Uit de toon. Voor Ilse staat muziek maken op 1 Muziektherapie OneArmed Goes China

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uit de toon. Voor Ilse staat muziek maken op 1 Muziektherapie OneArmed Goes China"

Transcriptie

1 Een magazine voor jongeren die leven met kanker Uitgave van de Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker Jaargang 14, nummer 3 Uit de toon Voor Ilse staat muziek maken op 1 Muziektherapie OneArmed Goes China 1

2 Muziek LEF, jaargang 14, nr. 3 December 2013 LEF is een uitgave van de Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker (VOKK). LEF verschijnt drie keer per jaar in een oplage van Muziek wordt ook wel de taal der emoties genoemd. Wie kent het niet: je houdt het nog net droog bij die romantische film maar als de violen aanzwellen, kunnen de tissues doorkomen. En wat dacht je van het Wilhelmus? Niemand kent de tekst, maar wie pinkt geen traantje weg als Sven Kramer weer eens gehuldigd wordt bij zijn zoveelste overwinning? Muziek is op een of andere manier in staat ons te raken in ons diepste gevoel en is daarmee tegelijk heel persoonlijk. Dat blijkt ook uit deze LEF waarin muziek van allerlei kanten wordt belicht. Muziek houdt je op de been, maakt je blij, laat je dansen, laat je huilen, laat je zingen, laat je schreeuwen, helpt je je gevoel de ruimte te geven. Ideaal dus voor LEF-lezers. Het is overigens wetenschappelijk vastgesteld dat zingen heel goed is voor de mens. Dus kun je (niet) zingen, zing luidkeels mee! Marianne Naafs-Wilstra Eindredactie Marianne Naafs-Wilstra Redactie Lisa Becker Evie Erkelens Jochem Naafs Meike Naafs Tessa Nagels Valerie Strategier Annelies de Wit Met medewerking van Amber van Ameijede Marinka Draaijer Gerard Koster Marije Smits Laurens van der Velden Alex Wegman Redactieadres VOKK Schouwstede 2b 3431 JB Nieuwegein Websites @pratenoverlater Vormgeving T2 Ontwerp, Katwijk Druk Deltabach Grafimedia Abonnement Via Overname van artikelen is alleen toegestaan met toestemming van de redactie en met bronvermelding. De redactie heeft het recht artikelen in te korten of niet te plaatsen Voorwoord: Muziek 3 LEF-nieuws 4/5 Interview met Ilse DeLange Saaie piet èn wolf in schaapskleren 6/7 Tien vragen aan... Inge Bracke, muziektherapeut 8 Marije: Muziek Een wolk in mijn been 9 Schrijf t maar 10/11 Muziek op maat 12 Tijd voor jouw mening Uitgelicht: Muziektherapie in het Prinses Máxima Centrum 13 LEFletters 14/15 Was jij er bij? Kamp 16 Jij aan het woord: Alex Wegman 17 Luisteren lezen - spelen Column: Samenzang 18 Het concert des levens 19 Brussenspinsels: Muziek 20 LEFgozer 2

3 MUZIEK EN GEHOOR Het blijkt dat steeds meer jongeren tussen de 16 en 29 jaar gehoorschade hebben door te harde muziek in disco s en bij festivals en het gebruik van mp3-spelers. Je kunt iets doen om gehoorschade te voorkomen. Draag bijvoorbeeld oordoppen als je naar een concert of discotheek gaat. Stel de begrenzer van je i-pod in en luister niet te lang achter elkaar. Eenmaal opgelopen gehoorschade is niet te herstellen en als je bedenkt dat sommige survivors van kinderkanker al gehoorschade hebben door bepaalde chemo, dan doe je daar liever geen schepje bovenop. Muziek is heerlijk dus geniet er van, maar wel een beetje verstandig. Ga ook eens naar oorcheck.nl. Onearmed goes China Je kent hem misschien wel, Onearmed, alias Alex Wegman, de eenarmige drummer. Alex kreeg een uitnodiging van de leverancier van HXM drums in China om een aantal demonstraties te geven op de China Music Expo in Shanghai, een enorme muziekbeurs. De leverancier had Alex s filmpjes gezien op Youtube. De expo vond plaats van oktober. Alex heeft op twee verschillende podia optredens gegeven. Op kun je de film OneArmed goes China zien. LEF is natuurlijk supertrots op hem! Kanjermutsen Fabiënne haakt hippe mutsen en verkoopt ze via haar Facebook kanjermutsen. De opbrengst gaat naar de KanjerKetting. Rolstoelplek Wist je dat je bij (pop)concerten een speciale rolstoelplek kunt reserveren? Als je slecht ter been bent, is dat soms een geweldige uitkomst. Vaak kun je het optreden ook nog eens beter zien dan wanneer je een veldplek hebt. 3

4 Saaie piet en wolf in schaapskleren Soms denk ik wel eens: Wat gaat die tijd toch achterlijk snel! Mijn bekende hit So Incredible is alweer van vijf jaar geleden. En nu sta ik opeens in de schijnwerpers als talentencoach. Dat had ik nooit verwacht. Het is tijd om even stil te staan bij wat ik gedaan heb en hoe ik verder wil. Dat wordt ook wel bezinning genoemd he? Geen kattenpis In Amerika won The Voice of Holland een Emmy Award voor beste reality- en competitieprogramma. Ilse: Een Emmy! Dat is geen kattenpis! Comfortabel gezeten in de rode stoel van de talentenjacht, lijkt Ilse delange het naar haar zin te hebben. Wat een talenten zie ik daar! Ongelooflijk. Liedjes schrijven met mensen die talent hebben, dat is wat ik leuk vind. En dat ik deel mag nemen aan de start van hun carrière is een eer! Ik was zelf overigens geen trouwe kijker van The Voice. Her en der heb ik afleveringen gezien. Op vrijdagavond speelde ik zelf vaak, dus miste ik het televisieprogramma. Ter voorbereiding heb ik alle seizoenen nog eens bekeken op DVD. Het was vooral leerzaam om te zien hoe de andere coaches het er vanaf brachten. Het meest inspirerend? Jessie J. van de Engelse versie van The Voice. Typetje De coaches doen soms best overdreven. Dan staan ze op hun stoel of doen een vreugdedansje. Moeten ze dat doen van de programmamaker? Ilse lachend: Ik heb nog nooit in mijn script zien staan: Actie: coach rolt over de grond. Als ik dat soort dingen moet doen, haak ik af. Dat is niks voor mij. Van tevoren heb ik daarom nog best getwijfeld. Als coach zou ik opeens een andere rol hebben dan als zangeres. Ik vroeg me af: Is dat wel wat ik wil? Ik had geen zin om een typetje te moeten spelen. Wat voor typetje? Nou, dat ik bijvoorbeeld mijn Almelose accent extra zou moeten aandikken omdat de kijkers dat leuk vinden. Ik ging over de streep toen ik merkte dat de integriteit in het programma hoog ligt. Bovendien vind ik het mooi om mensen in contact te brengen met muziek. Het coachen van talenten is eigenlijk een logische stap voor me. Ik wil niet langer alleen bezig zijn met mijn eigen carrière. Het overdragen van mijn kennis aan anderen vind ik ook belangrijk èn leuk. Maar dat ik dit nu in de schijnwerpers doe, had ik van tevoren niet gedacht. Saaie piet Er wordt mij dikwijls gevraagd wat voor soort coach ik ben. Ik ben nuchter en ik loop niet naast mijn schoenen. Dat wil ik overbrengen op de kandidaten. Sommige kandidaten trekken een trukendoos open als ze optreden. Misschien doen ze dat ter bescherming. Mijn doel is om iemand juist te stimuleren om kwetsbaar te zingen, helemaal vanuit het hart. Want dat is waar muziek begint. Een wolf in schaapskleren. Zo wordt er wel eens over Ilse gesproken. Waarom is dat? Ilse: Ik hoor wel eens dat ik lief en toegankelijk ben. Dat klopt, maar ik ben ook streng. In de muziekwereld moet je stevig in je schoenen staan en jezelf discipline 4

5 opleggen. In de kroeg hangen en boven de muziek uitschreeuwen? Dat is niet slim. De saaie piet uithangen is waar het vaak op neerkomt. Coaching vind ik heel leuk. Maar geef je mij de keuze tussen coaching en muziek maken, dan kies ik voor het laatste. Muziek maken, dat staat bij mij op nummer 1! Met stip. Tierelier Gelukkig kunnen we die kant van Ilse ook weer zien. In november kwam haar nieuwe album uit. Het heet After The Hurricane en bevat vijftien grote hits maar ook vier nieuwe nummers. Het album is meer dan alleen een terugblik op haar carrière tot nu toe, het biedt ook een vooruitblik op wat we nog kunnen verwachten. Ilse: Bij elke song heb ik een stukje geschreven. Iets persoonlijks, bijvoorbeeld hoe het liedje is ontstaan en welke herinnering dat bij mij oproept. Hoe So Incredible is ontstaan? In Amsterdam raakte ik aan de praat met een hotshot uit de countryscene in Amerika. Mijn ambitie was om geprogrammeerde beats te verenigen met elementen uit de countrystijl, zoals authentieke instrumenten. Hij werd ook enthousiast en voor ik het wist liet hij me kennismaken met een jongen uit New York, Mucho Psycho. Haha, wat een naam he? Die jongen, nog wat Zweedse gasten en ik gingen vervolgens aan de slag in een keldertje onder een kantoor in Göteborg. Toen ik die kelder zag, dacht ik wel even: Waar ben ik in godsnaam terechtgekomen? Maar het werkte als een tierelier. In twee weken schreven we die plaat! Maf Vanaf februari 2014 ga ik met de After The Hurricane Tour de mooiste theaters en clubs bezoeken. Dat is inderdaad een slag kleiner dan de GelreDome. Weet je, optreden in GelreDome was altijd al een droom. Ik woon in Arnhem en rijd er dagelijks langs. Op de billboards zag ik al die megasterren. Dan dacht ik: Ilse, het wordt tijd dat jouw naam daar komt te staan! Nu verlang ik juist weer terug naar de intimiteit van de kleine theaters. Maf hè? Bronnen: en MarieClaire. Tessa Nagels 5

6 Vragen aan... Waarom heb je ervoor gekozen muziektherapeut te worden? Van kindsbeen af was ik veel bezig met muziek. Ik volgde pianolessen en ook zingen en blokfluit spelen vond ik leuk. Als tiener leerde ik mezelf gitaar spelen en deze ging bijna overal mee naartoe. Ik vond het leuk om in de jeugdbeweging met kinderen en jongeren te spelen, te zingen en creatief bezig te zijn. Toen ik 18 was, wou ik zowel psychologie als muziek gaan studeren. Toen ik hoorde dat er zoiets als muziektherapie bestond, wist ik meteen dat ik later muziektherapeut wou worden. Inge Bracke Muziektherapeut in het UZ Leuven, België Hoe kun je muziektherapeut worden? Het is belangrijk dat je heel creatief met muziek kan omgaan. Verder moet je interesse hebben om met mensen bezig te zijn. Om effectief muziektherapeut te worden, moet je een diploma halen. In België is er een master opleiding muziektherapie aan de Hogeschool voor Wetenschap en Kunst, campus Lemmensinstituut in Leuven. In Nederland bestaan er andere opleidingsmogelijkheden. Naast een theoretische en muzikale basis is de stage een belangrijk onderdeel van de opleiding. Hier leer je effectief hoe je muziek in een therapeutische situatie kan toepassen. Wat moet ik me voorstellen bij muziektherapie? Een muziektherapeut probeert mensen die het psychisch moeilijk hebben te helpen. Muziek is daarbij een belangrijk hulpmiddel. Meestal wordt er op verschillende muziekinstrumenten geïmproviseerd maar er wordt ook wel gezongen. Door de muzikale en ook verbale interactie met de muziek therapeut kan er aan de persoonlijke problematiek van de cliënt of patiënt gewerkt worden. Je werkt met kinderen en jongeren met kanker, wat kan muziektherapie voor hen betekenen? Muziek maken kan helpen om even niet aan het ziek zijn te denken. Ook samen met de ouders of brussen musiceren of muziekspelletjes spelen kan heel prettig zijn. De kinderen of jongeren mogen zelf ook kiezen wat ze het liefste willen doen. Er zijn een heleboel muziekinstrumenten : van schud-eitjes en rammelaars tot boomwhackers, elektrische gitaren en een drumstel. Muziektherapie kan echter ook helpen om met moeilijke emoties om te gaan. Boosheid en spanning kunnen bijvoorbeeld in een luide drumsessie geuit worden. Verdriet en angst kunnen weerklinken in een improvisatie op de piano. Muziektherapie kan helpen om via muziek uit te drukken wat niet met woorden gezegd kan worden. Soms kun je in een lied woorden geven aan moeilijke ervaringen en gevoelens. 6

7 Hoe bereik je kinderen die helemaal niet muzikaal zijn? Ik ga er in de eerste plaats van uit dat iedereen in meer of mindere mate muzikaal is. Met het ene kind ga ik dan meer muzikale spelletjes spelen, met het andere ga ik meer improviseren, een liedje leren spelen of zelf een liedje maken. Ook met minder muzikale kinderen kan je op de instrumenten improviseren. Het is ook niet zo belangrijk of de muziek mooi klinkt, belangrijker is dat kinderen zich kunnen uitleven bij het spelen op de muziekinstrumenten. Omdat in Leuven muziektherapie een vrijblijvend aanbod is, zijn er af en toe wel jongeren die niet willen deelnemen aan individuele muziektherapie. Soms vinden ze dan het wel leuk om in een groep te musiceren. Met welke doelgroepen werken muziektherapeuten nog meer? In België werken de meeste muziektherapeuten in psychiatrische centra. Anderen werken met kinderen, jongeren of volwassenen met een handicap. In de privépraktijken krijgen kinderen, jongeren of volwassenen met diverse emotionele problemen muziektherapie. Muziektherapie wordt ook meer en meer geïntegreerd in de bejaardenzorg. Voor mensen met dementie kan muziektherapie een heel speciale betekenis hebben. Kun je ook thuis of bij jou in de buurt muziektherapie krijgen en moet je dat dan zelf betalen of is er een vergoeding mogelijk? In België kan je hier en daar muziektherapie krijgen in een privépraktijk. De cliënt moet de muziektherapie wel zelf betalen. Er is geen vergoeding of tegemoetkoming van het ziekenfonds. Wat vind je het leukste aan je werk? Als kinderen en jongeren plezier hebben bij het musiceren, als we de tijd helemaal vergeten, als het lukt om aan moeilijke emoties vorm te geven, als ik samen met een jongere een lied kan schrijven, als ik ouders en kinderen die in de put zitten weer zie lachen tijdens de muziektherapie, als ze zeggen dat muziektherapie mee helpt om overeind te blijven tijdens de langdurige behandeling, dan denk ik vaak dat ik de mooiste job heb die er bestaat. Wat zijn de nare kanten van je werk? Sommige kinderen zijn heel erg ziek en het is niet leuk hen zo te zien. Soms voel ik me, net als mijn collega s, machteloos ten opzichte van dit lijden. Sommige kinderen kunnen niet genezen en overlijden ten gevolge van de ziekte. Ik voel me zelf ook verdrietig als er één van de kinderen is overleden en ik sleep dat trieste gevoel toch steeds een tijdje met me mee. Gelukkig ervaar ik dat de mooie en leuke momenten helpen om in balans te blijven. Wat wil je nog aan de LEF-lezers kwijt? Ik hoop dat jullie ook kunnen ondervinden dat muziek spelen of muziek beluisteren kan helpen om je wat beter te voelen als je weer eens een nare dag hebt. Hopelijk kan muziek nog veel kleur geven aan jullie leven. Ik ben zelf benieuwd om jullie ervaringen met muziek te lezen in deze LEF!! In het volgende nummer! Aan het werk is het thema van de volgende LEF waarin we het willen hebben over het vinden van vakantiebaantjes, bijbaantjes, een echte baan enz. We vinden het leuk als jij je ervaringen met werk willen delen. Mail ons dus: 7

8 Muziek Daar lig ik dan. Nog geen vijf minuten onderweg voor mijn zondagochtendtraining, in het park voor de deur. Nou val ik wel vaker, maar dit voelt niet goed. Terwijl ik mijn salto mortale nog eens terugspoel in mijn hoofd sta ik op. Shit, denk ik. Mijn rechterarm kan ik niet meer bewegen en een enorme scheut pijn trekt door mijn schouder. Gebroken? Ik voel met mijn linkerhand voorzichtig aan rechts. Nee, uit de kom. De golf pijn gaat nu gepaard met een golf paniek. In deze tsunami bel ik Pieter, die gelukkig snel ter plaatse is om me naar de eerste hulp te brengen. Anderhalf uur later sta ik met een mitella om weer buiten: ik mag mijn arm in ieder geval één week niet gebruiken. Shit, denk ik nog een keer. Het meest pijnlijke van een schouder uit de kom is wel voorbij als hij weer in de kom zit, merk ik. Maar het meest rottige moet dan nog komen: éénarmig door het leven gaan. Ik vind mezelf een behoorlijke deskundige op het gebied van ledemaatverlies. Maar alleen een linkerarm die functioneert is letterlijk on-hand-ig. Bijvoorbeeld: waarom zit de koudekraanknop altijd rechts? Niet te doen met alleen links. Veters strikken, typen, haren wassen, haren kammen, afdrogen, sokken aantrekken, broek ophijsen. Werkelijk in elk facet van mijn leven blijkt die rechterarm onmisbaar. Stuntelend beweeg ik me door mijn mitellaweek, nagestaard door medelijdende blikken en goedbedoelde dolksteken: och meisje, nu is je hele rechterkant zielig. Zielig: precies het beeld waar ik al 14 jaar tegen vecht. Gelukkig bestaan social media en kan ik met mijn linkerhand de naam Alex Wegman op Facebook intypen. Alex heeft één arm, dankzij kanker, en hij maakt muziek. En niet zomaar muziek: Alex doet het conservatorium. Ik heb hem een aantal keer mogen ontmoeten, horen drummen en nu ik erover nadenk hebben we samen een keer bij een goededoelendiner gezeten. Ik kan me niet meer herinneren dat Alex toen moeite had met het snijden van zijn tournedos. Ondertussen zit ik met mijn mitella al een week aan het gepureerde voedsel... Ik klik op Facebook door naar Alex muziek. Het klinkt te gek. Ik lees dat hij optredens geeft in het buitenland. Het ultieme bewijs dat ook een arm missen niet zo onoverkomelijk is als het lijkt. Ik trek mijn mitella recht, schuif mijn bordje gepureerde aardappels aan de kant en in de wetenschap dat ik over een week weer twee armen heb typ ik een berichtje naar Alex: thank you for the music. Marije Smits Een wolk in mijn been Zo, wat krijgen jullie veel kaarten! Hebben jullie iets te vieren? Mama kijkt verdrietig en zegt: Nee, mijn dochter van 13 heeft gehoord dat ze kanker heeft. Openhartig vertelt Martine over haar ziekte; hoe het begon, het verloop van het ziekteproces, hoe er steeds nieuwe dingen op haar afkomen. Met schrijnende eerlijkheid beschrijft ze wat dit alles voor haar en haar familie betekent. Een wolk in mijn been is uitgegeven door Uitgeverij De Banier en kost 14,95. Martine is sinds juli 2013 columnist voor Attent en blogt op martinedewit.com 8

9 Schrijf t maar Wil je jouw gedicht zien op deze pagina, stuur het dan naar Dansen, stampen, swingen Muziek om mij heen Maakt mijn lichaam en geest los Even uit mezelf treden Even weg van hier Dansen, stampen, swingen Barbara De top bereiken en dan willen stijgen Dalend klim ik nog verder vol, vol van trots leeg, leeg van mijn doel Aja Kralen 101 kralen Samen verbonden aan een ketting In allerlei vormen, kleuren en maten Iedere kraal draagt een bepaald soort gedachte met zich mee Zij geven een symbool van liefde, Vriendschap of geluk Een herinnering aan vroeger of aan een dierbaar familiestuk Want kralen die gaan eeuwig mee de toekomst in Jouw toekomst Krista 9

10 Muziek op Muziek heeft voor iedereen een betekenis. Het is een uitlaatklep. Hoe belangrijk muziek kan zijn, kon je al lezen in het interview met Inge Bracke over muziektherapie. Muziek is er om op te bewegen, om te luisteren, en muziek is er natuurlijk ook om te maken. Maar wat als je om een bepaalde reden geen muziekinstrument meer kunt bespelen? Misschien bespeel je al een hele tijd een instrument, is het zelfs een passie geworden, maar lukt het door pijn of ziekte niet meer. Is muziek er dan alleen nog maar om te luisteren? Dat hoeft niet per se; je kunt ook op een aangepast muziekinstrument spelen. Wie op zoek is naar een aangepast muziekinstrument, moet eerst zijn of haar mogelijkheden en beperkingen precies in kaart brengen. Wat gaat er goed en wat gaat er minder goed? In sommige ziekenhuizen kun je hiervoor bij een speciaal spreekuur terecht. Als iemand jou hiermee geholpen heeft, kun je het muziekinstrument erbij zoeken. Bijvoorbeeld een dwarsfluit die niet horizontaal maar verticaal wordt gebruikt. Of een blokfluit waar je met één hand op kan spelen in plaats van twee. Of een piano waarbij het pedaal bij de voet met een ander lichaamsdeel bediend kan worden. Als je zelf een muziekinstrument hebt waarmee je vertrouwd bent, kun je dat in sommige gevallen om laten bouwen. Er is één nadeel: voor een goede aangepaste dwarsfluit betaal je al snel zo n 1000 euro. Een professionele dwarsfluit kost zelfs 10 keer zoveel. Aangepaste muziek- 10

11 maat instrumenten zijn dus niet goedkoop. Gelukkig zijn ook daarvoor oplossingen binnen handbereik. Bij de muziekotheek in Friesland bijvoorbeeld waar je een instrument kunt lenen. Of bij de stichting My Breath My Music waar aangepaste instrumenten worden ontwikkeld maar ook te leen worden aangeboden. My Breath My Music Ruud van der Wel startte ongeveer vijf jaar geleden stichting My Breath My Music. Deze stichting biedt instrumenten aan voor mensen met een handicap. De stichting ontwerpt samen met anderen ook aangepaste instrumenten, vaak met een elektronisch element erin verwerkt. De Magic Flute is misschien wel de bekendste. Dat is een blaasinstrument waarbij je de toonhoogte bepaalt door je hoofd omhoog en omlaag te bewegen. Een heel makkelijk bespeelbaar instrument dus. Zelfs als je nog geen liedje vanaf bladmuziek kunt spelen, want je kunt gewoon improviseren. Marleen Marleen (20 jaar) speelt al ongeveer vijf jaar op de Magic Flute. Haar therapeut Ruud van der Wel begeleidt haar om de week. De Magic Flute is met allerlei functies zo in te stellen dat bijna iedereen dit instrument kan bespelen. Lukt het je niet om met deze instellingen het instrument te bespelen, dan verzint Ruud altijd wel een trucje zodat je het toch kan, vertelt Marleen. Ze heeft weinig spierkracht in haar lichaam en zit in een elektrische rolstoel. Omdat haar longen ook zwak zijn, is het nodig om die te onderhouden. Voor mij is het spelen op de fluit de ademhalingstherapie zelf. Ik probeer elke week even te oefenen. Op de fluit kun je zelf instellen welk geluid je wilt horen. Een saxofoon, trompet of gitaar, ze staan allemaal in de fluit opgeslagen. De Magic Flute is dus ook niet te vergelijken met een bepaald instrument. Want op de fluit kun je bijna elk instrument bespelen dat je maar wilt. Naar welke muziek luistert Marleen zelf graag? Ik luister graag naar popmuziek van nu, zoals van Rihanna en Coldplay, maar ook muziek van Queen vind ik echt geweldig. Deze muziek speel ik zelf niet, maar ik zou het in de toekomst erg leuk vinden om eens te proberen. Inmiddels heeft Marleen zoveel ervaring met de toverfluit, dat ze ook optredens en demonstraties geeft. Onlangs gaf zij nog een optreden. Het optreden was echt ontzettend leuk! Het ging heel goed. Mijn vader begeleidde mij net zoals Ruud op de gitaar. Voor een optreden ben ik altijd wel een beetje gespannen maar uiteindelijk komt het allemaal weer goed. Annelies de Wit 11

12 Wil je jouw zegje doen in Tijd voor jouw mening? Kruip dan snel achter je PC of laptop en mail naar Ik ga ondertussen al heel wat jaren mee op VOKK-kamp en heb heel veel jongeren ontmoet, iedereen met een eigen verhaal, maar één ding dat ons bindt, kanker. Ik heb mooie gesprekken gevoerd, dingen geleerd tijdens mooie workshops, leuke activiteiten gedaan en vooral mooie herinneringen gemaakt. Kanker is iets stoms, maar als het dan toch in je leven komt, is het fijn dat er dit soort kampen worden georganiseerd. Het liefst ging ik natuurlijk mee als zus van een ex-patiëntje en niet als zus van een overleden kind. Maar helaas, die keuzes zijn er niet. Ik mis mijn zusje ontzettend, maar geniet enorm van de jongerenkampen. Ik weet zeker dat zij er ook bij is. Er is altijd een hoekje in het gebouw waar we logeren, daarop staan kaarsjes. Altijd wordt een grote kaars aangestoken voor alle overleden kinderen. Ik steek altijd een klein kaarsje aan, speciaal voor Denise. Ieder kamp weer. Ik voel me welkom en ik denk dat velen dat met mij eens zijn! Fabiënne Toen ik anderhalf jaar was hebben ze bij mij een nier weggehaald en daar heb ik een litteken aan overgehouden. Het ziet er wel mooi uit, het is een dunne streep, maar die loopt wel van mijn zij tot halverwege mijn buik. Toen ik klein was, dacht ik dat het later weg zou gaan, maar dat is niet zo hè. Daar heb ik best een poosje last van gehad en een tijdlang hield ik bij gym en ballet mijn buik angstvallig bedekt. Dat was toen ik een jaar of elf, twaalf was. Maar nu heb ik op een of andere manier (vraag niet hoe) geaccepteerd dat het bij me hoort. Ik draag gewoon net als de andere meiden een bikini. Als iemand vraagt waarom ik dat litteken heb, zeg ik gewoon dat ik kanker aan mijn nier heb gehad toen ik klein was. Sanne Bij een vriend van mij hadden ze er op school zo genoeg van dat er steeds met kanker werd gescholden, dat ze een kankerpot hebben ingesteld. Steeds als iemand iets met kanker zei, moest hij of zij een boete betalen en geld in die kankerpot doen. Dat moest ook als ze iemand kale noemden, omdat dat met kanker te maken heeft. Op die school zat geen leerling met kanker ofzo, maar heel veel lui kennen mij (en ik had toen dus wel kanker èn een kale kop), dus iedereen stond er heel erg achter. Na een jaar werd de pot geleegd en het geld ging naar de KanjerKetting. Ik vind dat een gaaf initiatief. Eigenlijk zou ik willen zeggen: Doe dat op jouw school ook!!! Het verandert de sfeer enorm en je helpt er ook nog kinderen met kanker mee. Yuri Muziektherapie in het Prinses Máxima Centrum Op pagina 6 en 7 heb je een interview kunnen lezen met muziektherapeut Inge Bracke uit België. Al 23 jaar krijgen kinderen op de kinderafdeling in Leuven muziektherapie. Ook in enkele andere ons omringende landen is muziektherapie voor kinderen een gewoon aanbod. In Nederland zijn wel muziektherapeuten werkzaam in onder andere revalidatiecentra maar nog niet in ziekenhuizen. Gelukkig zal het nieuw te bouwen ziekenhuis voor kinderen met kanker, het Prinses Máxima Centrum, daar verandering in brengen. Kinderen en jongeren kunnen daar straks muziektherapie of beeldende therapie krijgen. 12

13 Leontine s Heb jij vragen? Vriendenvragen, schoolvragen, hulpvragen, van-alles-vragen? Stuur ze naar LEF-letters, p/a VOKK, Schouwstede 2b, 3431 JB Nieuwegein. Mailen mag ook: Beste Leontine, Hoi Leontine, Dag Leontine, Bij mij is vorig jaar ALL (leukemie) ontdekt en ik ben al een tijdje bezig met de behandeling. Dit gaat allemaal best wel goed, zelfs zo goed dat mijn vrienden en vriendinnen soms een beetje vergeten dat ik ziek ben en dus met bepaalde dingen niet mee kan door de medicijnen of omdat ik snel moe ben. Ik snap dat ze niet de hele tijd bezig zijn met mijn ziekte (dat wil ik ook niet!) maar ik vind het zo vervelend om elke keer te moeten zeggen dat bepaalde dingen me niet lukken. Hoe kan ik dat het beste aanpakken? Mijn broertje van 12 heeft non-hodgkin. Omdat hij door de chemo almaar erg moe is, ligt hij alleen maar op de bank. Ik vind het heel erg dat hij ziek is en wil hem graag helpen. Maar soms heb ik echt even geen zin om iets voor hem te halen. Ik denk dan hij kan toch zelf ook wel even opstaan en doe het dan niet of met een chagrijnig gezicht. Ik weet dat het voor mij veel minder moeite kost om het te doen en dan voel ik me weer schuldig dat ik zo onaardig tegen hem doe. Is dit normaal dat ik me zo voel? Ik had een Ewingsarcoom en mijn behandeling is nu zes jaar geleden. Ik ga nu naar de LATER-poli. Die is nu nog in mijn eigen ziekenhuis, maar ik vraag me af hoe dat is als straks het Prinses Máxima Centrum er is. Blijf ik dan in Groningen of moet ik dan naar Utrecht toe? Een survivor Dag survivor, Groetjes van anoniem Hoi Anoniem, Misschien vergeten jouw vrienden niet dat je ziek bent, maar proberen ze juist zo normaal mogelijk met je om te gaan om jou er niet steeds aan te herinneren dat je ziek bent? Of misschien willen ze jouw ziekte niet zien omdat ze bang zijn je kwijt te raken? Hoe dan ook kan het helpen om ze te vertellen hoe het voor jou is. Als je een blog bijhoudt, kun je daarin duidelijk schrijven wat je voelt en hoef je het niet aan iedereen apart uit te leggen. Ook kun je proberen om dingen die jullie samen doen zoveel mogelijk zelf te sturen. Nodig ze bijvoorbeeld, als jou dat minder energie kost, bij jou thuis uit in plaats van op een drukke plek af te spreken. Plan uitstapjes op een tijdstip dat voor jou fijn is. Maak het jezelf zo makkelijk mogelijk! Groetjes een grote broer Beste grote broer, Het is heel normaal dat je niet altijd de begripvolle, grote broer kunt en wilt zijn. Dat geldt voor alle broers, ook voor hen die geen ziek broertje of zusje hebben. Misschien geeft die gedachte troost: dat je ondanks deze moeilijke situatie toch een gezonde, normale band met je broer hebt en dus af en toe chagrijnig reageert. Dat vergeeft je broertje jou heus en misschien is hij het zelfs allang vergeten. Of hij is stiekem blij dat je hem niet anders behandelt door zijn ziekte. Als je je nog steeds schuldig voelt, vertel hem dat een keer als jullie alleen zijn. Je zult zien dat het helpt om je hart te luchten. Want ook al ben jij het niet die ziek is, ook jij maakt een zorgelijke tijd mee en dat mag je best laten weten. Alle LATER-poli s zullen uiteindelijk naar het Prinses Máxima Centrum verhuizen. Dat betekent dat ook jouw LATER-bezoek in Utrecht zal plaatsvinden. Waarschijnlijk kun je wel voor sommige, kleine onderzoeken nog terecht in het plaatselijke ziekenhuis (voor jou waarschijnlijk in Groningen). Ook kan je huisarts je in veel gevallen bijstaan. Dit gebeurt dan allemaal wel in overleg met de LATER-poli in het Prinses Máxima Centrum. Zo blijft er een duidelijk overzicht van jouw gegevens en kunnen de artsen je de beste zorg bieden. Houd de ontwikkelingen in de gaten via de websites later.skion.nl en of vraag ernaar bij jouw LATER-poli. Succes! Leontine Leontine Groetjes, Leontine 13

14 VOKK kamp Woehoee, zin in vanavond! nog 11 uurtjes! Als er zo enthousiast naar iets wordt afgeteld, dan moet dat wel heel bijzonder zijn. En dat is het kamp ook. Een weekend voor jongeren van jaar die zelf kanker hebben (gehad) en brussen van een kind dat kanker heeft (gehad) of daaraan is overleden. Het kamp staat voor leuk en gezellig, maar ook wat al deze jongeren bindt. Afgelopen voorjaar waren we met een groep van 26 jongeren en 6 begeleiders in de StayOkay in Arnhem. Om elkaar beter te leren kennen en onze kennis bij te spijkeren deden we op vrijdagavond een quiz. Daarna hebben we buiten bij een vuurkorf met elkaar gekletst. Zaterdagochtend hadden we een workshop over troost. Daarbij kwamen best heftige dingen naar boven, maar dat mag. s Middags konden we onze creativiteit kwijt in een graffiti workshop. Om het nog stoerder te maken, gingen we s avonds in het bos rond de StayOkay lasergamen. Zondag werd ons muzikale talent getest tijdens een swingende percussieworkshop. En toen was het al weer voorbij. 14

15 Maar wie kunnen hier eigenlijk beter over het kamp vertellen dan degenen die er bij waren: Elk jaar weer mooi om te zien dat jongeren ondanks dat ze elkaar nauwelijks kennen zo snel een band hebben en steun vinden bij elkaar. Erg bijzonder om dit elk jaar weer mee te mogen maken. (Inge, begeleidster) Volgend jaar in maart of april is er weer een kamp. Een weekend van ontmoeting, ontspanning, van leuk en serieus, van lachen en huilen. Houd de agenda op in de gaten voor de datum. Als je meer informatie wilt, kun je contact opnemen met Mieke Spaink via of Amber van Ameijde Één woord: SUPER! Ik vond het echt weer superleuk om mee te gaan. Ik ga er altijd met heel veel plezier heen. We hebben echt supertoffe dingen gedaan. Wat ik het leukst vond was het graffiti spuiten. Ik ga volgend jaar natuurlijk weer! (Shannen, 14 jaar) Ik vond het kamp fantastisch omdat ik er meer zelfvertrouwen van krijg. Volgend jaar ga ik weer mee. (Carly, 14 jaar) VOKK jongerenkamp was, net als voorgaande jaren, weer een geweldige ervaring! Samen delen, elkaar begrijpen, samen huilen, samen lachen. Leuke mensen en geweldige begeleiding en organisatie van het kamp, een top team! Elk jaar is het weer gezellig en hebben we plezier. Altijd weer een weekend om niet te vergeten! (Fabienne, 14 jaar) Om gewoon even weer te weten dat je niet alleen bent! Jezelf kunnen zijn: lachen, gieren, brullen, huilen, janken. Alles mag en niemand is raar! (Maureen, 17 jaar) 15

16 Jij aan het woord Alex Wegman Je kent hem vast wel, Alex Wegman, alias OneArmed. In Jij aan het woord vertelt hij meer over zichzelf en zijn passie voor muziek. Ik ben Alex Wegman geboren op 11 november 1992 in Salzburg, Oostenrijk, de stad van Mozart. Muziek was van kleins af aan mijn passie en ik stond zo al vroeg met een speelgoedgitaar in de woonkamer. In 1996 verhuisden we naar Almere waar ik op mijn 6e begon met lessen Algemene Muzikale Vorming (AMV). Na deze tweejarige cursus besloot ik gitaarlessen te nemen. Daarnaast had ik een jaar keyboarden twee jaar orgel-les. In 2003 verhuisden we naar Den Helder waar ik doorging met gitaarles en zelf begon met drums en piano. Mijn plan was om later naar het conservatorium te gaan voor klassiek gitaar. In 2005 begon ik aan solfègelessen en zochten we muziekstukken uit voor de auditie. Maar het liep allemaal anders dan gehoopt. In juli 2008 bleek ik botkanker te hebben in mijn linkerarm. Ik stond voor de keuze : mijn arm of mijn leven. Dat was natuurlijk geen keuze. Er zat niets anders op, mijn arm werd geamputeerd en ik kreeg daarna nog bijna een jaar chemo, in totaal 18 kuren. Toch kon ik de muziek niet opgeven. Toen ik begin 2009 klaar was met de behandeling, begon ik te drummen met één arm. Dit bleek zo goed te gaan dat ik nog geen twee jaar later de Jong Talent Prijs van Den Helder mocht ontvangen. Dat resulteerde in veel publiciteit en ik kreeg het ene na het andere optreden. Ik begon me te interesseren in opnametechniek en het produceren van mijn eigen muziek. Eind 2010 maakte ik kennis met de opleiding E-musician op het conservatorium in Haarlem. Daar lag een kans om toch naar het conservatorium te gaan. Die kans greep ik aan. In april 2011 deed ik auditie en ik werd aangenomen. Nu zet ik alles op alles voor een carrière als producer en muzikant. Opgeven is voor mij geen optie. Opgeven is geen optie 16

17 Eefje de Visser Het is Met haar tweede album neemt Eefje de Visser je mee op reis. Een reis met zachte klanken en zinnen die soms blijven hangen en plotseling weer verder gaan. Een reis naar het zuiden, naar Rotterdam en naar Rome, langs nieuwe routes en nieuwe woorden. Laten we hopen/ dat het vanzelf gaat/ Dat we niet moedig/ hoeven te zijn. Het gaat niet vanzelf, muziek en tekst moeten soms hun best doen om samen te komen, maar juist daardoor blijft het een spannend album dat je steeds opnieuw kan luisteren. Verwacht geen doorsnee popliedjes, maar laat je meevoeren op de golven en ontdek daar steeds iets nieuws. Jochem Naafs Marktplaatspoëzie Jan Hoek De meest ontroerende advertenties verzameld door Jan Hoek, luidt de ondertitel van Marktplaatspoëzie. Meer dan dat is het ook niet. Jan Hoek heeft Marktplaats uitgeplozen, niet om goedkoop een smartphone, kaartjes voor een concert of een tweedehands bank te kopen, maar om pareltjes te vinden die je er niet verwacht: mannen die zoeken naar vrouwen met superlange haren, feestgangers die willen weten hoeveel hakken een varken heeft of die af willen geven op kringloopwinkels. Ontroerend is het zeker, maar soms word je ook overvallen door plaatsvervangende schaamte of medelijden, of zit je te gniffelen om de omslachtige manieren waarop mensen contact zoeken. Marktplaats als bron voor vermaak! Jochem Naafs Pokémon Y Pokemon spelletjes zijn bij ons thuis het populairst van alle spellen en dat wil wat zeggen. Bij Pokémon Y kun je kiezen uit Chespin (gras), Fennekin (vuur) en Froakie (water) om mee te beginnen en daarna stort je je in de 3D wereld van de Kalos-regio. Iedere Pokémon heeft zijn eigen bewegingen en je probeer de Pokémon zich zo snel mogelijk te laten evolueren. Je kunt je begeven in de straten van Lumiose City en in de wildernis en overal vind je nieuwe Pokémon: sommige zijn zo groot dat ze mensen op hun rug kunnen dragen, andere zijn pas net ontdekte evaluaties van bekende Pokémon. Prachtig spel. Verkrijgbaar op: 3DS (dus ook te spelen op 2DS) Samenzang Vorige week had ik een gesprek met iemand over samen lezen. Niet over twee mensen die allebei op de bank een boek lezen, hoewel ik dat zelf altijd erg fijn en samen vind, maar over samen tegelijkertijd dezelfde tekst hardop lezen. Zij had dit onlangs bij toeval weer eens gedaan en merkte dat het haar gemakkelijk afging. Anderen hadden er beduidend meer moeite mee. Al snel viel het woord kerk. Het bleek dat we beiden als kind naar de kerk zijn geweest, maar dat dit voor ons allebei ook al minstens twintig jaar geleden moest zijn. Toch kwam de training van toen ons nu nog van pas. Het samen zingen van psalmen en uitspreken van gebeden zat blijkbaar dieper dan gedacht. Samenzang zorgt voor een groot gevoel van onderlinge verbondenheid. Waarschijnlijk is dat ook waarom de mens er zo van houdt. Spreekkoren op voetbaltribunes, marsliederen van soldaten, gebeden van gelovigen en meezingen tijdens een popconcert, we zingen, roepen, prevelen en praten samen in harmonie. Volgens Charles Darwin is zingen ontstaan als middel om indruk te maken op een mogelijke partner. De paringsdans is eerder een paringslied bij de mens. Ook andere apen zingen, schreef Darwin al. Dit jaar ging er een opera in première gebaseerd op dit gezang van onder andere gibbons, orang-oetangs en gorilla s met de simpele doch effectieve titel: Apera. Maar waarom zouden we dan zo graag samen zingen? Ik denk dat een spreekkoor in een voetbalstadion dat het beste illustreert. Niet alleen voel je je als aanhangers van een bepaalde club één, door allemaal tegelijkertijd hetzelfde te zingen, maar je komt ook over als één. Als één enorm wezen. En dat maakt indruk op je tegenstander! Maar als het slordig klinkt, val je door de mand, dus eerst goed oefenen is het credo. Ik denk dat kerkgangers dan ook de beste voetbalsupporters zouden vormen als ze dat zouden willen. Ik blijf dan wel lezen, alleen. Jochem Naafs Gerard Koster 17

18 Het concert des levens Muziek kan veelbetekenend zijn. Het kan een manier zijn om jezelf te uiten of gebeurtenissen in je leven een plek te geven. Muziek speelt ook tijdens veel belangrijke momenten een rol, denk bijvoorbeeld aan de bruidsmars op een bruiloft, de kerstmis op Kerstavond en de afscheidsmuziek tijdens een begrafenis. En muziek wordt bij allerlei culturele evenementen gebruikt om onze nationale identiteit te uiten: bij het begin van een internationale voetbalwedstrijd, tijdens bevrijdingspop en natuurlijk op Koninginnedag. Dit jaar was 30 april extra bijzonder door de inhuldiging van Koning Willem-Alexander. Bij zo n grote gebeurtenis als de inhuldiging moet elk detail gepland worden. Als je zelf een keer bij een concert of festival bent geweest, kun je je vast voorstellen hoe belangrijk het is dat alles klopt. Wat als de belangrijkste zanger zijn stem kwijtraakt? Of als de gitaar vals is? Werkt de geluidsinstallatie wel? En vindt het publiek het wel mooi? Want herinner je je nog hoeveel ophef er was over het Koningslied, geschreven door John Ewbank samen met vele Nederlands? Misschien was het ook wel een onmogelijke opgave om een lied te maken dat bij heel Nederland in de smaak zou vallen. Het Koningslied werd voor het nieuwe koningspaar gezongen tijdens de Koningsvaart, een boottocht over het IJ in Amsterdam. Deze boottocht was het eerste moment waarop de nieuwe koning zich met zijn gezin aan Nederland liet zien. Duizenden mensen werkten mee om de Koningsvaart vlekkeloos te laten verlopen. Tijdens de tocht traden verschillende sporters en artiesten op. Alle optredens moesten precies plaatsvinden op het moment dat de boot met koning Willem-Alexander, Máxima en de drie prinsesjes Amalia, Alexia en Ariane langs voer. Een deel van het IJ moest daarvoor worden afgesloten, terwijl daar normaal de hele dag schepen varen om goederen te vervoeren. De politie hield de veiligheid in de gaten, want zelfs maar één gek op een klein bootje kon het hele programma in de war schoppen. De tocht werd ook nog eens live en over de hele wereld uitgezonden, waardoor het extra spannend was of alles volgens planning zou verlopen. Het was dan ook een enorme verrassing toen het nieuwe koningspaar en hun kinderen onverwacht stopten bij het optreden van DJ Armin van Buuren en het Koninklijk Concertgebouwconcert. Ze stapten van de boot en liepen naar het podium, de drie meisjes voorop. Vanaf de bühne zwaaiden het koninklijk paar en hun dochters enthousiast naar de dansende menigte. Voordat ze weer, onder begeleiding van beveiligers, naar de boot gingen, schudde het koningspaar de DJ de hand terwijl hun dochtertjes op de muziek dansten. Ook Amalia wist Armin van Buuren nog snel een hand te geven. De tussenstop stond niet in het draaiboek van de Koningsvaart. Maar gelukkig was de vaart zo goed georganiseerd dat er ruimte was voor een spontane actie. En zoals de oude spreuk Van het concert des levens krijgt niemand een program al zegt: niemand kan voorspellen hoe het leven zal lopen. Tip: vind je de organisatie van evenementen, concerten en festivals interessant? Misschien is de opleiding Evenementenorganisatie of Podium- en Evenemetentechniek dan iets voor jou! Valerie Strategier 18

19 Brussenspinsels Muziek Muziek is meer dan gewoon leuk. Muziek ontroert, roept herinneringen op en verbindt gedachten met elkaar. Muziek maakt deel uit van je identiteit en vormt ons als mensen. Eigenlijk kan muziek alles. Het kan je ontroeren, vrolijk stemmen, verdrietig maken of kippenvel geven. Muziek kan je tot rust brengen, maar ook in beweging zetten. LEF vroeg aan enkele brussen wat muziek voor hen betekent. Annemarie: Muziek kan soms beschrijven hoe ik me voel, wat ik wil zeggen, waaraan ik geen woorden kan geven. In moeilijke tijden helpt muziek me er doorheen. Mijn frustraties kan ik uiten door hard mee te zingen waardoor mijn gevoel weer zakt. De songtekst van Maria Mena Fragile raakt mij erg. Maria Mena Fragile I ve been walking around all day, Waiting, And waiting is all I seem to do. Cause I never get it unless I m fed it. But this time i ll just have to. Yeah this time i ll just have to. And I m fragile. I am hopeless. I m not perfect But I am free. Muziektherapie Geluid en muziek kunnen een sterke inwerking hebben op mensen, zowel jong als oud. Muziektherapie is erop gericht emoties te uiten en kan je helpen deze te verwerken. Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee soorten van muziektherapie. In de actieve vorm van muziektherapie wordt er samen met de therapeut muziek gemaakt. Bij de receptieve muziektherapie worden gevoelens en stemmingen opgeroepen door het luisteren naar muziek. Naast het bezig zijn met muziek wordt er ook gepraat over de verschillende emoties die men tegen komt tijdens de therapie. Jorrinda: Het is een manier van ontspannen en mijn gedachten weer op nul te zetten. In moeilijke tijden luister ik liever niet naar muziek met heftige songteksten, dan luister ik liever naar vrolijke muziek. Danstherapie Ook door te dansen en te bewegen kun je je uiting geven aan emoties. Het experiment met het eigen lichaam brengt een therapeutisch proces op gang en kan emotionele blokkades doorbreken. Er is ook een danstherapie die aandacht heeft voor het spirituele, namelijk Biodanza. Biodanza wordt omschreven als de dans van het leven. Tijdens het dansen in groepsverband leer je te genieten van elk moment dat het leven biedt, in het hier in nu. Biodanza heeft als doelen het ervaren van meer geluk, een grotere geestelijke en lichamelijke gezondheid en een hernieuwde visie op het leven. Fabiënne: Ik doe aan modern ballet en Hiphop Lyrical. Ik vind het heerlijk. Met beweging kan ik mijn gevoel vrijlaten en ervaar ik muziek intenser. In mijn werk als entertainer vond ik minidisco het leukst om te doen. Op vrolijke kinderliedjes, keihard mee zingen en gek dansen. Natuurlijk zing ik ook vaak onder de douche mee met muziek. Ik ben begonnen met gitaarles, maar ik moet nog goed oefenen. Ik hoop ooit mijn eigen liedje te maken. Bron: Catharine Deurloo 19

20 20

Opstartlessen. Lesbrief 9. Muziek. Wat leert u in deze les? Veel succes! www.edusom.nl

Opstartlessen. Lesbrief 9. Muziek. Wat leert u in deze les? Veel succes! www.edusom.nl www.edusom.nl Opstartlessen Lesbrief 9. Muziek Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u iets mooi vindt. Een gesprek voeren over muziek. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Het volgende dat de bouwblokjes zijn van de yes set waar we zo direct nog even een inductie mee gaan doen. Gisteren zijn we begonnen met de yes set. Maar hoe kan je hem nog effectiever maken? Als je koppelwoorden

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

Ivar Key Oosterloo. Over muziek, The Voice of Holland en Deventer

Ivar Key Oosterloo. Over muziek, The Voice of Holland en Deventer Ivar Key Oosterloo Over muziek, The Voice of Holland en Deventer Hij is dit najaar een van de favorieten voor de titel Voice of Holland 2012. Hij schrijft zijn eigen muziek en treedt al jaren op met zijn

Nadere informatie

Nehemia 8:10b - Feest met de wet

Nehemia 8:10b - Feest met de wet Nehemia 8:10b - Feest met de wet Je moet al zo veel, en dan moet je je van God ook nog aan zijn wetten houden? Hoe kun je nu blij zijn met de wet? Toch wordt in Jeruzalem feest gevierd als de wet gelezen

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

De viool en de gitaar en de dwarsfluit.

De viool en de gitaar en de dwarsfluit. De viool en de gitaar en de dwarsfluit. Er was is een vrouw die had een familie. De familie heette de viool. Ze had 2 baby violen en 2 zussen en 1 moeder en vader.,maar toen ze bij ons kwamen was pa niet

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

Lucy heeft een ballon

Lucy heeft een ballon Caro Kindercoach & begeleiding Maasdijk 16 4283 GA Giessen 0620380336 info@carokindercoach.nl www.carokindercoach.nl heeft een ballon Handleiding Doelgroep: Kinderen van 3 tot 6 jaar. Doel van het lezen

Nadere informatie

Geen dag zonder gitaar zaterdag, 31 januari 2015 12:25

Geen dag zonder gitaar zaterdag, 31 januari 2015 12:25 Talenten op Aruba. Ze zijn overal te vinden. Zij storten zich in het leven, of het nu sport, kunst, uitgaan, lezen, muziek of juist de donkere kant van de samenleving is. Het is aan hen. Voor diegene die

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Seizoen 2012-2013 Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Liefde voor muziek De Zeister Muziekschool is hèt trefpunt voor muziek in Zeist. Iedereen die iets met muziek wil doen - van spelen tot luisteren,

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren'

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren' De tovenaar tovert De verhalenvertelster vertelt Wat zou een tovenaar allemaal kunnen toveren? Hoe zouden de kinderen zich voelen? Waar zie je dat aan? Is de tovenaar blij/ boos/ verdrietig of bang? Hoe

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

KUNSTLES. 2014 Suzan Overmeer Jazz4kids

KUNSTLES. 2014 Suzan Overmeer Jazz4kids KUNSTLES 2014 Suzan Overmeer Jazz4kids ELLA, EEN SWINGEND SPROOKJE Binnenkort gaat jullie klas naar Ella, een swingend sprookje, van Jazz4kids. Het verhaal van Ella lijkt op het sprookje van het lelijke

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Muziekaanbod 2016-2017 Locatie: kulturhus, Wekerom

Muziekaanbod 2016-2017 Locatie: kulturhus, Wekerom Muziekaanbod 2016-2017 Locatie: kulturhus, Wekerom De dwarsfluitlessen, AMV (algemene muzikale vorming) lessen, aangepaste muziekles en muziektherapie worden verzorgd door docente/therapeute Erika van

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Psychotherapie. anders denken anders voelen anders doen. ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking

Psychotherapie. anders denken anders voelen anders doen. ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking ASVZ Touwbaan 1 Postbus 121 3360 AC Sliedrecht t 0184 491200 info@asvz.nl www.asvz.nl ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking anders denken anders voelen anders doen Psychotherapie Inhoudsopgave

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Door Robbert Raas www.stop-jaloezie.com Voorwoord Dit compacte e-book is geschreven als hulp bij de eerste stap naar een leven zonder vervelende jaloezie. Op stop-jaloezie.com

Nadere informatie

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 INHOUD 1. Wat is podiumpresentatie 2. De voorbereiding 3. Het podium op 4. Tijdens het spelen 5. Als het stuk uit is 6. Je optreden zit erop 7. Het interview

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Onze gemeentevisie GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Wij zijn gemeente van Jezus Christus die hem leren kennen, volgen en verkondigen. G K V - V Thematekst met gebaren: Sleutelvers: God

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds.

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Evert Jan Hefting Mag ik me even voorstellen? Mijn naam is Zacheüs, oppertollenaar

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Kerstfeest 2014. Ds. W.E. den Hertogschool

Kerstfeest 2014. Ds. W.E. den Hertogschool Kerstfeest 2014 Ds. W.E. den Hertogschool Kling klokjes klingelingeling, kling klokjes kling. Laat de boodschap horen: Jezus is geboren, Voor die blijde klanken, willen wij God danken. Kling klokjes klingelingeling,

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

De viering kan geopend worden met het aansteken van een kaars en een gezamenlijk gebed:

De viering kan geopend worden met het aansteken van een kaars en een gezamenlijk gebed: Viering De viering kan geopend worden met het aansteken van een kaars en een gezamenlijk gebed: Grote God, geef ons goede ogen, geef ons ogen die de ander zien: mensen dichtbij, mensen ver weg, kinderen

Nadere informatie

Liturgie voor de viering op 24 april 2016 om 10.00 uur in de Lichtkring met de Catechesegroep Gehandicapten Hoofddorp

Liturgie voor de viering op 24 april 2016 om 10.00 uur in de Lichtkring met de Catechesegroep Gehandicapten Hoofddorp Liturgie voor de viering op 24 april 2016 om 10.00 uur in de Lichtkring met de Catechesegroep Gehandicapten Hoofddorp Ouderling van dienst is Burg Anker Diaken is Alma van Hengel De piano wordt bespeeld

Nadere informatie

Jouw avontuur met de Bijbel

Jouw avontuur met de Bijbel Nieske Selles-ten Brinke Jouw avontuur met de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Uitgeverij Jes! is een samenwerking tussen Uitgeverij Boekencentrum en de HGJB. Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Kinderen, rouw en beeldende therapie

Kinderen, rouw en beeldende therapie Rosanne van Alphen de Roo Kinderen, rouw en beeldende therapie Dingen die je moet weten als je met een rouwend kind te maken hebt De Zwaan, beeldende therapie 1 Kinderen en rouw In dit E-book krijg je

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Inhoud van dit nummer: Al drie jaar..

Inhoud van dit nummer: Al drie jaar.. Inhoud van dit nummer: Al drie jaar.. (gedicht) Kinderen met verslaafde ouders Even voorstellen. Verslag van het Voorjaarsfeest 28 Mei Budgetrecept van Hinke Buitenveldertgroep - Hoogeveen Contactgegevens

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we: Kleuren

Voor de dienst zingen we: Kleuren Feest in de kerk! Voor de dienst zingen we: Kleuren M. Zimmer Kleuren, kleuren, allemaal kleuren rood, oranje, geel, groen, paars en blauw God bedacht die prachtige kleuren Anders was alles zo grijs en

Nadere informatie

Kerstviering groep 4. Welkom. Als de kerstklokken luiden Dan zingen wij een lied Voor God die met veel liefde Naar alle mensen ziet.

Kerstviering groep 4. Welkom. Als de kerstklokken luiden Dan zingen wij een lied Voor God die met veel liefde Naar alle mensen ziet. Kerstviering groep 4 Welkom Als de kerstklokken luiden Dan zingen wij een lied Voor God die met veel liefde Naar alle mensen ziet. Als de kerstklokken luiden Dan horen wij steeds weer Dat Jezus is geboren.

Nadere informatie

Eerste week vd advent

Eerste week vd advent Advent vieren en beleven derde graad Eerste week vd advent De adventskrans staat centraal. Er speelt zachte muziek. De kinderen nemen bij het binnenkomen een sparrentakje uit de mand en leggen dit rond

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 2 Je Gedachten Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 2 Je Gedachten Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 2 Je Gedachten Inhoud 2 1. Onderzoek je zelfbeeld: welke negatieve gedachten heb je? 3 2. Oefen jezelf in gedachten veranderen 4 3. Oefen jezelf in gedachten loslaten 5 4. Bouw aan je

Nadere informatie

DieDrie. Lesbrief bij de voorstelling Zeg het met muziek

DieDrie. Lesbrief bij de voorstelling Zeg het met muziek DieDrie Lesbrief bij de voorstelling Muziekles (deel1) ±35 minuten (incl. filmpjes) (uitleg en filmpjes) Groep 3 t/m 8 Hoe? In groepjes op 1 of meer computers (met internet), of klassikaal met beamer of

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Lees Zoek op Om over na te denken

Lees Zoek op Om over na te denken Welkom bij de Online Bijbelcursus van Praise De bijbelcursus is wat voor jou als je: 1. Als je wilt weten wat christenen geloven. 2. Als je meer wilt begrijpen van de bijbel. 3. Als je wilt groeien in

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor:

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor: Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor: Terugblik Kinderyoga Rots & Water De Sterrenplukmachine Theaterweek Thema avond (hoog)gevoeligheid

Nadere informatie

Nieuw seizoen, nieuwe cursussen!

Nieuw seizoen, nieuwe cursussen! RiQQ CURSUSSEN 2013-2014 Nieuw seizoen, nieuwe cursussen! Genoeg uitgerust in de vakantie en weer zin om lekker bezig te zijn met zingen toneelspelen of tekenen? Schrijf je nu in voor een cursus van Cultuurbedrijf

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen.

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen. Oefening 1: Nodig: 2 personen en een boom of een huisdier: Zoek een plek op bij een boom of in de buurt bij je paard of ander huisdier waar je even niet gestoord wordt en veilig even je ogen dicht kunt

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Scene 1: Rollen: heks. Katrijn

Scene 1: Rollen: heks. Katrijn Rollen: Speler 1: Speler 2: * prinses heks * Jan Klaassen Katrijn Benodigdheden: * Decor: * Kistje In het kistje zit een zak met nootjes Haakje bevestigd aan poppenkast waar de muzieksleutel aan hangt.

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie