ALLEEN SAMEN. Er zijn zo veel mensen die eenzaam zijn Debbie Roumimper, vrijwilliger bij het KPN Mooiste Contact Fonds

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ALLEEN SAMEN. Er zijn zo veel mensen die eenzaam zijn Debbie Roumimper, vrijwilliger bij het KPN Mooiste Contact Fonds"

Transcriptie

1 Zaterdag 29 november 2014 ALLEEN SAMEN SPECIAL OVER HET KPN MOOISTE CONTACT FONDS Er zijn zo veel mensen die eenzaam zijn Debbie Roumimper, vrijwilliger bij het KPN Mooiste Contact Fonds EN OOK: ZIEK, MAAR TOCH IN DE KLAS Ð HOE HERKEN JE EENZAAMHEID? Ð VEILIG ONLINE MET EEN BEPERKING

2 Het KPN Mooiste Contact Fonds bestaat al 7 jaar ONLINE OP WEG MET DE COMPUTERPLUSBUS Ouderen hebben meer kans om in een sociaal isolement te raken. In de ComputerPlusBus konden ze van 2008 tot en met 2010 kennismaken met de mogelijkheden van nieuwe media om hun horizon te verbreden. NATIONAAL OUDERENFONDS Sinds 2010 KPN MOOISTE CONTACT DAGEN Jaarlijks terugkerend evenement; meerdere dagen per jaar. Op uitnodiging van het fonds worden bijv. senioren of mensen met een verstandelijke beperking meegenomen voor een dagje uit. RESTO VANHARTE - RODE KRUIS - VIER HET LEVEN 2010 LANGSTE LUNCHTAFEL Senioren werden uitgenodigd voor een lunch aan de langste lunchtafel op de langste dag van het jaar, die voor het hoofdkantoor van KPN in Den Haag gedekt stond. RESTO VANHARTE 2012 TOUR DE TOON Senioren werden uitgenodigd voor theatervoorstelling Tour de Toon in diverse steden in Nederland. VIER HET LEVEN Sinds 2013 RIJKSMUSEUM Tijdens de KPN Mooiste Contact Dagen staat het bevorderen van sociaal contact en bestrijden van eenzaamheid centraal. Senioren en verstandelijk gehandicapten werden deze zomer uitgenodigd in het vernieuwde Rijksmuseum. S HEEREN LOO ZORGGROEP - GOUDEN DAGEN FONDS 2013 EFTELING KPN-vrijwilligers namen mensen met een verstandelijke beperking mee naar de Efteling voor een dagje uit. S HEEREN LOO ZORGGROEP 2014 AANSLUITING FONDS BIJ COALITIE ERBIJ Het fonds sluit zich aan als kernlid bij Coalitie Erbij in de strijd tegen eenzaamheid ONDERZOEK NAAR SOCIAAL CONTACT Uit onderzoek (i.s.m. peil.nl) blijkt dat bijna de helft van de mensen die soms tot vaak eenzaam is, niet weet wat te doen om hun sociaal isolement te doorbreken. Ruim een kwart van de Nederlandse bevolking zou wel willen helpen, maar weet niet hoe december 2007 OPRICHTING VAN HET FONDS Sinds 2008 VIRTUEEL OP SCHOOL MET KLASSECONTACT Dankzij KlasseContact kunnen langdurig en ernstig zieke kinderen die niet naar school kunnen toch actief meedoen in de les. Met behulp van een laptop thuis en een slimme ict-set in de klas. EDVENTURE ONTMOETINGSPLEK VOOR DE BUURT Eten is een sociale bezigheid bij uitstek. In de buurtrestaurants van Resto VanHarte ontmoeten buurtbewoners elkaar tijdens de maaltijd. Het fonds was drie jaar partner van de organisatie door inzet van duizenden KPN-vrijwilligers. RESTO VANHARTE Sinds 2010 KPN MOOISTE CONTACT DINERS Veel ouderen zien er als een berg tegenop om de feestdagen alleen te moeten doorbrengen. Het fonds zorgt er voor dat honderden senioren met kerst een onvergetelijke avond hebben. GOUDEN DAGEN FONDS - RESTO VANHARTE SOCIAALOPSTAP: SLIM HULPJE VOOR LASTIGE SITUATIES Voor autistische jongeren kunnen sociale (onverwachte) situaties voor veel onrust zorgen. Met dit project heeft het fonds samen met de CED-groep een bijdrage willen leveren om de zelfredzaamheid van deze jongeren te vergroten. CED-GROEP - LANDELIJK NETWERK AUTISME 2012 MEER BEWEGINGSVRIJHEID MET INCONTACT Sociaal isolement komt veel voor bij mensen met dementie. Daarom werd het project InContact gestart. Met als doel de bewegingsvrijheid te vergroten van patiënten met Alzheimer én hun mantelzorgers. Zo kunnen banden met familie, kennissen en vrienden opnieuw worden aangehaald. ALZHEIMER NEDERLAND EN VUMC ALZHEIMERCENTRUM 2014 VEILIG SURFEN MET IEDEREEN ONLINE Voor mensen met een verstandelijke beperking is het niet altijd even eenvoudig om online hun weg te vinden. Het fonds hielp met de ontwikkeling van een computerplatform om internet ook voor deze groep bereikbaar te maken. S HEEREN LOO ZORGGROEP INHOUD PAGINA 4 Ziek thuis maar toch in de klas De feestdagen zijn niet voor iedereen een feest. Daarom organiseert het KPN Mooiste Contact Fonds ieder jaar speciale kerstdiners voor mensen die in december wel wat extra aandacht kunnen gebruiken. Schaatsen is de Nederlandse volkssport bij uitstek. Een NK Allround in Thialf bijwonen is dan ook een droom voor veel mensen. Wil jij op zaterdag 27 of zondag 28 december 2014 een schaatswedstrijd in Thialf bijwonen met iemand van wie jij vindt dat hij of PAGINA 8 Voor mensen met weinig sociaal contact zijn de gezelligste dagen van het jaar juist de dagen waarop ze zich het meest alleen voelen. Daarom organiseert het fonds sinds 2010 samen met verschillende maatschappelijke partners de KPN Mooiste Contact Diners op diverse locaties in het land. Niet alleen ouderen, maar ook mensen die om wat voor reden dan ook zeer weinig sociaal contact hebben, worden tijdens dit bijzondere event getrakteerd op een feestelijk kerstdiner en een avondvullend programma. Ook zijn er ieder jaar optredens van artiesten als Willeke Alberti, Jan Keizer en Anny Schilder, die nummers brengen waar de gasten uit volle borst met meezingen. Als het echt gezellig wordt, gaan zelfs de voetjes van de vloer. Voor en tijdens de kerstdiners werken honderden medewerkers van KPN als vrijwilliger mee. Van hulp in de keuken en de bediening tot de organisatie van het evenement en Eenzaamheid bestaat niet alleen bij ouderen PAGINA 10 Vrijwilligers aan het woord PAGINA 14 Veilig online met een beperking De KPN Mooiste Contact Diners 2014 Verbinding op de schaatsbaan Live een schaatswedstrijd meemaken en je buur, kennis of familielid een gezellige dag bezorgen? Dat kan bij de KPN Mooiste Contact Dagen in Thialf! zij wel wat aandacht kan gebruiken? Stuur dan een naar met een korte omschrijving waarom en met wie je zou willen komen. De eerste vijfhonderd inzendingen ontvangen gratis toegangskaarten. Let wel: op = op! andere activiteiten: iedereen zet zich volledig in om van deze avond een succes te maken. Ook de hulp van de partnerorganisaties is daarbij onmisbaar. Op pagina 11 vertelt KPN-vrijwilliger Debbie Roumimper hoe zij zich voor en tijdens dit event als vrijwilliger inzet. Op 10, 11, 15 en 16 december vinden de jaarlijkse KPN Mooiste Contact Diners plaats in Amersfoort, Groningen en Den Haag. De overbuurman Tegenover mij woont een man die altijd alleen en altijd thuis is. Dat weet ik, omdat hij de hele dag uit het raam hangt. Standaard gekleed in witte sweater en bijpassende joggingbroek bestudeert de eind-veertiger van s ochtends vroeg tot s avonds laat de straattaferelen die aan zijn raam voorbijtrekken. Heel af en toe maakt hij vanuit zijn raam een praatje met de benedenbuurman. Dat zijn de enige momenten waarop zijn norse blik iets oplicht. Zijn boodschappen doet hij s ochtends zo vroeg mogelijk. Met een gehaaste en schuchtere tred loopt hij naar de dichtstbijzijnde supermarkt, om daarna weer zo snel mogelijk terug naar huis te keren. Vaak heb ik me afgevraagd wat het verhaal van deze overbuurman zou zijn. Nooit heb ik hem ernaar gevraagd. Zijn stuurse blik en stugge uitstraling maken hem nu eenmaal moeilijk benaderbaar. Toch schreeuwt hij met zijn raamgedrag duidelijk om aandacht. Hallo, hier ben ik, praat met mij! Misschien is dat ook juist wat mij en andere buren met mij afschrikt. Straks maken we contact en komen we nooit meer van hem af. Een onredelijke en vooral ook onaardige gedachte, maar eentje die ons er vermoedelijk toch van weerhoudt contact te maken. In Nederland kampen meer dan een miljoen mensen met gevoelens van sterke eenzaamheid. Deze eenzaamheid is veelal verborgen, maar met wat extra aandacht best te herkennen. En te verhelpen. Zoals uit deze speciale bijlage op initiatief van het KPN Mooiste Contact Fonds blijkt, kan sociaal contact enorm veel betekenen voor mensen die er om zitten te springen. De projecten en vrijwilligers in deze special bewijzen dat je je eigen leven niet radicaal hoeft om te gooien, om een verschil te maken in het leven van een ander. Sociaal contact zit in een klein gebaar. Misschien ga ik morgen mijn buurman toch eens groeten. Marieke Verhoeven AFZENDER Dit is een uitgave van het KPN Mooiste Contact Fonds en valt niet onder de redactionele verantwoordelijkheid van de Volkskrant. COLOFON Het KPN Mooiste Contact Fonds: Projectmanagement: Marjolein Drenth, Aline van Keulen De Persgroep Nederland: MediaLab Coördinator: Marieke Verhoeven Strategie en Concept: Dominique Henskens Vormgeving: Ilona Dingemanse Projectmanagement: Nienke Leemkuil Met medewerking van: Frank Groeliken, Anouk Kemper, Bertine Krol, Kick Smeets en Alies Uilen (eindredactie) 2 zaterdag 29 november 2014 Het KPN Mooiste Contact Fonds 3

3 Ziek thuis maar toch in de klas Dankzij KlasseContact kunnen langdurig en ernstig zieke kinderen toch hun lessen volgen en contact houden met hun klasgenootjes. Voor de elfjarige Brett Koelewijn is het een uitkomst. Ik hoor er weer bij. DOOR ANOUK KEMPER FOTO S KICK SMEETS Het is een zonnige dinsdagochtend in Bunschoten-Spakenburg. Op basisschool De Ark zit groep 8 aandachtig naar juf Alinda te luisteren. Terwijl zij voorleest uit een boek, gaat achter in de klas een rood lampje branden. Dat lampje hoort bij het beeldscherm waarop het gezicht van Brett te zien is. Hij zit niet in de klas, maar thuis achter de laptop. Heb je een vraag, Brett? vraagt zijn juf. Of laat je alleen even zien hoe het werkt? Dat laatste. Want als het rode lampje brandt, heeft Brett op het vraaglogo geklikt op zijn speciale laptop. Alinda Koelewijn ( geen familie hoor, we heten hier allemaal zo ) gaat verder met voorlezen en de kinderen kijken weer naar haar. Op haar kleding draagt juf Alinda een microfoontje, zodat Brett haar thuis goed kan verstaan. Zodra één van zijn klasgenoten aan het woord is, krijgt hij of zij het microfoontje. Zo kan Brett alles goed volgen. In samenwerking met EDventure faciliteert het KPN Mooiste Contact Fonds deze dienst, die zieke kinderen weer met de wereld om hen heen verbindt. BENEN VAN BETON Begin 2013 werd Brett ziek. Het leek op een zware griep met hoge koorts en erge hoofdpijn, vertelt zijn moeder Alice Koelewijn aan de keukentafel. Daarna was hij vooral heel erg moe en kreeg hij ook neurologische klachten. Aan de linkerkant van zijn lichaam kreeg hij last van tintelingen. Alle externe prikkels, zoals licht en geluid, waren hem te veel. Brett vult zijn moeder aan: En mijn been voelde als beton. De trap op lopen was al te veel gevraagd. De artsen ontdekten dat hij coeliakie heeft en hij werd op een glutenvrij dieet gezet. Helaas zijn de klachten gebleven. Na vele onderzoeken is nog altijd niet duidelijk wat hij precies heeft. Daar zit je dan, anderhalf jaar 4 zaterdag 29 november 2014 Het KPN Mooiste Contact Fonds 5

4 Als ijverige leerling is Brett blij dat hij dankzij KlasseContact weinig meer hoeft te missen. De juf zet het apparaat s ochtends altijd aan, dus Brett kan elk moment inloggen. Ook vanuit huis kan een schooldag nog behoorlijk vermoeiend zijn. Heb je een vraag, Brett? later, zegt zijn moeder. Wie niet weet dat Brett ziek is, zou het niet meteen merken. Het is een guitig jongetje dat je vanachter zijn grote, zwarte bril geïnteresseerd aankijkt. Sinds mei maakt hij gebruik van KlasseContact, zijn thuisjuf heeft het geregeld (zie kader). Zij kwam één of twee keer per week langs om te helpen bij de vakken die Brett moeilijk vond. Vanaf de zomer heeft hij iets meer energie en nu gaat hij bijna elke ochtend naar school, vertelt zijn moeder. In de middag logt hij dan in. Zonder thuisjuf. ELK MOMENT INLOGGEN Brett loopt de trap op naar zijn nette slaapkamer. Op het bijna lege bureau staat de speciale laptop, die bij KlasseContact hoort. Geroutineerd logt hij in. De juf zet het apparaat s ochtends altijd aan, dus ik kan elk moment inloggen. Er klinken wat piepjes. In de klas horen ze nu een geluidje en dan weet iedereen dat ik erbij kom, legt Brett uit. Hij zet zijn koptelefoon op, waar ook een microfoon aan vastzit. Kijk! Op zijn scherm verschijnt het klaslokaal. Iedereen zegt hem even gedag en luistert daarna weer naar het voorgelezen verhaal. Ondertussen demonstreert Brett dat de camera kan bewegen en inzoomen. Dan kan ik bijvoorbeeld lezen wat er op het bord staat. Alinda Koelewijn vindt het systeem geweldig. Thuis kan Brett zijn boek pakken en meedoen. Hij is er écht bij, dat vind ik het mooie, zegt ze. Al moest de leerkracht in het begin wel een grens over. In feite kan iemand de hele dag meekijken in je klas. Een soort Big Brother, ja. Ze lacht en zegt dat het in werkelijkheid helemaal niet zo voelt. Andersom zag ik zijn moeder weleens de was in de kast leggen, dat was in het begin wel wennen. Hij is er écht bij, dat vind ik het mooie ALINDA KOELEWIJN JUF VAN BRETT Tegenwoordig moet Koelewijn juist wennen als Brett een keertje niet inlogt. Dan is hij er niet, dat voelt heel vreemd. Thuisjuf is cruciaal bij aanvraag Joyce Staring was enige maanden de thuisjuf van Brett. Als consulent Onderwijsondersteuning Zieke Leerlingen werkt ze bij onderwijsadviesbureau CED-groep. Het aanvragen van KlasseContact gaat altijd via een consulent, legt Staring uit. Al gauw werd haar duidelijk dat KlasseContact zinvol zou zijn voor Brett. Hij is een zeer fanatieke leerling, wil héél graag naar school. Met dit systeem kan hij zowel sociaal bijblijven als op leergebied. Ze sprak erover met zijn ouders en de school. In dat gesprek maakte ik duidelijk dat het niet alleen om het leren gaat, maar ook om het sociale contact. In het begin zal het wat onrustig zijn in de klas, het is immers nieuw. Maar dat gaat over. Door de goede samenwerking tussen EDventure (overkoepelende vereniging van onderwijs-adviesbureaus) en het fonds verloopt een aanvraag vlot, zegt Staring. Twee tot drie weken na het gesprek staat ie al in de klas. Volgens moeder Alice Koelewijn ging de installatie ook rap, dankzij de inzet van een gespecialiseerde monteur. De monteur kwam hier, ging daarna naar de school en het werkte. Een fantastische oplossing waar we het fonds zeer dankbaar voor zijn! COMPUTERDING Klasgenootje Daniëlle (10) vindt het nog altijd apart. Je wil met hem omgaan als een gewoon kind, maar hij is een computer. Af en toe hoor ik hem ritselen met de koptelefoon, ik kijk er telkens naar. Aart-Wim (11) dient als hulpje van de juf. Ik los het op als de verbinding niet werkt. Vaak is de juf dan vergeten de internetkabel in de computer te doen. Ook met het geluid gaat het wel eens mis. Het is te hard of juist te zacht, je kan het niet altijd goed afstellen. Wat kleine ongemakken daargelaten, de twee vinden het gezellig dat Brett erbij is. Soms heeft Daniëlle wel met hem te doen. Dan zie ik hem steeds bleker en stiller worden, uiteindelijk zet hij dan het computerding uit. Aart-Wim: Maar hij wil altijd heel graag. Hij baalt als hij thuis het goede boek of het rooster niet heeft. Volgens zijn juf is dat Bretts eigen verantwoordelijkheid. Als je in groep 8 zit, moet je zelf om dingen vragen. Net als dat de leerlingen zelf hun werk nakijken. Alleen de toetsen bekijk ik en Brett mocht één keer een toets thuis maken. Hij kan thuis de antwoorden natuurlijk opzoeken in zijn boek, maar zijn juf vertrouwt hem daarin. SOCIAAL ASPECT Dat doe ik niet! antwoordt hij op de vraag of hij weleens spiekt. Brett neemt school erg serieus. Daarom is hij blij met KlasseContact, waardoor hij niet veel hoeft te missen. Zelfs als de ijverige leerling niet fysiek aanwezig is, kan hij samenwerken met klasgenoten. De juf legt de microfoon in het midden van het groepje en zo kunnen we overleggen. Op de ochtenden dat hij er wel écht is, kan hij lekker met vriendjes smoezen, grappen maken en spelen. Alice Koelewijn vindt het sociale aspect van KlasseContact dan ook heel belangrijk. Toen hij net ziek was, kwamen er veel klasgenootjes langs. Maar nadat Brett een lange tijd afwezig was geweest in de klas, kwam er bijna niemand meer. Het contact verwaterde. Bretts gezicht betrekt: Dan lig je met een dekentje op de bank te wachten tot de volgende dag begint. En dat is voor niemand leuk. Gelukkig is dat veranderd sinds hij ook via de computer kan inloggen. Ik ben er weer, ik hoor er bij. Hoe het op de middelbare school zal gaan, is nog onzeker. Technisch gezien is KlasseContact daar net zo goed mogelijk, het is alleen afwachten of de school en docenten erachter staan. Brett maakt zich er wel zorgen over en stelt daarom geen al te hoge eisen aan de toekomst. Hopelijk gaat het wat beter met me. Dat is het enige. 6 zaterdag 29 november 2014 Het KPN Mooiste Contact Fonds 7

5 53% Een kwart 51% van alle Nederlanders voelt zich 27% Ruim een 36% kwart (27%) zet zich niet in voor eenzamen, maar zou wel Ruim de helft van alle Nederlanders willen. Onder jongeren is dat Ruim eenderde (36%) schaamt (53%) kent wel iemand die eenzaam is. zelfs 39%. zich voor de eigen eenzaamheid. Zo herken je eenzaamheid Meer dan een miljoen Nederlanders voelen zich sterk eenzaam. Toch vraagt slechts een klein deel van deze mensen zelf om hulp. Hoe eerder eenzaamheid wordt (h)erkend, hoe meer je kunt doen voor jezelf of een ander. Eenzaamheid is veelal verborgen, dit zijn de signalen waar je op kunt letten. LICHAMELIJKE SIGNALEN: verslechterde zelfzorg vermoeidheid hoofdpijn verhoogde spierspanning gebrek aan eetlust PSYCHISCHE SIGNALEN: negatief zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen gevoelens van verlatenheid teleurstelling verdriet boosheid gevoelens van zinloosheid en uitzichtloosheid verlies van vertrouwen in andere mensen SOCIALE SIGNALEN: weinig sociale contacten missen van sociale steun GEDRAGSMATIGE SIGNALEN: gebrek aan sociale vaardigheden mensen op afstand houden claimgedrag op zichzelf gericht zijn overmatig gebruik van of verslaving aan verdovende middelen TIJDELIJKE EENZAAMHEID: overlijden van een naaste scheiding ziekte of beperking verhuizing/migratie/sterk veranderde woonomgeving verlies baan/financiële problemen Bron: Coalitie Erbij WEEK TEGEN EENZAAMHEID Samen strijden voor meer sociaal contact Als één sector direct met eenzaamheid te maken heeft, dan is het de zorg wel. Logisch dat de jaarlijkse Week tegen Eenzaamheid, een landelijk initiatief van samenwerkingsverband Coalitie Erbij, op donderdag 25 september jl. werd afgetrapt met een congres voor 300 zorg- en welzijnsprofessionals in de Verkadefabriek in Den Bosch. Iedereen komt in zijn of haar leven met eenzaamheid in aanraking, benadrukte Geert Snijders, wethouder welzijn en zorg s-hertogenbosch, die de middag opende. De omvang van het probleem maakt het volgens Snijders zo complex. Eenzaamheid is van iedereen, laten we voorkomen dat het van niemand wordt. CULTUUROMSLAG Cruciaal voor het duurzaam aanpakken van eenzaamheid zit hem in de aansluiting van de gemeente en maatschappelijke organisaties bij de al in de stad aanwezige burgerkracht, zegt Snijders. Dat vereist een cultuuromslag. Andersom werkt het namelijk niet. Arts, wetenschapper en schrijver 10 TIPS ZO BEVORDER JE CONTACT MET ANDEREN Ivan Wolffers hield een persoonlijke en bevlogen lezing voor het muisstille publiek (lees zijn column hiernaast). Er lijden meer mensen aan het wegvallen van menselijke netwerken en aan eenzaamheid dan aan infecties, stelde hij. Natuurlijk, een ziekte als ebola moet worden bestreden, en Nederland moet daarbij helpen. Maar: Bij ebola schrikken we ons een hoedje, maar een zeker zo grote bedreiging voor het menselijk welzijn - eenzaamheid - levert geen krantenkoppen op. Terwijl de cijfers schrikbarend zijn: eenderde van de mensen voelt zich eenzaam, 8 procent daarvan lijdt aan zeer ernstige gevoelens van eenzaamheid. Wat de zon is Maak regelmatig een 1 praatje in het portiek of over de heg; Ga op ziekenbezoek en 2 bied praktische hulp aan; Stuur een leuk kaartje of 3 een bericht om te laten zien dat je aan iemand denkt; Nodig je buurvrouw 4 of buurman eens uit 41% Economische malaise is ook boosdoener: 41% voelt zich eenzaam omdat ze geen geld hebben om er op uit te gaan. voor planten, is aandacht voor mensen, zegt Wolffers. ECHTE AANDACHT Voor professionals in de zorg ligt de uitdaging niet alleen bij het signaleren van eenzaamheid, maar ook bij het geven van échte aandacht. Hoe vaak komt een welzijnswerker bij een oudere op bezoek voor een check-up, zonder dat er echt wordt gecommuniceerd? Het klokje gaat aan en na 20 minuten is ie weer weg. Een ander probleem is volgens Wolffers de toegenomen individualisering in de maatschappij. Steeds meer netwerken zijn weggevallen. Vroeger vonden mensen bijvoorbeeld veel steun in het geloof. Nu vragen ze zich af: waar hoor ik eigenlijk thuis? voor een glaasje wijn of een kopje koffie; Bied aan (regelmatig) de 5 boodschappen te doen; Wees eens een keer 6 de chauffeur naar het ziekenhuis of naar een familielid; Vraag iemand mee voor 7 een wandeling. Lopend praten mensen soms gemakkelijker; soms tot best vaak eenzaam. Vijf procent voelt zich vaak eenzaam. Help bij een klein klusje in 8 huis (zoals een vastgelopen computer, het ontstoppen van de gootsteen of het vervangen van een lamp); Grijp extreme weersomstandigheden (gladheid, hitte) aan 9 als excuus om aan te bellen en te vragen hoe het ermee staat en of er hulp gewenst is; Vraag om tips voor de 10 tuin of planten om zo een gesprek op gang te brengen. vindt dat technologie helpt om eenzaamheid te doorbreken. Vooral jongeren vinden dit. Tijdens de KPN Mooiste Contact Dagen staat het bevorderen van sociaal contact en bestrijden van eenzaamheid centraal. Ivan Wolffers COLUMN Eenzaamheid bestaat niet alleen bij ouderen Sinds het overlijden van haar man, vier jaar geleden, heeft haar leven zijn glans verloren. Wat er nog gebeurt in haar leven is te onbelangrijk om te onthouden. Sommige mensen noemen het Alzheimer, maar dat woord wil ze niet horen. Voor haar is het vergeten onlosmakelijk verbonden met het verdwijnen van de andere helft van haar herinneringen. De ankers hangen los en hebben zich niet meer vastgehaakt in wat voor anderen zo belangrijk lijkt: het heden. MANTELZORG s Ochtends als ze opbelt om te vertellen dat ze door de pijn niet kan lopen en zich kruipend over de grond naar de pot heeft gesleept, ga ik naar haar toe. Uit bed helpen, haar overhalen eruit te komen, wat oefeningen om haar verkrampte rug op te rekken, maar het zeer dat zich in haar lijf heeft genesteld verdwijnt niet. De pijn is een schreeuw om aandacht. Het hoe gaat het? van het meisje bij de kassa, de bakker die haar toeknikt, het Skypegesprek met de familie ver weg, het is niet genoeg om nog het gevoel te geven dat ze erbij hoort. Ze hunkert naar gezelschap, maar ligt in een tweepersoonsbed slechts omhelsd door de eenzaamheid. Niemand heeft nog tijd voor haar, want wie buiten de netwerken valt, bestaat niet meer. Wij vormen nog wel een maatschappij, maar zijn wij ook nog een gemeenschap? Het beleid ten aanzien van ouderen is om ze zo lang mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen, maar we behoeven geen eenpersoonsopbergplaatsen, maar een plaats waar met anderen leven mogelijk is. Groepsdieren zoals de mens moet je in gemeenschappen houden, anders kwijnen ze weg. De medewerkers van de thuiszorg zijn erg behulpzaam. Drie maal per dag komen ze langs. Eerst scannen ze hun kaart bij binnenkomst en als ze weggaan weer. Het warme eten is goed geregeld. Er komt iemand om het in de magnetron te zetten en op te warmen. Is de überindividualisering niet doorgeschoten en is de individuele zelfstandigheid niet een concept uit de jaren negentig dat niemand echt gelukkig lijkt te hebben gemaakt? Eenzaamheid is volksziekte nummer één en het gaat echt niet alleen om ouderen. Het komt voor in alle lagen van We vormen wel een maatschappij, maar zijn we nog steeds een gemeenschap? de bevolking, op alle leeftijden, bij mannen en vrouwen, ongeacht het opleidingsniveau van mensen. Al ben je dertig, als je eenmaal buiten het netwerk bent gekomen, wordt het simpelweg aanknopen van een praatje al moeilijk. Als je s avonds merkt dat je tong droog is omdat je geen woord hebt gezegd, dan weet je dat het niet goed met je gaat. Alleen de mensen die niet eenzaam zijn hebben dat niet door. Ivan Wolffers Arts, schrijver en onderzoeker 8 zaterdag 29 november 2014 Het KPN Mooiste Contact Fonds 9

6 Debbie Roumimper (51, Rijswijk, projectleider KPN) Met hart & ziel Vrijwilligerswerk doe je niet alleen voor een ander, maar ook voor jezelf. Het heeft mijn blik verruimd Na afloop zaten de mensen te swingen in hun stoel Debbie Roumimper begon in 2008 met vrijwilligerswerk voor het KPN Mooiste Contact Fonds, aangestoken door enthousiaste verhalen van collega s. Vooral activiteiten voor mensen in een sociaal isolement spreken haar aan, zoals het grote kerstdiner. Dit jaar opnieuw georganiseerd in samenwerking met Resto VanHarte, een landelijke vrijwilligersorganisatie die op locatie buurtdiners verzorgt. Zelf heb ik goed contact met mijn ouders, maar er zijn zo veel mensen die eenzaam zijn en weinig de deur uit gaan. Ze komen soms wat terughoudend ons bedrijfsrestaurant binnen, moeten eerst de kat uit de boom kijken. Als ze wat hebben gegeten en gedronken, komen ze los. De zaal is mooi versierd, er is een kerstman en muziek. Wij bedienen ze en maken een praatje. Vorig jaar traden Jan Keizer en Anny Schilder van BZN op. Geweldig. Na afloop zaten die ouderen nog te swingen in hun stoel. Niet alleen de bijna driehonderd gasten hebben een heerlijke avond, Debbie vindt het zelf ook leuk om collega s op een andere manier mee te maken. Je leert elkaar beter kennen, ook mensen van buiten de afdeling. Samen probeer je een goede invulling te geven aan het KPN Mooiste Contact Diner, dat gaat heel soepel. DOOR BERTINE KROL FOTO S FRANK GROELIKEN 10 zaterdag 29 november 2014 Het KPN Mooiste Contact Fonds 11

7 Bert Wentink (64, Scheveningen, gepensioneerd IT-beheerder KPN) Het klikte met de Alzheimerpatiënt Feddo Hazewindus (49, Amsterdam, programmamanager KPN) Ouderen leren omgaan met de computer is leuk Feddo Hazewindus is een jaar of vijf actief voor het KPN Mooiste Contact Fonds en heeft zich ingezet voor meerdere projecten. Zo is hij een aantal keren het land in geweest met de ComputerPlusBus, een computer-project van een paar jaar geleden. We hadden destijds de slogan KPN verbindt en dat was in veel opzichten een hele goeie. In deze tijd leef je vaak langs elkaar heen en de ComputerPlusBus was een mooie manier om contact te maken. Dan stonden we op een plein in de Achterhoek en kwamen de mensen - veelal ouderen - langs om wat te leren over computers. Natuurlijk ging het niet alleen om de computer, sommige van die krasse knarren deden mij versteld staan van wat ze allemaal wisten en konden. Die kwamen gewoon voor een praatje. Anderen wilden er echt mee leren omgaan, om te kunnen en met hun kinderen en om foto s te kunnen bekijken. Je helpt die mensen, maar haalt er zelf ook veel uit. Het is tenslotte leuker om te geven dan te nemen en dat geldt hiervoor zeker. Eerst denk je: wat een soft gedoe. Totdat je het zelf doet en merkt hoe verschrikkelijk leuk het is. Na een dienstverband van ruim veertig jaar is Bert Wentink nu met pensioen, maar van geraniums moet hij niks weten. Heeft hij het veel te druk voor. Bert en zijn vrouw Carla doen al jaren vrijwilligerswerk, het liefst samen, en hij is inmiddels vijf jaar actief voor het KPN Mooiste Contact Fonds. Een van de initiatieven waaraan Bert en Carla hebben meegewerkt is een afgerond project voor Alzheimerpatiënten. Zij werden uitgerust met een gps-apparaat dat hun partner in staat stelde hun bewegingen op de computer te volgen. Mijn vrouw en ik hadden contact met een echtpaar dat niet veel ouder was dan wij en waarvan de man dementeerde. Het klikte tussen ons, we hadden dezelfde interesses, zoals zeilen. Ze stelden het zeer op prijs dat we kwamen, we hebben daar ook gegeten. We voelden elkaar goed aan. Het is natuurlijk erg triest als je iemand zo achteruit ziet gaan. Hij vergat steeds meer dingen, herkende zijn vrouw niet meer. Afgelopen zomer is hij overleden. Ik heb zijn vrouw laatst gebeld en haar uitgenodigd. Dus dat contact blijft. Maar ik houd dankzij het vrijwilligerswerk ook nog contact met oud-collega s. Het is natuurlijk hartstikke leuk om verhalen uit te wisselen. Marc de Visser (49, Vianen, relatiemanager KPN) Autistische jongeren verruimen je blik Marc de Visser heeft een zoon met een verstandelijke beperking, dus toen hij hoorde over het autisme-project SociaalOpStap, was hij meteen geïnteresseerd. Autistische kinderen kunnen alledaagse situaties vaak moeilijk inschatten. Een speciaal daarvoor ontwikkelde app biedt uitkomst. De vrijwilligers gaan in groepjes naar scholen voor autistische kinderen, die een telefoon krijgen en uitleg over de app. Je wordt aan een jongere gekoppeld en begeleidt die in het stappenplan. In de app wordt met pictogrammen en tekst een lastige situatie uitgelegd. Je stapt de bus in, wat zeg je tegen de chauffeur? Je komt op een verjaardagsfeestje, hoe stel je jezelf voor? Voor ons simpel, maar problematisch voor iemand die autistisch is. Vroeger liepen die gastjes met een grote map onder de arm, nu kunnen ze onopvallend op hun smartphone kijken. De jongeren vinden het helemaal te gek. Mij verrast het hoe snel je een band met iemand kunt opbouwen. Ik zat met een scholiere te kletsen, toen ze zei: ik wil jou mijn gedichten laten lezen, omdat je naar mijn passie vroeg. Komt ze met een gedichtenbundeltje aanlopen. Ik vond dat heel bijzonder. Het zijn ook bijzondere mensen, ze reageren anders op dingen dan jij en daardoor leer je je blik te verruimen. 12 zaterdag 29 november 2014 Het KPN Mooiste Contact Fonds 13

8 Veilig online met een verstandelijke beperking Voor mensen met een verstandelijke beperking kan omgaan met internet knap lastig zijn. Daarom ontwikkelde s Heeren Loo Zorggroep met steun van het KPN Mooiste Contact Fonds een veilig internetportaal. DOOR ANOUK KEMPER FOTO S KICK SMEETS Dankzij de hamburgerknop kunnen ook mensen met een motorische storing makkelijk surfen op internetportaal JIP. Mensen met een verstandelijke beperking moeten de kans krijgen om gebruik te maken van het internet. Wensel (20) vindt de schilderijen mooi, maar zit toch liever achter de computer. Marco zit voor een groot beeldscherm, een touchscreen. Er is een plaatje van AZ op te zien. Tevreden kijkt Marco naar het scherm. Hij heeft het plaatje zelf opgezocht op de computer. Mooi, zegt hij. Ik wil dit wel vaker doen. Marco houdt namelijk van voetbal. En hij heeft een verstandelijke beperking. Speciaal voor hem en alle andere cliënten van s Heeren Loo Zorggroep heeft het KPN Mooiste Contact Fonds meegewerkt aan de ontwikkeling van een internetportaal waarmee cliënten veilig en makkelijk kunnen internetten. Het is eind september als JIP (Jouw Internet Portaal) in het Rijksmuseum officieel wordt geïntroduceerd. De Picknickzaal is gevuld met zo n 40 cliënten, die elk een eigen begeleider hebben. Deze vrijwilligers zijn stuk voor stuk medewerkers van KPN. Binnen anderhalf uur waren de 240 vrijwilligersplekken gevuld, vertelt Mark Versteegen, manager van het KPN Mooiste Contact Fonds. JIP wordt namelijk in totaal aan 240 cliënten gepresenteerd in het museum. Het telecombedrijf is hoofdsponsor van het museum en vond het een mooie plek voor de kick-off van JIP. Met het KPN Mooiste Contact Fonds zetten we ons in voor kwetsbare groepen in de samenleving voor wie sociaal contact niet vanzelfsprekend is, zegt Versteegen. Het fonds wil mensen met elkaar verbinden en we vinden dat mensen met een verstandelijke beperking de kans moeten krijgen om gebruik te maken van het internet. Wie een verstandelijke beperking heeft, moet tegelijkertijd een beetje beschermd worden tegen de gevaren van het web, is de gedachte. Daarom is JIP alleen toegankelijk voor cliënten en hun vrienden en familie. Zij kunnen foto s en video s uploaden, die de cliënt vervolgens kan zien. Tijdens de lancering bekijkt één van hen met plezier een YouTube-filmpje van de Leeuwenkoning, terwijl een ander geniet van kattenplaatjes. Iedereen houdt wel van kattenplaatjes, toch? zegt Gjerryt Leuverink. Hij is onlineprogrammamanager bij s Heeren Loo en legt uit hoe JIP in elkaar steekt. Sommige cliënten kunnen bijvoorbeeld niet goed lezen. Voor hen is er Pictopin. Zij hoeven dan niet een gebruikersnaam en wachtwoord Wie een verstandelijke beperking heeft, moet een beetje beschermd worden tegen de gevaren van het web in te tikken, maar kunnen op een foto van bijvoorbeeld hun vader en moeder klikken. Op die manier krijgen ze toegang. Voor wie motorisch minder handig is, is er de hamburgerknop. In rustig tempo komen verschillende plaatjes voorbij. Geïnteresseerd in een van de plaatjes? Dan hoeft de gebruiker alleen maar op de grote knop te drukken. Op het beginscherm staan vier pictogrammen voor video, muziek, foto s en internet. Leuverink tikt op het icoon voor video. Er verschijnen meerdere YouTube-filmpjes, Leuverink kiest er één uit het Junior Songfestival. Normaal verschijnen allerlei banners in beeld waar je ook weer op kunt klikken. Dat hebben we eruit gefilterd, want veel van onze cliënten ervaren keuzestress. Er moeten niet te veel dingen zijn waar ze op kunnen klikken. Op den duur is het de bedoeling dat gebruikers via JIP ook berichten kunnen sturen naar elkaar. Of dat ze op hun rooster kunnen zien dat ze die dag gaan zwemmen. Die complexere applicaties volgen later, eerst kijken hoe dit uitpakt. Voor Patricia is het de eerste keer dat ze achter een computer zit. Ze is slechthorend, maar kan goed liplezen. Ik vind het wel makkelijk, zegt ze over JIP. We hebben net al een filmpje van Nick en Simon opgezocht. Ze zou dit thuis ook wel willen gebruiken. Het is leuk om naar filmpjes te kijken, en naar foto s. De groep krijgt ook een rondleiding door het Rijksmuseum. Een bevlogen dame met Spaanse wortels verzorgt de toer. Luid en enthousiast vertelt ze onder andere over de eerste koning van Nederland, de Franse Lodewijk Bonaparte en de schitterende bibliotheek van het Rijks. Wensel (20) laat de woordenstroom een beetje gelaten over zich heen komen. Het is dat dit moet, grinnikt hij. Maar het is allemaal wel mooi om te zien hoor. Over JIP is hij veel meer te spreken. Je ziet meteen waar je op moet klikken voor filmpjes of muziek. Op een gewone laptop moet ik altijd zo zoeken. Nu zie ik meteen wat ik nodig heb, veel duidelijker. Leuverink hoopt dat meer zorginstellingen JIP gaan gebruiken. Desnoods zetten ze er hun eigen logo bij, dat maakt me echt niet uit. Als maar niet iedereen het wiel opnieuw gaat uitvinden. 14 zaterdag 29 november 2014 Het KPN Mooiste Contact Fonds 15

9 De mooiste momenten beleef je samen Een #saampie is een herinnering van blijvende waarde. Door een foto te delen van een bijzonder moment dat je samen hebt beleefd, steun je bovendien ook nog het KPN Mooiste Contact Fonds. Zonder dat het jou iets kost. Voor elke #saampie doneert KPN namelijk 1,- aan het fonds. Want sociaal contact is mooi, maar niet voor iedereen vanzelfsprekend. Doe mee en deel vandaag nog jouw mooiste #saampie! Kijk voor de actievoorwaarden op kpnmcf.com

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Thuis in de Hoeksche Waard

Thuis in de Hoeksche Waard 1 Thuis in de Hoeksche Waard 2 De rust en ruimte van de Hoeksche Waard is onze plek, ons thuis. Hier betekenen wij al bijna vijftig jaar met kleinschalige zorg iets groots in het persoonlijke leven van

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Gastles muziek groep 5/6

Gastles muziek groep 5/6 Openbare Dalton Basisschool De Wetelaar Zanderskamp 95 6983 CG, Doesburg tel: 0313 474292 www.wetelaar.nl e-mail: wetelaar@gmail.com Schooljaar 2014 2015 02 maart 2015 Inhoud: Pagina 1: Daltondag Aanmelden

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp Vrijwilligerswerk Mantelzorg Vrijwillige hulp Burenhulp Maak samen het verschil. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil. Hun inzet op het gebied van onder andere cultuur, zorg, sport, natuur

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag.

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag. vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof ouplet Brandweerman Intro D7 G man, Refrein brand -weer - man. Red die kat, Brand-weer Œ Œ Œ G Œ Ó als je kan. Zet je lad - der neer en draag snel

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

het Boomblad Wist u dat? Veel plezier! #17 Ontzettend bedankt! Agenda school Informatieblad voor de ouders U echt een kijkje op de website moet nemen.

het Boomblad Wist u dat? Veel plezier! #17 Ontzettend bedankt! Agenda school Informatieblad voor de ouders U echt een kijkje op de website moet nemen. De schoolreisjes komen eraan! Ontzettend bedankt! het Boomblad Informatieblad voor de ouders Veel plezier! Agenda school 4 t/m 15 mei Meivakantie Alle kinderen zijn vrij 20 mei Schoolreis groepen 1-2 Schoolreis

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat!

Je bent jong en je wilt wat! Je bent jong en je wilt wat! Logisch, je voelt je geen sukkel. Je bent jong, je zit vol energie en je wilt eruit halen wat er uit dit leven te halen valt. Plezier maken, feesten en doen waar je zin in

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Ziek zijn... en toch in de klas

Ziek zijn... en toch in de klas KlasseContact Ziek zijn... en toch in de klas informatie voor ouders en scholen 2 ZIEK ZIJN... EN TOCH IN DE KLAS! Deze brochure bevat informatie over het project KlasseContact en de manier waarop een

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Luisteren: muziek (A2 nr. 1)

Luisteren: muziek (A2 nr. 1) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. Kijk

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

de week van de contacten met Sofie op de koffie

de week van de contacten met Sofie op de koffie Week tegen de eenzaamheid 26 september tot en met 5 oktober De Langste Eettafel van Nederland de week van de contacten met Sofie op de koffie Programma: Het kan goed zijn om eens stil te staan bij de Week

Nadere informatie

BESTE OUDER, HET GLAZEN HUIS OP SCHEPELWEYEN

BESTE OUDER, HET GLAZEN HUIS OP SCHEPELWEYEN 07-01-2016 Nr. 9 BESTE OUDER, Inmiddels ligt de Kerstvakantie achter ons, een vakantie vol feestdagen, waarin saamhorigheid en er voor elkaar zijn, belangrijke begrippen zijn. Nu zijn wij, vol goede moed

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

Individueel gebruik van ICT in het onderwijs belemmerd de ontwikkeling van sociale contacten tussen leerlingen:

Individueel gebruik van ICT in het onderwijs belemmerd de ontwikkeling van sociale contacten tussen leerlingen: Individueel gebruik van ICT in het onderwijs belemmerd de ontwikkeling van sociale contacten tussen leerlingen: 1. ICT is een middel en wordt steeds meer gebruikt in het onderwijs. Daarbij kijk je ook

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Take a look at my life 30

Take a look at my life 30 Take a look at my life 30 Er is weer een week om gevlogen, en jullie moeten er echt aan gaan geloven maar het is voornamelijk Daan spam op me blog hihi. Ik kan het niet laten om dat heerlijke snoetje op

Nadere informatie

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling.

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Leerzaam, leuk, nieuwe contacten opgedaan, nieuwe ideeën. Het open Space concept is geweldig. Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Ontspannen maar

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS?

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Inhoud WELKE INFORMATIE VIND JE IN DIT BOEKJE? Bladzijde 3 - Waarom een boekje over je buurt? Bladzijde 4 - Ontdek je buurt Bladzijde 6 - Een buurtkaart

Nadere informatie

Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Kom Erbij

Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Kom Erbij Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid Kom Erbij Meer dan een miljoen Nederlanders sterk eenzaam Meer dan een miljoen Nederlanders voelt zich sterk eenzaam. De invloed van eenzaamheid is groot en leidt

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN PREVIEW Probeer nu 1 dag DE JONGE JAREN VAN DAVID VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN DAG 1 GOD ZIET JOU ZITTEN! Het is niet leuk om buitengesloten te worden,

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1

Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1 EENZAAMHEID Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1 Partners 'Aanpak eenzaamheid Hatert' EENZAAMHEID / 2 Programma Wat is eenzaamheid? Signalen Omgaan met EENZAAMHEID / 3 Wat is eenzaamheid?

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

De tablet speciaal ontwikkeld voor ouderen

De tablet speciaal ontwikkeld voor ouderen De tablet speciaal ontwikkeld voor ouderen Maak kennis met de Compaan; de tablet speciaal ontwikkeld voor ouderen. Simpel in gebruik en prachtig vormgegeven. Ervaring met computers is niet nodig, iedereen

Nadere informatie

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Communiceren doe je met zijn tweeën Deze folder is bedoeld voor de goedhorenden die in hun omgeving iemand kennen die slechthorend is, en voor slechthorenden

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

wegwijzer 2 dagbesteding & vrije tijd

wegwijzer 2 dagbesteding & vrije tijd wegwijzer 2 dagbesteding & vrije tijd 1 wegwijzers zorg & ondersteuning voor ouderen met een verstandelijke beperking De wegwijzers van KansPlus/VraagRaak geven inzicht in de zorg en ondersteuning voor

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Rapport Tevredenheidsmeting Niet-geïndiceerde Dagopvang Appingedam

Rapport Tevredenheidsmeting Niet-geïndiceerde Dagopvang Appingedam Rapport Tevredenheidsmeting Niet-geïndiceerde Dagopvang Appingedam Inleiding Voor u ligt het rapport met de uitkomst van de tevredenheidsmeting uitgevoerd door de afdeling BK&I van ZhgN onder deelnemers

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot.

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Rouw van naastbestaanden van personen met dementie Gerke VERTHRIEST Een pluim voor jou, mantelzorger! We staan stil bij: - Rouwen als iemand nog niet dood

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma Huiswerk op De Springplank Informatiebrochure voor ouders / verzorgers Deze brochure is opgezet om u als ouders/verzorgers te informeren over de rol van huiswerk op De Springplank. We hopen dat deze informatie

Nadere informatie

Document vertellen en presenteren voor de groepen 1, 2, 3 en 4. Doelen van vertellen en presenteren in groep 1 en 2:

Document vertellen en presenteren voor de groepen 1, 2, 3 en 4. Doelen van vertellen en presenteren in groep 1 en 2: Document vertellen en presenteren voor de groepen 1, 2, 3 en 4 Doelen van vertellen en presenteren in groep 1 en 2: Leerlingen raken vertrouwd met het presenteren voor een groep Leerlingen raken vertrouwd

Nadere informatie

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren!

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren! Gelukkig zijn kun je leren! Gelukskoffercoaching Missie GELUKKIG ZIJN KUN JE LEREN Gelukskoffercoaching wil kinderen op jonge leeftijd positief ondersteunen in hun individuele emotionele ontwikkeling.

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Dagbesteding en dagbehandeling in Rotterdam

Dagbesteding en dagbehandeling in Rotterdam Dagbesteding en dagbehandeling in Rotterdam In Rotterdam wonen veel actieve senioren. Bent u één van hen? Voor u wil Lelie zorggroep graag het bruisende middelpunt van de wijk zijn! Wij doen dit door activiteiten

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10.

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. Antwoorden Thema 5 woonomgeving Oefening 3 A 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. moesten B 1. Kon 2. Willen 3. Kan 4. kunnen 5. mocht 6. Kan - kan 7. wilde 8.

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Paulo Freire NIEUWS brief

Paulo Freire NIEUWS brief Paulo Freire NIEUWS brief 6 januari 2016 schooljaar 2015-2016 Week 1 Nummer 16 NIEUWJAAR Het team wenst alle kinderen en ouders een geweldig 2016 toe. We hopen dat het voor iedereen een gezellig en succesvol

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

1. Liedje Welkom welkom http://www.youtube.com/watch?v=t5ajdsxwmhu 2. Liedje: Jij mag er zijn.

1. Liedje Welkom welkom http://www.youtube.com/watch?v=t5ajdsxwmhu 2. Liedje: Jij mag er zijn. NIEUWSBRIEF 2 Oktober 2013-20142014 Geachte Ouders/verzorgers, De eerste 9 weken zitten erop. De leerlingen en leerkrachten hebben hard gewerkt. Met z n allen hebben we goed ons best gedaan op de leervakken,

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

Handleiding Roosterbord

Handleiding Roosterbord Handleiding Roosterbord Datum: 18 november 2014 1 Inhoud Leeswijzer... 4 Wat is roosterbord.... 4 Opbouw:... 4 Cliënten en medewerkers... 5 Activiteiten... 5 Standaard rooster en dagrooster verschil...

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

Welkom bij Sociaal Succesvol Ondernemen. Week 2: je bedrijf op orde Les 2: een goed businessmodel

Welkom bij Sociaal Succesvol Ondernemen. Week 2: je bedrijf op orde Les 2: een goed businessmodel Welkom bij Sociaal Succesvol Ondernemen Week 2: je bedrijf op orde Les 2: een goed businessmodel Pen en papier? Wat is een businessmodel? Jouw businessmodel is de manier waarop jij in business bent Twee

Nadere informatie

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES MODULE #6 DREAMBOARD PROCES Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015. Auteur: Wendy Verkerk- Klein

Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015. Auteur: Wendy Verkerk- Klein Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015 Auteur: Wendy Verkerk- Klein Voorwoord Voor u ligt het eerste jaarverslag van TOV te Tiel. Februari 2015 is stichting Jij bent TOV opgericht waardoor we dit jaar

Nadere informatie

Ik ben ook heel benieuwd hoe onze/jouw leerlingen de toekomst zien. Wat

Ik ben ook heel benieuwd hoe onze/jouw leerlingen de toekomst zien. Wat Bestuur Postbus 98 2215 ZH Voorhout Beste collega, Wat moet onze koers zijn voor de komende jaren? Daarover denken wij nu volop na. Op allerlei manieren kunnen jij en je collega s meedenken en meebouwen

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

Dagritme en activiteiten

Dagritme en activiteiten 3.1.2a.1.1b Pedagogisch beleidsplan praktische zaken bso 1 van 5 In dit onderdeel geven wij u informatie over alle praktische zaken die handig zijn om te weten binnen ons kinderdagverblijf 4 12 jaar: buitenschoolse

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil!

Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil! Divisie Ouderen Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil! Mondriaan voor geestelijke gezondheid Wie De divisie Ouderen is een onderdeel van Mondriaan, instelling voor geestelijke gezondheidszorg. Wat Wij verlenen

Nadere informatie

Nehemia 8:10b - Feest met de wet

Nehemia 8:10b - Feest met de wet Nehemia 8:10b - Feest met de wet Je moet al zo veel, en dan moet je je van God ook nog aan zijn wetten houden? Hoe kun je nu blij zijn met de wet? Toch wordt in Jeruzalem feest gevierd als de wet gelezen

Nadere informatie

Familie- en vriendenzorg. Informatie voor mantelzorgers. Zorgbalans Omdat goede zorg heel persoonlijk is

Familie- en vriendenzorg. Informatie voor mantelzorgers. Zorgbalans Omdat goede zorg heel persoonlijk is Familie- en vriendenzorg Informatie voor mantelzorgers Zorgbalans Omdat goede zorg heel persoonlijk is Familie- en vriendenzorg Uw partner, familielid, vriend of andere naaste krijgt zorg bij Zorgbalans.

Nadere informatie

Fossielen uit de Noordzee

Fossielen uit de Noordzee Fossielen uit de Noordzee Lesbrief websessie Een kijkje achter de schermen van museum Naturalis voor groep 5, 6, 7 en 8 Inhoud lesbrief Fossielen uit de Noordzee 1 Introductieles 2 Beschrijving websessie

Nadere informatie

Lesbrief verslaving aan games of sociale media

Lesbrief verslaving aan games of sociale media Lesbrief verslaving aan games of sociale media Tijd: 45 55 minuten Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Introduceer het onderwerp kort: gamen en actief zijn op sociale media zijn superleuk. Hoe komt dat eigenlijk?

Nadere informatie

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Dia 1: Hallo allemaal en welkom bij mijn presentatie. Ik heb onderzoek gedaan bij Moestuin d n Erpel in Someren.

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? RESPECT

WAAROM DIT BOEKJE? RESPECT WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over pesten op het werk. Iemand kan bijvoorbeeld gepest worden door een collega. Of door de baas. PESTEN OF PLAGEN? Pesten is wat anders dan plagen. Iedereen maakt wel

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk bij Doras

Vrijwilligerswerk bij Doras Welzijn Ouderen Thuisadministratie Vrijwilligerswerk bij Doras Voor iedereen in Amsterdam-Noord. Dus ook voor u! Doras Maatschappelijke dienstverlening Amsterdam-Noord Vrijwilligerswerk bij Doras Doras

Nadere informatie

Over de FollowHub. Tip: Bewaar uw gebruikersnaam en wachtwoord zorgvuldig. U heeft ze vaker nodig om in te loggen.

Over de FollowHub. Tip: Bewaar uw gebruikersnaam en wachtwoord zorgvuldig. U heeft ze vaker nodig om in te loggen. Over de FollowHub De FollowHub helpt u bij het plannen en onthouden van dagelijkse activiteiten. U kunt de app voor uzelf gebruiken of voor een familielid, kennis of cliënt. U plant bijvoorbeeld een afspraak

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS Yvette Paludanus 2 Dit boekje is tot stand gekomen dankzij de vragen en verhalen van medewerkers in de zorg. Wil je een exemplaar van dit boekje bestellen? Wil je begeleiding

Nadere informatie

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen?

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Samenwerkingsverband NIP-NVO zorg voor mensen met een verstandelijke beperking 2014 1 Inhoud Voorwoord 3 Wat doet de psycholoog of orthopedagoog? 5

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie