MASTERPROEF OPLEIDING ARCHEOLOGIE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MASTERPROEF OPLEIDING ARCHEOLOGIE"

Transcriptie

1 Lina Cornelis MASTERPROEF OPLEIDING ARCHEOLOGIE Aardewerk te Evergem (Ralingen/Schoonstraat): Analyse van het Volmiddeleeuwse aardewerk uit waterputten 45, 189, 243, 428, 553, 641 en 656 DEEL I Promotors: Dr. W. De Clercq Drs. D. Herremans Universiteit Gent Academiejaar

2

3 Aardewerk te Evergem (Ralingen/Schoonstraat): Analyse van het Volmiddeleeuwse aardewerk uit waterputten 45, 189, 243, 428, 553, 641 en 656 DEEL I

4 Inhoud Deel I Dankwoord 6 Voorwoord 7 Gebruik 7 Abstracts 8 1. Inleiding Motivatie Situering Doelstelling Methodologie De gekozen waterputten Beperkingen en probleemstelling Stand van onderzoek in Vlaanderen Methodologie Inleiding Opstellen van de database Opstellen van de technische groepen Kwantificatie Opstellen van de randtypologie Definiëren van het vormenscala De voorkomende versieringswijzen Het tekenen via illustrator Bespreking van de site en de waterputten Inleiding

5 Bespreking van de tafonomie Probleemstelling Bespreking 4. Kwantificatie Inleiding Totaal aantal fragmenten Aantal randfragmenten M.A.E Gecombineerde tellingen Bespreking van het aardewerk van lokale of regionale herkomst Inleiding Technische kenmerken De technische groepen (T.G.) Aardewerkgroepen 5.3. Morfotypologische kenmerken Randtypologie Bodemvormen Overige vormelementen 5.4. Versieringsvormen en technieken Radstempel Vingerindrukken Kleidecoratie Draairibbels Groeflijnen Glazuur als decoratie Gecombineerde technieken 2

6 5.5. Aardewerkvormen Inleiding Aardewerkvormen en aantallen Functionele indeling Bespreking van de aardewerkvormen 6. Bespreking van de aanwezige importgroepen Inleiding Technische kenmerken Witbakkend aardewerk uit het Maasland De technische groep (T.G.) Bespreking Morfotypologische kenmerken Versieringsvormen en technieken Aardewerkvormen 6.4. Roodbeschilderd aardewerk van Rijnlandse herkomst De technische groep (T.G.) Bespreking Morfotypologische kenmerken Versieringsvormen en technieken 6.5. Synthese Synthese van het lokaal/regionaal aardewerk en het importaardewerk Aardewerkgroepen en tellingen Randtypologie en overige vormelementen Versieringsvormen en technieken Aardewerkvormen Vergelijking met de omliggende sites Inleiding Problematiek en beperkingen Lokalisatie van de sites 72 3

7 8.4. Vergelijking op basis van technische gegevens Inleiding Oedelem Kemzeke-Verkeerswisselaar 8.5. Vergelijking op basis van vormgeving, vormenscala en kwantificatie Inleiding Evergem Zomergem Oostkamp Dudzele (Brugge) Sijsele (Damme) Knesselare-Kluize Hansbeke (gem. Nevele) Merendree (gem. Nevele) 9. Interpretatie Lokale aardewerkproductie Aardewerk en sociale status Economische context Conclusie Inleiding Resultaten Bibliografie 101 Bijlage i 4

8 Inhoud Deel II 1. Voorwoord en gebruik 2 2. Illustraties Lijst van de illustraties en herkomst Illustraties van de site en de waterputten (Evergem-Ralingen/Schoonstraat) 8 (Ill. 1-25) 2.3. Illustraties van andere sites: Vergelijkingsmateriaal 17 (Ill ) 3. Fiche van de technische groepen Beschrijvingen van de technische groepen Foto s van de technische groepen Tabellen en grafieken CD-ROM Algemene kwantificatie Lokaal/regionaal aardewerk Importaardewerk Synthese van het lokaal/regionaal aardewerk en het importaardewerk Vergelijking met omliggende sites Bijlage Foto s van het aardewerk Lijst van foto s Foto s van het aardewerk Tekeningen van het aardewerk: schaal 1/ Lijst van getekende scherven Tekeningen van het aardewerk: schaal 1/1 72 5

9 Dankwoord Hierbij wil ik mijn dank betuigen aan enkele mensen die mij hebben bijgestaan in de verwerking van deze masterproef. Koen De Groote wens ik te bedanken, aangezien zijn studie van het Middeleeuws aardewerk in Vlaanderen een grote ondersteuning is geweest wat betreft de opbouw en uitwerking van deze masterproef. Bovendien heeft hij ervoor gezorgd dat enkele onduidelijkheden opgeklaard zijn geraakt die van groot belang waren voor een goede start van de analyse en verwerking van het materiaal. Ook mijn promotors, Dr. Wim De Clercq en Drs. Davy Herremans, wens ik te bedanken voor ondersteuning gedurende het gehele traject. De hele Kale-Leie Archeologische dienst wil ik bedanken voor het ter beschikking stellen van het materiaal van de site Evergem-Ralingen/Schoonstraat en het bijhorend Rapport. Speciale dank binnen de KLAD wil ik nog betuigen aan David Vanhee voor het doorsturen van allerhande rapporten en verslagen die de vergelijking met andere sites sterk hebben vooruitgeholpen. Ook aan Mieke Van de Vijver voor het doorsturen van de tekeningen van coupes en grondplannen en voor de tijd die ze hierin heeft gestoken. Een laatste dankwoord wil ik ook richten naar Olivier Van Remoorter voor het delen van zijn conclusies. Op deze manier konden we een geheel samenstellen van onze beide papers, wat betreft de belangrijkste berekeningen. 6

10 Voorwoord Gebruik Deze masterproef bestaat uit twee delen, m.n. Deel I en Deel II. Deel I bevat de eigenlijke tekst van deze masterproef. Het is dus de uitwerking van het geheel aan informatie die je hier kan terugvinden. Deel II bevat dan de bijhorende illustraties, tabellen en grafieken, foto s en tekeningen. Het is dan ook zo dat Deel I uitgewerkt is geworden op basis van wat je in Deel II kan terugvinden aan gegevens en bewerkingen. De lezer dient dus Deel I te lezen in samenhang met de bijhorende informatie in Deel II. De beide delen zijn noodzakelijk voor een volledig overzicht en begrip van de materie die hier zal behandeld worden. In de Bijlage bij Deel I vindt u een samenvatting terug van de belangrijkste onderdelen uit de masterproef van Olivier Van Remoorter en die van mezelf. Dit omdat beiden elkaar uiteindelijk aanvullen als we een volledig overzicht willen teweegbrengen voor de site Evergem-Ralingen/Schoonstraat. Bij Deel II is er ook een CD-ROM aanwezig. Hier staan 5 bestanden op. Deze bevatten de tabellen die veel te groot blijken en dus niet op een goede manier afgedrukt kunnen worden. Om geen verlies van gegevens te bekomen, worden deze dus via deze CD-ROM meegegeven. Hieronder vind u ook een lijst van de tabellen en grafieken (Bestand 5). Deze lijst kan men gebruiken indien men wenst om een bepaalde grafiek terug te vinden. Door deze lijst apart toe te voegen kan men tegelijk de grafieken tot zich nemen en de lijst bekijken in plaats van steeds doorheen het hele boek te moeten bladeren. De grafieken en tabellen nemen namelijk een aanzienlijk deel in van Deel II. 7

11 Abstracts References: pottery analysis, medieval, 12 th century, Evergem, KLAD This paper presents a detailed analysis of the medieval 12th century pottery from the archaeological site Evergem-Ralingen/Schoonstraat, excavated by the Kale-Leie Archeologische Dienst. This analysis is based on the dataset I made of 1442 sherds from the following context-numbers: 45, 189, 243, 428, 553 (consisting of trace-numbers 553, 554, 555, 343 and 366), 641 and 656. A methodology was constructed to guide the analysis in the right direction and to make sure every step in the process had been made. This way I have made a detailed recording of every sherd in the dataset, which made it possible for me to establish typological characteristics and therefore define different form types. I ve also been able to identify groups with specific technical features in a fabric classification and divide the different ceramic groups, present in the dataset. Because of these recordings, groups and classifications it was possible to reconstruct a quantification in many different ways. All of these brought different results. There seem to be five ceramic groups, 13 fabric groups and four different form types identifiable within the dataset. These have all been analysed in this paper. I have tried to make a comparison between the excavation site at Evergem- Ralingen/Schoonstraat and other excavation sites in the area. This however seemed problematic at several levels, mostly because of a shortage in necessary data. However, there seems to be a trend noticeable, as one specific form type is found in great quantities everywhere, grey wares seem to always be the most important ceramic group and the way of forming recipients seems to be mostly done in the same manner within the area. Also note that I had to restrict this part to sites with materials from the same period in time and located in the near surroundings and/or in a specific geographical and geological region. A social interpretation could not be made, knowing that it takes a study of all materials (i.e. earthenware, metal, glass, ) available on the site to determine the social status of the inhabitants. 8

12 Mots clefs: analyse céramique, Moyen Ages, 12 e siècle, Evergem, KLAD Cet essai tente de vous munir une analyse qui entre dans les details de la céramique du 12 e siècle du site archéologique Evergem-Ralingen/Schoonstaat, examiné par le Kale-Leie Archeologische Dienst. Cette analyse est basée sur une banque de données que j ai construite de 1442 pieces de poterie des numeros de contextes suivants : 45, 189, 243, 428, 553 (existant des traces numeros 553, 554, 555, 343 et 366), 641 et 656. Une methodologie a eté construite pour guider le procédé de l analyse et pour permettre de ne pas oublier des éléments importants. De cette manière il était possible de faire une notation précise de toutes les pièces de céramique. A l aide de ces notations j ai pu établir des charactéristiques typologiques et de ce fait établir des formes de céramique. En outre, j ai identifié des groupes sur base des caractéristiques de l argile et pu les diviser en groupes de céramique. Cette méthode m a permise de faire des quantifications de plusieurs façons. Tous ces procédés procurent des différents résultats. Il y a cinq groupes céramiques, 13 différents groupes des caractéristiques de l argile et quatre différents formes de céramique. Tous ces groupes ont eté analysés dans cet essai. J ai tentée de faire une comparaison du site Evergem- Ralingen/Schoonstraat et des autres sites archéologiques des environs ou dans la même région geographique ou geologique. Ca a produit quelques problèmes a differents niveaux, surtout parce qu il me manque les informations nécessaires. Il paraît qu une forme spécifique de la céramique est présente sur tous les sites, la ceramique grise est souvent le groupe le plus important et la fabrication des formes paraît être faite d une manière typique. Une reconstruction sociale était impossible à faire, parce que pour cela il est nécessaire d analyser tous les matériaux (céramiques, métaux, verre,...) du site. 9

13 1. Inleiding 1.1. Motivatie Ik heb gekozen voor een studie van aardewerk als onderwerp voor deze masterproef aangezien een doorgedreven materiaalstudie mij interessant leek op verschillende vlakken. Allereerst is het namelijk zo dat we via de materiaalstudie-cursussen uiteindelijk slechts een basisverwerking kunnen uitvoeren, daarnaast worden aardewerkstudies niet zo vaak uitgevoerd, terwijl ze wel veel informatie kunnen verschaffen van de onderzochte sites en tenslotte wilde ik wat meer met het materiaal zelf bezig kunnen zijn om zo alvast meer kennis op te doen omtrent Middeleeuws aardewerk. De studie van aardewerk is op zich al zeker iets volledig anders dan een literatuurstudie rond een zeker onderwerp. Het is dan ook al een ervaring op zich om het vondstenmateriaal te kunnen behandelen, bekijken, bestuderen en analyseren in detail buiten de omgeving van de opgraving zelf Situering Het aardewerk dat ik behandel is afkomstig van de opgraving uitgevoerd door de Kale-Leie Archeologische Dienst te Evergem Ralingen/Schoonstraat (Ill. 1). Het onderzoek werd uitgevoerd door vier archeologen: Mieke Van de Vijver, Evelyn Schynkel, Kristof Keppens en Sarah Dalle. Het terreinwerk vond plaats van 23 februari 2009 tot en met 26 juni De totale oppervlakte van het terrein betrof 2,5ha, waarvan 1,5ha werd opgegraven (Ill. 2). Het terrein staat gemarkeerd als een matige droge zandbodem met een verbrokkelde ijzer en/of humus B horizont en in het westen als droge zandbodem met een dikke antropogene humus A horizont. De site bevindt zich op een zandige, oost-west gerichte rug langs de vallei van de Oude Kale (Van de Vijver et al p.11). Het aardewerk uit de waterputten werd reeds gedateerd door Koen De Groote in de 12 e eeuw. Hierbij bevinden we ons in de volle Middeleeuwen. Het overgrote aandeel van het materiaal zal dus van aardewerksoort onder het grijze aardewerk te sorteren zijn. Hiernaast zal er zich dus nog rood aardewerk en mogelijk een klein aandeel importaardewerk onder het te verwerken materiaal bevinden. 10

14 Een bespreking van de waterputten die zich onder mijn materiaal bevonden komt later aan bod in hoofdstukken 1.5. De gekozen waterputten en 3. Bespreking van de site en de waterputten Doelstelling Met deze masterproef zal ik trachten enkele stappen binnen de mate van het mogelijke te voltooien. Allereerst zal er een database in Excel opgesteld worden die een overzicht zal geven van het materiaal en zijn eigenschappen. Een database in Access zou waarschijnlijk te veel tijd in beslag hebben genomen en kon niet voorzien in alle functies die nodig waren om de berekeningen te maken die achteraf nodig zouden zijn. Het is dan ook zeer zeker niet de bedoeling om dubbel werk te creëren. Er zal een beschrijving toegevoegd worden van elke scherf die microscopisch bekeken wordt. Deze database zal het mogelijk maken om een verdeling te maken van het aardewerk op basis van verschillende criteria om duidelijkheid te verschaffen op verschillende niveaus. Het zal dan ook mogelijk zijn om een technische analyse uit te voeren en dus een verdeling van technische groepen te bewerkstelligen. Een kwantificatie zal opgesteld worden op basis van het aantal scherven, op basis van het M.A.E. en op basis van een combinatie van verschillende factoren. Daarnaast is het ook de bedoeling dat een overzicht gemaakt zal worden van de aardewerksoorten, de technische groepen, de vormsoorten en dergelijke meer, aangezien deze de vraagstelling en oplossing zal ondersteunen en visualiseren. Deze zullen uitgewerkt worden in tabellen en grafieken voor zover deze de berekeningen en gedachtengang ondersteunen, helpen bij de visualisatie en het begripsgemak kunnen vergroten. Hiernaast zal ook een verdeling gemaakt worden tussen het lokaal/regionaal aardewerk en het importaardewerk om erachter te komen in welke mate men importaardewerk gebruikte en welke functie het dan mogelijk had. Het representatieve materiaal zal dan ook getekend worden en dan onder andere gebruikt worden om een vormentypologie op te stellen. Al deze verdelingen zullen, naar best gebruik, gebeuren op basis van schervenaantallen, het M.A.E., percentages en kunnen indien nodig ook nog eens verdeeld worden in aardewerksoorten of groepen. 11

15 1.4. Methodologie Er zal een methodologie worden toegepast, die min of meer gelijk loopt met deze die Koen De Groote heeft toegepast bij zijn studie van het Middeleeuwse aardewerk in Vlaanderen. De verschillende onderdelen van verwerking zullen zo ook voorkomen in mijn masterproef in die mate dat ze toepasbaar zijn op het te verwerken materiaal. Op deze manier hoop ik zo volledig mogelijk te zijn in mijn verwerking van het materiaal. Dit lijkt mij de beste manier om alle stappen te voltooien en het maximum aan informatie uit mijn contexten te halen. De verschillende stappen zullen niet perfect in volgorde uitgevoerd zijn zoals het planmatig opgesteld zal staan in het hoofdstuk 2. Methodologie, maar het lijkt mij meer van belang om een duidelijke rangschikking te maken van de stappen van het proces. Er was namelijk soms sprake van een wirwar van zaken die door elkaar dienden te gebeuren omwille van optimale tijdsverdeling, beschikbaarheid op dat moment van apparatuur of een persoon die hulp kon bieden of duidelijkheid kon verschaffen en dergelijke meer. Het is dan ook vaak zo dat men soms zaken uit latere stadia nodig heeft om iets op te lossen of te vervolledigen dat aanvang nam in een vroeger stadium De gekozen waterputten Op basis van het schervenaantal werd een verdeling gemaakt onder Olivier Van Remoorter en mezelf van de waterputten en een gracht. Ikzelf zal waterputten nummers 45, 189, 243, 428, 553 (bestaande uit nummers 553, 554, 555, 343 en 366), 641 en 656 behandelen en Olivier van Remoorter waterputten nummers 165, 241, 492, 645 en gracht 657 en 657bis. Maar hierover volgt later nog meer, ook in het hoofdstuk 2. Methodologie en het hoofdstuk 3. Bespreking van de site en de waterputten Beperkingen en probleemstelling Allereerst dien ik hierbij te vermelden dat het van groot belang is dat de lezer van deze masterproef beseft dat ikzelf voor deze studie diende te vertrekken van slechts een heel beperkte basiskennis omtrent het Middeleeuwse aardewerk. Het is namelijk zo dat ik wat voorkennis betreft enkel kon rekenen op het vak Materiaalstudie van de Middeleeuwen en dat dit een studie betrof van materiaal van de site te Clairefontaine dat te dateren valt in de 12

16 late Middeleeuwen - Postmiddeleeuwse periode. Het materiaal dat ik hier zal behandelen is dus niet echt hiermee vergelijkbaar. Wat betreft mijn ervaring qua Middeleeuws aardewerk via terreinstage, moet ik dan ook vermelden dat ik nog niet veel 12 e eeuws materiaal heb aangetroffen of behandeld. Wel had ik al enige voorkennis over wat er allemaal kan bepaald worden door tellingen en studie van aardewerk door het voorgenoemde vak Materiaalstudie van de Middeleeuwen en kon ik reeds goed overweg met Excel, om deze tellingen te bekomen en uit te werken op een zo overzichtelijk mogelijke manier. Men dient dus goed te begrijpen dat ik steeds mijn best heb gedaan om zo goed mogelijk alle probleemstellingen op te lossen en dat ik in zoverre mogelijk steeds heb geprobeerd om alles correct te beschrijven, benoemen en te analyseren. Indien er fouten voorkomen, dient dit bij aanvang toegeschreven te worden aan het gebrek aan basis- en voldoende gevorderde kennis van Middeleeuws aardewerk. Bij onzekerheid omtrent enkele zaken zag ik mij dan ook verplicht steeds raad te vragen aan Davy Herremans, Wim De Clercq en is het ook noodzakelijk gebleken dat Koen De Groote zelf langskwam om enkele zaken op te klaren. Al doende leert men en naarmate het proces vorderde en de scherven allemaal een paar keer bekeken waren, werd alles steeds sneller duidelijker worden en verwierf ik meer inzicht in de materie. Mits er rekening gehouden wordt met een zekere foutenmarge zal deze masterproef zeker zijn dienst bewijzen als aardewerkstudie voor de site Evergem Ralingen/Schoonstraat. Goede literatuur is dan ook beperkt in aantal gebleken. Als referentie was ik dus genoodzaakt voornamelijk gebruik te maken van het boek van Koen De Groote, aangezien opgravingsverslagen veelal te weinig informatie bevatten om bruikbaar te zijn als referentieof vergelijkingsmateriaal. Enkele studies en andere publicaties kunnen nog in beperkte mate informatie aanbrengen en worden in die mate gebruikt dat ze nuttige informatie kunnen aanleveren voor deze masterproef. Het beperkte aantal bronnen wordt dan ook hierdoor verklaard Stand van onderzoek in Vlaanderen Aangezien het voor deze masterproef van belang is ons te situeren in de 12 e eeuw beperk ik mij dan ook tot de stand van onderzoek in Vlaanderen rond materiaal van de volle Middeleeuwen. Er zijn talrijke aardewerkstudies die gemaakt worden in de context van het 13

17 opgravingsverslag. Al snel wordt echter duidelijk dat hierbij grote verschillen in kwaliteit en manieren van werken te onderscheiden zijn. Bij publicaties van contexten en specifieke sites ontbreken vaak volledige en duidelijke data en deze zijn noodzakelijk voor een vergelijkende studie en om eventueel te dienen als referentiemateriaal. Het onderzoek van de archeologische diensten in Gent, Brugge en Antwerpen gaat ook maar relatief weinig vooruit. Daarnaast zijn er nog de licentiaatsverhandelingen, maar, zoals logisch aan te nemen is, zijn deze ook weer verschillend in kwaliteit en uitwerking en worden ze bovendien slechts zelden gepubliceerd. Dit resulteert in een grote hoeveelheid verschillende papers die niet met elkaar vergeleken kunnen worden en amper beschikbaar zijn voor onderzoekers (Koen De Groote 2008 p.24-25). Het blijkt vaak dat er weet is van 12 e eeuws materiaal op de site en dat men het heeft opgegraven en bijgehouden. Vaak echter worden in het verslag geen tellingen gemaakt. Indien ze voorkomen is het sporadisch, onvolledig of enkel op basis van schervenaantallen. Vaak wordt er dan ook geen onderverdeling gemaakt in aardewerksoorten. Soms blijkt het niet duidelijk over welke aardewerksoort men het heeft en praat men slechts over reducerend of oxiderend gebakken aardewerk. Men vindt dan ook vaak geen onderscheid terug tussen lokaal/regionaal aardewerk of importaardewerk. Een M.A.E.-telling gebeurt zeer zelden. Bovendien zal men ook niet steeds het aardewerk tekenen en/of meegeven als illustratie in de publicatie. Men maakt wat aardewerkvormen betreft ook vaak enkel nota van de vormen die gemakkelijk te herkennen zijn (i.e. kogelvormige potten). Vaak weten we niet of er versierde fragmenten aangetroffen zijn of niet. Ook deze zaken dienen eigenlijk vermeld te worden, aangezien ze later iemand anders wel kunnen helpen bij een vergelijkende studie. Kortom, de informatie die wordt meegegeven, als ze dan al wordt meegegeven, is zeer vaak te beperkt, onvolledig en onbruikbaar voor hergebruik als referentiemateriaal of vergelijkingsmateriaal. 14

18 2. Methodologie 2.1. Inleiding Bij het ontvangen van de dozen met aardewerk zijn wij begonnen met een verdeling te maken onder Olivier Van Remoorter en mezelf. Zodoende verdeelden we het aardewerk op zulk een manier dat ieder ongeveer een gelijk aantal scherven te verwerken zou hebben. De verdeling verliep als volgt: Ikzelf zou waterputten nummers 45, 189, 243, 428, 553 (bestaande uit nummers 553, 554, 555, 343 en 366), 641 en 656 behandelen en Olivier van Remoorter zou waterputten nummers 165, 241, 492, 645 en grachten 657 en 657bis behandelen. Op deze manier hadden we volgens het opgravingsverslag elk ongeveer 1400 scherven te onderzoeken Opstellen van de database Na het sorteren van de zakken aardewerk en deze te hebben geleegd om alvast een eerste blik te werpen op de aardewerksoorten en het vormenscala kon er van start gegaan worden met het onderzoek van het aardewerk. Omdat het de eerste keer is dat ik in detail zou gaan kijken naar een hele hoop scherven heb ik besloten om te vertrekken van op het laagste niveau en koos ik er bijgevolg voor om zo goed als elke scherf te bekijken onder de microscoop. Scherven die in elkaar pasten of die overduidelijk van dezelfde soort en baksel waren werden samen beschreven. Wanneer het gaat om randen die bij elkaar geplaatst zijn, dan is het omdat ze in elkaar passen. Ditzelfde geldt ook voor bodems. Wanneer wandscherven bij elkaar werden geplaatst dan is het omdat ze ofwel passen, ofwel vermoedelijk van hetzelfde recipiënt afkomstig waren. De restgroep, zijnde heel erg kleine scherfjes en resten van bouwmateriaal (zoals bakstenen of tegulae), werden niet microscopisch bekeken of beschreven, maar kregen wel een nummer en een aantal per spoor en eventueel per context en/of laag. Het starten van op het allerlaagste niveau zorgde er dan ook voor dat ik zo objectief mogelijk achteraf tot gegevensverzameling kon overgaan. Ik kon hierdoor bovendien ook systematisch te werk gaan, zodat ik niets over het hoofd zou zien bij de beschrijving en verwerking. Hierbij dient men dan ook wel in het achterhoofd te houden dat de gedetailleerde gegevens bij verdere verwerking (door samenvoeging, groepenvorming, algemene beschrijving) deels verloren zouden gaan. Echter de precisiegegevens blijven steeds bewaard in de algemene 15

19 database en de database van de technische gegevens (terug te vinden in Bestand 1 en 2 op CD-ROM). Allereerst gaf ik de scherven (apart of tezamen indien ze bij elkaar hoorden) een nummer, daarna noteerde ik het nummer van de waterput, hierna het coupenummer en het laagnummer, indien aanwezig op de aardewerkzakken en het aantal scherven die bij het ID-nummer hoorden. Hierna noteerde ik de aardewerksoort, de herkomst en het fragment. De vormenbespreking en de techniek werden aangevuld, wanneer het proces dat hierbij behoorde voltooid was. Indien er glazuur op de scherf aanwezig was noteerde ik de glazuurplaats, de soort en de kleur. Daarnaast maakte ik nog notitie van eventuele gebruikssporen, versiering, radstempels (met de plaats, de vorm en de frequentie), vingerindrukken, rode verf en/of eventuele andere versieringsvormen of opmerkingen. Aan deze lijst voegde ik later toe of er een foto of tekening van werd gemaakt, door middel van een Ja notatie. Hierna noteerde ik ook onmiddellijk de aardewerkgroep en volgde een bespreking van enkele zaken die ik onder de microscoop bekeek en enkele zaken die ik erna constateerde. Deze waren de verschraling (aard, korrelgrootte, korrelkleur, verspreiding, dichtheid), de bakselkleur (buitenzijde, binnenzijde, kern), de zachtheid, de oppervlaktestructuur, de aflijning van de kern en eventuele opmerkingen (terug te vinden in Bestand 2 op CD-ROM). Voor de beschrijving van voorgaande zaken heb ik gebruik gemaakt van de maatstaven die Koen De Groote heeft gesteld in zijn studie van het Middeleeuwse aardewerk in Vlaanderen. Hieraan voegde ik enkele zaken toe, die voor mij nog van belang waren. Schematisch en met wat meer uitleg leverde dit dan de volgende categorieën op: - ID: nummer van de scherf of schervengroep - Contextnummer: nummer van de waterput - Coupe: naam van de coupe, indien aanwezig - Laag: laagnummer of nummer van het onderscheiden bandje, indien aanwezig - Aantal: aantal scherven per aangegeven ID-nummer - Aardewerksoort: benaming aardewerksoort - Herkomst: L(okaal), R(egionaal), I(mport) - Techniek: nummer van de technische groep - Aardewerkvorm 16

20 - Afmetingen: mm (diameter rand/hoogte/diameter bodem) - Fragment: R(and), H(als), S(chouder), W(and), B(odem), O(or), T(uit), G(ietsneb), V(oet), A(rcheologisch compleet) - R-type: randtype - B-type: bodemtype: L(ens), B(ol), (vl)a(k), S(tandring), F(eet), P(ootjes), V(oet) - O-type: oor- of steeltype: B(and), W(orst), S(teel), G(reep), K(nop) / H(ol), M(assiek), V(erticaal), H(orizontaal), D(iagonaal) - T-type: tuittype: I(ngestoken), O(pgeplaatst) / L(os), A(ansluitend), U(-vormig) - F-type: standvinnen: E(nkel) of M(eerledig) / L(osstaand) of A(ansluitend) / totaal aantal - Glazuurplaats: R, H, S, W + I(ntern) of E(xtern) - Glazuursoort: L(ood) / S(trooi) - Glazuurkleur - Gebruikssporen: B(eroet), K(ookrestant) - Versiering o Versiering: ja/nee (=blanco) o Radstempel: plaatsvermelding o Radstempelvorm: letter voor de vorm (d(riehoek), v(ierkant), c(irkel), w(afel), 1 e cijfer voor het aantal banden, 2 e cijfer voor het aantal rijen per band o Stempelfrequentie: aantal blokjes in een enkelvoudige radstempelband / 3cm o Vingerindrukken: plaats o Rode verf: verfstrepen plaats o Andere: andere versieringsmethode - Opmerkingen - Tekening - Foto Waarna ook nog de volgende categorieën net voor, tijdens en na het onderzoek met de microscoop genoteerd werden: - Aardewerksoort + handgevormd/gedraaid, reducerend/oxiderend - Verschraling: o Aard o Korrelgrootte: zeer fijn tot uiterst grof Zeer fijn: < 0,1 mm Fijn: 0,1 0,2 mm Matig fijn: > 0,2 0,5 mm Matig grof: > 0,5 1 mm 17

21 Grof: > 1 2 mm Uiterst grof: > 2 mm o Korrelkleur o Verspreiding: regelmatig of onregelmatig o Dichtheid: verspreid tot zeer dicht - Bakselkleur - Zachtheid: (bijna) hard of zacht - Oppervlaktestructuur: korrelig, glad of poreus - Kern: mate van aflijning Vervolgens heb ik ervoor gekozen om alle tuit-, oor-, bodem- en randfragmenten apart te bekijken om enkele meer specifieke zaken hiervan te noteren (terug te vinden in Bestand 3 op de CD-ROM), aangezien dit niet noodzakelijk blijkt voor de wandscherven. Bij de randscherven koos ik ervoor om hierbij de afmetingen (diameter, max. hoogte, max. breedte) te noteren en het fragment nader te duiden (is het enkel de rand of ook nog de hals en/of de schouder). Het randtype zou ik later toevoegen, na het tekenen en beschrijven. Voor de bodemfragmenten noteerde ik opnieuw de afmetingen (diameter, max. hoogte, max. breedte), het bodemtype en indien van toepassing het voettype. Voor de tuitfragmenten opnieuw de afmetingen (diameter, max. hoogte, max. breedte) en het tuittype. Voor de oorfragmenten noteerde ik nog het oortype. Aangezien we maar één microscoop tot onzer beschikking hadden dienden we te werken met een systeem van afwisseling, waarbij de ene dan met de microscoop kon werken, terwijl de andere zich dan indien nodig bezighield met het tekenen van de representatieve scherven (zijnde de randfragmenten, bodems, archeologisch complete exemplaren, versierde scherven, ). Op deze manier was al het aardewerk dat getekend diende te worden ook reeds getekend op het einde van het onderzoeksproces met de microscoop. De tekeningen zouden later helpen bij de vormendeterminatie en het opstellen van de randtypologie. De tekeningen werden in een later stadium dan via illustrator digitaal gemaakt om het gebruiksgemak te vergroten. Door deze in illustrator te verwerken konden ook specifieke aanduidingen gemaakt worden voor bepaalde versiering, afgebroken fragmenten e.d. 18

Beschrijving schaal van Oegstgeest. Figure 1: Bovenaanzicht van de schaal. Foto: Restaura, Haelen.

Beschrijving schaal van Oegstgeest. Figure 1: Bovenaanzicht van de schaal. Foto: Restaura, Haelen. Beschrijving schaal van Oegstgeest Figure 1: Bovenaanzicht van de schaal. Foto: Restaura, Haelen. Figure 2: Onderaanzicht van de schaal. Foto: Restaura, Haelen. De schaal heeft een diameter van 21 centimeter

Nadere informatie

Archeologisch onderzoek begeleiding Kevelderstraat Groenlo GRONTMIJ ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 68

Archeologisch onderzoek begeleiding Kevelderstraat Groenlo GRONTMIJ ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 68 Archeologisch onderzoek begeleiding Kevelderstraat Groenlo GRONTMIJ ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 68 Archeologische begeleiding Kevelderstraat Groenlo GRONTMIJ ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 68 Definitief ISSN 1573-5710

Nadere informatie

2 Archeologisch vooronderzoek Sint-Denijs-Westrem - Flanders Expo Zone 3

2 Archeologisch vooronderzoek Sint-Denijs-Westrem - Flanders Expo Zone 3 Sint-Denijs-Westrem - Flanders Expo Zone 3 / Immpact & Natha: Archeologisch vooronderzoek van 16 tot 18 februari 2009 (stad Gent, provincie Oost-Vlaanderen) Liesbeth Messiaen & Tom Boncquet Natha 2 Archeologisch

Nadere informatie

4orange Connect. 4orange, 2015. Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl

4orange Connect. 4orange, 2015. Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 4orange Connect 4orange, 2015 Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 2 Inhoud Inhoud... 2 1. Achtergrond... 3 2) Browsen... 4 3) Scheduler... 4 4) Frequenties en kruistabellen... 4 5)

Nadere informatie

Uitpakken 3: Een merovingische pottenbakkersoven uit Kessel-Hout

Uitpakken 3: Een merovingische pottenbakkersoven uit Kessel-Hout Verschenen in: Archeologie in Limburg 79 (1999), 11-12. (1) Uitpakken 3: Een merovingische pottenbakkersoven uit Kessel-Hout Wim Hupperetz Inleiding Tijdens de inventarisatie van de collectie archeologie

Nadere informatie

Archeo-rapport 77 Het archeologisch vooronderzoek aan het Gemeenteplein 8 te Kontich

Archeo-rapport 77 Het archeologisch vooronderzoek aan het Gemeenteplein 8 te Kontich Archeo-rapport 77 Het archeologisch vooronderzoek aan het Gemeenteplein 8 te Kontich Kessel-Lo, 2011 Studiebureau Archeologie bvba Archeo-rapport 77 Het archeologisch vooronderzoek aan het Gemeenteplein

Nadere informatie

AWP-VERSLAG-WAARNEMING 2010-01-OCB (PURMEREND)

AWP-VERSLAG-WAARNEMING 2010-01-OCB (PURMEREND) AWP-VERSLAG-WAARNEMING 2010-01-OCB (PURMEREND) Locatie 15 Westerstraat Purmerend ARCHEOLOGISCHE WERKGROEP PURMEREND Neckerstraat 11 1441 KT Purmerend Project AWP Purmerend 2010-01-OCB Locatie onderzoeksgebied

Nadere informatie

HOE IK EEN BALG MAAK

HOE IK EEN BALG MAAK HOE IK EEN BALG MAAK Gespreid over verschillende jaren, bouwde ik houten camera s. De grootste uitdaging was het zelf maken van een balg. Om het geheim hiervan te achterhalen, ontlede ik enkele oude balgen.

Nadere informatie

HET MOTTE MYSTERIE LESMAP LOCATIE CONTACT. Bezoek aan de archeologische site Hoge Wal in Ertvelde. Voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar.

HET MOTTE MYSTERIE LESMAP LOCATIE CONTACT. Bezoek aan de archeologische site Hoge Wal in Ertvelde. Voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar. LESMAP HET MOTTE MYSTERIE Bezoek aan de archeologische site Hoge Wal in Ertvelde. Voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar. D e leerlingen van je klas bezoeken de archeologische site Hoge Wal op een

Nadere informatie

Sum of Us 2014: Topologische oppervlakken

Sum of Us 2014: Topologische oppervlakken Sum of Us 2014: Topologische oppervlakken Inleiding: topologische oppervlakken en origami Een topologisch oppervlak is, ruwweg gesproken, een tweedimensionaal meetkundig object. We zullen in deze tekst

Nadere informatie

Installatie van versie 2.2 van Atoum

Installatie van versie 2.2 van Atoum Version française en seconde partie du document. Installatie van versie 2.2 van Atoum U moet in uw databases een nieuwe tabel aanmaken na de installatie van versie 2.2 van de toepassing Atoum. Hiervoor

Nadere informatie

Meldpunt Vossenschade: een overzicht voor 2012

Meldpunt Vossenschade: een overzicht voor 2012 Pagina 1 van 5 Meldpunt Vossenschade: een overzicht voor 2012 Inleiding Sinds 2007 beschikt de over een meldpunt Vossenschade. Om dit meldpunt meer bekendheid te geven voor heel Vlaanderen werd in januari

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Registratie discriminatieklachten 2011

Registratie discriminatieklachten 2011 Centraal Bureau voor de Statistiek- Registratie discriminatieklachten 2011 Methode en uitkomsten Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen, augustus 2012. Inhoud 1 INLEIDING... 2 2 METHODE...

Nadere informatie

Handleiding enquetemaken.be

Handleiding enquetemaken.be Hoofdstuk : Starten met je eigen enquête - Registreren - Enquete Maken - Instellingen Hoofdstuk 2 : Opstellen van de vragenlijst - Vragen maken - Vraagtypes - Vragenlijst beheren - Vertakkingen invoeren

Nadere informatie

Bijlage 1 Aanvullend advies archeologisch onderzoek, Wozoco Giessenburg, Neerpolderseweg 19, Giessenburg, Gemeente Giessenlanden

Bijlage 1 Aanvullend advies archeologisch onderzoek, Wozoco Giessenburg, Neerpolderseweg 19, Giessenburg, Gemeente Giessenlanden Bijlage 1 Aanvullend advies archeologisch onderzoek, Wozoco Giessenburg, Neerpolderseweg 19, Giessenburg, Gemeente Giessenlanden 0 SOB Research, 26 juni 2014 1 1. Archeologisch onderzoek 1.1 Inleiding

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 27 mei 1.0 16.0 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 88 punten te behalen; het examen bestaat uit 19 vragen.

Nadere informatie

Capita Selecta Recent Arbeidsmarktonderzoek in Vlaanderen

Capita Selecta Recent Arbeidsmarktonderzoek in Vlaanderen RESEARCH SUMMARY ONDERZOEK I.K.V. VIONA STEUNPUNT WSE Capita Selecta Recent Arbeidsmarktonderzoek in Vlaanderen Richtlijnen voor auteurs - De hoofdindeling ligt vast en bestaat uit volgende rubrieken:

Nadere informatie

Figuur 319: Fase 4 met aanwijzingen voor bewoning op de overgang naar de late middeleeuwen (midden 12 de -13 de eeuw)

Figuur 319: Fase 4 met aanwijzingen voor bewoning op de overgang naar de late middeleeuwen (midden 12 de -13 de eeuw) 1 1 226 DL&H-Rapport 8 en N0561/N0562/N0611 die zich er ten zuiden en zuidwesten van bevinden. Misschien waren deze grachten de grenzen van het erf in de eerste en tweede fase. Er kan echter niet worden

Nadere informatie

Archeologisch Vooronderzoek. Nevele - Borrewal. 16 december 2009. David Vanhee

Archeologisch Vooronderzoek. Nevele - Borrewal. 16 december 2009. David Vanhee Archeologisch Vooronderzoek Nevele - Borrewal 16 december 2009 David Vanhee 2 Kale-Leie Archeologische Dienst 2011, KLAD-Rapport 35 3 I. Voorwoord Dit document biedt een bondig overzicht van het vooronderzoek

Nadere informatie

Aardewerken pot Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?... Munten Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?...

Aardewerken pot Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?... Munten Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?... WERKBLAD 1 HET WERK VAN DE ARCHEOLOOG Kruis aan welk materiaal jij met je groepje onderzoekt. Bekijk de film en zoek het antwoord op de vraag. Aardewerken pot Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het

Nadere informatie

Mefa brievenbussen. Puur design. Mefa boîtes aux lettres. Design à l état pur.

Mefa brievenbussen. Puur design. Mefa boîtes aux lettres. Design à l état pur. Mefa brievenbussen. Puur design. Mefa boîtes aux lettres. Design à l état pur. Mefa brievenbussen. Puur design. Mefa brievenbussen blinken niet alleen uit door hun stijlvol design. Ze zijn ook functioneel,

Nadere informatie

Om paint te openen volgen we dezelfde weg als bij de rekenmachine:

Om paint te openen volgen we dezelfde weg als bij de rekenmachine: Paint is een éénvoudig tekenprogramma. Vele functies hiervan komen later terug bij diverse foto- en tekenprogramma s. Om paint te openen volgen we dezelfde weg als bij de rekenmachine: rechtbovenaan zoeken

Nadere informatie

D ENGELSCHE BOOMGAERT 6.123 HET AARDEWERK UIT EEN MIDDELEEUWSE KASTEELGRACHT A. KANEDA, R. VAN GENABEEK EN T. DE RIDDER (RED.)

D ENGELSCHE BOOMGAERT 6.123 HET AARDEWERK UIT EEN MIDDELEEUWSE KASTEELGRACHT A. KANEDA, R. VAN GENABEEK EN T. DE RIDDER (RED.) VLAK-VERSLAG 4.4 D ENGELSCHE BOOMGAERT 6.123 HET AARDEWERK UIT EEN MIDDELEEUWSE KASTEELGRACHT A. KANEDA, R. VAN GENABEEK EN T. DE RIDDER (RED.) DIENST WELZIJN, VLAK VLAARDINGEN, OKTOBER 2002 VLAK-verslag

Nadere informatie

PDF-instructies. Opmaakinstructies Proefschriften. Geachte promovendus,

PDF-instructies. Opmaakinstructies Proefschriften. Geachte promovendus, Opmaakinstructies Proefschriften Geachte promovendus, Het door u in te leveren bestand van uw proefschrift moet voldoen aan technische eisen en het bij AUP gangbare formaat. Voor de technische verwerking

Nadere informatie

Projectieve Vlakken en Codes

Projectieve Vlakken en Codes Projectieve Vlakken en Codes 1. De Fanocode Foutdetecterende en foutverbeterende codes. Anna en Bart doen mee aan een spelprogramma voor koppels. De ene helft van de deelnemers krijgt elk een kaart waarop

Nadere informatie

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau.

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. 4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes 4.2.1. Algemeen In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. Instellingsniveau (vragenlijst coördinator) provincie,

Nadere informatie

Sint-Denijs-Westrem Flanders Expo Zone 3 / IKEA : Archeologisch onderzoek van 2 januari tot 15 februari 2008 (stad Gent, provincie Oost-Vlaanderen)

Sint-Denijs-Westrem Flanders Expo Zone 3 / IKEA : Archeologisch onderzoek van 2 januari tot 15 februari 2008 (stad Gent, provincie Oost-Vlaanderen) Sint-Denijs-Westrem Flanders Expo Zone 3 / IKEA : Archeologisch onderzoek van 2 januari tot 15 februari 2008 (stad Gent, provincie Oost-Vlaanderen) Johan Hoorne, Evelyn Schynkel, Bart De Smaele & Bart

Nadere informatie

Evaluatiebrief Archeologisch onderzoek 58915 Sevenum-Beatrixstraat IVO-P

Evaluatiebrief Archeologisch onderzoek 58915 Sevenum-Beatrixstraat IVO-P Postbus 297 6900 AG Zevenaar Ringbaan Zuid 8a 6905 DB Zevenaar tel. 0316-581130 fax 0316-343406 info@archeodienst.nl www.archeodienst.nl Archeodienst BV, Postbus 297, 6900 AG Zevenaar Evaluatiebrief Archeologisch

Nadere informatie

BIJLAGE BIJ DE HANDLEIDING NAVISION INCADEA DOSSIERBEHEER SALES REVIEW & TOOLS

BIJLAGE BIJ DE HANDLEIDING NAVISION INCADEA DOSSIERBEHEER SALES REVIEW & TOOLS Copyright BMW GROUP Belux / Revisie 0 BIJLAGE BIJ DE HANDLEIDING NAVISION INCADEA DOSSIERBEHEER SALES REVIEW & TOOLS Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur wiskunde CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen.

Nadere informatie

Een Middeleeuwse vuurdover van kasteel Nijenrode

Een Middeleeuwse vuurdover van kasteel Nijenrode Een Middeleeuwse vuurdover van kasteel Nijenrode Gert Immerzeel Straatweg23,3621BB Breukelen 105 In jaargang 7, nr. 2 (juni 1992) van het Tijdschrift Historische Kring Breukelen schreef de heer A.H. Verroen

Nadere informatie

Hoofdstuk 26: Modelleren in Excel

Hoofdstuk 26: Modelleren in Excel Hoofdstuk 26: Modelleren in Excel 26.0 Inleiding In dit hoofdstuk leer je een aantal technieken die je kunnen helpen bij het voorbereiden van bedrijfsmodellen in Excel (zie hoofdstuk 25 voor wat bedoeld

Nadere informatie

Verschillen in Persoonlijkheidstrekken en Persoonlijkheidsorganisatie tussen Groepen Eetstoornispatiënten.

Verschillen in Persoonlijkheidstrekken en Persoonlijkheidsorganisatie tussen Groepen Eetstoornispatiënten. Verschillen in Persoonlijkheidstrekken en Persoonlijkheidsorganisatie tussen Groepen Eetstoornispatiënten. Differences in Personality Traits and Personality Structure between Groups of Eating Disorder

Nadere informatie

INFORMATIERAPPORT EN SELECTIEADVIES

INFORMATIERAPPORT EN SELECTIEADVIES INFORMATIERAPPORT EN ELECTIEADVIE Proefsleuvenonderzoek Bedrijventerrein fase 2 (Homoetsestraat), Maurik, gemeente Buren Archis onderzoekmeldingsnummer 4120 Inleiding Tussen 14 en 23 februari 2011 is door

Nadere informatie

Archeo-rapport 45 Het archeologisch vooronderzoek aan de Heibloemstraat te Meerhout

Archeo-rapport 45 Het archeologisch vooronderzoek aan de Heibloemstraat te Meerhout Archeo-rapport 45 Het archeologisch vooronderzoek aan de Heibloemstraat te Meerhout Kessel-Lo, 2010 Studiebureau Archeologie bvba Archeo-rapport 45 Het archeologisch vooronderzoek aan de Heibloemstraat

Nadere informatie

ARCHEOLOGISCHE PROSPECTIE MET INGREEP IN DE BODEM ROTSELAAR BROEKSTRAAT

ARCHEOLOGISCHE PROSPECTIE MET INGREEP IN DE BODEM ROTSELAAR BROEKSTRAAT ARCHEBO-RAPPORT 2014/03 ARCHEOLOGISCHE PROSPECTIE MET INGREEP IN DE BODEM ROTSELAAR BROEKSTRAAT J. CLAESEN, & A. DEVROE JUNI 2014 COLOFON Opgraving Prospectie Vergunningsnummer: 2014/180 Datum aanvraag:

Nadere informatie

5. Discussie. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens

5. Discussie. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens 5. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens Relevante conclusies voor het beleid zijn pas mogelijk als de basisgegevens waaruit de samengestelde indicator berekend werd voldoende recent zijn. In deze

Nadere informatie

wiskunde CSE GL en TL

wiskunde CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur wiskunde CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 23 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

OPGRAVING BEST-AARLE AFGEROND

OPGRAVING BEST-AARLE AFGEROND OPGRAVING BEST-AARLE AFGEROND In het najaar van 2011 en de lente van 2012 deed een team archeologen van Archeologisch Onderzoek Leiden (Archol bv) en Diachron UvA bv opgravingen in Aarle in de gemeente

Nadere informatie

11 Junior Wiskunde Olympiade 2001-2002: tweede ronde

11 Junior Wiskunde Olympiade 2001-2002: tweede ronde Junior Wiskunde Olympiade 200-2002: tweede ronde De tweede ronde bestaat uit 30 meerkeuzevragen Het quoteringssysteem werkt als volgt: per goed antwoord krijgt de deelnemer 5 punten, een blanco antwoord

Nadere informatie

Skills matrix - Methodiek voor technische training en kennismanagement

Skills matrix - Methodiek voor technische training en kennismanagement Dit artikel beschrijft een methodiek om opleidingscurricula te maken voor technische bedrijfsopleidingen waarbij technische vaardigheden getraind moeten worden. De methode is met name bruikbaar om flexibele

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B (oude stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B (oude stijl) Wiskunde B (oude stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 27 mei 1330 1630 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen; het examen bestaat uit 18 vragen

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

De presentatie rond de trap

De presentatie rond de trap Kijktocht OER! Plus 6000 jaar geleden woonden er al mensen in dit gebied. Het is de prehistorie; de tijd van de jagers en boeren. De mensen noemen we Swifterbantmensen. Deze kijktocht helpt je ontdekken

Nadere informatie

Zuidnederlandse Archeologische Notities

Zuidnederlandse Archeologische Notities Verslag opgraving Elst Dorpsstraat 92 Miel Schurmans Zuidnederlandse Archeologische Notities 16 Amsterdam 2004 Archeologisch Centrum Vrije Universiteit - Hendrik Brunsting Stichting Opdrachtgever : Gemeente

Nadere informatie

Telebib2 Edifact Validation - Tool introduction page 2 / 15

Telebib2 Edifact Validation - Tool introduction page 2 / 15 Tool introduction Telebib2 Edifact Validation page 1 / 15 10.01.2012 Er is nu een tool beschikbaar die het mogelijk maakt een tekstbestand met inhoud op basis van de Telebib2 Edifact syntaxis the valideren.

Nadere informatie

Archeo(rapport!289!! Het! archeologisch! vooronderzoek! aan! de! Lage! Kaart! te! Brasschaat!

Archeo(rapport!289!! Het! archeologisch! vooronderzoek! aan! de! Lage! Kaart! te! Brasschaat! Archeo(rapport289 Het archeologisch vooronderzoek aan de Lage Kaart te Brasschaat AnneliesDeRaymaeker&MaartenSmeets Kessel(Lo,2015 StudiebureauArcheologiebvba Archeo(rapport289 Het archeologisch vooronderzoek

Nadere informatie

Deel 7: PowerPoint. Presentaties gemakkelijker maken

Deel 7: PowerPoint. Presentaties gemakkelijker maken Deel 7: PowerPoint Presentaties gemakkelijker maken De mogelijkheden van PowerPoint als ondersteunend middel voor een gedifferentieerde begeleiding van leerlingen met beperkingen. CNO Universiteit Antwerpen

Nadere informatie

Veertiende-eeuwse lederen zwaardscheden

Veertiende-eeuwse lederen zwaardscheden Veertiende-eeuwse lederen zwaardscheden door mevrouw dr. C. van Driel-Murray Tijdens graafwerkzaamheden langs de Nieuwe Rijn in Leiden werd ter hoogte van de huidige Visbrug (Afb. 1 bij B) het afval van

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 20 tijdvak 2 woensdag 22 juni 3.30-6.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 9 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Publiekssamenvatting. Archeologisch onderzoek Groene Rivier Pannerden

Publiekssamenvatting. Archeologisch onderzoek Groene Rivier Pannerden Publiekssamenvatting Archeologisch onderzoek Groene Rivier Pannerden Catastrofale overstromingen kwamen vaak voor in de geschiedenis van Pannerden, wat met de ligging in de driehoek tussen de rivieren

Nadere informatie

Startgids 061 Nieuw product aanmaken en wijzigen

Startgids 061 Nieuw product aanmaken en wijzigen Startgids 061 Nieuw product aanmaken en wijzigen In deze startgids wordt uitleg gegeven hoe u nieuwe producten kunt aanmaken en wijzigen in de Safe Concept webapplicatie. Inhoud Een nieuw product aanmaken

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Intrum Web 2.0

Gebruikershandleiding Intrum Web 2.0 Inhoud 1 INLEIDING... 3 1.1 Home/startpagina... 3 2 Startpagina... 4 2.1 Statistieken... 5 2.2 Dossiers... 7 2.3 Berichten... 9 2.4 Uw collega's... 11 3 Zoeken naar dossiers... 12 3.1 Zoeken... 12 3.2

Nadere informatie

Archeo-rapport 27 Het archeologische vooronderzoek aan De Dry Croonen te Zoutleeuw

Archeo-rapport 27 Het archeologische vooronderzoek aan De Dry Croonen te Zoutleeuw Archeo-rapport 27 Het archeologische vooronderzoek aan De Dry Croonen te Zoutleeuw Kessel-Lo, 2010 Studiebureau Archeologie bvba Archeo-rapport 27 Het archeologische vooronderzoek aan De Dry Croonen te

Nadere informatie

AWN veldverkenning 17-12-2011 Locatie: Laakse Slenk Hulkesteinsebos. Gemeente: Zeewolde Kavel:OZ35/36

AWN veldverkenning 17-12-2011 Locatie: Laakse Slenk Hulkesteinsebos. Gemeente: Zeewolde Kavel:OZ35/36 AWN veldverkenning 17-12-2011 Locatie: Laakse Slenk Hulkesteinsebos. Gemeente: Zeewolde Kavel:OZ35/36 Aanleiding voor de verkenning is de recent gegraven Laakse Slenk. De Slenk is aangelegd op een terrein

Nadere informatie

Practicum algemeen. 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag

Practicum algemeen. 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag Practicum algemeen 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag 1 Diagrammen maken Onafhankelijke grootheid en afhankelijke grootheid In veel experimenten wordt

Nadere informatie

The Zakynthos Survey 2005 -- Verslag van de werkzaamheden en resultaten

The Zakynthos Survey 2005 -- Verslag van de werkzaamheden en resultaten The Zakynthos Survey 2005 -- Verslag van de werkzaamheden en resultaten Gert Jan van Wijngaarden Het veldwerk binnen het verkennende onderzoek van de Zakynthos Survey 2005 duurde vier weken: maandag 4

Nadere informatie

Takenblad Plusklas Ontdekken Periode 2 : Herfstvakantie tot kerstvakantie. Opdracht: Spoorzoekers Van wie is die vingerafdruk?

Takenblad Plusklas Ontdekken Periode 2 : Herfstvakantie tot kerstvakantie. Opdracht: Spoorzoekers Van wie is die vingerafdruk? Takenblad Plusklas Ontdekken Periode 2 : Herfstvakantie tot kerstvakantie Naam : Wat is de bedoeling? Opdracht: Spoorzoekers Van wie is die vingerafdruk? Er is een misdaad gepleegd! Een dief heeft de computer

Nadere informatie

DATUM: 9/01/2012 VAN: BRUNO@ACAZA.BE 09 298 04 17 SPECIFICATIONS SHEET: MADE TO-ORDER / FOTOKADERS OP MAAT

DATUM: 9/01/2012 VAN: BRUNO@ACAZA.BE 09 298 04 17 SPECIFICATIONS SHEET: MADE TO-ORDER / FOTOKADERS OP MAAT DATUM: 9/01/2012 VAN: BRUNO@ACAZA.BE 09 298 04 17 SPECIFICATIONS SHEET: MADE TO-ORDER / FOTOKADERS OP MAAT Algemeen: Het doel van de made-to-order functionaliteit is om een bijkomende functionaliteit toe

Nadere informatie

Chairs for the quality office FLIGHT

Chairs for the quality office FLIGHT Chairs for the quality office FLIGHT Flight 20 Het nieuwe werken Une nouvelle façon de travailler Het nieuwe werken houdt in dat één bureaustoel meerdere gebruikers heeft. Flight 20 is hiervoor geschikt

Nadere informatie

Offective > CRM > Vragenlijst

Offective > CRM > Vragenlijst Offective > CRM > Vragenlijst Onder het menu item CRM is een generieke vragenlijst module beschikbaar, hier kunt u zeer uitgebreide vragenlijst(en) maken, indien gewenst met afhankelijkheden. Om te beginnen

Nadere informatie

1. Thermische analyse van het Eurosteel Frame

1. Thermische analyse van het Eurosteel Frame 1. Thermische analyse van het Eurosteel Frame Als we nu de opbouw van het Eurosteel Frame gaan analyseren kunnen onderstaande eigenschappen opgezocht of nagevraagd worden. Deze zijn bepaald met behulp

Nadere informatie

De projectlocatie ligt globaal op de coördinaten: X = 140.650 en Y = 447.600.

De projectlocatie ligt globaal op de coördinaten: X = 140.650 en Y = 447.600. Bijlage I Technische beoordeling van de vergunningsaanvraag van Ontwikkelingsverband Houten C.V. voor het onttrekken van grondwater ten behoeve van de bouw van een parkeerkelder onder het nieuw realiseren

Nadere informatie

Postbus 58 4200 AB GORINCHEM. Lange Kleiweg 5 Postbus 1090 2280 BC RIJSWIJK. Notified Body Nr.: 1234. Niet-dragende wand met Attema hollewanddozen

Postbus 58 4200 AB GORINCHEM. Lange Kleiweg 5 Postbus 1090 2280 BC RIJSWIJK. Notified Body Nr.: 1234. Niet-dragende wand met Attema hollewanddozen CLASSIFICATIE VAN DE BRANDWERENDHEID VOLGENS EN 13501-2:2007+A1:2009 VAN EEN NIET-DRAGENDE WANDCONSTRUCTIE VOORZIEN VAN HOLLEWANDDOZEN MET VERSCHILLENDE TYPEN BEDRADING Opdrachtgever: Attema B.V. Postbus

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 24 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 24 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 009 tijdvak woensdag 4 juni 3.30-6.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 9 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 8 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

VAN RHEINLAND NAAR RIJNLAND

VAN RHEINLAND NAAR RIJNLAND VAN RHEINLAND NAAR RIJNLAND Bodemvondsten in Leiden H. Suurmond-van Leeuwen In 1976 werd op het terrein van de toekomstige nieuwbouw van het Hoogheemraadschap van Rijnland door het Instituut voor Prae-

Nadere informatie

Opvouwbare kubus (180 o )

Opvouwbare kubus (180 o ) Workshop Verpakkingen NWD 18 februari 2012 hm / rvo Opvouwbare kubus (180 o ) - Een bouwplaat van de kubus en een voorbeeldfoto - Als je een mooi wilt maken: een A4-tje 160 g wit papier en een schutblad,

Nadere informatie

Je kunt in de grafiek aflezen wat de gewichtstoename is van schapen die zwanger zijn van één, twee of drie lammetjes.

Je kunt in de grafiek aflezen wat de gewichtstoename is van schapen die zwanger zijn van één, twee of drie lammetjes. Zwanger schaap Een schaap is gemiddeld 147 dagen (21 weken) zwanger. Tijdens de zwangerschap neemt het gewicht van het schaap toe. Je kunt in de grafiek aflezen wat de gewichtstoename is van schapen die

Nadere informatie

Handleiding voor de opmeting Instructions pour la prise de mesure Wand/deur in hoek - Paroi/porte en coin

Handleiding voor de opmeting Instructions pour la prise de mesure Wand/deur in hoek - Paroi/porte en coin 1 Situatie / Situation Aanduiden: installatie op douchebak of betegelde vloer. Indiquer: installation sur receveur de douche ou sur sol carrelé. 2 Op douchebak/sur receveur Plaatsing van uiterste punt

Nadere informatie

Fujifilm Krafter. Foto Luuk Schudde. Basis handleiding

Fujifilm Krafter. Foto Luuk Schudde. Basis handleiding Fujifilm Krafter Foto Luuk Schudde Basis handleiding Pagina 1 Basisbeginselen In deze handleiding zullen we de basis van het programma Krafter behandelen. We gaan ervan uit dat je het programma al op de

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2008 wiskunde CSE GL en TL tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-15.30 uur

Examen VMBO-GL en TL 2008 wiskunde CSE GL en TL tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-15.30 uur Examen VMBO-GL en TL 2008 wiskunde CSE GL en TL tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-15.30 uur Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 23 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 80 punten

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B1. tijdvak 2 woensdag 18 juni uur

Examen VWO. wiskunde B1. tijdvak 2 woensdag 18 juni uur Eamen VWO 008 tijdvak woensdag 18 juni 13.30-16.30 uur wiskunde B1 Dit eamen bestaat uit 18 vragen. Voor dit eamen zijn maimaal 84 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Archeo-rapport 17 De archeologische begeleiding en opgraving in het kader van de collectorwerken Mombeek fase 4 te Kortessem en Borgloon

Archeo-rapport 17 De archeologische begeleiding en opgraving in het kader van de collectorwerken Mombeek fase 4 te Kortessem en Borgloon Archeo-rapport 17 De archeologische begeleiding en opgraving in het kader van de collectorwerken Mombeek fase 4 te Kortessem en Borgloon Kessel-Lo, 2009 Studiebureau Archeologie bvba Archeo-rapport 17

Nadere informatie

Netwerk 3 basis docentenhandleiding. Docentenhandleiding deel 3A en 3B basis. Inhoud deel 3A. Inhoud deel 3B

Netwerk 3 basis docentenhandleiding. Docentenhandleiding deel 3A en 3B basis. Inhoud deel 3A. Inhoud deel 3B Docentenhandleiding deel 3A en 3B basis Inhoud deel 3A Hoofdstuk 1 Plaatsbepalen Hoofdstuk 2 Grafieken en tabellen Hoofdstuk 3 Rekenen Hoofdstuk 4 Informatieverwerking Hoofdstuk 5 Tekenen en rekenen Computer

Nadere informatie

TOELICHTING BIJ DE KUBUS "AANTAL MIGRATIES NAAR PLAATS VAN HERKOMST EN PLAATS VAN BESTEMMING PER LEEFTIJD, GESLACHT EN NATIONALITEIT"

TOELICHTING BIJ DE KUBUS AANTAL MIGRATIES NAAR PLAATS VAN HERKOMST EN PLAATS VAN BESTEMMING PER LEEFTIJD, GESLACHT EN NATIONALITEIT TOELICHTING BIJ DE KUBUS "AANTAL MIGRATIES NAAR PLAATS VAN HERKOMST EN PLAATS VAN BESTEMMING PER LEEFTIJD, GESLACHT EN NATIONALITEIT" 1. Algemeen Deze tabellen geven aantallen migraties. In de "Inleiding

Nadere informatie

1 Omslag/voorblad/titelblad. 2 Titelblad

1 Omslag/voorblad/titelblad. 2 Titelblad Rapporteren Om informatie te rapporteren bestaan er normen of regels. Enkele voorbeelden van rapporten: een eindwerk, een geïntegreerde proef Een rapport kan uit negen onderdelen bestaan: 1 Omslag/voorblad/titelblad

Nadere informatie

Handleiding : Opdrachten vanuit Excel

Handleiding : Opdrachten vanuit Excel Handleiding : Opdrachten vanuit Excel Opdrachten vanuit Excel v2.1 Created on 1/21/2009 3:55:00 PM 1 1. Introductie Deze handleiding beschrijft de werkwijze voor het gebruik van de toepassing Domiciliëringen

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht. Bodem en grondstaal

Onderzoeksopdracht. Bodem en grondstaal Onderzoeksopdracht Bodem en grondstaal Gebruik grondboor 1. Duw en draai gelijktijdig, in wijzerzin, de schroefachtige punt (het boorlichaam) in de bodem. Deze schroef verzamelt en houdt de grond vast.

Nadere informatie

Een Romeinse pottenbakkersoven te Venlo

Een Romeinse pottenbakkersoven te Venlo Verschenen in A.A.J.J. van Pinxteren e.a. (red.), Pronkstukken Venlo 650 jaar stad, Venlo 1993, 28-31 (cat. nr. 8) Een Romeinse pottenbakkersoven te Venlo Aardewerk, waaronder misbaksels, in gedraaide

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2008 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2008 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2 OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter oppervlakte cirkel = π straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte

Nadere informatie

FABULOUS CHIC WINTER LODGE CHRISTMAS MORNING BALANCED WHITE

FABULOUS CHIC WINTER LODGE CHRISTMAS MORNING BALANCED WHITE FABULOUS CHIC WINTER LODGE CHRISTMAS MORNING BALANCED WHITE We presenteren u graag onze nieuwe kerstthema s: FABULOUS CHIC, WINTER LODGE, CHRISTMAS MORNING, BALANCED WHITE.* Naast deze thema s blijven

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010

Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010 Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010 1.0 Introductie Excel helpt om data beter te begrijpen door het in cellen (die rijen en kolommen vormen) in te delen en formules te gebruiken om relevante berekeningen

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B1,2. tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. wiskunde B1,2. tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Eamen VWO 8 tijdvak woensdag 8 juni 3.3-6.3 uur wiskunde B, Bij dit eamen hoort een uitwerkbijlage. Dit eamen bestaat uit 8 vragen. Voor dit eamen zijn maimaal 8 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

Handleiding. Technische Analyse. EXcess RETURN

Handleiding. Technische Analyse. EXcess RETURN Handleiding Technische Analyse Technische Analyse EXcess RETURN EXCESS RETURN 2012 info@xsreturn.com Handleiding van de Technische Analyse 1. DE ZOEKFUNCTIE 3 2. DE MODULES 3 Diagnose 3 Commentaren 3 Strategieën

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Monte Carlo-analyses waarschijnlijkheids- en nauwkeurigheidsberekeningen van

Monte Carlo-analyses waarschijnlijkheids- en nauwkeurigheidsberekeningen van Waarom gebruiken we Monte Carlo analyses? Bert Brandts Monte Carlo-analyses waarschijnlijkheids- en nauwkeurigheidsberekeningen van gebeurtenissen kunnen een bruikbaar instrument zijn om de post Onvoorzien

Nadere informatie

Nota met aanbevelingen Antwerpen Oudeleeuwenrui

Nota met aanbevelingen Antwerpen Oudeleeuwenrui Nota met aanbevelingen Antwerpen Oudeleeuwenrui De nota met aanbevelingen omvat: - een allesporenplan van de opgravingsputten op leesbare schaal (pdf-bestand); - een korte beschrijving van de resultaten

Nadere informatie

Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe

Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe 16.0 Inleiding Wanneer je de betekenis van een serie nummers in een presentatie wilt weergeven, zal je ondervinden dat een diagram de meest effectieve manier

Nadere informatie

FICHE TECHNIQUE TECHNISCHE FICHE LEVEL DESIGN 1

FICHE TECHNIQUE TECHNISCHE FICHE LEVEL DESIGN 1 FICHE TECHNIQUE TECHNISCHE FICHE LEVEL DESIGN 1 LD1 COMMERCIËLE GEGEVENS Nr artikel : DULVLD0120000 Lengte: 2,00 m Aantal per doos : 2 stuks Minimale te bestellen hoeveelheid : 1 doos LEVEL DESIGN LD1

Nadere informatie

Alveringem - Hoogstraat

Alveringem - Hoogstraat Alveringem - Hoogstraat Rapportage archeologisch proefsleuvenonderzoek 25 en 26 oktober 2010 Pieter LALOO & Johan HOORNE GATE rapport 11 Project : Alveringem - Hoogstraat : archeologisch proefsleuvenonderzoek

Nadere informatie