op deze planeet? Het zou mooi zijn als toekomstige generaties mensen, dieren en bomen hier ook nog kunnen, of mogen, leven. Besteed al die miljarden aan onderzoek naar Mars en dergelijke maar aan een beter klimaat hier op aarde. Doe er wat aan voor het te laat is! De expositie in Vrijhof Cultuurcentrum geeft een overzicht van Ivo s werk door de jaren heen. Vroeger schilderde ik de beenderen. Dan valt de indruk weg dat de beenderen die ik gebruik dood zijn. Maar dat doe ik tegenwoordig niet meer. Ik vind de kleur van de botten namelijk ook erg mooi en bovendien hebben de wezens eigenlijk geen kleurtje nodig om er toch levendig uit te zien. Naast veel beenderbeelden presenteert hij tekeningen en schilderijen die hij maakte naar aanleiding van trektochten in Scandinavië. Het noordelijke landschap of bosdieren, de olieverf dik aangebracht in allerlei kleuren. Speciaal voor het 50-jarig bestaan van de Universiteit heeft Ivo een creatie in de vijver bij de Vrijhof gemaakt dat in een periode van vijftig weken een transformatie zal ondergaan. Het beeld wordt onthuld tijdens de opening van de expositie. Het sluit aan bij het werk dat geëxposeerd is. Het idee is dat het wordt teruggegeven aan de natuur, tenzij het wordt buitgemaakt in een of andere studentenkamer. en studenten van de Universiteit Twente jaargang 48. Verschijnt donderdag op de campus; vrijdag/zaterdag buiten de UT. Oplage: exemplaren. Redactie-adres: Vrijhof kamers 315, 316, 317, 328, 319. Postadres: Postbus 217, 7500 AE Enschede. Telefoon: ( ) 2029 zie verder onder redactie. Fax: ( ) redactie: Internet: of via de homepage van de UT. Redactie: Ditta op den Dries (hoofdredacteur, 2030) Paul de Kuyper (4084) Maaike Platvoet (3815) Sandra Pool (tel. 2936) Office-management: Brigitte Boogaard (2029) Vaste medewerkers: Cariene van Aart, Marloes van Amerom, Giels Brouwer, Rayke Derksen, Nynke Dirven, Maaike Endedijk, Robbin Engels, Hans van de Kolk, Ruben Libgott, Catherine Ann Lombard, Ingrid Szwajcer. Automatisering/internet: Ivar Engel Christina Höfer Foto's: Arjan Reef / Gijs van Ouwerkerk / Ingrid Szwajcer Redactieraad: prof.dr. E.R. Seydel (vz). Advertenties: Bureau Van Vliet BV, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, Tel Site: Advertentietarieven op aanvraag. HOP: UT Nieuws is aangesloten bij het Hoger Onderwijs Persbureau (HOP). Adreswijzigingen: Abonnees (ook studenten) dienen deze schriftelijk door te geven aan de redactie UT-Nieuws Postbus 217, 7500 AE Enschede of per Stage of buitenlands studieverblijf: studenten die op stage gaan of in het buitenland gaan studeren kunnen UT-Nieuws op schriftelijk verzoek opgestuurd krijgen. Wie prijs stelt op deze (gratis) service zendt een adreswijziging naar de redactie o.v.v. faculteit, stagelocatie en periode (zo nauwkeurig mogelijk). Kopij: Bestemd voor de Infomededelingenrubriek dient per maandag voor uur in het bezit te zijn van de redactie UT-Nieuws. Abonnementen: Jaarabonnement: 44 euro. Abonnementen schriftelijk aan te vragen met vermelding van naam, adres, postcode, plaats, telefoonnummer en bank-/girorekening. Abonnementen kunnen wekelijks ingaan. Betaling via factuur. Het jaarabonnement wordt automatisch verlengd, tenzij men minimaal 1 maand voor afloop van de abonnementsperiode schriftelijk opzegt. Technische vervaardiging: Wegener SpeciaalMedia Bezorging Campus: Motorsportgroep UT, coördinator Stefan Dams, tel Copyright UT-Nieuws: Auteursrecht voorbehouden. Het is verboden zonder toestemming van de hoofdredacteur artikelen schema's foto's of illustraties geheel of gedeeltelijk over te nemen en/of openbaar te maken in enigerlei vorm of wijze. Naam: Niels Heijenk (18) Studie: Creative Technology Op weg naar: Calslaan 9 Foto: Arjan Reef Ik ben nu druk bezig met het verhuizen naar mijn nieuwe kamer. Mijn moeder is vanmorgen met mij meegereden om de sleutel van mijn nieuwe kamer op te halen. Een huisgenoot had hem namelijk in zijn sporttas laten zitten, waardoor we eerst nog langs zijn ouderlijk huis moesten. Daarna zijn wij hierheen gereden om de laatste spullen te brengen. We hebben met de hulp van mijn opa en oma al nieuw behang op de muren gedaan en ik heb ook de hele kamer geschilderd. Ik kan nu in een mooie kamer met een goede start beginnen aan mijn studentenleven. De naam van mijn huis is Club 9-2 en het is wel grappig dat mijn vader in zijn studententijd op Calslaan 11, de studentenflat hiernaast, heeft gewoond. Het hospiteren is altijd een heel gedoe. Ik zou een aantal kamers gaan bezoeken, maar het is meerdere keren gebeurd dat ik werd afgebeld. Ze hadden dan al een ander gevonden. Dat was wel jammer, maar toen kreeg ik een telefoontje met de vraag of ik hier langs wilde komen en het was gelijk heel gezellig. Ik ben blij dat ik zo n leuk stekje gevonden heb. Niels kreeg ook een aantal rare vragen tijdens de hospiteeravonden. De vreemdste vraag kreeg ik toen zij vroegen of mijn vader soms in de bierbranche werkte. Ik heb veel zin om te gaan studeren en ben echt benieuwd wat er allemaal op mijn pad komt. Waar gaat dat heen...?

3 3 Donderdag 1 september 2011 De campus verkennen met hop-on-hop-off- bus en QR-codes De burgemeester van Enschede, Peter den Oudsten, ziet het al helemaal voor zich: een toeristenbus door Enschede vol dagjesmensen die zich geamuseerd laten rondrijden langs de bezienswaardigheden van de stad. Onderweg stappen ze uit en hoppen later op de volgende bus om weer verder te toeren. Ook de UT staat op het lijstje van must-sees. En dat komt goed uit. Nieuwsgierige bezoekers kunnen zich binnenkort vermaken met een wandeling op de campus langs QR-codes. Je ziet ze steeds vaker opdoemen bij krantenberichten en op reclameposters: een vierkant blokje bestaande uit streepjescodes. De zwartwitte afbeelding heet QR-code. Dat staat voor Quick Response. De code is gelinkt aan een URL die verwijst naar Bachelor onderwijskunde verdwijnt Onderwijskunde als zelfstandige bachelor verdwijnt. Dat hing al bijna een jaar in de lucht en deze week bevestigde GW-decaan Erwin Seydel dat in het nieuwe onderwijsmodel met bredere bachelors geen plaats is voor onderwijskunde. Via de studie psychologie wordt er een nieuwe route gecreëerd om toch als onderwijskundige af te studeren. De master onderwijskunde wordt daarvoor uitgebreid en verbeterd. De studentenaantallen bij onderwijskunde zijn al jaren laag. Vorig jaar begonnen Sponsoren een webpagina. Wie een QR-code wil lezen, maakt met een smart-phone een foto van de streepjescode waarna de bijbehorende website op het mobieltjes verschijnt. Zo krijgt de bezoeker bijvoorbeeld extra informatie over de bezienswaardigheid of een er nog twintig eerstejaars, de vraag is of dat aantal nu wordt gehaald. In september ADVERTENTIE Zondag 11 september 2011 Start en finish in het Volkspark Singelloop 5Mijl Menzis Singelloop 2Mijl Volg #sle2011 de Woonplaatsloop bijbehorend filmpje te zien. Als campusmanager zie 5Mijl CeeCee bedrijvenloop 1 /2Mijl Lijbrandt Kidsrun ik die hop-on-hop-offtoer helemaal zitten, zegt 2013 wordt het aantal bachelors teruggebracht van 21 naar ongeveer 10, die weer bestaan uit een of meerdere majors. Voor het onrendabele onderwijskunde is dan als major geen plaats meer. De master onderwijskunde blijft wel bestaan. We hebben een andere route bedacht, aldus decaan Erwin Seydel van de faculteit gedragswetenschappen. Studenten stromen in via psychologie. In het derde jaar kunnen ze dan in hun vrije ruimte vakken volgen die aansluiten op de master onderwijskunde. Die masteropleiding wordt volgens de decaan verbreed en verbeterd. De nadruk komt te liggen op een richting onderzoek en technologie en een richting vorming en leren van mensen in hun eigen omgeving. ADVERTENTIE Patrick Welman. Er is hier genoeg te beleven. Neem nou het NanoLab. Mensen hebben vaak geen idee wat zich daar afspeelt. Met een QR-code kun je dat uitleggen. Ook de tvopnamen uit 1978 van de AVRO-Sterrenslag op de campus zullen onderweg te zien zijn. Je krijgt op die manier een kijkje in de historie van de UT. De campusmanager juicht het initiatief toe. Het was aanvankelijk alleen bedoeld voor Experimenten in het Bos. Maar dat vond ik zonde. Daarom hebben we er een permanente route van gemaakt. Een half jaar geleden ontving het college van bestuur nog bezorgde reacties over het mogelijk stopzetten van de opleiding onderwijskunde. Diverse organisaties lieten weten erg positieve ervaringen te hebben met afgestudeerden onderwijskunde. Ze gaven aan het een groot gemis te vinden als een voor hun bedrijf zo n belangrijke opleiding zou verdwijnen. UT bedenkt nieuwe oplossing voor planning ziekenhuizen Het Centre for Healthcare Operations Improvement & Research (CHOIR) van de UT heeft samen met het Nederlands Kanker Instituut een algoritme ontwikkeld om de relatie tussen de planning van operatiekamers en de bedbezetting te analyseren en te optimaliseren. Dit levert een efficiencywinst van 20 procent op. Het bedrijf Information Builders ontwikkelde daarop een applicatie waarbij het wetenschappelijke model kan worden toegepast op realtime gegevens uit het ziekenhuisinformatiesysteem. De applicatie vertaalt de informatie omtrent de OK-planning in verwachte bedbezetting van dag tot dag en houdt daarbij rekening met inzetbaarheid van het personeel, apparatuur, ruimte en patiëntvraag. Hoogleraar Richard Broucherie van de faculteit EWI is samen met onderzoeker Erwin Hans van de MB-vakgroep Operational Methods for Production and Logistics kartrekker van het onderzoek dat bij CHOIR plaatsvindt. Al ons onderzoek draait om het optimaliseren van processen in ziekenhuizen. Dat begon ooit kleinschalig, met afstudeerders bij een enkel ziekenhuis. Nu heeft dat zich uitgebreid tot een groot aantal ziekenhuizen, waarbij de gevonden oplossingen vaak voor veel ziekenhuizen geschikt zijn. Boucherie noemt het uniek dat de UT dit onderzoek verricht, omdat de samenwerking tussen bedrijven, wetenschap en ziekenhuizen nergens vergelijkbaar is. De UT heeft de bedrijfskundige kennis in huis, maar ook de wiskundige kennis. Fotowedstrijd tijdens Open Huis Mens en wetenschap, duurzaamheid en milieu, architectuur en landschap, wonen en leven op de campus. Dat zijn de thema s voor de fotowedstrijd die de Universiteit Twente organiseert op zaterdag 17 september tijdens het Open Huis. Aanleiding is de tentoonstelling World Press Photo die van 6 oktober tot en met 28 oktober op de campus is. Bezoekers van het Open Huis worden uitgedaagd om op die dag op het UT-terrein een foto te schieten die past in een van de genoemde categorieën. De foto s kun je uploaden tot en met 25 september. Thuis achter je computer of tijdens de open dag in een daarvoor bestemde terminal van het fotoprintbedrijf Webprint. nl. Na de sluitingsdatum kunnen bezoekers van de site hun stem uitbrengen. De foto met de meeste stem wint de publieksprijs. Daarnaast kiest een vakjury uit elke categorie de beste foto. Tijdens de World Press Photo expositie worden de winnaars bekendgemaakt. Nieuwe directeur Marketing & Communicatie D e c o n c e r n d i re c t i e Marketing & Communicatie heeft sinds 1 september een nieuwe directeur, Atilla Kerpisci (42). Zijn voorganger, Selma Laarhoven, was sinds 2009 hoofd van de afdeling en leidde de reorganisatie van de dienst. Laarhoven gaat nu als interimmanager buiten de UT aan de slag. Atilla Kerpisci gaat leiding geven aan een nieuwe concerndirectie, die is opgesplitst in vier deelgebieden: marketingcommunicatie, corporate communicatie, pers en publiciteit en online media. In totaal werkt er 50 fte bij deze dienst. Kerpisci had hiervoor een carrière bij Nykamp en Nyboer in Oldenzaal, als business director. Hij was daar verantwoordelijk voor new business op het gebied van merk- en huisstijlimplementaties en voor de optimalisatie van marketing- en communicatieprocessen. Ook is hij vanuit een nevenfunctie betrokken als marketingadviseur bij de promotie van de Twentse regio. Gratis openbaar vervoer Bussen van Connexxion en Syntus rijden op zaterdag 17 september tijdens het Open Huis van de Universiteit Twente in heel Twente gratis. Bezoekers kunnen ook kostenvrij gebruikmaken van de Syntus-trein die rijdt op het traject van Oldenzaal naar Zutphen. De actie is tot stand gekomen in samenwerking met Twente Mobiel en is bedoeld om het gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren. Er komen daarom ook zesduizend fietsenstallingen bij gebouw de Spiegel te staan. Wie toch voor de auto kiest, kan parkeren bij de Grolsch Veste. Vanaf daar pendelen bussen naar de campus.

4 4 Donderdag 1 september 2011 solarteam-ploegleider siebe brinkhof Geen testdag te verliezen in Australië De zonnewagen 21Connect ging vorige week al op transport naar Australië. Gisteren vloog het hele Solarteam de auto achterna. In het noordelijke Darwin hebben de studenten nog anderhalve maand om de puntjes op de i te zetten voordat op 16 oktober de World Solar Challenge begint. Ploegleider Siebe Brinkhof: Als we aan de start staan, moet iedereen het trucje al een keer hebben gedaan. paul de kuyper Tellen jullie al af naar 16 oktober? De gezonde spanning begint te komen. Nu moeten we het gaan doen. De tijd is kort. We hebben in Australië geen dag te verliezen. Wat moet er allemaal nog gebeuren voordat de race begint? Heel belangrijk is de afstelling van de auto. Het gaat om kleine details die een groot verschil kunnen maken. Zo moeten we kijken naar de bandenspanning. Hoe harder de banden, hoe minder rolweerstand, maar harde banden gaan ook eerder lek. Het asfalt in Australië is veel grover dan in Nederland, dus dat moeten we nog testen. Op 9 september komt de auto aan. Tot 4 oktober testen we op de openbare weg. Daarna gaat het racecircuit open waar we de kwalificatie moeten rijden. Het is belangrijk het maximale uit die kwalificatie te halen. Degene met de snelste tijd start op de eerste racedag het eerst en daarna zit er steeds twee minuten tussen elke auto. Die tijd ben je kwijt. Als je Ploegleider Siebe Brinkhof is er klaar voor. We hebben in Australië geen dag te verliezen. Foto: Gijs Versteeg je dus als achtste kwalificeert, lig je gelijk veertien minuten achter. Hoe schat je jullie in ten opzichte van de concurrentie? Ik denk dat er acht auto s zijn die kunnen winnen en daar reken ik onszelf ook bij en twee outsiders. Dat zijn er veel en dat komt onder andere door de verandering van de regels. Twee jaar geleden mocht iedereen met elke soort zonnecellen rijden. Wij hadden toen zes vierkante meter cellen van galliumarsenide, die ook in de ruimtevaart worden gebruikt. Die zijn een stuk efficiënter dan siliciumcellen, maar ook vijf keer zo duur. Teams met minder geld konden geen zonnecellen van galliumarsenide betalen. Dit jaar mag je kiezen: 3 m2 galliumarsenide of 6 m2 silicium. Wij hebben voor dat laatste gekozen omdat we denken dat het het meeste oplevert. Dat hebben vrijwel alle concurrenten gedaan, alleen België rijdt met galliumarsenide. Een jaar geleden stelde je winnen tot doel. Gaat die zege er komen? Het zou best eens kunnen lukken. Ik ben ervan overtuigd dat we een goede auto hebben, maar dat hebben meer teams. Waar het dan op aankomt, is dat je een goed team hebt. Daarom hebben we een racesimulatie gedaan. We hebben ons tot doel gesteld dat iedereen het trucje al een keer gedaan heeft. Als we aan de start staan moet alles bekend zijn. Ik denk dat veel teams zich daar op verkijken. Die denken dat je er bent met een goede auto, maar er komt veel meer bij kijken. Is er iets dat je niet zelf in de hand hebt en waar je wel bang voor bent? Het ligt voor de hand de weerseffecten te noemen, maar daar is de auto op getest. Het meest bang ben ik voor de onbekendheid van Australië. Hier in Nederland werkt alles, maar in Australië komen we misschien dingen tegen die we niet voorzien. Daarnaast ben ik benieuwd wat warmte met me doet en met het team. En wat het me je doet dat je anderhalve maand met 29 man overnacht in een scoutinghal. Ik ben overtuigd dat we een sterk team hebben, maar ik ben benieuwd hoe mensen onder die omstandigheden veranderen. Solar-app Het Solarteam heeft een smartphone-applicatie laten maken om de race op de voet te volgen, zowel in de aanloop naar als tijdens de World Solar Challenge. Met gps zie je precies waar de 21Connect op dat moment rijdt. De app kun je downloaden via app of de QR-code bij dit artikel. Solar Team Twente is ook te volgen via Facebook en Twitter. De week van... Martin Straver Hoe kom je in de Nationale DenkTank terecht? Door te solliciteren. Mijn vriendin las een oproep in de krant en vond het echt iets voor mij. Ik heb dan wel een heel technische opleiding achter de rug, maar houdt ook van multidisciplinair ontwerpen en samenwerken. Bovendien vind ik het belangrijk dat wat ik doe maatschappelijk relevant is. Hoe luidt de uitdaging dit jaar voor de Nationale DenkTank? Het onderwerp luidt: het Werken van de Toekomst. Gedurende drie maanden gaan we proberen antwoord te vinden op de volgende vraag: Hoe kunnen we in Nederland een vernieuwing in arbeidsorganisatie, arbeidsrelaties en werkomgeving tot stand brengen zodanig dat: organisaties Vlak voor de zomer studeerde hij af voor zijn studie elektrotechniek en nu zit Martin Straver (26) in het team van de Nationale DenkTank Tot en met december probeert hij met zijn teamgenoten oplossingen te bedenken voor een groot maatschappelijk probleem. beter presteren; werknemers in alle levensfasen meer gemotiveerd zijn en talent beter benut en duurzaam inzetbaar wordt? Dat is een pittige vraag, ja. Ons streven als DenkTank is om met concrete oplossingen te komen. Omdat dat waarschijnlijk niet haalbaar is voor alle sectoren, zullen we daarin keuzes moeten maken. Met wie werk je samen? Met allemaal jonge studenten en promovendi, vanuit verschillende disciplines. Iedereen kijkt fris tegen zo n onderwerp aan, vanuit zijn of haar eigen invalshoek. Zelf hoop ik vooral een bijdrage te kunnen leveren door mijn conceptuele denken. Ik ben creatief, en houd meer van de grote lijnen dan details. Ook ben ik goed in het oplossen van computerproblemen, en daar hebben mijn teamgenoten nu al dankbaar gebruik van gemaakt, haha. Doe je dit fulltime? Meer dan fulltime, zelfs. En het is onbetaald. Ik krijg wel een onkostenvergoeding om overdag te eten en daarnaast is er huisvesting geregeld op het Sciencepark van de UvA in Amsterdam. Dat ik niet betaald krijg, vind ik geen punt. Als student was ik natuurlijk al gewend om met weinig rond te komen, ik maak dus geen vrije val. Heb je al plannen voor na december? Tijdens mijn afstuderen was ik niet aan het solliciteren, omdat ik bij studiegenoten zag dat dat veel stress op kan leveren. En toen kwam de Nationale DenkTank op mijn pad. Ik ben er van overtuigd dat er straks ook weer iets op mijn pad komt, misschien wel door alle contacten die ik nu op doe. De DenkTank wordt gesponsord door organisaties zoals SoFoKleS,Vodafone en PGGM, wie weet wat daaruit voortvloeit.

5 5 Donderdag 1 september 2011 Cellen tellen voor hiv-diagnose Een handzaam meetinstrument waarmee in ontwikkelingslanden bloedtesten kunnen worden gedaan voor hiv en malaria. Veel onderzoekers zijn ermee bezig. De Duitser Markus Beck uit de MIRAvakgroep Medical cell biophysics kreeg een ERC Starting Grant van anderhalf miljoen euro om een apparaat te ontwikkelen dat razendsnel het aantal cellen in een bloeddruppel telt. Grote uitdaging is om met printtechnologie de productie ervan sneller en goedkoper te maken. paul de kuyper Een apparaat om het verloop van een hiv-infectie te meten, heeft Beck al ontwikkeld. Deze zogenaamde InstantCount heeft de omvang van een flinke theedoos. Er binnenin zit een camera die razendsnel T-helpercellen in beeld brengt en vervolgens telt. T-helpercellen zijn witte bloedcellen die worden vernietigd door het hivvirus, legt Beck uit. Een gezond mens heeft er 500 tot 1500 per microliter (1 mm3). De Wereldgezondheidsorganisatie WHO beveelt behandeling aan als dat aantal onder de 350 komt. Je kunt maar beperkte tijd behandelen, dus je wilt niet te vroeg beginnen. Een vingerprik bloed is voor het systeem van Beck genoeg. Die breng je in een microfluïdische kamer op een langwerpige doorzichtige chip. In die kamer zijn antilichamen aangebracht door een gel-achtige vloeistof erin te spuiten die opdroogt. Je laat het bloed een half uur rusten en die antilichamen gaan zich Markus Beck: We kunnen deze technologie misschien ook gebruiken om malaria te diagnosticeren. Foto: Gijs van Ouwerkerk hechten aan de oppervlaktemarkers (eiwitten) van de T-helpercellen. Doordat de antilichamen ook een fluorescerend molecuul hebben, lichten die T-helpercellen op. Zo kun je met de camera snel de concentratie in het bloed bepalen. Nadeel van Becks ontwerp van de InstantCount is dat het relatief arbeidsintensief is om de doorzichtige chips met antilichamen te maken. Ik wil een printtechnologie ontwikkelen waarmee ik snel en goedkoop de kamertjes voor het bloed kan printen. Die printer moet ook de gel aanbrengen. Nu doe ik dat nog met een pipet. Voor dit project kreeg Beck deze zomer een Starting Grant van de European Research Council, een subsidie van anderhalf miljoen om vijf jaar lang aan het onderzoek te werken. Hij kan daar drie promovendi van aanstellen. Naast de ontwikkeling van de printtechnologie, ziet Beck een grote uitdaging in het vinden van de juiste materialen om de chip mee te maken en om de antilichamen aan te brengen. Zodra het systeem betrouwbaar genoeg is, gaan we veldtesten doen. We moeten onder zo realistisch mogelijke omstandigheden kijken of en hoe goed het werkt. Goedkoop, snel en betrouwbaar zijn Beck belangrijkste eisen aan de InstantCount. Je moet het systeem zonder veel kennis kunnen gebruiken. Ook, of juist, in de minder dichtbevolkte gebieden in arme landen in Afrika. De Duitse MIRAonderzoeker is lang niet de enige die dergelijke technologie probeert te ontwikkelen. Hij denkt dat van alle instrumenten die onderzocht worden, zijn systeem het meest gebruiksvriendelijk is. Het kan haast niet simpeler. Ik heb ook al testen gedaan met een incubatietijd van tien minuten in plaats van dertig. De resultaten waren veelbelovend. Misschien dat je in de toekomst maar tien tot vijftien minuten hoeft te wachten voor je de chip in de InstantCount kunt plaatsen. Een ander idee voor de toekomst is om zijn technologie uit te breiden. Beck wil niet alleen bloed van hivpatiënten testen. We kunnen de technologie misschien ook gebruiken voor een algemeen bloedonderzoek of om malaria te diagnosticeren. We konden gewoon du zeggen tegen de leidinggevende En, zijn jullie er allemaal nog? Jazeker, alle drie nog. Niemand is afgehaakt en we wonen nog steeds in hetzelfde huis. We zitten dicht bij Alexander Platz. Echt een super locatie waar veel te doen is. Eind juli hadden we de laatste tentamens en nu hebben we vakantie. Twee en een halve maand. Dat is lekker lang. Nog weg geweest? Ik ben twee weken in Nederland geweest en we gaan binnenkort met z n drieën naar Boedapest. Momenteel werken we alle drie bij Siemens Mobility Consulting. Via een banenbeurs zijn we er terechtgekomen. Het is een soort bijbaantje. We ondersteunen bij projecten. Het gaat allemaal over mobiliteit. Op industrieterreinen bijvoorbeeld of bij havens. We kijken onder meer hoe mobiliteit daar duurzamer kan. De werktijden zijn flexibel. De ene week werken we meer dan de andere. Ook na de vakantie blijven we voor ongeveer twaalf uur per week verbonden aan Siemens. Samen in een huis, samen op vakantie, alle drie werkzaam bij Siemens, hoe staat het met de integratie? Oh, die is er zeker wel. Onze lichting heeft een Facebookpagina. Bijna elk weekend wordt er wel iets georganiseerd. Een bioscoopbezoekje, barbecue of avondje stappen. Dan zijn wij van de partij en doen altijd mee. En het wonen onder één dak gaat ook goed? Ja, superhandig juist. We doen veel projecten samen. We hebben trouwens net de cijfers terug en we hebben alles gehaald. Thuis spreken we Duits want Steffen komt uit Duitsland. Zo krijgen we de taal ook goed onder de knie. Hoe is het om te wonen, studeren en werken in Duitsland? Het is vergelijkbaar met Nederland. Siemens is een groot, internationaal bedrijf. De omgangsvormen zijn hier informeel. Het werd al snel duidelijk dat we gewoon du konden zeggen tegen de leidinggevende. Over het algemeen is Duitsland wat formeler en spreek je iemand met Herr en Sie aan. Wat valt je nog meer op? Het verschil tussen West en Oost. Dat bestaat nog steeds. In het westen heb je de Kurfürstendamm, een chique winkelstraat met luxe producten. Ondenkbaar in het voormalige Oost-Berlijn. Daar zijn de gebouwen vervallen en zie je een extreme, alternatieve bevolking en veel graffiti op de muren. Wat wacht er straks in de collegebanken? We beginnen aan het wintersemester en er staan zes vakken op het programma. Innovation Marketing, the Humansite of Innovation, Intellectual Property en verder weet ik het even niet. Het is nog vakantie he? Sandra Pool De drie studenten Business Administration Koen van den Bos (rechts), Elco Rouwmaat (links) en Steffen Lanfer, vertrokken in april dit jaar voor hun studie naar Berlijn. Aan de Technische Universität Berlin volgen ze de master Innovation Management and Entrepreneurship voor hun double degree. Aan de telefoon: Koen van den Bos. Bellen met het buitenland Tips voor deze rubriek?

6 17 SEPTEMBER OPEN HUIS STAP MET HET HELE GEZIN DE WETENSCHAP IN! FOTOwEdSTRIJd world PRESS PhOTO Tijdens het Open Huis organiseert de UT een fotowedstrijd aan de hand van vier thema s: mens en wetenschap, duurzaamheid en milieu, architectuur en landschap en wonen en leven op de campus. Dus neem je camera mee en raak geïnspireerd door één van de vier thema s! Zend je mooiste foto in via en wie weet wordt jouw foto wel tentoongesteld tijdens de World Press Photo. Deze tentoonstelling is te bewonderen van 7 t/m 27 oktober op de campus. GRaTIS VERVOER NaaR het OPEN huis De campus is tijdens het Open Huis autovrij. Als je met de auto komt, kun je bij de Grolsch Veste parkeren en vanaf daar gratis met de pendelbus naar de campus. Bij gebouw de Spiegel wordt een stalling voor duizenden fietsen gerealiseerd. Het openbaar vervoer (Connexxion en Syntus) is de hele zaterdag gratis! Kijk voor verbindingen op de website van de UT: WITBREUKSWEG LANGENKAMPWEG Onderwijs en onderzoek Studentenhuisvesting Experiment in het Bos Sport en cultuur REELAAN MATENWEG CAMPUSLAAN CAMPUSLAAN MATENWEG OUDE DRIENERLOWEG OUDE HORSTLINDEWEG CALSLAAN CAMPUSLAAN DRIENERLOLAAN DE ZUL BOSWEG CALSLAAN 'T RITKE DRIENERBEEKLAAN HENGELOSESTRAAT PERSONEELSVERENIGING UT-KRING De personeelsvereniging organiseert workshops en demonstraties. Kom kijken en ontdek wat de personeelsvereniging allemaal voor haar leden doet. Er is aan alle leeftijden gedacht. GEzONd EN STERK OP het werk De bedrijfssport van de Universiteit Twente maakt al jaren gebruik van de prachtige fitnessruimte. Natuurlijk is het voor studenten ook een heerlijke plek om te werken aan een gezond lichaam en dus ook een gezonde geest. Het fitnesscentrum is een bezoekje zeker waard. ThRILLER: TaLENT IN TwENTE Claus Brockhaus leest vanaf uur voor uit zijn tweede thriller Talent in Twente, dat zich afspeelt op de campus, o.a. in het Nanolab. Hij leest voor in sessies van minuten in het Amphitheater. VERwONdERING EN beleving In 15 domes is een wereld van verwondering en beleving gecreëerd. Hier wordt de bezoeker getoond wat wetenschap op de Universiteit Twente is. In elke dome wordt je uitgedaagd na te denken over het thema van de dome. Experts nemen je aan de hand en geven uitleg.

7 Welkom Goede literatuur vind je met FindUT in de bibliotheek. ADVERTENTIES BROODJE CULTUUR De Stille Fanfare was nog maar het begin! Vanaf 12 september kun je elke week genieten van een lunchvoorstelling: BROODJE CULTUUR, elke maandag om uur in de Vrijhof!

8 Alleen voor studenten 50% korting op + headphone cadeau! De Volkskrant heeft een oorstrelende aanbieding voor studenten. Neem nu voor een jaar een studentenabonnement op de Volkskrant en ontvang naast 50% korting een Sennheiser headphone cadeau. Je betaalt slechts 14,25 per maand. Ga nu naar vk.nl/gratisheadphone om gebruik te maken van dit tijdelijke aanbod!* *Alle info en voorwaarden op vk.nl/gratisheadphone vk.nl/gratisheadphone

9 SP3 Donderdag 1 september 2011 advanced en creative technology groeiers, faculteit gw krimpt Achttien procent meer eerstejaars Hoeveel eerstejaars er maandag in de collegebanken zitten, blijft nattevingerwerk. De precieze cijfers komen pas als het collegejaar al enkele maanden oud is, maar de UT houdt rekening met een toename van achttien procent ten opzichte van Succesvol zijn creative technology en advanced technology. De faculteit gedragswetenschappen profiteert als enige niet mee van de groeiende toestroom eerstejaars. Aan de Kick-In deden 1300 studenten mee. Een record, en ruim tweehonderd meer dan vorig jaar. Het bevestigde het beeld uit de vooraanmeldingen. De laatste cijfers laten een groei van achttien procent zien. Waar zich in augustus 2010 nog 1822 eerstejaars aanmeldden, zijn dat er dit jaar Die komen overigens lang niet allemaal. Vorig jaar bleek in de loop van het collegejaar dat de UT 1644 nieuwe studenten had getrokken. Twee relatief jonge, Engelstalige opleidingen, advanced technology en creative technology, laten de grootste groei zien. Opleidingsdirecteur Gerrit van der Hoeven van creative technology weet van 84 studenten zeker dat ze komen en houdt rekening met een paar meer. Vorig jaar kwamen er nog 42 eerstejaars. Een eenvoudige verklaring hiervoor is dat het er vorig jaar misschien ook wel 84 waren geweest als de opleiding aan het begin van de werving had bestaan. We kregen de accreditatie pas in april 2010 en in die korte periode hebben we 42 studenten getrokken, denkt Van der Hoeven. Verder sluiten wij kennelijk aan bij de vraag die veel studenten hebben naar een opleiding met media en informatietechnologie. Hij verwacht dat zijn opleiding in de toekomst nog verder kan groeien, al zou hij met stabilisatie ook tevreden zijn. Ook advanced technology (AT) verdubbelt bijna. Waren er vorig jaar nog 48 eerstejaars, opleidingsdirecteur Herman Hemmes verwelkomt er nu ongeveer tachtig, denkt hij. Bij AT is de belangstelling vooral gegroeid vanuit het buitenland. Hemmes: We trekken ook iets meer Nederlandse studenten, maar die groei zie je eveneens bij andere opleidingen. Zo n 25 tot 30 van de nieuwe studenten komen uit het buitenland. Decaan Erwin Seydel van gedragswetenschappen constateert met vreugde dat Create en AT groeien. Het bevestigt dat de richting die we met high tech human touch opgaan, de juiste is. De opleidingen van zijn eigen faculteit psychologie, onderwijskunde en communicatiewetenschap krimpen dit jaar. Over psychologie maakt Seydel zich geen zorgen omdat er ondanks minder aanmeldingen wel 300 tot 350 studenten zullen beginnen. Dit jaar gold er voor het eerst een numerus fixus van 350. Die studie doet het gewoon goed. Onderwijskunde is een apart verhaal omdat het in 2013 stopt als bachelor en communicatiewetenschap heeft volgens Seydel te maken met de wet van de remmende voorsprong. Toen we begonnen met communicatiewetenschap lag de nadruk op communicatie binnen organisaties. Daarmee liepen we voorop, maar nu heeft bijna elke universiteit dat. Daarom slaat communicatiewetenschap nieuwe paden in. We willen sciencecommunicatie, onderzoeksjournalistiek en professionele communicatie sterker maken, aldus Seydel. Daarnaast wil de decaan de komende jaren voor de hele faculteit meer werk maken van internationalisering en van marketing, voorlichting en public relations. We hadden het voordeel dat studenten zomaar instroomden. We zullen duidelijker moeten gaan vertellen waarom het aantrekkelijk is om hier te komen studeren. Een reis om de wereld En tap, en tap en turn your hips. De workshop salsadansen is in volle gang. Een groepje buitenlandse studenten beweegt onwennig mee met de instructeur. Het is nog maar de warming-up. Het echte werk begint straks, op de vrolijke, ritmische klanken. Maar dat is ook precies de bedoeling van crossing borders, een nieuwe activiteit tijdens de introductie, gisteren gehouden. Het was de beurt aan de internationale studenten. Zij kregen de kans om hun land te presenteren. ADVERTENTIE Op het Ganzenveld zijn vliegeraars uit Pakistan aanwezig. Ze werken hard om hun kleurrijke vlieger met de wind mee de lucht in te krijgen. Sommigen hebben het al voor elkaar en turen naar hun object dat hoog in de lucht staat. Tegenover hen is de Turkse studentenvereniging vertegenwoordigd. Met natuurlijk waterpijpen. Een Chinese student wil het wel eens proberen. Alleen voor de foto, lacht ze. Haar vrienden knippen snel en ze gaan weer verder het terrein op. Ze kunnen deze middag allerlei spelletjes doen. Het thema is Travel around the world en de doegroepen moeten de vlaggetjes van elk deelnemend land verzamelen. Of van een provincie. Dat kan ook. Want Friesland is door de roeivereniging Euros vertegenwoordigd. Ze hebben een levensgroot schilderij meegenomen. Op het doek met zeven gaten staan Hollandse taferelen. Een schaatser, molen en koe. Zeven studenten maken het plaatje compleet en steken hun hoofd door de rondjes. Snel een foto en klaar. De vlag is binnen. Samuel en Anthony uit Nigeria leren de deelnemers het spel alancho, een soort mens-erger-je-niet, maar dan op z n Afrikaans. Op tafel ligt een houtenbord met gaten. Daarin liggen kleine balletjes. Elke spelers bezit enkele gaten en moet Een Chinese student probeert de waterpijp van de Turkse studentenvereniging. Foto: Arjan Reef de balletjes verdelen over de gaten. Op het moment dat iemand de vierde bal in een gat legt, heeft hij het huis gewonnen. Degene met de meeste huizen, is uiteindelijke de winnaar. Samuel vertelt dat het spel vroeger buiten, in de gewone grond, werd gespeeld en dat men er later een houten in door versie van maakten. Bij de buren van Samuel en Antony spelen studenten pacman. Ook een ritje op de kameel, koekhappen en karaoke staan op de spelletjeslijst. Wie daarna nog steeds niet genoeg heeft van alle spelletjes, kan zich vandaag nog eenmaal uitleven met de wereldrecordpoging Twister op het kunstgrasveld. ontvang in % korting op lenzen, brillen en zonnebrillen bij Eye Wish Holst op vertoon van je collegekaart*. Dat zie je alleen bij * Vraag naar de voorwaarden. Enschede Hofpassage 13 Tel Enschede heeft een ontspannen kamermarkt De 2100 studentenkamers op de campus van woningstichting De Veste, waar studentenhuisvester Acasa onderdeel van is, zijn per 1 juli allemaal verhuurd. Studenten die nog op zoek zijn naar een kamer, kunnen terecht buiten het UT-terrein. In de binnenstad of in de wijk Twekkelerveld bijvoorbeeld. Daar worden nog steeds kamers aangeboden. Wie toch op de campus wil wonen, moet nog even geduld hebben. Tegen het einde van het jaar komen de eerste woonheden al weer vrij, laat de bedrijfsleider van Acasa Martijn Holterman weten. De kamerzoektocht verloopt altijd volgens een vast patroon, zegt Holterman. In de zomerperiode is de vraag groter dan het aanbod. Bij de zelfstandige woonruimtes op de campus, gebouw Sky en Box, geldt het principe wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Bij de woongroepen kiezen de huidige bewoners hun nieuwe huisgenoot, aldus Holterman. Wachtlijsten zijn er niet. Het lost zich altijd vanzelf op. De jongeren die geen kamer op de campus vinden, vloeien af richting binnenstad of ze blijven nog even thuis wonen en wachten tot er weer iets vrijkomt. Dat is meestal tegen het einde van het jaar. Dan switchen sommige studenten van studie of stoppen ermee. De bedrijfsleider wijst nog even op het verschil in huurprijzen. In Enschede is de huur ontzettend laag als je vergelijkt met Amsterdam of Utrecht. Dat komt deels door de marktwerking. Er zijn immers voldoende kamers. Maar veel studenten wonen in de sociale voorraad, de flats en eengezinswoningen i n Twekkelerveld bijvoorbeeld. Ze delen de kosten van de woning en dat is zeer voordelig.

10 introduc Nieuwe vrien in een utnieuws weekblad van de Universiteit Twente SP4 Donderdag 1 september 2011 Nog één keer de kroeg in om te dansen en een laatste te van de introductie breekt vandaag aan en dat betekent dat jaars hebben de afgelopen dagen op allerlei manieren uitge en op de campus. Vanaf vorige week woensdag wachtte he Na de centrale registratie en de openingsshow op de eerst in het uitgaansleven in de binnenstad. De volgende ochte De dag stond in het teken van sport en teambuilding, met d de Oude Markt was s avonds druk bezocht, mede door he op last van de politie en brandweer dicht, vanwege nadere in het Sportcentrum, laat Sanne Winkelhuijzen, voorzitte ik de poolparty die werd afgelast. Ze zijn dagenlang bezi niets aan te doen. Winkelhuijzen kijkt ondanks het slechte Achter de schermen gaat er wel eens was mis. Een levera merken daar gelukkig niets van. Zij vermaken zich wel. Ze dag en binnen 24 uur hebben ze allemaal nieuwe vriende Foto s: Arjan Reef en Gijs van Ouwerkerk.

11 SP5 Donderdag 1 september 2011 tie 2011 den maken dag borrel drinken op het komende studiejaar. De laatste dag volgende week het echte werk begint. De nieuwe eerstebreid kennisgemaakt met het studentenleven in Enschede n een vol introductieprogramma om ze wegwijs te maken. e dag werden de sjaars s avonds meteen ondergedompeld nd was het weer vroeg uit de veren voor de warming-up. e bestorming van de Bastille als afsluiting. Het concert op t mooie weer. Dat was vrijdag wel anders. De tent moest nd noodweer. Dan moet je improviseren en zit je ineens r van de Kick-In commissie weten. Een dieptepunt vond g geweest om de boel op te bouwen. Echt jammer, maar weer met een goed gevoel terug op de afgelopen dagen. ncier die niet op tijd is, dat soort dingen. De deelnemers komen alleen en eenzaam aan op zo n eerste introductien gemaakt. Dat is mooi om te zien.

12 SP6 Donderdag 1 september 2011 Niederländisch, bitte Niet alleen nieuwe Nederlandse studenten zoeken deze week hun weg op de campus. Ook enkele honderden Duitse eerstejaars proberen hun draai te vinden. Psychologie is als altijd favoriet bij onze oosterburen. Gekscherend wordt wel eens gezegd dat die studie beter in het Duits kan worden gegeven, omdat alleen de docent Nederlands spreekt. Student communicatiewetenschap Jutta Reinke deed onderzoek naar de integratie van Duitse studenten aan de UT. Die kan nog een stuk beter, maar dat vergt ook een inspanning van de Nederlandse studenten. Simone Kramer Nederland is voor aankomende Duitse studenten erg aantrekkelijk. De kwaliteit van onderwijs is goed, er is keuze uit 1560 opleidingen en er heerst een internationale sfeer. Voor een aantal studies waaronder psychologie, maar bijvoorbeeld niet de Engelstalige bachelors moeten Duitsers eerst het NT2-examen (Nederlands als tweede taal) halen voor ze mogen beginnen. Hierdoor hebben alle studenten een bepaald niveau van de Nederlandse taal en kunnen de Duitse studenten integreren met de Nederlandse. Jutta Reinke, student communicatiewetenschap Foto: Gijs van Ouwerkerk onderzocht hoe goed die integratie verloopt. Ze wilde weten welke vooroordelen Nederlandse studenten over de Duitsers hebben en in welke mate de Duitsers aan de UT geïntegreerd zijn. Er bestaan grote verschillen tussen goed en minder goed geïntegreerde Duitsers, zo bleek uit haar onderzoek. Christine Cramer is begonnen met haar vierde jaar Psychologie en is blij dat ze deze studie in Enschede volgt. In Duitsland is het door de numerus clausus moeilijk om psychologie te studeren. Het onderwijs is ook heel anders, hier aan de UT is het veel persoonlijker. Op de vraag of ze zichzelf goed geïntegreerd vindt, geeft ze aan dat ze in Enschede zowel Duitse als Nederlandse vriendinnen heeft en dat ze in gezelschap altijd Nederlands praat. Het is een stuk leuker en de taal gaat vanzelf. Soms praat ik tegen mijn Duitse vriendinnen Nederlands, omdat ik vergeet te switchen naar het Duits. Uit het onderzoek van Jutta Reinke blijkt echter dat veel Duitsers elkaar in de pauze of na de colleges opzoeken en Duits met elkaar praten. Minder dan de helft van de Duitse studenten die mee heeft gedaan aan het onderzoek woont samen met Nederlandse huisgenoten. Dit zorgt voor een grote verscheidenheid in de mate van integratie. Nederlandse huisgenoten zorgen voor een actiever studentenleven, een betere spreekvaardigheid en een beter contact met autochtonen en zijn daarom erg belangrijk. Eerstejaars student Julia Diekmann gaat International Business studeren en was afgelopen zomervakantie druk bezig met de taalcursus. Ik heb meegedaan, omdat ik het leuk vind om met Nederlanders te kunnen communiceren. Het is niet nodig voor mijn studie, maar ik merk dat ik het belangrijk vind om de taal te kunnen spreken in bijvoorbeeld een supermarkt. Ook aankomend psychologie student Ferhat Celik hoopt tijdens zijn studie goed met Nederlanders te kunnen communiceren. Ik studeer nu in Enschede, omdat het in Duitsland bijna onmogelijk is om met deze opleiding te beginnen. Ik weet nog niet of ik in Nederland zou willen blijven wonen, maar de cultuur spreekt mij in ieder geval erg aan. Hoe open en welwillend sommige Duitse studenten ook zijn, voor een succesvolle integratie wordt ook van de Nederlanders wat verwacht, benadrukt Reinke in haar onderzoek. Het moet van twee kanten komen. De Duitse studenten moeten hun best doen om zoveel mogelijk Nederlands te praten, maar ook de Nederlandse studenten moeten openstaan voor de Duitse. Voor Duitse eerstejaars is het bijvoorbeeld vaak lastig om een kamer te vinden in Enschede met Nederlandse huisgenoten. Het hebben van Nederlandse huisgenoten is heel belangrijk, want het vergemakkelijkt het hebben van contact met andere autochtonen en daardoor verbetert het de integratie, aldus Reinke. Integratie vergt openheid zowel van de Nederlanders als van de Duitsers en hierin kan nog veel verbeterd worden. Vooroordelen? Feiten? Sporadische waarheden? Dit zeggen de Nederlandse studenten in het onderzoek van Jutta Reinke: Duitsers: Gaan vooral met elkaar om Staan niet open voor anderen Praten Duits Hebben geen actief studentenleven ADVERTENTIE supporter en sponsor van DEMCON. Maak ambities waar. Als student aan de Universiteit Twente heb jij je eigen dromen en ambities. DEMCON kent deze als geen ander, want veel van onze medewerkers studeerden op dezelfde plek als jij. Inmiddels zijn we gegroeid tot een breed georiënteerde high-end technologieleverancier. En we blijven groeien, daarom zijn we op zoek naar gedreven, technische professionals. Wij staan bekend om onze hoogwaardige innovatie en veelzijdigheid in R&D-projecten. Geavanceerde technologieën worden dagelijks ingezet voor klanten als ASML, Bronkhorst High-Tech en Mapper. Onze producten en systemen worden wereldwijd toegepast. Onze dromen en ambities kunnen de jouwe worden en andersom. Volg je droom. Kijk snel op DEMCON highend technologieleverancier van mechatronische producten en systemen business units hightech systems en medical devices vestigingen in Oldenzaal, Eindhoven en Amsterdam 100 medewerkers Solliciteren kun je door je brief met motivatie en bondig C.V. te versturen naar Bert Verschoor, HR-manager, DEM1120_UTnieuws_advertentie_260x200mm_FC.indd :33

13 SP7 Donderdag 1 september 2011 Studenten richten radiozender Antigoon FM op Sinds deze Kick-in is er weer een nieuw radiostation om naar te luisteren. Een vijftal studenten van ASV Taste bedacht dat het wel een mooi idee zou zijn om tijdens de gehele Kick-in 24 uur per dag radio te maken. De oprichting van Antigoon FM, een internet radiostation dat live uitzendt tijdens de Kick-in, was een feit. Hoe kwamen jullie op het idee om Antigoon FM op te starten? Het idee voor het radiostation Antigoon FM ontstond tijdens het lustrum van ASV Taste, drie jaar geleden, toen Jeroen Labots en Jasper Broer het idee bedachten om tijdens het hele lustrum livemuziek uit te zenden. Een maand werd iets te lang en ook de apparatuur kon De radiomakers van Antigoon FM (Jeroen, Jasper, Ruud, Paul en Bas) hebben duidelijk lol in hun nieuwe baantje; dj tijdens de Kick-In. Arjan Reef toen niet geregeld worden. Het idee ging de ijskast in totdat Ruud Schreurs dit idee weer nieuw leven in besloot te blazen. Met zijn drieën gingen zij van start en op zoek naar apparatuur en extra DJ s. Via het werk van Jeroen en Jasper werd de apparatuur geregeld en met Paul de Waard en Bas van Baar werd het DJ-team aangevuld tot vijf man. Hoeveel luisteraars hebben jullie? Gemiddeld staat het radiostation op 30 computers aan. Vaak luisteren hele doegroepen of studentenhuizen naar de zender, dus de verwachting is dat er altijd wel 150 mensen naar onze radio-uitzending luisteren. De top ligt op 77 unieke luisterpunten. Wij gaan uit van vijf personen per luisterpunt, dus dan luisteren er toch meer dan 350 mensen. Wij krijgen ook tweets van oud-leden die in het westen van het land wonen en zelfs in Florida wordt ons station beluisterd. Wat is het hoogtepunt van de week? Het hoogtepunt van de week is toch de voetbalwedstrijd van Taste tegen Audentis. Wij zonden de wedstrijd uit met livecommentaar en dit werd door iedereen langs de kant en thuis met veel plezier geluisterd. Het dagelijks terugkerende hoogtepunt is om als er officieel bier gedronken mag worden. Dan luiden wij met zijn allen de MiBo in en blèren wij mee met K3. Mensen kunnen ons dan via de radio bier aanbieden en tot nu toe hebben wij al 266 biertjes van leden mogen ontvangen. Jullie hebben ook prijsvragen en eigen jingles? Jazeker! We hebben al vele mooie prijzen mogen verloten. Zo is er al twee keer een luchtgitaar uitgegaan en zijn er ook vele biertjes weggegeven. De biertjes worden toevalligerwijs vaak gewonnen door DJ Paul de Waard, waardoor ze in de studio worden bezorgd. We hebben ook een aantal jingles ingesproken die vaak terugkeren. Alles hebben wij zelf verzonnen en het is dus echt een week waar wij onze creativiteit de vrije loop laten. Hebben jullie nog toekomstplannen met Antigoon FM? Het doel is om ieder jaar weer een team samen te stellen dat Antigoon FM uit gaat zenden tijdens de Kick-in. Wij zijn ondertussen allemaal al ouderejaars, dus het is aan ons de taak om nieuwe enthousiaste mensen te vinden die het stokje over willen nemen. Aan het aantal reacties dit jaar lijkt dit mij geen probleem, dus volgend jaar kun je ons weer terug verwachten. ADVERTENTIE Student? Abonneer je nu op nrc.next en krijg 50 euro cash op je rekening Ga naar nrcnext.nl/student

14 Welkom op de ondernemende Universiteit Twente! Kom kennismaken met ondernemerschap! 13 september de Route Suc6 van ondernemers Geert Kolthof, oprichter Service2Media Het Enschedese bedrijf Service2Media is marktleider in het ontwikkelen van mobiele applicaties, o.a. voor de NS en de Rabobank. Op 13 september vertelt ondernemer Geert Kolthof hoe zijn bedrijf in korte tijd het snelst groeiende technologiebedrijf van Nederland werd en internationaal als voorbeeld wordt aangehaald. Zorg dat je erbij bent! Aanmelden en meer informatie via Wist je dat... UT-student Wouter de Vries met zijn bedrijf in webhosting en domeinnamen 1,5 miljoen euro omzet in een jaar? Jitse Groen tijdens zijn studie aan de UT startte met Thuisbezorgd.nl en nu in de Quote 500 staat? Herke Plantenga tijdens zijn studententijd startte met zijn secure datacenter Virtu, en het later verkocht voor 48 miljoen dollar aan het Amerikaanse Equinix? Jij ook de potentie hebt om in dit rijtje te komen staan? Ook ondernemen naast je studie? Kennispark Twente is de innovatiecampus waar je de juiste ondersteuning vindt. Kennispark Twente is een initiatief van advertentie studentenspecial_1.indd :58

15 Ter ere van het 50-jarig bestaan van de UT wordt er van 5 tot en met 23 september het Experiment in het Bos georganiseerd. Een van de activiteiten tijdens het Experiment in het Bos is het groots opgezette Open Huis op 17 september. Op de plattegrond vind je een kleine selectie uit alle activiteiten die te zien, doen en beleven zijn. Een mooi moment om eens bij collega s rond te kijken en je familie en vrienden te laten zien waar je werkt. Voor het volledige overzicht kun je terecht op hier vind je ook een leuke E-card om als uitnodiging te versturen. RONdLEIdINGEN Gidsen van het Vrijhof Cultuurcentrum en Studium Generale geven drie rondleidingen over de campus en lopen de Kunst en Architectuur route. Deze rondleidingen brengen je over de hele campus. Ze starten vanaf het O&O-plein en eindigen bij de Vrijhof. HORSTLINDELAAN democircus IN het SmaRTXP Lab Studenten en onderzoekers hebben in het Smart- XP lab een compleet circus gebouwd. Iedereen kan hier zelf aan de slag met allerlei games en spellen. Vooral erg leuk voor de kinderen. SEGway RIJLES Hoe werkt een Segway? En hoe moet je dit nieuwe vervoersmiddel besturen? Studenten van de opleiding Electrical Engineering leggen uit hoe je op de Segway moet staan en welke bewegingen je moet maken om vooruit en achteruit te gaan. het VIRTUaL REaLITy LabORaTORIUm Het VR-lab wordt gebruikt om creatief denken te stimuleren en besluitvorming vanuit verschillende perspectieven te vergemakkelijken. Het inspirerende lab maakt het mogelijk te presenteren en ideeën te bespreken met behulp van de nieuwste audio-en videotechnologieën. Kom kijken naar high-tech apparatuur zoals serious gaming tafels, een 3D-beeldscherm en nog veel meer. WEG DE HORST BOERDERIJWEG DE ACHTERHORST DE KNEPSE KOm UITwaaIEN IN de windtunnel In de windtunnel worden veel interessante stromingsproeven gedaan. Kom kijken wat hier gebeurt en voel hoe het is om in de stroming te staan. Kortom, op een wetenschappelijk verantwoorde manier lekker uitwaaien! DE ZUL HALLENWEG DE ACHTERHORST NaNOLabTOUR Laat je informeren over nanotechnologie. Medewerkers leiden je langs de laboratoria en de cleanroom. Onderweg kom je van alles tegen. Ontdek waarom zo n speciaal gebouw en laboratorium voor deze technologie van de toekomst nodig is. HENGELOSESTRAAT ENERGy dome Zuinig omgaan met energie en inzetten van nieuwe energiebronnen staan centraal in de EnergyDome. Er wordt op interactieve wijze uitgelegd hoe biomassa en zonneenergie ingezet kunnen worden om in de energiebehoeften van de toekomst te voorzien. Ook wordt uitgelegd hoe we met slimmere huishoudelijke apparaten, beter gebruik en betere distributie van energie, optimaal gebruik kunnen maken van deze energie (smart grids). LaNd OF confusion Je denkt dat wat jouw ogen zien echt is, maar dat is niet altijd waar! Benieuwd hoe dit werkt en hoe we jou kunnen foppen zonder dat je het door hebt? In deze dome voer je verschillende opdrachten uit en kom je erachter dat niet alles is wat het lijkt. Stilstaande beelden komen tot leven, je ziet kleuren die er niet zijn en vormen veranderen waar je bij staat. De zogenaamde optische illusies houden je brein voor de gek door informatie te geven die in je hoofd een verkeerde reactie teweegbrengt. UT TOPPERS aan het woord College carrousel van vooraanstaande UT wetenschappers over uiteenlopende onderwerpen.

16 8 Donderdag 1 september 2011 STARDATE Stap in de (denk)wereld van een UT-hoogleraar en neem een voorproefje op de (nabije) toekomst. Een ingezonden stuk, geïnspireerd op Route14+. Met een kritische ondertoon en een vette knipoog. Captain s log, stardate u. We hebben vandaag de regio Twente bereikt, vroeger een gebied met een meer dan gemiddelde intelligentie. We gaan op onderzoek uit naar de restanten van dit eens zo hoog aangeschreven technologisch bolwerk. We lopen langs het voormalige Checkpoint Charlie. Onze scanners voor intelligente levensvormen geven aan de linkerkant geen noemenswaardige uitslag; we gaan daarom rechtsaf 10.00u. We bereiken een laag gebouw met nog enkele rode muurplaten. Het merendeel van de wanden is echter verdwenen; het lijkt wel alsof er een meltdown is geweest. Binnenin is echter een nieuwe structuur neergezet, de oude cleanroom is verdwenen. Studenten lopen in en uit, elk in aparte hokjes. Het lijkt een grote simulator te zijn, echte experimenten zijn te duur geworden 12.00u. We komen in een groot gebouw van vier etages dat een soort vervormde rechthoek is. Onze scanners geven hier helemaal geen teken van leven meer. Binnen is het echter toch behoorlijk druk. Het blijken allemaal robots te zijn; die zijn veel goedkoper, spreken niet tegen, en zijn gemakkelijk weg te bezuinigen. Wacht! We detecteren toch een vorm van leven in het gebouw! Het blijkt rector EB te zijn die eens per jaar alle robots een klopje op de schouder komt geven. High tech, human touch 14.00u. Een van onze mannen is in de koelcirkel afgedaald. Daar vinden we de zwarte dozen die hopelijk enig licht gaan schijnen op wat hier gebeurd is. De dozen lijken van een voormalig wetenschappelijk directeur te zijn, maar de opname is slecht; er zijn nog slechts flarden te beluisteren: we wachten met angst en spanning af wat dit jaar weer gaat komen afgelopen jaar anderhalf miljoen moeten bezuinigen is dat een keuze voor onze sterktes?... heb grote twijfels het instituut [krrrr] as we know it zal ophouden te bestaan Aaah! Mijn grote angst!! Daar komt-ie weer: de enorme kaasschaaf!... [krrr, piep-piep-piep]. Daarna niets meer 17.00u. We hebben genoeg gezien. Voor de komende eonen hoeft hier geen technologische ontwikkeling meer verwacht te worden. Beam me up, Scotty! We re ready for take-off, to boldy go where no man has gone before Jurriaan Huskens Hoogleraar TNW ADVERTENTIE Studentenrestaurant De Waaier Maandag 5 september Varkensschnitzel, kipspies, vegetarische spies Champignonsaus, shaslicksaus Gemixte groente, sperziebonen Gekookte aardappelen, frites Dinsdag 6 september Gegratineerde koolvis, beenham, gevulde paprika Hollandaisesaus, honing-mosterdsaus Doperwten, schorseneren Gebakken aardappelen, aardappelpuree Woensdag 7 september Bonenschotel, kippenpoot, vegetarische schnitzel Paprikasaus Boterboontjes, broccolimix Frites, gekookte aardappelen Donderdag 8 september Kip cordonbleu, gehaktbal, omelet met champignons Jus, tomatensaus Mix groente, romanobonen Pommes croquettes, gekookte aardappelen Samenwerken Vrijdag 9 september Penne, kibbeling Carbonara saus, dille saus, vegetarische tomatensaus Doperwten, sperziebonen, frites Restaurant De Stek Mag ik aan u voorstellen: Universiteit Leiden, dé universiteit van Zuid-Holland met dependances in Leiden, Den Haag, Delft en Rotterdam. Een fusie-universiteit, voortgekomen uit de Technische Universiteit Delft, Erasmus Universiteit Rotterdam en de 'oude' Universiteit Leiden, die met studenten en medewerkers in een klap de grootste van Nederland is. Bovendien een universiteit die qua onderzoek direct in de top komt van universitaire ranglijsten, zoals de Times Higher Education, waar men alleen waarde hecht aan het feit dat hun instelling dat jaar goed scoort. Volgens bronnen van de NRC zullen de collegevoorzitters van de drie universiteiten deze fusie tijdens de opening van het academisch jaar bekendmaken en moet deze fusie binnen zes jaar plaats hebben gevonden. Hoewel deze (voorgenomen) fusie een enorme verandering van het hogeronderwijslandschap in Nederland zal betekenen, komt het niet uit de lucht vallen. Het is een gevolg van het rapport Differentiëren in dr ievoud van de Commissie Veerman, dat in de lente van 2010 gepresenteerd werd en waarvan het sleutelwoord profileren is. Eén van de manieren om dit te interpreteren is om zich te profileren als topuniversiteit en daar is massa voor nodig. Wat dat betreft is een fusie van Leiden, Delft en Rotterdam geen verrassende stap, en in diverse media-uitingen afgelopen jaar werd al gehint naar een 'verregaande samenwerking' tussen deze drie instellingen. Deze ontwikkeling staat niet op zich. Ook die Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam zijn bezig met het onderzoeken of 'een alliantie tussen beide instellingen zinvol is', al is begin juli UvA-voorzitter Karel van der Toorn opgestapt, naar het schijnt omdat hij vond dat het proces tot fuseren/samenwerken met de VU niet snel genoeg ging. Direct doet dit vele vragen rijzen: Wat betekenen deze ontwikkelingen voor de Universiteit Twente? Moeten wij ook gaan fuseren met andere hogeronderwijsinstellingen? Wat wordt ons profiel dan? Wie zijn onze compagnons en wie zijn onze concurrenten? Allemaal belangrijke vragen waar het College van Bestuur en de UT-gemeenschap nog dit collegejaar antwoorden op moeten formuleren, want de druk uit Den Haag is al voelbaar, zowel qua onderwijs als onderzoek. Een deel van deze vragen laat zich beantwoorden door RoUTe14+, maar vooralsnog beperkt dit zich tot algemeenheden. We willen ons profileren als High Tech, Human Touch. Dat lijkt mij een profiel met potentie, technologie wordt steeds meer pervasive en moet dus ook bruikbaar zijn voor niet-ingenieurs, maar hoe zorgen we dat de UT haar pretenties ook waarmaakt? Kortgezegd: Wat maakt de nieuwe faculteit MB&GW High Tech en wat is de Human Touch van een instituut als MESA+? Ook op het gebied van allianties is nog genoeg te bediscussiëren. Binnen universitair Nederland maakt de UT deel uit van twee allianties: 3TU, een federatie met Eindhoven en Delft, en NONed, kort voor Noord-Oost Nederland, een alliantie in kinderschoenen met Wageningen, Nijmegen en Groningen. Heeft 3TU nog een toekomst, nu Delft zich focust op Leiden en Rotterdam en Eindhoven binnen de federatie vooral voor trammelant zorgt? En hoe gaat NONed zich ontwikkelen? Ruilen we af en toe een professor met Wageningen, of zijn we over een paar jaar NONed locatie Twente? De UT staat dus voor een vol programma dit jaar. Er zijn een hoop vragen, waarvan de antwoorden een flinke impact gaan hebben op de toekomst van de Universiteit Twente. Wat mij betreft mag de discussie per direct losbranden. Niet alleen in de kamertjes van de Spiegel en de Vleugel, maar ook in alle gebouwen rond het O&O-gebied. Dát is het gebied dat van de UT een universiteit maakt. Dáár doen wetenschappers onderzoek en volgen studenten onderwijs. En als de professoren van nu en van de toekomst goed samenwerken, ben ik ervan overtuigd dat dáár de toekomst van de UT veiliggesteld kan worden. Beer Sijpesteijn, student Informatica Week 36 maandag 5 sept. t/m vrijdag 9 sept. Hap aan de tap 6,95 Hollandse biefstuk met gebakken uiringen Frites en rauwkost salade Koffiecorner Bastille In gebouw de Bastille is vanaf maandag 22 augustus onze koffiecorner geopend! Kom gerust langs voor een heerlijk kopje koffie, een muffin, een vers gelegd broodje of iets anders uit het brede assortiment. Elke dag is de koffiecorner geopend van uur, op vrijdag sluit de koffiecorner om uur. Tot ziens in de Bastille! Faculty Club Zoals gewoonlijk verandert Faculty Club regelmatig zijn kaart en werkt op die manier seizoensgebonden. For the English menu: studentenrestaurant Voor informatie + openingstijden: UT-Catering: Reserveringen Faculty Club en De Stek online via

17 9 Thursday 1 September 2011 WHAT'S NEW GOGBOT Enschede s annual GOGBOT festival takes place on 8-11 September. The festival for music, art and technology employs the unusual theme: Data-Panic, YouTube-poop, Japanoiiid! GOGBOT sheds light on economic, cultural and social implications of today s speedy technical development. Art and music from Japanese artists, such as Ryoji Ikeda and Maruosa, feature. The GOGBOT festival won the Dutch National Event Prize last May and attracts on average 20,000 visitors. The event is held in the city center. Reduced fees International Bachelor and Master s students can participate in university language courses against the same rates as Dutch students starting this month. In practice, the reduction in fees for most English and Dutch courses keeps the cost to 25. ITC students are an exception to the rate changes and still pay the normal course fee. Surf to utwente.nl/ so/tcp/ for further details and to register. Taste of Twente Enschede s city center transforms into a large open air restaurant from Friday 2 September until Sunday 4 September. During the Proef Eet (Taste Eat) event more than 30 restaurants offer visitors the opportunity to taste their food at market stalls for just a couple of Euros. Other attractions include fashion shows, street performances, tastings of wine products made in Twente, typical Dutch smoked ham and cheeses, a 50 meter-long wall of fresh fruit for on-the-spot smoothies and an exotic cocktail bar. Foreign students The number of foreign students studying in the Netherlands rose from 7% to 10% over the past five years, according to figures released by the Dutch international education organization (NUFFIC). Last academic year one in ten students at Dutch research universities came from abroad. Most foreigners are Germans at the top of the list with 46%, followed by China and Belgium. The total number of foreign students in the Netherlands is 81,700 who come from 61 different countries. Read the full report on the topic at nuffic.nl Workshop: Caty Asscher Clinical psychologist and consultant Caty Asscher will be guest speaker at a workshop entitled Competition: pleasure or pain? on Tuesday 6 September from 1pm to 5pm at the Drienerburght building. Asscher has extensive experience working with top Dutch businesses and people in senior and top management positions. Her main focus is on coaching, career counselling, team development and organizational change processes. Join the workshop by sending an to nl or read more on the activities of the Female Faculty Network Twente on ther website. As consumers become more aware of what plays behind the scenes in corporations through interaction on the Internet, whether it be unethical working practices or policies harming the environment, there seems to be a growing demand for institutes of higher learning to conduct research on the topic of ethics and social corporate responsibility. The Dutch love to celebrate everyone s 50th birthday as a milestone, calling it an Abraham (for men) or Sara (for women). This year the UT also has the honor of turning fifty in style. And we re all invited! Lustrum 2011 opened in January with a New Year reception for students and staff and selection of Campus Poet Laureate, Egbert van Hattem. Since then the festivities have included stimulating scientific, cultural, and sporting events. On Monday, 5 September the party continues with three special weeks of celebrations across campus. Science in Domes: Experiment in Het Bos Fourteen domes will soon dot the campus where you will be challenged to think scientifically and be amazed by the technical expertise at the UT. This unique event called Experiment in Het Bos (Experiment in the Woods) will offer you a chance to enter 14 different scientific worlds, from robotics to analyzing your water footprint. You can spy on Mother Earth from a satellite in the Geo Dome, fly through galaxies in the Cosmos Dome, and then wander over to the Land-of-Confusion Dome for some optical illusions. Ever International page Coordinator: Robbin Engels/UT-Nieuws Contributors: Catherine Ann Lombard, Marloes van Amerom, Egbert van Hattem and Leila Nahidi Azar Send press releases, comments and suggestions, For previous editions, see: Corporate world: it s smart to act responsibly Nobel Prize-winning Economist Milton Friedman s philosophy that the social responsibility of business is to make larger profit wanes as the absolute view of today s business model. Companies can still turn a profit while adhering and voluntarily going beyond environmental policies, says Laura Franco- Garciá. She conducts research on the environmental activities of those companies that perform in order to approach a balance among business, people, planet and profit within the industrial sector. Juan Sherwell, 34, dean at EGADE business school, told how the exchange with Twente took root: I met Laura several years ago in Mexico where we explored different possibilities for student mobility, faculty mobility and joint research programs. Most of the MBA student participants in the short course work at multinational companies, for example, Coca-Cola, the German company Festo and Sigma. Other MBA students are entrepreneurs and own their own companies. Changes in Mexico In the greater Mexico City metropolitan area, there are 22 million inhabitants coexisting with the environment. According to the Dean, key issues for this area are to lower pollution and for companies to use natural resources and act in a sustainable way. The dean of EGADE Business School and 33 MBA students from the Technológico de Monterrey University participated in a short four-day course with lectures and tours to Twence, a semi-private waste incineration facility, and the Grolsch beer company. Photo: Gijs van Ouwerkerk A few years ago, Sherwell made it a requirement for students enrolled in his business school to take a mandatory course: All students incorporate in their final research project a component of corporate social responsibility. One of his MBA graduates, who came in the first group of 18 students to take part in the short course in Twente last year, became director of a bottling plant. In a short time, he was able to implement corporate policy to reduce waste and also lower costs. Franco-Garciá recognizes the major roadblock to make effective changes is stuck in the implementation phase: I believe when you plant the seeds of awareness, they will grow in the hearts of people to make changes. wonder what you could build with concrete if it were light enough? Be sure to check out the Betonkano (Concrete Canoe) Dome. Finally, stop by the Proefjes Dome (literally the Taste Dome) to get your own hands dirty in the experimental fun. Don t be shy. Every dome has its own experts ready to provide assistance and explanations. For more info, see Experiment in Het Bos. Cultural: Theatre with Imagination With the support of art, community and culture group Stichting ACCU, UT staff and students are offering a spectacular theatre program. You ll be able to catch interactive performances, theatre, music and dance at various locations on campus. A range of different art disciplines will be combined with demonstrations of sporting prowess and technological feats. From 12 through 15 September starting at 6:45pm, you will be treated to special performances on campus, and the Domes will also be open during those evenings. Entrance is free and everyone is welcome. See Theatre Performances. Animal Bones and Sculpture that Transforms Itself Strolling in the woods, artist Ivo Kamphuis finds dead animals caught in traps and detests how they have died. But using their I want to facilitate change and teach future decision makers in companies how it can be done. Dutch model Sherwell commented after his tour of Twence, a semi-private waste incineration company: When you walk inside the plant and watch the recycling process, you think to yourself: It s so clean and efficient. We think it s fantastic how almost everything gets recycled in the Netherlands. In agreement, Franco-Garciá explained that waste materials can be burned and turned into a source of energy. Captured energy can be in turn sold in the market and most companies are eager to invest in high technology to balance environmental bones and other remnants, he creates fairy-tale creatures and hybrids from a different and better world. You can enter this world in the Exhibition rooms at the Vrijhof from 12 September and October, 9am to 4pm. Kamphuis will also create a floating sculpture in the pond behind the Vrijhof that will change in 50 weeks an Experiment in the Woods II. On Monday, 12 September at 4pm, Feya Wouda will open Kamphuis expo and Campus Manager policy and the company s bottom line. In 2012, the senior researcher and fellow colleagues plan to explore target campus locations in Guada lajara, Queretaro and Merida, Mexico, in order to create a larger network, increasing short-term exchanges with the university s Centre for Studies in Technology and Sustainable Development (CSTM). Shortly in the fall, she said, Chinese students from the Xidian University will attend a similar short course to examine the Dutch example and learn how to incorporate ethical and socially responsible components in a business model. Robbin Engels Science, culture and sport captivate campus Go to Facebook and take your pick. As part of the Lustrum 2011, four student associations are competing for the winning High Tech Human Touch T-shirt design. Photo: Gijs van Ouwerkerk Patrick Welman will present the UT Art book, which has photos of all the sculptures on campus. Creativity: T-shirt Challenge Perhaps you saw them hanging in the Bastille window, so why not vote on your favorite? The UT motto High Tech Human Touch has been artistically captured on T-shirts by four different student groups: AEGEE-Enschede, DSCC/ DJCR Audentis et Virtutis, C.S.V. Alpha and A.S.V. Taste. All profits from the T-shirt sales will be used to support UT student groups and student activities. To vote, go to UT Shirt Challenge Facebook and click Like. Each shirt must have 600 Likes before being available for purchase. Note that you have to first Like the general page before you can Like one of the four designs. Sport: Swinging Times Polish your golf clubs. On two Thursdays (8 September and 6 October), you can participate in a tournament at the Driene Golf Club at 1pm. The competition will consist of 16 players at a time and the fee is \ The competition will be in the form of Stableford. For more info, see Golf Tournament. Visit utnieuws.nl to look at T-shirt designs. Catherine Ann Lombard

18 10 Donderdag 1 september 2011 Foto s en films in Beeldbank Het bezoek van Prins Claus in 1967, een sportdag in 1969, de studentenbezetting van De Spiegel, maar ook portretten van markante hoogleraren en UT-medewerkers zijn voortaan op te zoeken en te bekijken in de Beeldbank van UT. Deze database voor foto s en films over vijftig jaar UT-geschiedenis is opgezet en wordt beheerd door de dienst Bibliotheek & Archief. Maaike Platvoet We zijn natuurlijk nog een jonge universiteit, en daardoor ontbrak het waarschijnlijk lange tijd aan historisch besef, vertelt Joke ter Hellen, hoofd bedrijfsvoering van de dienst B&A. Toch verbaasde ik me een jaar of drie terug over het feit dat er zo weinig foto- en filmmateriaal op een professionele manier was gedigitaliseerd en centraal gearchiveerd. Zo was er een doos met 16mm films, waar de azijnlucht vanaf kwam. Doodzonde. En dat moest anders, vonden we bij B&A. Ook foto's van de sportdag 1969 zijn te vinden in de Beeldbank. Want als UT zijn we wel verantwoordelijk voor dat materiaal. Ik ben toen bij verschillende partijen wezen lobbyen, en kreeg het via ADVERTENTIE een kleine subsidie voor elkaar om de Beeldbank op te zetten. Die 16mm films van de UT zijn inmiddels gedigitaliseerd 7 september uur en te bekijken in de nieuwe database. Het oorspronkelijke materiaal wordt onder juiste omstandigheden bewaard door een professionele organisatie. De vele foto s in de Beeldbank zijn afkomstig uit diverse collecties. Zo komt een groot deel van het werk van UT-fotograaf Jan Hesselink, die in december 2010 met pensioen ging. Maar ook is via de beeldbank het fotoarchief van UT-Nieuws te bekijken, de architectuurfoto s van Studium Generale directeur Peter Timmerman en de kleurenfoto s uit het pas verschenen boek De Nieuwe Campus. Alle foto s zijn op te vragen. Voor het materiaal met een watermerkje moet contact worden opgenomen met de beheerders. Ter Hellen: De Beeldbank omvat nog lang niet al het foto- en filmmateriaal dat in de loop der jaren van de UT is gemaakt. Wij weten dat ook veel in privé-bezit is van medewerkers, of van faculteiten. Ook dit materiaal zouden wij graag willen digitaliseren en gebruiken voor de Beeldbank. Het is hoe dan ook de ambitie van B&A om de database uit te bouwen met nieuwe archiefstukken, bijvoorbeeld wetenschappelijke output. Je moet de Beeldbank zien als een veilig opslagplaats. Of iets wel of niet openbaar moet, is dan aan de eigenaar van het materiaal. Hoewel de Beeldbank dus nog veel verder uitgebouwd kan worden, is Ter Hellen van mening dat het nu al een aardig tijdsbeeld geeft van de geschiedenis van de UT. En dat moet je koesteren. Grote universiteiten hebben vaak hun eigen museum, dat hebben wij ook niet. Maar we moeten er ook voor waken dat de wet van de remmende voorsprong gaat werken. Het minste dat we kunnen doen, is zuinig zijn op het materiaal dat we al wel hebben. De site van de beeldbank is: Kom ook naar het live optreden van RS in Carré (diagonaal)! Oude herinneringen ophalen tijden reünie Meer dan zeventig oud-ut-studenten van het eerste uur komen volgende week vrijdagmiddag, 9 september, bij elkaar op de reünie in het kader van het vijftigjarige bestaan van de Universiteit Twente. De eerste lichting studenten begon in 1964, drie jaar na de officiële oprichting in Toch hoort een reünie thuis in het rijtje van festiviteiten rondom de vijftigste verjaardag van de onderwijsinstelling, laat UT-medewerker Joe Laufer van de organisatie weten. Er komen mensen uit Amerika en Engeland speciaal voor deze bijeenkomst naar Enschede. Niet iedere deelnemer is overigens alumni. Een deel van de aanwezigen is in 1964 wel begonnen aan een studie, maar maakte de opleiding nooit af. De jaargenoten krijgen onder meer een rondleiding over de campus gevolgd door een presentatie van promovendus Jorrit de Boer in de Agora. Hij deed onderzoek naar de geschiedenis van de UT. De reünie wordt afgesloten in de Faculty Club waar oude tijden weer zullen herleven onder het genot van een borrel. ADVERTENTIE WORD ONDERNEMER VAN JE EIGEN LOOPBAAN!

19 11 Donderdag 1 september 2011 Nadenken over de googlification van de wereld Van 8 tot en met 11 september barst het Gogbot festival weer los in het centrum van Enschede. Zo n 200 kunstenaars en internationale artiesten hebben zich laten inspireren door het thema Data-Panic, YouTube-Poop en Japanoiid. Onder hen ook studenten Creative Technology die de hele zomer fanatiek hebben doorgewerkt. Ingrid Szwajcer Tweedejaars student CreaTe Inéz Meyer: In april hebben we van de organisatie de opdracht gekregen om iets te doen met het thema googlification en information overload. Een interessante opdracht waarbij we veel inzicht hebben gekregen in de macht van internet en hoeveel Google eigenlijk over iedereen weet. Ga maar na: onze Google mailaccounts met bijbehorende agenda s, blogs, webpagina s en documenten en YouTube zijn allemaal met elkaar verbonden via Google. Google mag informatie aan derden doorspelen en doet dat ook al dat nodig is. Best een eng idee, vindt Inéz. C U L T U U R KIJK VOOR DE CULTUURAGENDA OP: De gigantische hoeveelheid informatie op internet en het slechte weer in Nederland inspireerde de studenten tot de creatie van de kunstzinnige installatie InfoStorm. De information-overload op internet hebben we gevisualiseerd in een soort dataregen met behulp van een beamer en rookmachine. Om jezelf te beschermen tegen de information-overload, kun je op internet gebruikmaken van een zoekmachine zoals Google search. Dat hebben we weergegeven als een paraplu. Ga je als bezoeker onder de paraplu staan in de dataregen, dan sta je in de gefilterde informatie, legt Inéz uit. Dit project laat ook zien dat Google veel invloed heeft op wat je wel en niet ziet op internet. Een meer edgy project is Google Birth, een Google applicatie uit het jaar Onder het motto in 2000 we reinvented the internet. Now we reinvented you kunnen mensen hun ideale baby creëren. Een breeding chamber met daarin iets wat een embryo voorstelt, is Inéz Meyer, tweedejaars student CreaTe: 'We willen op Gogbot laten zien hoeveel invloed internet heeft, met name Google. Ingrid Szwajcer verbonden met de computer. Als ouders kun je je het kind customizen naar je eigen wensen: het geslacht, iq, kleur van de ogen, noem maar op. Inéz: We hebben dit project bedacht om mensen bewust te maken van de mogelijkheden van Google en de technische innovaties in de toekomst. Ook willen we mensen aan het denken zetten of het nu al niet te ver gaat met de googlification van de wereld. De opening van Gogbot is op donderdag 8 september vanaf 20:00 uur op de Oude Markt. De toegang voor het festival is gratis, met uitzondering van het muziekprogramma in ATAK. Info: Het Baywatch-gevoel van Piranha Rescue S P O R T Uitslagen en ander kort sportnieuws verschijnen online. Stuur leuke, actuele foto s voor de website naar Om als reddingsbr i- gade het Rutbeek te bewaken zijn ze nog te klein, maar de nieuwe Rescue-tak van zwemverenig ing Piranha begint dit seizoen al wel met wedstrijden. In het begin Eerste Hulp Aan Drenkelingen, later misschien ook Baywatchachtige events met rescue boards. Initiatiefnemer van Piranha Rescue, Stan Peters, is van jongs af lid van een reddingsbrigade. Zwemmen leerde hij in een zwembad, maar vanaf zijn zevende is hij lid van de binnenwaterbrigade in Echt (Limburg). Begrippen als droog redden en nat redden zijn voor hem gesneden koek. In het eerste geval probeer je iemand vanaf het droge met een reddingsklos naar de waterkant te halen. Nat redden betekent zelf het water in en iemand zwemmend vervoeren, legt de derdejaars student geneeskunde uit. Er zijn diverse diploma s te halen. Bij Piranha Rescue beginnen ze nu met Life Saver 1, en uiteindelijk kun je Life Guard worden. Dan mag je, net als Stan, als strandwacht werken aan de Nederlandse kust. Deze zomer zat hij op Texel. Met als tegemoetkoming kost en inwoning liep hij drie weken wacht op het eilandstrand. Het zou mooi zijn als we met Piranha uiteindelijk het Rutbeek als bewakingsgebied kunnen beheren. Nu zijn we daarvoor nog te klein. Om elk weekend in de zomer te bewaken, heb je minimaal veertig actieve leden nodig. Piranha Rescue begon officieel in maart van dit jaar en telt elf leden. We hebben pas tijdens de Kick-In aan serieuze werving gedaan. Op maandagavond traint het rescueteam in het zwembad. Stan is één van de instructeurs die onder supervisie van de nationale bond zwemmers opleidt voor de verschillende diploma s. Daarnaast gaan ze meedoen aan brigadewedstrijden. Stan deed dat tot zijn zestiende ook fanatiek. In zijn laatste jaar werd hij zelfs allround Nederlands kampioen bij de junioren. Ik trainde twee tot drie keer per week. Na een blessure moest ik stoppen. Toen ik in Enschede kwam studeren, begon het weer te kriebelen. Hier was nog geen reddingsbrigade, vandaar dat ik uiteindelijk met een oprichtingsplan naar het bestuur van Piranha ben gestapt. Wedstr ijden tussen verschillende reddingsbrigades zijn er in diverse soorten, vertelt Stan enthousiast. Bij de pool events gaat het erom in een zwembad zo snel mogelijk een afstand af te leggen en daarbij allerlei opdrachten uit te voeren. Bijvoorbeeld onder een hekje door zwemmen of een baan onder water zwemmen, een pop opduiken en doorzwemmen. Piranha zal in eerste instantie vooral aan EHAD-wedstrijden meedoen. Dat staat voor Eerste Hulp Aan Drenkelingen. Met je team los je in een zwembad allemaal scenar io s op. Daarbij word je beoordeeld door een technische jury en een medische jury. Er is bijvoorbeeld een ongeval Water heeft voor Life Guard Stan Peters weinig geheimen. Foto: Gijs van Ouwerkerk gebeurd, er ligt een auto met mensen erin in het zwembad. Je moet dan zo goed en zo veilig mogelijk de mensen redden. De echt zware wedstrijden volgen misschien later. Dat zijn de ocean events. Een beetje het Baywatchidee, glimlacht Stan. Het draait om snelheid, behendigheid en kracht. Met ons rescue board, een soort grote surfplank, moeten we dan peddelen en mensen uit het water halen. Of er is een beachrun van twee kilometer door mul zand. Deze wedstrijden zijn sterk gericht op de praktijk. Je ziet allemaal situaties die je ook kunt tegenkomen op het strand. Naam Leeftijd Studie Sport Vereniging Stan Peters 21 jaar technische geneeskunde Reddingsbrigade ZPV Piranha, afdeling Piranha Rescue

20 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente 12 Donderdag 1 september 2011 Studentenleven Weekblad van de Universiteit Twente nummer 22 - Donderdag 1 september 2011 UT N I E U W S Corporate world: it s smart to act responsibly Cellen tellen voor hiv-diagnose Puzzelen met botten en schedels InternatIonal page Deze krant woensdag- avond al digitaal lezen? GA NAAR: Pas op, hier komen Sara en Emir. De twee kamelen stappen deftig over de campus. Wie wil, kan opstijgen. De woestijndieren zijn aangerukt voor het crossing border evenement van de introductie, gisteren op het Ganzenveld. Studenten konden kennismaken met het internationale karakter van de UT. Studentenverenigingen presenteerden hun land met traditionele spelletjes of activiteiten. Deelnemers konden het Afrikaanse mens-erger-je-niet alancho spelen of meedoen aan een workshop salsadansen.vandaag is de laatste dag van de Kick-in. Na de wereldrecordpoging Twister is er een goededoelenloterij en wordt de intro afgesloten met eindfeest op de campus. Foto: Arjan Reef ut-nieuws gaat verder als magazine Meer nieuws en meer verdieping UT-Nieuws, al 40 jaar het onafhankelijke weekblad van de Universiteit Twente, houdt op te bestaan. op donderdag 13 oktober verschijnt de laatste editie. Het weekblad maakt plaats voor een maandelijks magazine, met achtergrond, opinie en grotere interviews. Het snelle nieuws en de verslaggeving van activiteiten wordt dagelijks door de redactie online gezet. Internet wordt dus onze nieuwe krant, zegt hoofdredacteur Ditta op den Dries, sinds 1 juni de opvolger van Bert Groenman. Ze legt uit dat er aan dit besluit drie redenen ten grondslag liggen. Vernieuwing, verdieping en bezuiniging. De redactie van UT-Nieuws wil graag aansluiten bij alle ontwikkelingen in het crossmediale krantenlandschap. Dat zijn we ook aan het inspirerende en innoverende karakter van de UT-omgeving verplicht. Meegaan met nieuwe ontwikkelingen, méér gebruikmaken van het internet en vaker social media inzetten om nieuws te delen. Naast deze vernieuwing wil UT-Nieuws ook een verdiepingsslag maken. Het nadeel van een weekblad is dat nieuws lang niet altijd vers gebracht kan worden. Bovendien maken we het weekblad met een klein team en dat heeft tot gevolg dat we onze ambities niet in elk verhaal waar kunnen maken. Verhalen moeten snel op de plank komen. In ons nieuwe maandelijkse UT-Nieuws magazine kunnen we meer tijd aan de artikelen besteden. Onze ambitie is om daar een kwaliteitsslag te maken. Het magazine wordt gevuld met achtergrondverhalen, reportages, opinie en grote interviews. De eerste editie van UT-Nieuws magazine verschijnt in de eerste week van november en staat geheel in het teken van het 50-jarig bestaan van de Universiteit Twente. In de maanden daarna komt het magazine elke eerste donderdag van de maand uit. Het december/ januari-nummer en het juli/augustus-nummer worden, vanwege de vakanties, gecombineerd. Met de maatregelen wordt ook een bezuinigingsslag gemaakt en daarmee draagt UT-Nieuws haar steentje bij aan de opgelegde taakstelling vanuit de rijksoverheid. Maar de redactie van UT-Nieuws is geenszins in mineurstemming. De laatste restyling van het UT-Nieuws is al geruime tijd geleden. Het was hoog tijd om het blad kritisch tegen het licht te houden. We nemen een forse stap, maar wel een stap voorwaarts. Er liggen kansen en uitdagingen, waarvan het bloed van de UT-Nieuwsredactie sneller van gaat stromen, aldus Op den Dries. Het maken van themakranten en het houden van debatavonden, liefst in samenwerking met De Twentsche Courant Tubantia en RTV Oost, zijn eveneens actiepunten. Ze beseft dat een deel van de UT-ers het verdwijnen van de weekkrant zal betreuren. Begrijpelijk. Elke donderdag lag UT-Nieuws in de bakken, daar kon iedereen de klok op gelijk zetten. Maar alles heeft een houdbaarheidsdatum, óók ons zo geliefde product. Er is een stevige band opgebouwd met lezers. Die blijft, wat ons betreft. We blijven ons werk doen zoals de lezers het de afgelopen 40 jaar van de redactie van UT-Nieuws gewend was, onafhankelijk, kritisch, betrokken en volgens journalistieke principes. En doordat we inzetten op dagelijkse nieuwsgaring krijgen lezers eerder méér nieuws dan minder. ADVERTENTIE Mini seminar: Searching for Smart grids on our campus albert Molderink and Maarten arentsen will be challenged to bridge their field of expertise both high tech and human touch on the subject. September 15, from 12.30, ravelijn 2501 The mini seminar can be attended for free by everyone. To sign up: Over en... Aapjes Keuring Ook de heren van dispuut Qnødde genoten zichtbaar van de Kick-Inn. Op de eerste inschrijfdag, werd de nieuwe aanwas vanaf een hangbakje bekeken. Onder het genot van een biertje, uiteraard. Disputen staan er om bekend nieuwe leden streng te keuren, wat uiteindelijk natuurlijk uitmondt in een stevige ontgroening. De eerstejaars die bij Qnødde door de selectie komen, wensen wij veel succes. Volgend jaar mogen jullie op dat bankje. Beloofd. Foto: Arjan Reef voor SPEK & BONEN Eenpanspasta 15 minuten Voor als je eigenlijk geen tijd hebt om te koken. Of gewoon geen zin. Of als je nog maar één schone pan hebt. Of als je überhaupt maar één pan hebt. Als je maar 1 pit vrij hebt om op te koken. Of als je eigenlijk (nog) niet kunt koken. Of als je geen zin hebt in veel afwas. Kortom, voor alle nieuwe eerstejaars en ieder ander die met minimale inspanning een lekkere eenpersoonsmaaltijd wil maken, starten we dit nieuwe collegejaar met een paar snelle, makkelijke eenpansgerechtjes. De eerste in de serie is een snelle pasta met een saus die je niet apart hoeft te koken, maar zo door de warme pasta kunt roeren. Schrik niet van de lange ingrediëntenlijst,dit kun je aanpassen op basis van wat je in huis hebt. Benodigdheden voor 1 persoon gr pasta - 50 gr verse geitenkaas - 2 tl bruschettakruiden el zwarte olijven - 1 el kappertjes - 4 zongedroogde tomaatjes - een kleine courgette (250 gr) - peper, zout, olijfolie Bereidingswijze Breng een liter water aan de kook. Zoek onderhand een groot diep bord, of liever nog een grote kom/ schaal waarin je de ingrediënten voor de saus kunt mengen en vervolgens je pasta uit kunt eten. Snij de courgette in blokjes. Zodra het water kookt voeg je pasta hieraan toe met een snuf zout. Kijk op de verpakking hoe lang deze moet koken. Voeg 4 minuten voor het einde van de kooktijd de blokjes courgette toe. Terwijl de pasta kookt, maak je de basis voor je saus in je kom. Meng eerst de bruschettakruiden met een ½ eetlepel heet water (uit de pastapan) en een halve eetlepel olijfolie. Hak de olijven, tomaatjes en kappertjes in kleine stukjes en doe die in je kom erbij. Verkruimel de geitenkaas in de kom. De gare pasta met courgette afgieten en meteen toevoegen aan je kom met sausingredienten. Roer alles goed door elkaar. Door de hete pasta smelt de kaas en vormt met de kruiden een lekkere saus. Voeg nog wat peper en zout naar smaak toe. Meteen opeten voor het verder afkoelt! Onder redactie van: Maaike en Rayke Variatie en inspiratie - B r uschettakr uiden zijn lang houdbaar en koop je voordelig bij Xenos. Je kunt ze goed als smaakmaker gebruiken voor verschillende mediterrane gerechten. Je kunt ze ook vervangen door een eetlepel rode pesto. - Voeg ook verse tomaten, stukjes paprika of een sjalotje toe als je dat in huis hebt.voor extra bite voeg je een eetlepel geroosterde pijnboompitjes toe. - I n plaats van geitenkaas kun je ook een paar eetlepels roomkaas gebruiken, eventueel met wat geraspte (parmezaanse kaas) erover gestrooid. Maaike Endedijk Bent u ook zo gek op dierentuinen? Op de pinguïns of zijn de apen meer favoriet? Toppers blijven natuurlijk altijd de olifanten. En vergeet de leeuwen niet. Het mooist om naar ze te kijken is altijd zo rond voedertijd. Dan komt er een flink stuk agressie naar boven. Want zo zijn ze ook in hun natuurlijk habitat. Wie het eerst komt, die het eerst maalt. Onze campus krijgt straks ook een hoog aapjeskijken-gehalte. Want we willen zoveel mogelijk bezoekers naar deze kennisattractie trekken. In speciaal gebouwde tenten vertonen onze knappe koppen straks hun kunsten. Dat zal wel wat verdergaan dan duiken door hoepels, want de hedendaagse bezoeker wil natuurlijk wel getrakteerd worden op wat bijzonders. Ook de hop-on-hop-off bus die binnenkort haar entree maakt op de campus, past helemaal bij het dierentuinconcept. Bezoekers kunnen hoog en droog - door veilig glas de wereld van de studenten en wetenschappers bekijken. Dames en heren, rechts van u ziet een stel typische studenten informatica. Te herkennen aan hun lange haardracht. Links van u ziet u een wetenschapper op weg naar zijn laboratorium. Regelmatig zullen verrukte kreetjes in de bus opstijgen: Aah, wat lief! Is dat nou een feut? Of: Schattig zeg, zag je die twee promovendi achter hun microscoopjes? Tijdens het Open Huis op zaterdag 17 september zullen we hoe dan ook ons beste beentje voor moeten zetten. Duizenden bezoekers trekken dan langs de werkkamers om - in het geval van de redactie - een glimp van een échte persmuskiet op te vangen. De exacte voedertijden zijn nog niet bekend, maar dat het spectaculair gaat worden staat vast. Nieuws Het was flink raak, deze week. De eerste krant ligt vandaag in de schappen, maar dat ging niet zonder slag of stoot. De redactie was al wekenlang in vol ornaat aanwezig. Handenwrijvend dat de papieren editie eraan zat te komen. We stonden op scherp. Pen in de aanslag. Let the games begin. Dat niet iedereen uitgeslapen en kwiek op de werkplek zat, werd al snel duidelijk. Het ene telefoontje na het andere werd afgeketst. Sorry, meneer Huppeldepup is er niet. Ja, hij is de enige die wat mag zeggen tegen de pers. Overmorgen is hij weer bereikbaar. Tuut.Tuut. Tuut. Of het ging van: Wat? Wil je dat deze week al in UT Nieuws hebben? Nee, dat kan niet. Zo ver zijn we nog niet. Volgende week is beter. En dit is ook een veelgehoorde: Daar mogen we niks over zeggen. U moet bij onze leidinggevende zijn. Nee, die is er vandaag niet. Morgen weer. Of deze: Een interview? Ja, dat kan volgende week wel. Nieuws is snel. Nieuws is nu en niet morgen, overmorgen of volgende week. U begrijpt, we waren al moe voor we de eerste artikelen aan het papier hadden toevertrouwd. Maar dat gaat veranderen. Lees vooral de voorpagina. Niet wekelijks, maar dagelijks gaan wij de UT-gemeenschap van nieuws voorzien. Dat gaat zo: elke morgen bij het eerste kopje koffie de berichten lezen, dan na de lunch een snelle, vluchtige blik op de website voor een update en tegen het einde van de middag de dag afsluiten met het laatste nieuws. UT Nieuws gaat een tandje hoger. Gaat u mee?...sluiten UT-Nieuws stelling v/d week Doodzonde dat UT onderwijskunde afstoot. GA naar: Uitslag vorige stelling: Zonder alcohol is stappen niet gezellig. EENS 32% ONEENS 68%

Jong en veelbelovend

Jong en veelbelovend Jong en veelbelovend Geen bedrijf kan zonder jong talent. Ook Facilicom niet. Maar in tijden van krimp is het moeilijk om plekken voor hen te creëren. Hoe gaan jonge talenten hiermee om? Denken ze een

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Trainersopleiding 2014

Trainersopleiding 2014 Trainersopleiding 2014 Remind Keizersgracht 253, Amsterdam www.remindlearning.nl trainersopleiding@remindlearning.nl Uitleg van de trainersopleiding In dit document kun je lezen wat Remind doet, waar Remind

Nadere informatie

Nieuwsbrief 14 5 dagen tot de World Solar Challenge! Technology. Volg ons tijdens de World Solar Challenge

Nieuwsbrief 14 5 dagen tot de World Solar Challenge! Technology. Volg ons tijdens de World Solar Challenge Nieuwsbrief 14 5 dagen tot de World Solar Challenge! Technology Nog een aantal dagen tot de race. Alle tests met de 21Connect zijn afgerond: kilometers zijn gemaakt en data is verzameld. De technici kennen

Nadere informatie

Alleen is maar alleen

Alleen is maar alleen 177 177 HOOFDSTUK 11 Alleen is maar alleen WOORDEN 1 1 Heb jij het ook zo...? a los b druk 2 Aan welke... van de stad woon jij? a kant b plek 3 O, daar? Daar woont ook een... van me! a omgeving b kennis

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

En hoe blijf jij fit in je hoofd?

En hoe blijf jij fit in je hoofd? En hoe blijf jij fit in je hoofd? boekje-105x105-def.indd 1 30-01-2009 12:05:22 1,2,3,..., 10 stappen boekje-105x105-def.indd 2 30-01-2009 12:05:23 Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

En hoe blijf jij fit in je hoofd?

En hoe blijf jij fit in je hoofd? En hoe blijf jij fit in je hoofd? 1,2,3,..., 10 stappen Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees rustig de tien stappen. Ze inspireren je om fit te blijven in je hoofd en hebben al heel

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

En hoe blijf jij Fit in je Hoofd?

En hoe blijf jij Fit in je Hoofd? En hoe blijf jij Fit in je Hoofd? 1,2,3,..., 10 stappen Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees rustig de tien stappen. Ze inspireren je om fit te blijven

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek BRUSSEL t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014 @ KureghemNet is een project van MAKS vzw Computerles Programmaboekje sep dec 2014 2 Iedereen mee met de PC Heb je nog nooit een computer gebruikt en wil je de basis leren? Zoek je werk of wil je beter

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen

Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen Opdracht 1 bij 1.2 * Doe de opdracht met de groep. Uitleg voor de docent: De cursisten lopen door elkaar door het lokaal. Laat de cursisten elkaar in tweetallen begroeten,

Nadere informatie

WELKOM! BIJ DE OPEN DAG VAN COMMUNICATIEWETENSCHAP

WELKOM! BIJ DE OPEN DAG VAN COMMUNICATIEWETENSCHAP WELKOM! BIJ DE OPEN DAG VAN COMMUNICATIEWETENSCHAP PROGRAMMA 11.05 11.25 uur: Introductie in de Communicatiewetenschap 11.25 11.45 uur: Studieprogramma en de arbeidsmarkt 11.45 12.00 uur: Een week uit

Nadere informatie

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten Van de redactie Wat wonen we toch in een prachtige wijk! Ja, zult u zeggen, dat weten we wel. Maar je kijkt toch anders naar je wijk wanneer een buitenstaander, die hier nooit eerder geweest is, dat zegt.

Nadere informatie

Interview Rob van Brakel

Interview Rob van Brakel Interview Rob van Brakel Atributes Consequences Values Hallo Rob van Brakel, mag ik jou een aantal vragen mogen stellen? Prima. Hoe oud ben je? 21 jaar Wat is je woonsituatie op het moment? Op het moment

Nadere informatie

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Economie en Bedrijfseconomie Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde ( FEWEB) Opbouw van studie door prof. dr. Henri de Groot (programmadirecteur)

Nadere informatie

Naam opleiding: Molecular Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Molecular Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Molecular Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas

Nadere informatie

Ouders over kindcentra

Ouders over kindcentra Ouders over kindcentra Oberon, september 2015 Wat vinden ouders eigenlijk van kindcentra? Kennen zij de gedachte achter Kindcentra2020? We besloten om het maar eens aan ze te vragen. Onderzoeksbureau Oberon

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Plezier! Netwerken. Verhuizen. Nebula. Daelzicht Inspiratiedagen. Jaargang 4 Nummer 1 mei 2014. Voor mensen die plezier hebben in hun leven!

Plezier! Netwerken. Verhuizen. Nebula. Daelzicht Inspiratiedagen. Jaargang 4 Nummer 1 mei 2014. Voor mensen die plezier hebben in hun leven! Plezier! Voor mensen die plezier hebben in hun leven! Jaargang 4 Nummer 1 mei 2014 Netwerken Verhuizen Nebula Daelzicht Inspiratiedagen Plezier is het cliëntenblad van Daelzicht www.daelzicht.nl/plezier

Nadere informatie

Dag! kennismaken. Ik ben Eric.

Dag! kennismaken. Ik ben Eric. Vocabulaire Oefening 1 Woordweb Dag! Waar kom je vandaan? groeten Goedemorgen! de ontmoeting Hoe heet je? kennismaken Hoi! mensen Hallo! Ik ben Eric. nieuw Ik kom uit Engeland. Hallo, ik ben Mila. Ik ben

Nadere informatie

Zomeraanbod - programma week 33 10 aug t/m 16 aug

Zomeraanbod - programma week 33 10 aug t/m 16 aug Zomeraanbod - programma week 33 10 aug t/m 16 aug Deze week: activiteit: Improvisatietheater door: Alludens, trainingen en entertainment leeftijd: 2 groepen: 12+ en 18+ activiteit: Speelse muzikale workshop

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Live Radio. Bordes op de Borrel

Live Radio. Bordes op de Borrel Live Radio Bordes op de Borrel Bordes op de Borrel Live Radio tijdens jouw vrijdagmiddagborrel 2 Bordes op de Borrel bij jou Nodig Bordes uit op de Borrel bij jouw bedrijf. En maak samen een echt Radio

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Life Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? De studie is pittig; zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie direct vol voor gaat. Gas terugnemen kan altijd

Nadere informatie

Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking

Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013 Rapportnummer 2013-022 Datum 20-11-2013 Samensteller Ineke Radstaat-Koopmans Offerte ingediend bij Prins

Nadere informatie

Recente ervaringen bij diverse kapsalons hebben geleerd dat de gemiddelde salon

Recente ervaringen bij diverse kapsalons hebben geleerd dat de gemiddelde salon Don t cut your margin! Recente ervaringen bij diverse kapsalons hebben geleerd dat de gemiddelde salon al snel 30.000 per jaar aan resultaat laat weglopen! Letterlijk wel te verstaan. Gewoon, omdat door

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Take a look at my life 9

Take a look at my life 9 Take a look at my life 9 Verslaafd aan foto,s maken. Elke dag weer mijn mobiel uit me zak halen en foto,s maken van de dingen die ik mee maak of tegenkom. Er zijn al zoveel mensen die gebruik maken van

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces Apple Fanboy Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C De intro Welkom in het verslag van de Apple fanboy, ik ben Jippe Joosten en ik ben enorm fan van Apple. Ik ben nu 21 jaar oud

Nadere informatie

Zomeraanbod - programma week 30 20 juli t/m 26 juli

Zomeraanbod - programma week 30 20 juli t/m 26 juli Zomeraanbod - programma week 30 20 juli t/m 26 juli Deze week: activiteit: Improvisatietheater door: Alludens, trainingen en entertainment leeftijd: 2 groepen: 12+ en 18+ activiteit: Workshop bestaand

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte.

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte. De droom Hassan droomt dat het sneeuwt. De sneeuw dwarrelt in het donker. Hij valt niet naar beneden, want er is geen beneden. En er is geen boven. Hij valt niet van de hemel naar de aarde, want er is

Nadere informatie

En dan Nog.. Even Dit

En dan Nog.. Even Dit En dan Nog.. Even Dit Enschede, 1 oktober 2014 Alle locaties Hoofdlocatie St. Jan Haaksbergerstraat 255 7545 GH Enschede Tel: 053 431 43 01 st.jan@skoe.nl Locatie Veldkamp Joh. Ter Horststraat 30 7513

Nadere informatie

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum:

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: O&O-competentietest Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: Ontwikkeld door Expertisecentrum technasium Januari 007 Vormgeving

Nadere informatie

GEZOCHT. denkers & doeners. studereninduitsland.nl

GEZOCHT. denkers & doeners. studereninduitsland.nl GEZOCHT denkers & doeners studereninduitsland.nl Weleens gedacht aan studeren in Duitsland? Studeren in Duitsland, nog niet zo veel Nederlanders doen het. Toch heeft Duitsland enorm veel te bieden: aan

Nadere informatie

Bouwdorp Sint pancras

Bouwdorp Sint pancras Bouwdorp Sint pancras Bouwdorp Sint Pancras 2015 Hallo jongens en meisjes! De zomer is weer voorbij. De scholen zijn weer begonnen. De dagen worden korter en de nachten worden langer. Stom he?! Toch komen

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Spreekbeurt Huisdieren (goed) houden

Spreekbeurt Huisdieren (goed) houden Spreekbeurt Huisdieren (goed) houden Hoi, ik ben Ikki. Wat leuk dat je je spreekbeurt doet over het houden van huisdieren! Daar kan ik je een heleboel over vertellen Bijvoorbeeld dat er veel komt kijken

Nadere informatie

LESBRIEF HARTENJAGERS 3.0

LESBRIEF HARTENJAGERS 3.0 INHOUDSOPGAVE Voorwoord Inhoudsopgave Docentenhandleiding Leerlingenbladen: Jonge Harten Theaterfestival FILMmmmmmmmm Wie werkt er mee aan een voorstelling? Opdracht Papagaaienjas Kijkwijzer LESBRIEF HARTENJAGERS

Nadere informatie

SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier

SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier HOME HOE WERKT HET? POLL SCORE PRESENTATIE AGENDA 11 oktober 2013 Giel Beelen t Juupke, Veldhoven Metallica de Koffer, Roermond Kings

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

Academische opleiding leraar basisonderwijs

Academische opleiding leraar basisonderwijs 2015 2016 Academische opleiding leraar basisonderwijs ACADEMISCHE OPLEIDING LERAAR BASISONDERWIJS Vind jij het inspirerend om aan kinderen les te geven? Ben je geïnteresseerd in onderzoek naar verschillen

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

Zomervakantie Week 6 4-7 jaar

Zomervakantie Week 6 4-7 jaar Zomervakantie Week 6 4-7 jaar De laatste week van de zomervakantie is al weer aangebroken en we sluiten deze natlijk af met spetterende workshops. De aangeboden thema's zijn "", waarin we hutten bouwen,

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

DE KRIEBELDAMMER EEN UITGAVE VAN DE KINDERVAKANTIESPELEN KRIEBELDAM

DE KRIEBELDAMMER EEN UITGAVE VAN DE KINDERVAKANTIESPELEN KRIEBELDAM Bij deze Kriebeldammer nogmaals een overzicht van onze sponsoren! SPONSOREN De doos met gevonden voorwerpen staat bij ons op het podium! IETS KWIJT? Namens iedereen op Kriebeldam een hele fijne vakantie

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

Wat is het verschil tussen deze opleiding bij de TU Delft en die bij een andere universiteit? Nanobiology wordt uitsluitend in Delft gegeven.

Wat is het verschil tussen deze opleiding bij de TU Delft en die bij een andere universiteit? Nanobiology wordt uitsluitend in Delft gegeven. Naam opleiding: Nanobiology Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas terugnemen kan altijd

Nadere informatie

Musical De Eendenclub verdwaalt

Musical De Eendenclub verdwaalt Pagina 1 van 9 Musical De Eendenclub verdwaalt Normale versie voor 3 typetjes (Otto/Elle/Izzi) Een eigen productie van Recrateam Zang: Leonie van Gent en Martijn Boer Stemmen op de cd-versie: Martijn Boer

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

De studiebelasting voor Werktuigbouwkunde bedraagt gemiddeld 42 uur per week. Wiskunde is wel een

De studiebelasting voor Werktuigbouwkunde bedraagt gemiddeld 42 uur per week. Wiskunde is wel een Naam opleiding: Werktuigbouwkunde Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas terugnemen kan

Nadere informatie

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)!

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)! 18 responses View all Publish analytics 18 responses ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 9 ouders) Summary View all responses Publish analytics In welke mate ziet u uw zoon of dochter de ipad thuis

Nadere informatie

TRAVEL! CAMPAGNEPRESENTATIE! Rick Bolding Martijn van den Heuvel Ruby Verhoeveı

TRAVEL! CAMPAGNEPRESENTATIE! Rick Bolding Martijn van den Heuvel Ruby Verhoeveı TRAVEL! CAMPAGNEPRESENTATIE! Rick Bolding Martijn van den Heuvel Ruby Verhoeveı INTRO! WIE ZIJN WIJ?! WIE:! Bijenkorf Travel DOELGROEP:! 25 65 jaar met bovenmodaal inkomen! WAT:! Chique Zakelijk Kwaliteit

Nadere informatie

Naam opleiding: Technische Bestuurskunde. Toelating

Naam opleiding: Technische Bestuurskunde. Toelating Naam opleiding: Technische Bestuurskunde Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas terugnemen

Nadere informatie

Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk Voortgezet Onderwijs. Maart 2012

Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk Voortgezet Onderwijs. Maart 2012 Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk Voortgezet Onderwijs Maart 2012 Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Kinderzwerfboek laat alle kinderen lezen

Kinderzwerfboek laat alle kinderen lezen Kinderzwerfboek laat alle kinderen lezen Lezen is heel erg belangrijk voor je ontwikkeling. Kinderen die lezen, gaan gemiddeld drie jaar langer naar school. Hierdoor hebben ze later meer kans op een goede

Nadere informatie

Samenwerken met S.v. Communiqué

Samenwerken met S.v. Communiqué Samenwerken met S.v. Communiqué Studievereniging Communiqué is de studievereniging van de studie Communicatiewetenschap aan de Universiteit Twente in Enschede. Communiqué telt ongeveer 850 leden. Doordat

Nadere informatie

Lesbrief Ezel en Beer. Beste kleuters,

Lesbrief Ezel en Beer. Beste kleuters, Lesbrief Beste kleuters, Binnenkort speelt de voorstelling op jullie school of in een theater in de buurt. De voorstelling is gebaseerd op de boeken Pas op voor de ezel en de beer en Dansen met de ezel

Nadere informatie

Nieuws over MediaSpecs

Nieuws over MediaSpecs MediaSpecs News 24, 08/2010 Beste lezer, We wensen iedereen die keert van vakantie een frisse start toe, en voor iedereen die deze maand zijn koffers maakt een fijne reis! Vakantie of geen vakantie, veel

Nadere informatie

Woord van de Teamleider. In deze nieuwsbrief. Agenda 2013

Woord van de Teamleider. In deze nieuwsbrief. Agenda 2013 In deze nieuwsbrief 1 Woord van de Teamleider 2 Masterclasses 3 Het front-office van TA 4 Lego Solar Race 5 Provincie Overijssel Woord van de Teamleider Beste lezer, Grote veranderingen doorvoeren in een

Nadere informatie

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Student Recruitment 2.0 Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Inleiding Inhoudsopgave Ben jij op zoek naar jong talent? Zorg dan dat je up-to-date bent en vind de beste afstudeerders van top-universiteiten.

Nadere informatie

A P R I L 2 0 1 4. Beste nieuwsbrieflezers,

A P R I L 2 0 1 4. Beste nieuwsbrieflezers, A P R I L 2 0 1 4 Beste nieuwsbrieflezers, Het is alweer volop voorjaar en het Cucu bestuur zit vol goede energie! We hebben begin dit jaar uitgebreide rapportages ontvangen, met positieve informatie over

Nadere informatie

Deel D Spreken - Thema 11 Milieu

Deel D Spreken - Thema 11 Milieu Deel D Spreken - Thema 11 Milieu Stel een vraag. Je buren gaan op vakantie. Jij gaat voor hun poezen zorgen. Je weet niet wat de poezen moeten eten en hoe vaak ze moeten eten. Wat vraag je aan je buren?

Nadere informatie

De conceptfase is achter de rug, tijd voor de uitwerking!

De conceptfase is achter de rug, tijd voor de uitwerking! Nieuwsbrief 02, 05 november 2010 Challenging Future Technology Barry geeft voor de camera uitleg over de 21Revolution De conceptfase is achter de rug, tijd voor de uitwerking! Na in de eerste maand bezig

Nadere informatie

Kinderen doen en ontdekken, (leren) experimenteren en sprankelen in Naturalis

Kinderen doen en ontdekken, (leren) experimenteren en sprankelen in Naturalis Programmaboekje TalentenKracht Publieksdag 2012 Kinderen doen en ontdekken, (leren) experimenteren en sprankelen in Naturalis Zondag 21 oktober 2012 Hartelijk welkom op deze speciale dag in Naturalis.

Nadere informatie

Zomeraanbod - programma week 31 27 juli t/m 2 aug

Zomeraanbod - programma week 31 27 juli t/m 2 aug Zomeraanbod - programma week 31 27 juli t/m 2 aug Deze week: activiteit: Improvisatietheater door: Alludens, trainingen en entertainment leeftijd: 2 groepen: 12+ en 18+ activiteit: Workshop ontwikkel een

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

VACATURES Shalom Creatief

VACATURES Shalom Creatief VACATURES Creatief Atelier zoekt 2 rechterhanden Creatief bezig zijn voor ca. 4 uur per week Ben je actief met hout of kan je goed schilderen? Dan zijn wij op zoek naar jou. We zoeken twee actieve, creatieve

Nadere informatie

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 119 119 HOOFDSTUK 8 Dat is een koopje! WOORDEN 1 2 3 1 Ik ga even naar de.... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 2 Wil je wat drinken? Ja graag, een... koffie alsjeblieft. a fles b beker

Nadere informatie

MPS Prins Willem Alexander. Bootvakantie 2015 11 oktober t/m 16 oktober

MPS Prins Willem Alexander. Bootvakantie 2015 11 oktober t/m 16 oktober Bootvakantie 2015 11 oktober t/m 16 oktober Voorwoord Namens Stichting On Toer heten we iedereen welkom aan boord van de Mps Prins Willem Alexander. Wij vinden het leuk dat jullie keuze op onze bootvakantie

Nadere informatie

maandag 24 tot en met vrijdag 28 augustus 2015

maandag 24 tot en met vrijdag 28 augustus 2015 Elk jaar organiseert de HAN een introductie voor de nieuwe studenten. Dit jaar vindt deze introductie plaats van maandag 24 tot en met vrijdag 28 augustus 2015. De introductie is een uitstekende gelegenheid

Nadere informatie

Belangrijke data. Jarigen. Algemeen. 2 oktober 2015 - nummer 3. Van 2 oktober t/m 16 oktober. Schoolfotograaf. Kinderboekenweek

Belangrijke data. Jarigen. Algemeen. 2 oktober 2015 - nummer 3. Van 2 oktober t/m 16 oktober. Schoolfotograaf. Kinderboekenweek 2 oktober 2015 - nummer 3 Belangrijke data Woensdag 7 oktober Schoolfotograaf Start Kinderboekenweek Korfbaltoernooi groep 5 en groep 6 (in de middag) Maandag 12 oktober Studiedag voor het team, alle leerlingen

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca.

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca. NIEUWSBRIEF In dit nummer: mei 201 editie 7 Woord van de voorzitter 1 Marianne Jansen 2 Woord van de voorzitter Joost Wissink Oproep: oude nieuwsbrieven Bill s Bar Beach Volleybal Toernooi Opfriscursus

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST

VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST - LEERLING SuccesformulesVoorkant_Opmaak 1 06-10-14 10:08 Pagina 1 VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST 1 anigap 80:01 41-01-60 1 kaampo_tnakroovselumrofseccus

Nadere informatie

Speciale editie Tijdschrift met alle informatie over het congres Vrienden Maken

Speciale editie Tijdschrift met alle informatie over het congres Vrienden Maken speciale editie 2008 vriendinnen 29 Speciale editie Tijdschrift met alle informatie over het congres Vrienden Maken Zo maak je vrienden bladzijde 3 Zo blijf je vrienden bladzijde 10 Geef je op voor het

Nadere informatie

Samenwerkingsmogelijkheden. INKOM Maastricht

Samenwerkingsmogelijkheden. INKOM Maastricht Samenwerkingsmogelijkheden INKOM Maastricht Nieuwe start voor duizenden studenten Voor de aankomende student is in Maastricht vaak alles nieuw: Een nieuwe stad, nieuwe mensen. De INKOM betekent voor velen

Nadere informatie