FACTSHEET GOKKEN. Gokken. december 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "FACTSHEET GOKKEN. Gokken. www.vad.be. december 2014"

Transcriptie

1 december 2014 Deze factsheet presenteert de belangrijkste cijfergegevens van het voorbije decennium over de omvang van gokken in Vlaanderen en België. We bespreken achtereenvolgens: - gokken door verschillende groepen; - problematisch gokken; - de samenhang tussen gokken en middelengebruik; - gezondheidsproblemen; - sociale problemen; - de hulpvraag bij gokkers; - gegevens van politie en justitie; - hoeveel geld aan gokken wordt besteed; - de omzet van de gokindustrie. Deze factsheet maakt deel uit van een reeks factsheets over verschillende producten. Het document achtergrond bij de factsheets geeft meer uitleg bij de herkomst van de gebruikte cijfers. Alle bronnen zijn opgenomen in de literatuurlijst bij de factsheets. Gokken is een spel waarbij iemand geld inzet op een bepaald spelresultaat dat volledig volgens toeval tot stand komt. Kennis en vaardigheden spelen geen rol. De Belgische wet spreekt over kansspelen. De meest voorkomende kansspelen in België zijn casinospelen, automatische spelen in speelautomatenhallen, caféspelen, online kansspelen a, televisie- en belspelletjes, online weddenschappen, weddenschappen in wedkantoren en via krantenwinkels. Deze kansspelen staan onder toezicht van de Kansspelcommissie. Ook bekend zijn de kansspelen van de nationale loterij (trekkingspelen, krasloten en online spelen). Deze spelen staan niet onder toezicht van de Kansspelcommissie. Voor de sportweddenschappen waarmee de nationale loterij begin 2013 startte, is dat wel het geval. Bij behendigheidsspelen zoals spelen op een flipperkast of videogames hebben de vaardigheden van de speler wel impact op het resultaat. Dit type spelen wordt dan ook niet tot de kansspelen gerekend. De grens tussen kans- en behendigheidsspelen is echter niet absoluut. Bij sommige kansspelen kan er immers wel slim gespeeld worden zoals bij blackjack of poker, maar deze vallen dan weer wel onder de wet op de kansspelen. Gokken Internationaal In Nederland zei in % van de bevolking van 16 jaar en ouder dat ze ooit deelnamen aan een kansspel. Bekeken naar soort kansspel nam 72% ooit deel aan loterijen, 30% kocht ooit een kraslot, 29% speelde ooit op kansspelautomaten, 23% op casinospelen en 14% speelde ooit poker. 3% gokte ooit op internet. Het aantal recente b spelers werd in de Nederlandse bevolking in 2011 geschat op 8,8 miljoen (65% van de bevolking). 57% nam het afgelopen jaar deel aan een loterij, 12% kocht een kraslot, 7% speelde poker, 6% speelde op kansspelautomaten, 6% op de bingo en 5% speelde op casinospelen. Het laatste jaar gokte 2% van de bevolking op internet. 1 In het Verenigd Koninkrijk nam in % van de volwassen populatie (van 16 jaar en ouder) deel aan een of andere vorm van gokken tijdens het afgelopen jaar. Dit kwam neer op ongeveer 35,5 miljoen volwassenen. Het populairst was de Nationale Loterij waaraan 59% van de volwassenen het afgelopen jaar deelnam. 2 Algemene bevolking In België gebeurde in 2006 voor het laatst onderzoek naar het deelnemen aan kansspelen. Toen zei 60% van de bevolking van 16 jaar en ouder dat ze het afgelopen jaar aan een of meerdere traditionele kansspelen deelnamen. Dat komt neer op 5,1 miljoen personen c. Bekeken naar soort kansspel nam 46% deel aan loterijen, kocht 39% een kraslot en nam 12% deel aan TV-telefoonspelletjes. 3% nam deel aan weddenschappen en eveneens 3% speelde op gokautomaten. 1,5% had het afgelopen jaar betaald om deel te nemen aan een kansspel op internet. 2,5% nam het afgelopen jaar gratis deel aan kansspelen op internet. 3 a Behalve de vergunde online spelen van casino s en speelautomatenhallen zijn online kansspelen illegaal in België. b Recent betekent afgelopen jaar. c Op 1 januari 2006 telde België personen van 16 jaar en ouder. 1

2 FACTSHEETS GOKKEN XTC AMFETAMINES Deelname aan kansspelen tijdens het afgelopen jaar in België volgens soort kansspel, 2006 (%) 3 Gokautomaten 97,4% 2,4% 0,2% Casino tafelspelen 98,0% 1,8% 0,2% Krasbiljetten 62,3% 32,8% 5,9% Loterijen 53,6% 23,5% 22,9% Bingo in café s 98,3% 1,4% 0,3% Weddenschappen 97,1% 2,1% 0,8% Weddenschappen op paardenrennen in hippodrooms 99,2% 0,5% 0,3% Kaarten of dobbelen voor geld 97,7% 1,7% 0,5% TV-telefoonspelletjes 88,0% 11,4% 0,6% Algemeen 40,3% 33,9% 25,8% Uit een onderzoek over compulsief internet- en computergebruik bij de Belgische bevolking van 18 jaar en ouder in 2012 bleek dat online gokken bij de deelnemers aan het onderzoek niet vaak voorkwam. 90% had nog nooit online gegokt, 6% deed dat één dag of minder en 2% op twee tot drie dagen per week. 4 Eind 2013 waren spelers actief op 41 legale gokwebsites. Twee op drie spelers zijn tussen 22 en 40 jaar oud. 72% is man. De gemiddelde inzet op het internet is 10 euro per spel. 5 Op het platform e-lotto.be bij de nationale loterij waren er eind 2013 bijna rekeningen geopend. Scholieren in het secundair onderwijs Bingospelen en spelen met de lotto of met krasloten is in België verboden onder de achttien jaar. Ondanks deze leeftijdsbeperking speelde 29% van alle leerlingen in het secundair onderwijs ooit met krasloten en 17% met de lotto (in schooljaar ). 12% heeft ooit op de bingo gespeeld en 11% pokerde ooit voor geld. 10% van de leerlingen speelde het afgelopen jaar met krasloten. Ooit een krasbiljet kopen of pokeren voor geld komt meer voor naarmate de leeftijd stijgt. Pokeren voor geld is ook populairder bij jongens dan bij meisjes: 18% van de jongens pokerde ooit voor geld tegenover 3% van de meisjes. niet occasioneel regelmatig De Belgische wet op de kansspelen van 1999 is op 10 januari 2010 grondig gewijzigd. De wijzigingen traden in werking op 1 januari De voornaamste wijziging is dat de kansspelwet nu ook betrekking heeft op weddenschappen en op spelen op het internet. Het basisprincipe van de wet is dat kansspelen in België verboden zijn, behalve als ze vergund zijn. De Kansspelcommissie van de Federale overheidsdienst justitie beslist over de vergunningen. De Belgische wetgeving voorziet verschillende typen van vergunningen: er zijn negen soorten vergunningen en drie aanvullend. Er zijn o.a. vergunningen voor casino s, speelautomatenhallen, weddenschappen (landbased en online). Daarnaast zijn er nog vergunningen voor drankgelegenheden, bel- en mediaspelletjes. Om in een casino of speelautomatenhal te gokken, zowel landbased als online, moet je 21 jaar zijn en je laten registreren. In cafés, wedkantoren (ook online weddenschappen) en krantenwinkels kan je vanaf 18 jaar gokken. Personen die deelnemen aan niet vergunde kansspelen zijn strafbaar. 6 Problematisch gokken Of iemand problemen heeft met gokken kan via verschillende instrumenten ingeschat worden. De meest gebruikte zijn de DSM-IV d, de South Oaks Gambling Screen (SOGS) e en de Canadian Problem Gambling Index (CPGI) f. Een review van studies tussen 2000 en 2005 toonde aan dat de prevalentie van excessief gokken vrij gelijklopend is in verschillende landen. Afhankelijk van de gebruikte vragenlijsten werden volgende cijfers gevonden: 3,0% voor de SOGS (problematisch 1,2%; pathologisch 1,8%), 3,3% voor de CPGI Index (problematisch 2,4%; pathologisch 0,8%), 3,1% bij de DSM-IV (problematisch 1,9%; pathologisch 1,2%). 10 In Europa heeft naar schatting 0,5% van de volwassen bevolking een gokverslaving (op basis van DSM- of ICD-criteria). 1,5% g is een risicogokker. 8 Uit Nederlands onderzoek kwam naar voor dat 0,7% van Nederlandse bevolking recent risicospeler was. 0,1% was probleemspeler h. Naar schatting telde Nederland in recente risicospelers en probleemspelers. 9 In het Verenigd Koninkrijk had 1,3% van de laatstejaarsgokkers problemen met gokken volgens de DSM-IV-criteria. 10 In België werd in 2006 het problematisch gokken onderzocht uitgaande van de DSM-IV-criteria. 1,6% van de Belgische bevolking van 16 jaar of ouder bleek risicogokker te zijn en 0,4% kon waarschijnlijk beschouwd worden als pathologisch gokker i. Dat betekent dat België in risicogokkers en pathologische gokkers kende. In totaal telde België in 2006 dus personen van 16 jaar of ouder waarbij gokken het afgelopen jaar in mindere of meerdere mate problemen stelde. d In de DSM-IV wordt pathologisch gokken ondergebracht bij de impulscontrolestoornissen. Er is sprake van pathologisch gokken als aan vijf of meer van de vooropgestelde criteria voldaan wordt en als het gokgedrag niet toe te schrijven is aan een manische episode. e De SOGS is een vragenlijst gebaseerd op de DSM-III criteria voor pathologisch gokken (Lesieur & Blume, 1987). De maximumscore op de SOGS is 20. Score 0 betekent dat er geen problemen zijn met gokken. Een score van 3-4 wijst op gokproblemen. Bij een score van 5 of meer is er mogelijks sprake van pathologisch gokken. f De CPGI werd ontwikkeld om de prevalentie van (problematisch) gokken in de algemene bevolking na te gaan (Ferris, J., & Wynne, H., 2001). Bij een score van 0 op de CPGI is er geen sprake van problematisch gokken. Een score tussen 1 en 2,5 betekent laag risico gokken, tussen 3 en 7,5 gemiddeld risico gokken, tussen 8 en 27 problematisch gokken. g Geschat voor de Belgische bevolking op 1 januari 2014 ( personen van 18 jaar en ouder) zou dat betekenen dat personen een gokverslaving hebben en risicogokker zijn. In totaal zouden naar schatting Belgen in meerdere of mindere mate problemen hebben met gokken. h Bij een score op de SOGS van 3 of 4 spreekt men in dit onderzoek van risicospeler, bij een score van 5 of meer over probleemspeler. i Bij een scoren op de DSM-IV-vragenlijst van 0-2 spreekt men over sociale gokker, een score 3-4 staat voor risicogokker en bij een score van 5 of meer is men waarschijnlijk pathologisch gokker. 2 50% 40% 30% 20% 10% 0% EVOLUTIE VAN SPELEN MET KRASBILJETTEN BIJ SCHOLIEREN IN HET VLAAMS SECUNDAIR ONDERWIJS, ,4% 19,7% 44,0% 41,7% 16,9% 15,4% OOIT GESPEELD MET KRASBILJETTEN SCHOOLJAAR 36,9% 13,9% 31,2% 11,0% LAATSTE JAAR GESPEELD MET KRASBILJETTEN 28,9% 9,9%

3 In 2004 werd in België de gokgewoonten van gokkers in casino s, speelhallen, lottocenters, cafés en wedkantoren onderzocht. Op basis van de SOGS bleek dat 14% (n=95) van de respondenten in dit onderzoek voldeed aan de kenmerken van problematisch gokken. 42% (n=287) vertoonde enkele gokproblemen en worden risicogokkers genoemd. 44% (n=296) had geen gokproblemen. Het grootste percentage probleemgokkers bevond zich in de speelautomatenhallen (23%), kort gevolgd door de gokkers op de bingo in cafés (20%) en de casino s (19%). 11 Gokken en middelengebruik Uit veel studies blijkt dat pathologisch gokken vaak samengaat met alcohol drinken, roken of gebruik van illegale middelen. Een internationale review vond dat nicotineafhankelijkheid het vaakst voorkomt bij pathologische gokkers (60%), gevolgd door stoornissen in verband met alcoholgebruik (28%) en vervolgens door misbruik of afhankelijkheid van illegale drugs (17%). 14 % ,0 GOKPROBLEMEN VOLGENS TYPE GOKINRICHTING, ,3 48,5 42,7 37,3 48,1 46,8 In het onderzoek bij gokkers in België kampte 20% van de probleemgokkers met alcoholproblemen (gemeten met het CAGE-instrument). Bij de risicogokkers ging het om 13% en bij niet-probleemgokkers om 11%. 72% van de probleemgokkers rookte dagelijks. Onder de risicogokkers en de niet-problematische gokkers waren respectievelijk 54% en 41% dagelijkse rokers. 19% van de probleemgokkers gaf aan momenteel cannabis te gebruiken tegenover 7% van de niet-problematische gokkers ,7 19,3 28,3 23,2 22,4 20,0 In Nederland gebruikte 76% van de risicospelers de afgelopen maand alcohol, waarvan 12% dagelijks. 16% van de risicospelers gebruikte de afgelopen maand cannabis. Dit was hoger dan het landelijk gemiddelde niet problematische gokkers risicogokkers problematische gokkers Onder de probleemgokkers zag deze studie een significante meerderheid mannen, ongehuwden, werklozen en personen tussen 26 en 45 jaar. De gemiddelde leeftijd van de probleemgokkers lag lager dan de gemiddelde leeftijd van risicogokkers en niet-problematische gokkers. Sociale factoren die het risico op problematisch gokken verhoogden waren ouders met gokproblemen en gescheiden ouders. Probleemgokkers begonnen vroeger te gokken dan andere gokkers. Gemiddeld startten zij op 20,4 jaar terwijl de risicogokkers startten op 24,1 jaar en de niet-problematische gokkers op 25,5 jaar. Het verschil tussen de gemiddelde beginleeftijd van de risicogokkers en de niet-problematische gokkers was niet significant. 10 Gokkers kunnen zichzelf de toegang laten verbieden tot casino s, speelautomatenhallen en vergunde online kansspelen. Zo kunnen ze zichzelf beschermen tegen het gokken. Sinds de wetswijziging van 2010 kunnen belanghebbenden personen met een gokverslaving laten uitsluiten van toegang tot casino s, speelautomatenhallen en vergunde online kansspelen. Belanghebbenden kunnen familieleden zijn maar ook bijvoorbeeld het OCMW. Ook bepaalde beroepsgroepen, ondermeer politiefunctionarissen, magistraten, griffiers, notarissen, hebben geen toegang tot casino s, speelautomatenhallen en vergunde online kansspelen. Personen voor wie de aanvraag tot collectieve schuldenregeling toelaatbaar werd verklaard, worden met de wet van 10 januari 2010 eveneens de toegang geweigerd. 12 In 2013 vroegen personen bij de Kansspelcommissie een vrijwillig toegangsverbod aan voor casino s en speelautomatenhallen. Bij 72% (n=2.971) ging het om een eerste aanvraag. In totaal waren op 31 december vrijwillige uitsluitingen actief bij de Kansspelcommissie. Op 31 december 2013 waren er 85 uitsluitingsdossiers op verzoek van een derde (partner, ouder of kinderen) opgesteld. In 2013 waren personen wettelijk uitgesloten omwille van hun beroep. 13 3,3 5,1 Gezondheidsproblemen Mensen die veel gokken hebben regelmatig last van hoofdpijn, maag- en darmklachten en stress. Ze schatten hun lichamelijke gezondheid ook lager in dan mensen die weinig gokken. 17 Problematische gokkers hebben vaak psychiatrische klachten. In het onderzoek bij gokkers in België werd de Symptom Checklist (SCL-90R) i gebruikt om na te gaan welke psychiatrische klachten gokkers zelf rapporteren. Problematische gokkers hadden een hogere score voor somatische klachten, angst, slaapproblemen en depressie in vergelijking met niet-problematische gokkers of risicogokkers. Risicogokkers hadden vergeleken met nietproblematische gokkers een hogere score voor angst en slaapproblemen. 18 Ook psychiatrische stoornissen komen in hoge mate voor bij problematische of pathologische gokkers. In een internationale review werden prevalenties gevonden van 38% voor stemmingsstoornissen, 23% voor majeure depressie en 10% voor bipolaire stoornissen. Bij 37% van de problematische of pathologische gokkers kwam een angststoornis voor en 29% had een antisociale persoonlijkheidsstoornis. 19 Sociale problemen Mensen die veel gokken kunnen problemen krijgen met familie en vrienden of ze verwaarlozen hun werk of studie. In het onderzoek bij gokkers in België zei 55% van de probleemgokkers dat ze al problemen gehad hebben met de partner omwille van het gokken. Bij 26% had de partner de gokker al eens verlaten. 11% van hen had problemen met de kinderen door het gokken. 12% heeft al problemen gehad met werkgevers omwille van het gokken en 7% was al eens zijn werk kwijtgeraakt door het gokken. j De SCL-90 is een zelfbeoordelingsschaal die lichamelijke en psychische klachten meet voor het screenen van psychopathologie. De vragenlijst bestaat uit 90 omschrijvingen van klachten waarbij de cliënt moet aangeven in welke mate hij/zij daar de afgelopen week last van heeft gehad. De SCL-90 kent acht schalen: 1. agorafobie, 2. angst, 3. depressie, 4. somatische klachten, 5. insufficiëntie van denken en handelen, 6. wantrouwen en interpersoonlijke sensitiviteit, 7. hostiliteit, 8. slaapproblemen. 3

4 Schulden zijn een vaak voorkomend probleem. In het onderzoek bij gokkers in België zei 22% van de probleemgokkers dat ze diep in de schulden zat door het gokken. Bij 12% van de probleemgokkers was al eens beslag gelegd op het loon wegens speelschulden. 16% van hen heeft al problemen gehad met de bank omwille van het gokken. 20 Hulpvraag Niet alle types hulpverlening registreren hulpvragen die gelinkt zijn aan problemen door gokken op een uniforme manier of in een overkoepelend registratiesysteem. Daarnaast kunnen dubbeltellingen voorkomen (bv. van personen die hulp krijgen in verschillende instellingen). Er zijn dus geen globale uitspraken mogelijk over hoeveel gokkers in behandeling zijn in België. Een stijging of daling in het aantal personen dat hulp zoekt omwille van gokproblemen is niet zo eenvoudig te interpreteren. Het kan gaan om een toe- of afname van het aantal probleemgokkers in de maatschappij. Evenzeer kan het wijzen op een verandering in het hulpaanbod, in de toegankelijkheid van de hulpverlening of in het verwijzingsbeleid. Er kunnen zich ook wijzigingen voorgedaan hebben in de manier van registreren. Uit onderzoek bij gokkers in België bleek dat zij maar moeizaam de weg vinden naar de hulpverlening. 14% van de probleemgokkers en 2% van de risicogokkers heeft al eens hulp gezocht voor gokproblemen. Een groot deel van de probleemgokkers (21%) en van de risicogokkers (78%) heeft er nog niet aan gedacht om te stoppen met gokken. 30% van de probleemgokkers en 3% van de risicogokkers heeft wel al eens overwogen om een beroep te doen op hulpverlening. De hulpverlening was echter weinig gekend: 35% van de probleemgokkers en 55% van de risicogokkers weet niet waar ze terechtkunnen bij gokproblemen. 21 Het hulpaanbod voor gokproblemen is in Vlaanderen dan ook beperkt. De zelfhulpgroep(en) in Vlaanderen bereiken jaarlijks naar schatting 75 à 100 personen met een gokprobleem. 22 De laatste jaren kan beroep worden gedaan op gezondheidsinterventies via het internet. Op de DrugLijnwebsite kan een kennistest en een zelftest over gokken ingevuld worden. In 2013 werd de kennistest over gokken 911 keer ingevuld. Het aantal ingevulde zelftests nam af van in 2009 tot 820 in In oktober 2012 lanceerden de Kansspelcommissie, CAD-Limburg en Le Pélican asbl de website met informatie, een zelftest en een online-zelfhulpmodule. In 2013 werd de website gokhulp.be door unieke bezoekers bezocht. 524 personen deden de zelftest en 158 personen deden beroep op de zelfhulpmodule. 24 In 2013 kwam gokken in 148 van de contacten k van De DrugLijn aan bod. Dat is in 3% van de contacten waar alcohol of andere drugs ter sprake kwamen. De DrugLijn zag het percentage vragen over gokken stijgen want in 2003 ging het nog om 0,6% van de contacten. 25 In de Centra voor Algemeen Welzijnswerk had in % van het totaal aantal cliënten op het onthaal (n=4.639) een verslavingsproblematiek. Meestal werd niet geregistreerd voor welk middel de verslaving gold. Als enkel werd gekeken naar cliënten waarvoor de problematiek wel bekend was dan kwam gokverslaving voor bij 2% (n=80) van de cliënten op het onthaal. Omdat sinds 2008 anders geregistreerd wordt, is moeilijk te zeggen of het aantal cliënten met een gokproblematiek toe- of afneemt. 26 Van de zorgperiodes l die in 2013 in alle Centra Geestelijke Gezondheidszorg van Vlaanderen en Brussel zijn geregistreerd, had 0,3% betrekking op een persoon waarbij de diagnose pathologisch gokken is gesteld (174 zorgperiodes). Dit percentage bleef tussen 2003 en 2011 stabiel. De meeste zorgperiodes zijn voor mannen (91%). De meeste zorgperiodes omwille van pathologisch gokken waren in 2013 voor personen in de leeftijdsgroep jaar. Tussen 2003 en 2013 is vooral bij de jarigen het aantal zorgperiodes voor pathologisch gokken toegenomen. Er waren aanzienlijk minder zorgperiodes voor jongeren tussen 20 en 24 jaar en voor jarigen. 27 PERCENTAGE ZORGPERIODES 25% 20% 15% 10% 5% 0% 1,3% 1% ZORGPERIODES IN DE CGG IN VLAANDEREN VOOR DE DSM-IV DIAGNOSE PATHOLOGISCH GOKKEN VOLGENS LEEFTIJD, ,6% 3,4% 17,5% 9,2% 13,2% 13,2% 20,5% 11,5% 18,4% In België werden in psychiatrische opnames geregistreerd. Het aantal opnames voor de hoofddiagnose pathologisch gokken is zeer klein en bedroeg 62 in Het ging toen om 4 vrouwen en 58 mannen, waarvan de meesten tussen 30 en 49 jaar oud zijn. Het aantal opgenomen patiënten schommelde tussen 2002 en 2012 tussen 46 (laagste aantal in 2005) en 78 (hoogste aantal in 2006). 28 Opnames in algemene ziekenhuizen omwille van de hoofddiagnose pathologisch gokken komen in België nagenoeg niet voor. In 2011 werd voor 17 opnames wel pathologisch gokken als nevendiagnose geregistreerd. 29 Politie en justitie In 2013 registreerden de politiediensten in België 97 feiten m in verband met loterijen en kansspelen, waarvan 33 (34%) in het Vlaams gewest. 30 Het gaat vooral om inbreuken op de wet op de kansspelen van De drie meest geregistreerde plaatsbestemmingen voor deze feiten zijn achtereenvolgens drankgelegenheid, casino en gokkantoor. 31 In 2012 werden vijf personen veroordeeld voor inbreuken n in verband met loterijen en kansspelen. 32 k Dit aantal omvat zowel de telefonische vragen als de vragen via mail. l Een zorgperiode is een dossier gekoppeld aan de behandeling van een probleem bij een persoon. De zorgperiode start bij de aanmelding en eindigt bij de administratieve afsluiting. Sommige patiënten kennen per jaar meer dan 1 zorgperiode (bv. ze komen in behandeling voor 2 verschillende problemen, of er is een behandeling in het begin van het jaar en een op het einde). m Het gaat om inbreuken inzake Nationale Loterij (wet ), inbreuken inzake kansspelen, weddenschappen, kansspelinrichtingen en bescherming van de spelers (wet ) en inbreuken op de wet betreffende de veiligheid bij voetbalwedstrijden (onrechtmatige verkoop van tickets) (wet ). n Daaronder valt een overtreding van de wet van (spelen), de wet van (loterijen), de wet van (nationale loterij) en de wet van (weddenschap op sportuitslagen). 13,8% 15,5% 7,3% ,5% 13,8% 4,7% 9,2% 3,0% 5,7% 1,3% 2,9% 1,7% 1,1% 4

5 AANTAL DOOR DE POLITIEDIENSTEN GEREGISTREERDE FEITEN IN VERBAND MET LOTERIJEN EN KANSSPELEN, BELGIË EN VLAAMS GEWEST, De negen casino s in België boekten in 2012 een totale omzet van euro. 177 speelautomatenhallen haalden in 2012 een omzet van euro. Op 31 december 2013 waren drankgelegenheden actief die kansspelen exploiteren. 36 De nationale loterij boekte in 2013 een omzet van euro. Ten opzichte van 2003 nam de verkoop met 22% toe. Er werd een netto groei van 135 nieuwe verkooppunten gerealiseerd. Voor de online spelen van de nationale loterij werd in 2013 voor 81 miljoen euro aan inzetten geregistreerd.tegenover 2012 betekende dat een toename van bijna 25%. 37 Markt en economie Hoeveel geld wordt aan gokken besteed? In 2012 gaven Belgische huishoudens gemiddeld 83 euro uit aan kansspelen o. Het grootste deel daarvan ging naar loterijen en lotto (73 euro). Aan andere spelen en weddenschappen met winstkansen werd nog eens gemiddeld 9 euro uitgegeven. In totaal werd zo n 0,2% van de totale uitgaven besteed aan kansspelen. Tussen 2002 en 2012 daalden de uitgaven aan spelen en weddenschappen van 115 naar 68 euro in België p. Vooral ouderen spenderen geld aan loterijen en lotto. Huishoudens waarvan de referentiepersoon tussen 50 en 59 jaar is gaven in 2012 gemiddeld 97 euro uit aan loterijen en lotto. In huishoudens waar de referentiepersoon jonger is dan 30 jaar werd in 2010 gemiddeld 22 euro uitgegeven aan loterijen en lotto. In 2012 spendeerden gepensioneerden het meest aan loterijen en lotto, namelijk gemiddeld 84 euro. 33 Van de gokkers die in 2004 aan een onderzoek deelnamen gaven de probleemgokkers het meest geld uit aan gokken. Gemiddeld ging het om 928 euro per maand. 34 Gemiddeld bedrag dat per maand aan gokken besteed wordt q niet-problematische gokkers 144,69 gemiddeld 5% van hun inkomen risicogokkers 367,382 gemiddeld 12% van hun inkomen probleemgokkers 928,354 gemiddeld 42% van hun inkomen Omzetcijfers kansspelen BELGIË Aantal vergunde kansspelen in België 35 VLAAMS GEWEST Conclusie 60% van de Belgische bevolking van 16 jaar en ouder nam in 2006 tijdens het afgelopen jaar deel aan kansspelen. Dat komt neer op 5,1 miljoen personen. Meer dan personen zijn actief op legale gokwebsites. 29% van alle leerlingen in het secundair onderwijs speelde ooit met krasloten en 17% met de lotto (in schooljaar ). 11% heeft ooit op de bingo gespeeld en 14% pokerde ooit voor geld. 10% van de leerlingen speelde het afgelopen jaar met krasloten. Nochtans zijn deze kansspelen verboden onder de achttien jaar. De populariteit van krasbiljetten neemt de laatste jaren af. In ons land hadden in 2006 naar schatting personen van 16 jaar of ouder problemen met gokken. Het ging om risicogokkers en pathologische gokkers. 72% van de probleemgokkers rookt dagelijks. 20% heeft alcoholproblemen en 19% gebruikt cannabis. Somatische klachten, angst, slaapproblemen en depressie komen meer voor bij probleemgokkers dan bij niet-problematische gokkers of risicogokkers. 55% van de probleemgokkers had al problemen met de partner omwille van het gokken. 12% heeft al problemen gehad met de werkgever en 22% van de probleemgokkers zit diep in de schulden door het gokken. Slechts 14% van de probleemgokkers zocht al hulp voor het gokken. Ook uit de cijfers van de hulpverleningsinstellingen blijkt dat gokproblemen maar een beperkt deel uitmaken van de hulpvragen. casino s 9 Online casino s 7 speelautomatenhallen 179 Online speelautomatenhallen 33 Drankgelegenheden ongeveer Inrichters/organisators van weddenschappen 34 Online weddenschappen 16 Wedkantoren (vaste en mobiele, dagblandhandelaars) ongeveer o Het gaat om de gemiddelde uitgaven per huishouden en per jaar. p Gecorrigeerde uitgaven per huishouden aan spelen en weddenschappen op basis van de CPI. q Slechts 65% van de ondervraagden wilden antwoorden op de vragen over de uitgaven aan het gokken. 5

6 1 Bieleman et al., Wardle et al., Druine et al., Klein et al., Naessens, VAD, Stucki & Rihs-Middel, Willemen, R. & Maes, F. (2014) 9 Bieleman et al., Wardle et al., VAD, FOD Justitie, Lorains et al., Bieleman et al., Kerssemakers et al., Lorains et al., Willemen, Registratiegegevens DrugLijn 2013 (De DrugLijn) 24 CAD Limburg, 2014b 25 Registratiegegevens DrugLijn 2013 (De DrugLijn) 26 Tellus cliëntregistratiesysteem (Steunpunt Algemeen Welzijnswerk) 27 Registratie elektronisch patiëntendossier CGG (Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid) 28 Minimale Psychiatrische Gegevens (FOD volksgezondheid) 29 Minimale Klinische Gegevens België 2011 (FOD volksgezondheid) 30 Politiële criminaliteitsstatistiek (Federale politie) 31 Extra informatie op aanvraag (Federale politie) 32 Veroordelingsstatistiek (FOD justitie) 33 Huishoudbudgetonderzoek (FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie) Van Cauwenberge, FOD Justitie, Nationale loterij, 2014 Colofon Redactie: Else De Donder, stafmedewerker VAD Lay-out concept: V.U.: F. Matthys, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel december 2014 VAD, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel T F Deze factsheet is gratis te downloaden op De informatie uit deze factsheet mag worden overgenomen mits vermelding van de referentie: De Donder, E. (2014). Factsheet gokken. Brussel: VAD. 6

Wat is gokken? GOKKEN VROEGER... ...EN NU

Wat is gokken? GOKKEN VROEGER... ...EN NU drugs abc gokken Spelen om geld is een oud en zeer verspreid fenomeen. De mogelijkheden om te gokken zijn de jongste decennia nog sterk toegenomen. Er zijn mensen die hun gokgedrag in goede banen kunnen

Nadere informatie

Referentie Vandercammen, M. (2009). Jongeren en kansspelen. Brussel: OIVO.

Referentie Vandercammen, M. (2009). Jongeren en kansspelen. Brussel: OIVO. 1. Referentie Referentie Vandercammen, M. (2009). Jongeren en kansspelen. Brussel: OIVO. Taal Nederlands ISBN - ISSN / Publicatievorm onderzoeksrapport 2. Abstract In dit onderzoek, uitgevoerd door het

Nadere informatie

FACTSHEET CANNABIS april 2013

FACTSHEET CANNABIS april 2013 april 2013 Deze factsheet presenteert de belangrijkste cijfergegevens van het voorbije decennium (2002-2012) over de omvang van het cannabisgebruik in Vlaanderen en België. We bespreken achtereenvolgens:

Nadere informatie

FACTSHEET CANNABIS augustus 2011

FACTSHEET CANNABIS augustus 2011 augustus 2011 Deze factsheet presenteert de belangrijkste cijfergegevens van het voorbije decennium (2001-2011) over de omvang van het cannabisgebruik in Vlaanderen en België. We bespreken achtereenvolgens:

Nadere informatie

You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen

You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen V.U. Paul Van Deun VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - januari 2016 D/2016/6030/3 De DrugLijn is een initiatief van VAD - VAD wordt gefinancierd

Nadere informatie

FACTSHEET COCAÏNE. Gebruik. www.vad.be. december 2014

FACTSHEET COCAÏNE. Gebruik. www.vad.be. december 2014 december 2014 Deze factsheet presenteert de belangrijkste cijfergegevens van het voorbije decennium over de omvang van het cocaïnegebruik in Vlaanderen en België. We bespreken achtereenvolgens: - het gebruik

Nadere informatie

Onderzoek (Online) gokken

Onderzoek (Online) gokken Onderzoek (Online) gokken Publicatiedatum: mei 2013 Over dit onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 29 maart t/m 15 april 2013, deden 2380 jongeren mee (van wie er 547 wel eens een betaald of

Nadere informatie

Aard en omvang van kansspelverslaving in Nederland in 2010. Carola Schrijvers Anneke Risselada Gert-Jan Meerkerk

Aard en omvang van kansspelverslaving in Nederland in 2010. Carola Schrijvers Anneke Risselada Gert-Jan Meerkerk Aard en omvang van kansspelverslaving in Nederland in 2010 Carola Schrijvers Anneke Risselada Gert-Jan Meerkerk Oktober 2010 Colofon Aard en omvang van kansspelverslaving in Nederland in 2010 Auteurs:

Nadere informatie

KONINKRIJK BELGIE FEDERALE OVERHEIDSDIENST JUSTITIE. Aan allen die nu zijn en hierna wezen zullen, Onze Groet.

KONINKRIJK BELGIE FEDERALE OVERHEIDSDIENST JUSTITIE. Aan allen die nu zijn en hierna wezen zullen, Onze Groet. 1 KONINKRIJK BELGIE FEDERALE OVERHEIDSDIENST JUSTITIE Koninklijk besluit betreffende de lijst van spelen die mogen worden uitgebaat door houders van aanvullende vergunningen via informatiemaatschappij-instrumenten.

Nadere informatie

VAD-leerlingenbevraging

VAD-leerlingenbevraging VAD-leerlingenbevraging in het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2011-2012 Colofon Auteur Sarah Melis, stafmedewerker VAD Redactie Ilse Bernaert, stafmedewerker VAD Johan Rosiers,

Nadere informatie

De impact van legalisering van online. kansspelen op klassieke loterijen. April 2011. In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV

De impact van legalisering van online. kansspelen op klassieke loterijen. April 2011. In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV De impact van legalisering van online kansspelen op klassieke loterijen April 2011 In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV Uitgevoerd door: MWM2 Bureau voor Online Onderzoek Auteurs Matthijs Wolters

Nadere informatie

Een verkennend onderzoek naar de relatie tussen poker en problematisch gokken

Een verkennend onderzoek naar de relatie tussen poker en problematisch gokken Een verkennend onderzoek naar de relatie tussen poker en problematisch gokken Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van Tactus Verslavingszorg, in samenwerking met de Universiteit Twente (UT). Onderzoeker:

Nadere informatie

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007)

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007) in Nederland (1998-2007) Juni 2009 In het kort Het aantal 55-plussers met een alcoholhulpvraag is sinds 1998 met 130% gestegen (89% gecorrigeerd voor vergrijzing). Het aandeel alcoholcliënten van 55 jaar

Nadere informatie

De honden en katten van de Belgen

De honden en katten van de Belgen ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 13 juli 2010 De honden en katten van de Belgen Enkele conclusies Ons land telde in 2008 1.167.000 honden en 1.974.000 katten; In vergelijking

Nadere informatie

IVO onderzoek De kaarten op tafel. Rapport juni 2010. Samenvatting en conclusies. o Onderzoeksvraag 1: In welke mate is poker verslavend?

IVO onderzoek De kaarten op tafel. Rapport juni 2010. Samenvatting en conclusies. o Onderzoeksvraag 1: In welke mate is poker verslavend? IVO onderzoek De kaarten op tafel Rapport juni 2010 Samenvatting en conclusies o Onderzoeksvraag 1: In welke mate is poker verslavend? Poker bevat onmiskenbaar elementen van een verslavend spel. Het kan

Nadere informatie

ENQUÊTE: GEEN DOORBRAAK VOOR DE ELEKTRONISCHE SIGARET

ENQUÊTE: GEEN DOORBRAAK VOOR DE ELEKTRONISCHE SIGARET ENQUÊTE: GEEN DOORBRAAK VOOR DE ELEKTRONISCHE SIGARET Brussel, juli 2014 Volgens de nieuwe rookenquête van kent de elektronische sigaret geen doorbraak in België in 2014. Slechts 0,5% van de bevolking

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

De Kansspelcommissie. Kansspelcommissie

De Kansspelcommissie. Kansspelcommissie De Kansspelcommissie Kansspelcommissie Wilt u nagaan welke kansspelen toegelaten zijn in België? Bent u benieuwd naar de vergunningen die uitbaters van kansspelen nodig hebben? En hoe zit het precies met

Nadere informatie

Mogelijke verschuivingen in kansspelgedrag bij legaal aanbieden van online gokken

Mogelijke verschuivingen in kansspelgedrag bij legaal aanbieden van online gokken TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Mogelijke verschuivingen in kansspelgedrag bij legaal aanbieden van online gokken Claudia Ros,

Nadere informatie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie De Global Entrepreneurship Monitor (GEM) is een jaarlijks onderzoek dat een beeld geeft van de ondernemingsgraad van een land. GEM

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling STIBBE Nieuwsflash marktpraktijken en consumentenrecht www.stibbe.be Onderwerp De nieuwe wet op de kansspelen: gokken op succes? Datum Juni 2010 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document

Nadere informatie

Datum 17 juni 2015 Onderwerp WODC onderzoek Prevalentie van problematisch speelgedrag onder deelnemers aan online kansspelen

Datum 17 juni 2015 Onderwerp WODC onderzoek Prevalentie van problematisch speelgedrag onder deelnemers aan online kansspelen 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Jeugd en Sanctietoepassing Directie Sanctie- en Preventiebeleid Turfmarkt

Nadere informatie

PROTECTION DES JOUEURS BESCHERMING VAN DE SPELERS

PROTECTION DES JOUEURS BESCHERMING VAN DE SPELERS PROTECTION DES JOUEURS BESCHERMING VAN DE SPELERS INTRODUCTIE Grondbeginsel van de wet van 7 mei 1999 Behandeld door volledig Hoofdstuk VI van de wet Door zijn doelstelling om te kanaliseren en controle

Nadere informatie

Reactie Centrum voor Verantwoord Spelen t.a.v. wetsvoorstel "Modernisering Casinoregime"

Reactie Centrum voor Verantwoord Spelen t.a.v. wetsvoorstel Modernisering Casinoregime Reactie Centrum voor Verantwoord Spelen t.a.v. wetsvoorstel "Modernisering Casinoregime" 27 maart 2015 Centrum voor Verantwoord Spelen yvon@centrumvoorverantwoordspelen.nl www.centrumvoorverantwoordspelen.nl

Nadere informatie

Nationale Drug Monitor Jaarbericht 2007 - Samenvatting

Nationale Drug Monitor Jaarbericht 2007 - Samenvatting Nationale Drug Monitor Jaarbericht 2007 - Samenvatting De tabellen 1a en 1b geven een overzicht van de laatste cijfers over het middelengebruik en de drugscriminaliteit. Hieronder volgt een beschrijving

Nadere informatie

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen Drugpunt 24 februari 2015 Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen DRUGPUNT TEAM Filip Claeys filip.claeys@drugpunt.be 09/381 86 63 of 0498

Nadere informatie

MIDDELENGEBRUIK IN VLAANDEREN: EEN STAND VAN ZAKEN

MIDDELENGEBRUIK IN VLAANDEREN: EEN STAND VAN ZAKEN MIDDELENGEBRUIK IN VLAANDEREN: EEN STAND VAN ZAKEN Inhoud Dankwoord...7 Leeswijzer...8 HOOFDSTUK 1. HET (MEERVOUDIG) GEBRUIK VAN TABAK, ALCOHOL EN ILLEGALE DRUGS...10 1. Inleiding... 11 2. Gebruik Tabak...

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.11 - September 2008-203-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.11 - September 2008-203- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.11 - September 2008-203- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN STEVEN VANACKERE VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Vraag nr. 257 van 25 juni

Nadere informatie

Socio-economische ongelijkheden in gezondheid in het Vlaams Gewest

Socio-economische ongelijkheden in gezondheid in het Vlaams Gewest Socio-economische ongelijkheden in gezondheid in het Vlaams Gewest Analyse indicatoren Gezond leven Analyse van de gezondheidsenquête in opdracht van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid Door Sabine

Nadere informatie

(online) Gokken en gokverslaving. Verslaving 23/02/15. Aantal personen met gokprobleem

(online) Gokken en gokverslaving. Verslaving 23/02/15. Aantal personen met gokprobleem Ronny Willemen UC Leuven- Limburg 13.02.2015 (online) Gokken en gokverslaving Verslaving Ø DSM- III (1980) Pathologisch gokken onder stoornis in impulscontrole Ø DSM- V (2013) : Gokstoornis onder Middel-

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 Meer 55-plussers aan het werk Arbeidsmarktcijfers eerste kwartaal 2013 66,7% van de 20- tot 64-jarigen is aan het werk. Dat percentage daalt licht in vergelijking met

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Zedendelicten vormen een groot maatschappelijk probleem met ernstige gevolgen voor zowel het slachtoffer als voor de dader. Hoewel de meeste zedendelicten worden gepleegd door

Nadere informatie

Middelengebruik: Cannabisgebruik

Middelengebruik: Cannabisgebruik Middelengebruik: Cannabisgebruik Inleiding Cannabisgebruik geeft zowel gezondheidsrisico s, psychosociale gevolgen als wettelijke consequenties 1,2. Frequent gebruik van cannabis wordt geassocieerd met

Nadere informatie

De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013

De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013 De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013 Brussel, 25 juni 2013 De FOD Economie publiceert jaarlijks een globale barometer van de informatiemaatschappij. De resultaten

Nadere informatie

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten In dit proefschrift werd de relatie tussen depressie en het risico voor hart- en vaatziekten onderzocht in een groep

Nadere informatie

Opmerkelijke stijging van het aantal rokers in 2008

Opmerkelijke stijging van het aantal rokers in 2008 PERSBERICHT Brussel, 4 december 2008 Opmerkelijke stijging van het aantal rokers in 2008 Voor het eerst in zes jaar stijgt het percentage dagelijkse rokers in ons land, van 27% in 2007 naar 30% in 2008.

Nadere informatie

2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur

2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur 2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur Martine Corijn D/2011/3241/019 Inleiding FOD ADSEI-cijfers leidden tot de krantenkop Aantal

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N GENOTMIDDELEN V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 5 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Luk Joossens, Stichting tegen Kanker, tel.: 02/7433706, gsm: 0486 88 91 22.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Luk Joossens, Stichting tegen Kanker, tel.: 02/7433706, gsm: 0486 88 91 22. Brussel, 19 december 2006 De resultaten van een grootschalige enquête over de rookgewoonten in 2006. Drie vierde van de bevolking is voorstander van rookvrije restaurants. Het percentage rokers blijft

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie

Gokken en (online) gokverslaving

Gokken en (online) gokverslaving 7 Gokken en (online) gokverslaving Tony van Rooij, Herm Kisjes en Ronny Willemen 1 Online gokverslaving is een nieuw fenomeen. In dit hoofdstuk staan we stil bij gokverslaving in brede zin, maar kijken

Nadere informatie

Aard en omvang van illegale kansspelen in Nederland Drs. G.H.J. Homburg en drs. E. Oranje Juli 2009

Aard en omvang van illegale kansspelen in Nederland Drs. G.H.J. Homburg en drs. E. Oranje Juli 2009 SAMENVATTING Aard en omvang van illegale kansspelen in Nederland Drs. G.H.J. Homburg en drs. E. Oranje Juli 2009 Doel van het onderzoek Om zicht te krijgen op de huidige omvang van de illegale exploitatie

Nadere informatie

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling Evidence tabel bij ADHD in kinderen en adolescenten (studies naar adolescenten met ADHD en ) Auteurs, Gray et al., 2011 Thurstone et al., 2010 Mate van bewijs A2 A2 Studie type Populatie Patiënten kenmerken

Nadere informatie

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003 RIS128575a_10-JUN-2005 ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003 Beknopt verslag ten behoeve van de deelnemende scholen April 2005 Dienst OCW / GGD Den Haag Epidemiologie

Nadere informatie

Inhoud. Lijst met afkortingen 13. Voorwoord 15. Inleiding 17

Inhoud. Lijst met afkortingen 13. Voorwoord 15. Inleiding 17 Inhoud Lijst met afkortingen 13 Voorwoord 15 Inleiding 17 DEEL 1 TRENDS IN CIJFERS OVER ILLEGALE DRUGS IN VLAANDEREN/BELGIË 1997-2007 19 HOOFDSTUK 1! ILLEGALE DRUGS. SITUERING EN DEFINIËRING 21 1.1 Wat

Nadere informatie

BEREIDINGS- EN CONSUMPTIETIJD VAN MAALTIJDEN. AUTEUR Sarah BEL

BEREIDINGS- EN CONSUMPTIETIJD VAN MAALTIJDEN. AUTEUR Sarah BEL BEREIDINGS- EN CONSUMPTIETIJD VAN MAALTIJDEN AUTEUR Sarah BEL Dankwoord Dit werk kon niet worden gerealiseerd zonder de medewerking van een aantal personen. Onze bijzondere dank gaat uit naar: De deelnemers

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

VAD-Leerlingenbevraging In het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2013-2014

VAD-Leerlingenbevraging In het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2013-2014 VAD-Leerlingenbevraging In het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2013-2014 Colofon Auteur Sarah Melis, stafmedewerker VAD Redactie Johan Rosiers, stafmedewerker VAD Nina De

Nadere informatie

PK Broeders Alexianen Tienen

PK Broeders Alexianen Tienen PROGRAMMA 09u30 Ontvangst Koffie 10u00 Verwelkoming en inleiding Ivo Vanschooland Dr. H. Peuskens Getuigenis Pauze Getuigenis Herman Hacour 12u00 Aperitief en lunch 14u00 Werkgroepen begeleid door: Hacour

Nadere informatie

Epidemiologische gegevens

Epidemiologische gegevens Epidemiologische gegevens ESPAD (Vlaanderen) European School Survey Project on Alcohol and other Drugs Deelname van 35 landen 15- en 16-jarigen Sinds 2003 ook deelname van België (n= 2.320) Hieronder de

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

The black-box ontmanteld: outcome als input voor continue kwaliteitsverbetering binnen de geestelijke gezondheidszorg

The black-box ontmanteld: outcome als input voor continue kwaliteitsverbetering binnen de geestelijke gezondheidszorg The black-box ontmanteld: outcome als input voor continue kwaliteitsverbetering binnen de geestelijke gezondheidszorg O. Peene (PhD) P. Cokelaere (MSc, MBA) V. Meesseman (MSc) Onze kernopdracht De gezondheid,

Nadere informatie

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Verstandelijke beperking en middelengebruik Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Johan woont al enkele jaren zelfstandig. Als begeleider ga jij twee

Nadere informatie

Samenvatting. Per middel beschouwd zien we de volgende ontwikkelingen:

Samenvatting. Per middel beschouwd zien we de volgende ontwikkelingen: Samenvatting Middelengebruik: algemeen In Nederland is het percentage mensen dat ooit of in de afgelopen maand drugs heeft gebruikt tussen 1997 en 2001 toegenomen. De piek ligt bij jongeren tussen 20 en

Nadere informatie

Preventie en hulpverlening in een evoluerend drugsbeleid. Frieda Matthys, MD, PhD

Preventie en hulpverlening in een evoluerend drugsbeleid. Frieda Matthys, MD, PhD Preventie en hulpverlening in een evoluerend drugsbeleid Frieda Matthys, MD, PhD Overzicht Cannabis en gezondheid Prevalentie van gebruik Problemen door gebruik Drugbeleid vanuit gezondheidsperspectief

Nadere informatie

Evaluatie van de wet op online kansspelen en reclame online gokken 30 en 31 oktober 2013 (Egmontpaleis)

Evaluatie van de wet op online kansspelen en reclame online gokken 30 en 31 oktober 2013 (Egmontpaleis) Evaluatie van de wet op online kansspelen en reclame online gokken 30 en 31 oktober 2013 (Egmontpaleis) Gokverslaving is een ziekte Zoals bij iedere verslaving zijn riscofactoren bij mens, middel en milieu

Nadere informatie

FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2013

FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2013 FACTSHEET MAART 2014 FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2013 KERNPUNTEN Een kwart (25%) van de Nederlandse bevolking vanaf 15 jaar rookt in 2013: 19% rookt dagelijks en 6% niet dagelijks. Het percentage

Nadere informatie

Je bent alleen maar verslaafd! Wim van Loon, Psychiater. 10 februari 2014

Je bent alleen maar verslaafd! Wim van Loon, Psychiater. 10 februari 2014 Je bent alleen maar verslaafd! Wim van Loon, Psychiater. 10 februari 2014 Comorbiditeit: Voorkomen van verschillende stoornissen bij 1 persoon. Dubbele diagnose: Verslaving (afhankelijkheid en misbruik

Nadere informatie

Resultaten voor België Psychische Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Psychische Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997 6.2.1. Inleiding Binnen de verschillen factoren van risico gedrag heeft alcoholverbruik altijd al de aandacht getrokken van de verantwoordelijken voor Volksgezondheid. De WGO gebruikt de term "Ongeschiktheid

Nadere informatie

Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor cannabisproblematiek in de verslavingszorg 1995-2009

Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor cannabisproblematiek in de verslavingszorg 1995-2009 Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor cannabisproblematiek in de verslavingszorg 1995-2009 Houten, april 2011 Stichting IVZ Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor cannabisproblematiek

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.5 - Februari 2006-361-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.5 - Februari 2006-361- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.5 - Februari 2006-361- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN INGE VERVOTTE VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Vraag nr. 63 van 21 december

Nadere informatie

Samenvatting (summary in Dutch)

Samenvatting (summary in Dutch) Samenvatting (summary in Dutch) 149 Samenvatting (summary in Dutch) Één van de meest voorkomende en slopende ziektes is depressie. De impact op het dagelijks functioneren en op de samenleving is enorm,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Cannabisgebruik en stoornissen in het gebruik van cannabis in de adolescentie en jongvolwassenheid. Cannabis is wereldwijd een veel gebruikte drug. Het gebruik van cannabis is echter niet zonder consequenties:

Nadere informatie

PERSBERICHT CIM 22/04/2015

PERSBERICHT CIM 22/04/2015 PERSBERICHT CIM 22/04/2015 Nieuwe CIM studie over kijkgedrag op nieuwe schermen Belgen keken nooit eerder zoveel naar TV-content Het CIM, verantwoordelijk voor kijkcijferstudies in België, volgt sinds

Nadere informatie

rapporteerden. Er werden geen verschillen gevonden in schoolprestaties, spijbelgedrag en middelengebruik tussen de verschillende groepen.

rapporteerden. Er werden geen verschillen gevonden in schoolprestaties, spijbelgedrag en middelengebruik tussen de verschillende groepen. Samenvatting Samenvatting Depressie en angst zijn de meest voorkomende psychische stoornissen in de adolescentie met een enorme impact op het individu. Veel adolescenten rapporteren depressieve en angst

Nadere informatie

Diensten voor thuiszorg en sociale en preventieve diensten

Diensten voor thuiszorg en sociale en preventieve diensten Diensten voor thuiszorg en sociale en preventieve diensten Edith Hesse Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel

Nadere informatie

Nieuwe vestigingen van Holland Casino in Venlo & Leeuwarden

Nieuwe vestigingen van Holland Casino in Venlo & Leeuwarden Nieuwe vestigingen van Holland Casino in Venlo & Leeuwarden Een onderzoek naar veranderingen in de aard en omvang van kansspeldeelname en kansspelproblematiek in voormalige witte vlekken D.E. de Bruin

Nadere informatie

De effecten, de risico s en de wet. Cover

De effecten, de risico s en de wet. Cover Tabak, alcohol en andere drugs in België De effecten, de risico s en de wet NL Cover introductie Tabak, alcohol en andere drugs in België De effecten, de risico s en de wet Iedereen komt wel eens in aanraking

Nadere informatie

Resultaten voor België Roken Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Roken Gezondheidsenquête, België, 1997 6.1.1. Inleiding Het tabaksgebruik is een van de voornaamste risicofactoren voor longkanker, ischemische hartziekten en chronische ademhalingsaandoeningen (1). Men schat dat er in Europa niet minder dan

Nadere informatie

Sectoranalyse Horeca 2014

Sectoranalyse Horeca 2014 HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Sectoranalyse Horeca 2014 Ondernemingen Faillissementen Oprichtingen en schrappingen Omzet en investeringen 2014 Guidea - Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER kleuter 2,5-6j 1 ste graad LO 6-8j 2 de graad LO 8-10j 3 de graad LO 10-12j doelstelling doelstelling doelstelling doelstelling Versterken

Nadere informatie

Alcoholhulpvraag in Nederland

Alcoholhulpvraag in Nederland Alcoholhulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor alcoholproblematiek in de verslavingszorg 25-214 Houten, december 215 Stichting IVZ Alcoholhulpvraag in Nederland Belangrijkste

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

GHB hulpvraag in Nederland

GHB hulpvraag in Nederland GHB hulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor GHB problematiek in de verslavingszorg 2007-2012 Houten, mei 2013 Stichting IVZ GHB hulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen

Nadere informatie

Het gebruik van tabak

Het gebruik van tabak Het gebruik van tabak Lydia Gisle Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 53 E-mail : lydia.gisle@iph.fgov.be

Nadere informatie

VAD-leerlingenbevraging

VAD-leerlingenbevraging VAD-leerlingenbevraging in het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2009-2010 Colofon Auteur Hilde Kinable, stafmedewerker VAD Redactie Ilse Bernaert, stafmedewerker VAD Marijs

Nadere informatie

Onderzoek arbeidsongeschiktheid (samenvatting) In opdracht van Loyalis. juni 2013

Onderzoek arbeidsongeschiktheid (samenvatting) In opdracht van Loyalis. juni 2013 Onderzoek arbeidsongeschiktheid (samenvatting) In opdracht van Loyalis juni 2013 Samenvatting Een derde ervaart vaker stress dan 3 jaar geleden» Een derde van de werkende bevolking geeft aan dat ze regelmatig

Nadere informatie

Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp

Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp Samenwerking tussen algemeen ziekenhuis en GGZ Roxanne Izendooren Projectleider Vroegsignalering alcoholgebruik 23 april 2012 Opdracht: Vragenlijst

Nadere informatie

Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 2014

Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 2014 Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 214 Inleiding Gezondheid in de internationale HBSC (Health Behaviour in School-aged Children) studie en in de Wereldgezondheidsorganisatie

Nadere informatie

Angst en depressie in de huisartspraktijk: signaleren van risicogroepen. Peter F M Verhaak NIVEL

Angst en depressie in de huisartspraktijk: signaleren van risicogroepen. Peter F M Verhaak NIVEL Angst en depressie in de huisartspraktijk: signaleren van risicogroepen Peter F M Verhaak NIVEL 12-maands prevalentie stemmings-, angst- en middelenstoornis 250 200 N/1000 patiënten 150 100 50 Depressie

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2014: Seksualiteit en Relaties

Jongeren en Gezondheid 2014: Seksualiteit en Relaties Jongeren en Gezondheid 14: Seksualiteit en Relaties Inleiding Tijdens hun puberjaren, ondergaan jongens en meisjes diepgaande biologische, cognitieve, emotionele en sociale veranderingen. Deze periode

Nadere informatie

De SEM-J in cijfers. Wat is de SEM-J?

De SEM-J in cijfers. Wat is de SEM-J? De SEM-J in cijfers 12-18 jaar Wat is de SEM-J? individuele begeleidingscontext op eenvoudige en gebruiksvriendelijke manier: een ernstinschatting maken van het middelengebruik van de jongere & nood aan

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Resultaten screening. Boxmeer. 9 % % heeft soms 2014-2015. klas 2 VO 2014-2015. Medische problemen. gewicht. aandachtsleerlingen. ernstig ondergewicht

Resultaten screening. Boxmeer. 9 % % heeft soms 2014-2015. klas 2 VO 2014-2015. Medische problemen. gewicht. aandachtsleerlingen. ernstig ondergewicht 214-215 onderzoek onderzoeksperiode klas 2 VO 214-215 aantal mogelijke aandachtsleerlingen aantal vragenlijsten ingevuld 14 32 Medische problemen zien horen 9 heeft soms moeite met horen 17 2 ook met gehoorapparaat

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 Lichte daling werkloosheid Arbeidsmarktcijfers tweede kwartaal 2015 De werkloosheidgraad gemeten volgens de definities van het Internationaal Arbeidsbureau daalde

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games.

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games. Doelgroep onderzoek Datum: 22 maart Door: Peter Uithoven IAD 2 van Team 19 Project: Drugs and the City Inleiding Wij hebben ervoor gekozen als doelgroep de eerste jaars middelbare scholieren, de brugklassers

Nadere informatie

De honden en katten van de Belgen

De honden en katten van de Belgen ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 31 juli 2007 De honden en katten van de Belgen Highlights Ons land telde in 2004 1.064.000 honden en 1.954.000 katten; In vergelijking

Nadere informatie

Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Stadsplein 1 3431 LZ www.nieuwegein.nl IBAN: NL49 BNGH 0285 0043 87 BIC: BNGHNL2G

Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Stadsplein 1 3431 LZ www.nieuwegein.nl IBAN: NL49 BNGH 0285 0043 87 BIC: BNGHNL2G Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Stadsplein 1 3431 LZ www.nieuwegein.nl IBAN: NL49 BNGH 0285 0043 87 BIC: BNGHNL2G Nieuwegein Strategie Maatschappelijke Ontwikkeling 2015-227 Contactpersoon Grace van der

Nadere informatie

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting Inleiding Depressie en angst zijn veel voorkomende psychische stoornissen. Het ontstaan van deze stoornissen is gerelateerd aan een breed scala van risicofactoren, zoals genetische kwetsbaarheid, neurofysiologisch

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Het gebruik van tabak, alcohol, cannabis en drugs bij jongens met en zonder PIJmaatregel Samenvatting Annelies Kepper Violaine Veen Karin Monshouwer

Nadere informatie

Onderzoek Arbeidsongeschiktheid. In opdracht van Loyalis. juni 2013

Onderzoek Arbeidsongeschiktheid. In opdracht van Loyalis. juni 2013 Onderzoek Arbeidsongeschiktheid In opdracht van Loyalis juni 2013 Inleiding» Veldwerkperiode: 27 maart - 4 april 2013.» Doelgroep: werkende Nederlanders» Omdat er specifiek uitspraken gedaan wilden worden

Nadere informatie

Gokverslaving: Wetenschappelijke inzichten, klinische realiteiten en ethische inzet

Gokverslaving: Wetenschappelijke inzichten, klinische realiteiten en ethische inzet Gokverslaving: Wetenschappelijke inzichten, klinische realiteiten en ethische inzet Jean-Marc TRIFFAUX, MD, PhD, Universiteit van Luik Voorzitter van het Verantwoord Spelcomité van de Nationale Loterij

Nadere informatie

Kerncijfers Brijder 2013 Noord- en Zuid-Holland. Parnassia Addiction Research Centre (PARC) Brijder Parnassia Groep

Kerncijfers Brijder 2013 Noord- en Zuid-Holland. Parnassia Addiction Research Centre (PARC) Brijder Parnassia Groep Kerncijfers Brijder 2013 Noord- en Zuid-Holland Parnassia Addiction Research Centre (PARC) Brijder Parnassia Groep INHOUDSOPGAVE INLEIDING 3 BEKNOPTE SAMENVATTING 5 KERNCIJFERS BRIJDER 2013 NOORD-HOLLAND

Nadere informatie

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES «WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES Brussel wordt gekenmerkt door een grote concentratie van armoede in de dichtbevolkte buurten van de arme sikkel in het centrum van de stad, met name

Nadere informatie