Verslagsymposium KwaliteitRechtsbijstand

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslagsymposium KwaliteitRechtsbijstand"

Transcriptie

1 Verslagsymposium KwaliteitRechtsbijstand De Raad voor Rechtsbijstand organiseerde op 16 maart 2011 in de Verkadefabriek in s-hertogenbosch een symposium over de kwaliteit van de gesubsidieerde rechtsbijstand. Hierna doet de Raad verslag van dit symposium. In dit verslag vindt u een samenvatting van de keynotespeech, een weergave van het plenaire debat en een korte verslaglegging van de zes expertmeetings over verschillende thema s. Deze weergave op alle genoemde onderdelen in dit verslag is toegespitst op de hoofdlijnen, de aanbevelingen en de resultaten van het symposium. 1. Aanleiding Aanleiding voor het symposium was de behoefte van de Raad voor Rechtsbijstand om samen met de ketenpartners het effect en de beleidsmatige doeltreffendheid te evalueren van de verschillende instrumenten voor de bevordering van de kwaliteit van de gesubsidieerde rechtsbijstand. In dit verband zijn bijvoorbeeld te noemen de inschrijvingsvoorwaarden en de zogenaamde best practice guides. De Raad beoogde in dit symposium met alle betrokkenen te reflecteren op de rol van Raad voor Rechtsbijstand. Doet de Raad de juiste dingen, en doet hij die ook goed? Het antwoord op deze vraag moest de Raad voor Rechtsbijstand helpen om in samenspraak met de betrokkenen beleid te ontwikkelen om de kwaliteit van de rechtsbijstand in Nederland te waarborgen en daar waar mogelijk en nodig te verbeteren. 2.Hetsymposium KeynotespeechvanErikvandenEmster Erik van den Emster, voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak sprak de keynote uit. Hij gaf aan dat kwaliteitsborging van de rechtsbijstand cruciaal is voor een eerlijke en behoorlijke rechtspleging. Kwaliteitsborging is een maatschappelijke verplichting. De advocaat heeft een belangrijke publieke medeverantwoordelijkheid voor de effectuering van het recht. Ook binnen de Rechtspraak groeit het besef dat voor het in stand houden en ontwikkelen van zijn professionaliteit de rechter feedback nodig heeft van zijn omgeving. Dat brengt voor de rechter mee de bereidheid eigen beslissingen ter discussie te stellen en aan reflectie mee te werken waar dat gevraagd wordt. In een effectief kwaliteitssysteem staan de kosten in verhouding met de baten. Het stellen van kwaliteitseisen en het instrumenteel bevorderen van kwaliteit is echter niet genoeg. Er is een groeiende noodzaak om publiekelijk zichtbaar te maken wat wordt gedaan om de kwaliteit van de rechtspleging structureel te borgen. Dat geldt voor de (sociale) advocatuur even zo hard als voor de rechtspraak. De eisen die gesteld worden aan de vakbekwaamheid van de professional zullen ook getoetst moeten worden, en wel minimaal door een andere vakman. Van den Emster signaleert op dit vlak een ontwikkeling naar vormen van intercollegiale toetsing binnen zowel de rechtspraak, het notariaat als de advocatuur. Deze parallelle ontwikkeling binnen de juridische beroepsgroepen biedt wellicht mogelijkheden tot intensievere kruisbestuiving. Van den Emster noemt een aantal voorwaarden voor die toetsing. Zo moet er geen inbreuk worden gedaan op de professionele autonomie. Verder moet de professional zelf nadrukkelijk worden betrokken bij de ontwikkeling en toepassing van het instrument. Ook is er een organisatie nodig om kwaliteitstoetsing daadwerkelijk van de grond te krijgen. Tot slot moeten de resultaten worden weergegeven en wel zo dat blijkt dat een beroepsgroep in staat is te leren van fouten en systematisch haar prestaties te verbeteren. 1

2 Plenairedebat Onder leiding van dagvoorzitter Cees Grimbergen discussieerden vijf panelleden over de kwaliteit van de gesubsidieerde rechtsbijstand. De panelleden waren: Guido Schakenraad (advocaat, voorzitter Stichting Viadicte), Lotje van den Puttelaar (advocaat), Rob van Otterlo (bijzonder hoogleraar Organisatie van de juridische dienstverlening), Jan Loorbach (Algemeen Deken van de Nederlandse Orde van Advocaten) en John Bouwman (rechter in Zwolle). Een belangrijke impressie uit het debat was dat het kader waarbinnen de advocaat moet opereren van belang is voor de kwaliteit van de dienstverlening. In de eerste plaats ziet dat op de keten waarbinnen de advocaat zijn werk doet. Zo heeft bijvoorbeeld de rol van het OM ontegenzeggelijk invloed op de kwaliteit van het werk van de advocaat in het strafrecht. Ook de rechterlijke macht maakt deel uit van de kwaliteitsketen van de advocatuur. Daarom pleitte één van de panelleden ook voor de invoering van professionele ontmoetingen tussen rechterlijke macht en de advocatuur, met de mogelijkheid van bespreking van belangrijke casuïstiek. Het leereffect daarvan is groot. In de tweede plaats ziet dat op de administratieve lasten die de advocaat vanuit de Raad voor zijn kiezen krijgt. De Raad heeft oog voor die lasten en is daarom al enige tijd bezig om die administratieve lasten via het Project High Trust aanzienlijk te verminderen. Alom was de opvatting dat de kwaliteit kan worden bevorderd als die high trust aanpak gekoppeld wordt aan een transparante werkwijze van de advocaat en een beoordeling daarvan in een open controlesysteem. In de derde plaats ziet dat ook op de vergoeding van de diensten van de advocaat. Eén van de panelleden merkte op dat de ondergrens van de tarifering voor de advocaat is bereikt. Verder werd opgemerkt dat ieder vergoedingsysteem (forfaitair of niet) perverse prikkels in zich heeft. Vaste tarieven bieden de ruimte om calculerend tewerk te gaan. Of anders gezegd: hoe meer uren je besteedt aan een zaak, hoe minder je per uur verdient. Maar een systeem zonder urenlimiet prikkelt weer niet tot doelmatigheid. Een ander belangrijke impressie handelde over de beeldvorming van de advocaat. En die beeldvorming is niet zonder betekenis, omdat het recht een essentieel onderdeel is van onze samenleving. Een panellid merkte op dat we over de hele linie te maken hebben met gedreven advocaten. De focus op kwaliteit heeft dan wel het gevaar in zich dat een verkeerd beeld ontstaat over die kwaliteit. Daar komt nog bij dat kwaliteit sowieso een lastig onderwerp is. Er bestaat namelijk geen thermometer voor kwaliteit. Kwaliteit is moeilijk te kwantificeren voor rechtshulp. Wel moet er een minimumbox met eisen worden samengesteld, als handleiding voor advocaten. Dit is redelijk toetsbaar. Een ander panellid vond dat je je als advocaat in de discussie over slechte kwaliteit niet aangesproken moet voelen als je het zelf goed doet. Maar ook die advocaat die het goed doet kent natuurlijk altijd wel een advocaat die het beter kan doen. Advocaten moeten zelf de lat hoog leggen. Expertmeetings Expertmeeting1 Rechtsbijstandaandegrens;kwaliteitvanderechtsbijstand inhetasiel-envreemdelingenrecht In de expertmeeting stond de vraag centraal naar de ketensamenwerking in het asiel- en vreemdelingenrecht. De belangrijkste bevindingen uit deze expertmeeting zijn: -er is in opdracht van de Raad een evaluatie uitgevoerd naar de spreekuurvoorziening van het Juridisch Loket (JL) in de penitentiaire inrichtingen voor vreemdelingen. Binnenkort zal de Raad het evaluatierapport presenteren. De onderzoekers pleiten daarin voor een ketenbenadering. Als de medewerker vreemdelingenzaken van de PI dus een rechtsvraag doorstuurt en vervolgens de medewerker van het Juridisch Loket de vraag 2

3 niet zelf kan behandelen en de vraag doorsluist naar de advocaat, dan weet die advocaat dat er een reële vraag is. Vervolgens zou de advocaat dan ook moeten komen. Als de piketadvocaat niets in de zaak ziet kan hij/zij de zaak overdragen. En dat zou kunnen aan een advocaat die deel uitmaakt van een groep van toegewijde bewaringsadvocaten rondom de PI. De echte zaken komen bij die groep en die groep neemt ze in behandeling volgens afspraken met het JL. De Raad voor Rechtsbijstand zou dit moeten faciliteren. Vanuit de deelnemers werd aangedrongen op snelle actie van de Raad op dit thema. Waarbij niet voor iedereen vaststond of de aanbevelingen de juiste richting bevatten. - alle inspanningen van de Raad voor Rechtsbijstand ten spijt, is nog steeds discussie mogelijk over kwaliteit van de rechtsbijstand die advocaten bieden op de rechtsterreinen asiel en vreemdelingenbewaring. Er bestaat druk op die kwaliteit doordat de kenniskloof tussen de advocaat en de cliënt vrijwel nergens zo groot is als op deze rechtsterreinen en dat als gevolg hiervan het vereiste van informed consent van weinig betekenis is. Daarom is het van groot belang dat de advocaat zijn cliënten goed informeert en de te nemen beslissingen goed uitlegt. -als het gaat om kwaliteit is er sinds 1 juli 2010 veel gewonnen met de aanpak gericht op de continuïteit in de rechtsbijstand asielzaken. Deze constructie waarbij de advocaat bij zijn cliënt blijft en daarmee geen dossieroverdracht moet doen en een vertrouwenspositie kan opbouwen, is goed voor de kwaliteit. Dit betekent echter niet er niets meer te verbeteren valt. In de nieuwe asielprocedure moeten namelijk veel zaken per dag worden gedaan, wat weer niet gunstig is voor de kwaliteit van de dienstverlening. -op het terrein van de vreemdelingenbewaring bestaat de indruk dat de kwaliteit wel is verbeterd na het IVA-onderzoek in Wel werd onderkend dat er vaak andere minder nobele motieven bestaan om zaken vreemdelingenbewaring te doen. Dit terrein leent zich volgens de deelnemers daarom sterk voor een grotere bemoeienis van de Raad. Zo zou een advocaat die vreemdelingenbewaring doet, moeten beschikken over kennis van de asielrechtsbijstand en van het Europees recht/migratierecht. Verder werd voorgesteld dat de Raad erop toeziet dat een niet asielgespecialiseerde strafrechtadvocaat een zaak van een cliënt die asiel vraagt in bewaring, overdraagt aan een asieladvocaat. -de Best practiceguides (BPG s) werden door de deelnemers betiteld als waardevol, en de inschatting was dat de boeken in de praktijk vaak gebruikt worden. Zo kijken de Raden van discipline veel vaker naar die BPG s bij een beoordeling van een tuchtrechtzaak. Er moet wel worden nagedacht over hoe advocaten te bereiken die weigeren de BPG s te gebruiken. -als voorwaarden voor een succesvolle kwaliteitsverhoging binnen de advocatuur werden informaliteit en beslotenheid genoemd. Een goed voorbeeld volgens de deelnemers is de Commissie Intercollegiale Toetsing in de Aanmeldcentra. -het belangrijkste struikelblok voor kwaliteitsbevordering blijft de vergoeding. Er werd gesteld dat je niet kunt verwachten dat de kwaliteit omhoog gaat als tegelijkertijd de vergoeding daalt. Er werden ook oplossingen voor het gebrek aan directe financiële compensatie naar voren gebracht; bijvoorbeeld het toekennen van studiepunten aan kwaliteitverbeterende activiteiten, verminderde administratieve last door High Trust. -vanuit de rechtspraak werd enerzijds een enorme betrokkenheid vastgesteld, maar anderzijds wordt de zuiver bestuursrechtelijke insteek gemist bij vreemdelingenrechtadvocaten: advocaten moeten het groene boekje uit hun hoofd kennen. Er bestond eenstemmigheid over dat in elk geval na een rechtzaak zowel rechters naar advocaten toe als ook andersom (negatieve en positieve) kritiek moeten kunnen uiten. Herhaaldelijke klachten over advocaten moeten worden geïnventariseerd en vervolgens aangekaart bij de deken. Er zou gezocht moeten worden naar een manier waarin op een efficiëntere wijze instrumenten worden gecreëerd, waarin misstanden aangepakt kunnen worden, bijvoorbeeld via het presidentenoverleg. 3

4 -vergoedingenzijnvaninvloedopdekwaliteit.daarom moeterterughoudend wordenomgegaanmetkortingen. -boodschapaanderaad:weesterughoudendenhebvertrouwen;maareen actievererolisgevraagdophetpuntvanvreemdelingenbewaring. -advocatenmoetenkennishebbenvanhethelescala:(europees) bestuursrecht,asielrecht,etc.ookstrafrechtadvocatenmoetenzichthebbenop deverblijfsrechtelijkeaspectenenzorgendatzecliëntendaarvoordeskundig bijstaan. -advocatenmoetenhetalsberoepsgroepvooralzelfdoen. -derechterlijkemachtheeftookeenrol.dieisnuveelteterughoudend.de rechterlijkemachtmoet(eventueelgedwongen)meedoenmetintervisie Expertmeeting2 Volwassenbijstandaanjeugdigen In de expertmeeting stond de vraag centraal naar normen, eisen en goede voorbeelden voor de jeugdrechtsbijstand. De belangrijkste bevindingen uit deze expertmeeting zijn: -het unieke aan de jeugdrechtsbijstand is de disciplinaire complexiteit die met name daarin bestaat dat een jeugdstrafzaak vaak implicaties heeft/verbonden is met civiele aspecten zoals ondertoezichtstellingen of uithuisplaatsing. Verder is er altijd sprake van een pedagogische verantwoordelijkheid ten opzichte van de cliënt, vooral op het gebied van school/opleiding en gezinsomstandigheden. -tevens werd gezegd dat het er in principe zou moeten gaan om jongeren juist uit het strafrecht weg te houden. Veel zaken lijken kattenkwaad maar zeker een repeterend/ontwikkelend patroon noopt tot verhoogde aandacht voor alle factoren die tot delictgedrag leiden. -de aanwezigen waren het er over eens dat de kwaliteit van de jeugdrechtsbijstand het beste kan worden gewaarborgd via een gezamenlijk protocol voor het toevoegen van advocaten in jeugdzaken van de Raad voor Rechtsbijstand, de Nederlandse Orde van Advocaten en de rechtspraak. Hierin worden extra eisen gesteld aan advocaten die jeugdzaken behandelen. In beginsel zouden deze advocaten moeten worden geselecteerd op intrinsieke betrokkenheid. Benadrukt werd dat dit protocol een preventieve maatregel is, omdat iedereen dat prefereert ten opzicht van bijvoorbeeld de vervanging van de advocaat tijdens het proces. Aanvullende eisen in het protocol kunnen onder andere gaan over het minimale aantal jeugdzaken dat een strafrechtadvocaat moet doen om in aanmerking te komen voor toevoegingen en dat er voldoende kennis moet zijn van de relevante civiele procedures. Weerstand bij de invoering van het gezamenlijke protocol is te verwachten van advocaten die (financieel) niet gebaat zijn bij te strenge voorwaarden. Het is daarom noodzakelijk om een compromis te zoeken waarbij advocaten ook echt betrokken en geconsulteerd worden. In de werkgroep die het protocol heeft opgesteld werd die samenwerking met advocaten nadrukkelijk gezocht. -Er werd op gewezen dat rechters een specifieke verantwoordelijkheid dragen voor het goed functioneren van een rechtszaak; het vervangen van slecht functionerende advocaten of het toezien dat in jeugdzaken een kundige advocaat wordt toegevoegd. Daarbij maakten de deelnemers van de expertmeeting duidelijk dat het preventieve protocol veel beter is dan drastische maatregelen van een rechter tijdens of achteraf. -ermoetenminimumeisenvooradvocatuurenrechterlijkemachtworden ingevoerd. -bijjeugdrechtgaathetom kwetsbaregroepen,daarom ishet(reeds ontwikkelde)landelijkeprotocolvanbelang.dezeisinhoudelijkendwingend genoeg. 4

5 Expertmeeting3 W atisdenieuweleestvoordebopz-rechtsbijstand Deze expertmeeting handelde in eerste instantie over de vraag hoe je het aanbod van rechtsbijstand en de vraag op het gebied van de BOPZ het beste op elkaar af kunt stemmen, met behoud of verbetering van de kwaliteit. Er kwamen de volgende punten naar voren: -er is veel aanbod van advocaten die deelnemen of willen deelnemen aan het Bopz-piket. Dat heeft geleid tot wachtlijsten en een geringe instroom van nieuwe advocaten. De zorg van de Raad dat hierdoor een gevaar van discontinuïteit van deskundigheid optreedt als gevolg van de vergrijzing, deelden de aanwezigen maar gedeeltelijk. -het systeem van de stamadvocaat, dus de regeling dat een advocaat verbonden blijft aan een cliënt, werd als waardevol ervaren en dient gehandhaafd en bij voorkeur landelijk geïmplementeerd te worden. De kwaliteitsvoordelen van dit systeem wegen naar mening van de deelnemers van de expertmeeting op tegen de structurele belemmering die dit stelsel vormt voor een snelle instroom van nieuwe Bopz-advocaten. Wel werd ervoor gepleit dat jongere advocaten vroeger, vaker en blijvend door ervaren advocaten bij zaken betrokken worden om ervaring en praktijkkennis op te doen. -ideeën voor een maximumquota van Bopz-toevoegingen vonden niet veel bijval. Er dient juist voor te worden gezorgd dat mensen meer dan het minimale vereiste van 15 zaken per jaar doen. -peer review zal landelijk ingevoerd worden. Ondanks enkele bezwaren dat Peer Review een te technische/bedrijfskundige toets zou zijn en onvoldoende over de materiële kwaliteit van de rechtsbijstand zegt, was de gemene deler dat Peer Review een nuttig en waardevol instrument is. Er zijn tot nu toe goede ervaringen mee opgedaan. -er werd opgemerkt dat zogenoemde voorleggers (checklists) heel goede hulpmiddelen zijn en dat intervisie goed werkt en door veel advocaten als prettig wordt ervaren. In gedachte te houden is daarbij dat intervisie zou kunnen conflicteren met de privacy van de patiënt. Verder benadrukten de deelnemers de toegevoegde waarde van werkgroepbijeenkomsten. Ze wensten dat waar deze nog niet bestaan, ze op te zetten, en als ze er zijn (en deel uit maken van de inschrijvingsvoorwaarden) ook daadwerkelijk te controleren of mensen erheen gaan. -de wens werd geuit dat de opleiding voor nieuwe advocaten die zich met Bopzrechtszaken bezig willen houden, te verzwaren, bijvoorbeeld door een examen aan de cursus te koppelen. -het was de aanwezigen niet duidelijk wat met het begrip aanbesteding wordt bedoeld, en hoe zoiets in de praktijk zou kunnen werken. Wel bestond de bereidheid om met een open mind naar een eventueel voorstel te kijken. -Er werd ook gepleit voor een landelijke nieuwsbrief over de jurisprudentie Bopz. Wellicht dat de Raad voor Rechtsbijstand daarvoor het initiatief zou kunnen nemen. Er zijn al voorbeelden van een dergelijke nieuwsbrief op regionaal niveau. -Er werd geen oplossing voor de wachtlijstproblematiek gevonden. -kwaliteitvanbopzadvocaatkanbevorderdwordendoorintensieve praktijkbegeleiding(voorbeginners,doorervarenadvocaten) -belangvanstamadvocaten:deadvocaatdiedeeerstezaakheeftgedaan wordtingelichtbijnieuwezaakenwordtbijvoorkeurweerdeadvocaat.kan ookwordengezienalseenkwaliteitskeurmerk,omdatdevoorgeschiedenis (cliëntencontext)bekendis.alskanttekeningwerdgeplaatstdathetde instroom vannieuweadvocatenzoukunnenbelemmeren. -peerreview landelijkinvoeren.zokandekwaliteitvanbopzadvocaten gestimuleerdworden. Expertmeeting4 Generaalspecialist naareennieuw modelvan samenwerkingvangeneralistenenspecialisten Centrale vragen tijdens deze expertmeeting waren in hoeverre de kwaliteit van de juridische bijstand in het gedrang komt als generalisten specialistische zaken moeten behandelen en of je de zorgen hierover het hoofd kunt bieden door verschillende 5

6 (nieuwe) modellen van samenwerking en zelfcontrole te faciliteren. Tijdens de discussie over deze vraag kwamen de volgende punten naar voren: -er is een trend van: toenemende internationalisering; het bereiken van de maximum omvang van grote kantoren; een toenemende specialisatie. Dat betekent echter niet dat de generalist zal verdwijnen, maar zich eigenlijk ontwikkelt tot specialist voor kleinere klanten. -het begrip generalist heeft een onvoldoende onderscheidend karakter en bestaat als zodanig in de advocatenpraktijk eigenlijk niet. Een klein kantoor kan zich wel op een bepaalde manier onderscheiden, maar dit onderscheid is vooral gebaseerd op de regio die wordt bediend, op de vraag die opkomt, en op het deel van de markt waarin het werkzaam is. In die setting pakt het kantoor de meest gangbare vragen op en beantwoordt die. Wat dat aangaat is een vergelijking met de huisarts op zijn plaats. -een advocaat (en dus ook de generalist) zou maximaal drie of vier specialisaties mogen hebben. Dat is het maximaal haalbare aantal specialisaties als je de actuele ontwikkelingen op die rechtsgebieden moet bijhouden. In België mag een advocaat overigens maar op twee rechtsgebieden deelnemen in de gesubsidieerde rechtsbijstand. -Stichting Viadicte presenteerde een samenwerkingsmodel voor kleine kantoren. Het model voorziet in samenwerking op het gebied van kennis, verwijzing van cliënten, methoden, technieken en kwaliteitsinstrumenten als intervisie, peer review en KTO. Uitbreiding van de samenwerking met certificering en gezamenlijke inkoop/tendervorming behoort tot de mogelijkheden. -bij vernieuwende samenwerkings- en kwaliteitsmodellen ontstaat een spanningsveld tussen prijs en kwaliteit. Er is namelijk sprake van een flinke investering. Als tegenargument werd ingebracht dat deze investering terug wordt verdiend door een tijdsbesparing op administratieve lasten, het opbouwen van een doorverwijzingsnetwerk en het behalen van studiepunten. Over het antwoord op de vraag dat samenwerking met het oog op kwaliteit verplicht zou moeten worden, bestond geen eensgezindheid onder de aanwezigen. -er werd voor gepleit dat de Raad meer maatwerk levert, beter de verschillende praktijken van generalisten probeert te begrijpen, en vervolgens maatregelen en kwaliteitsinstrumenten toepast. Er wordt de Raad aangeraden om de kwade strenger aan te pakken en de betere juist te belonen, bijvoorbeeld door middel van een vermindering van de administratieve lasten. High Trust wijst in deze richting en is door de Raad voor Rechtsbijstand omarmd. De Raad voor Rechtsbijstand beseft dat nog meer ankers moeten worden gevonden die de fundering zijn van het kwaliteitsbeleid. Een aanbeveling uit de groep was dat de Raad voor zijn aanpak high trust zijn licht op zou kunnen steken bij de Belastingdienst. -maakmeergebruikmakenvandesamenwerkingsmogelijkheden -Degeneralistbestaatniet:heeftafbakeningopaantalterreinen.Zerichten zichopeenbepaalddeelvandemarktineenbepaalderegio.generalist/ specialistheeftdaarom geenonderscheidendkarakter.advocatenhebben scherpindegatenwanneerzakenovergedragenmoetenworden. -BoodschapaandeRaad:gasnelinoverlegmetadvocaten,sjabloonopale advocaten,meermaatwerk,kendeadvocatuur. 6

7 Expertmeeting5 Signalering,transparantie,regievoeringkwaliteitsborging Er werd over twee centrale thema s: namelijk het in kaart brengen van de ketensamenwerking van signaleerders en de vraag hoe, waar en onder wiens leiding de verschillende signaleringstrajecten samen moeten komen. In de discussie werden de volgende punten naar voren gebracht: -de gefinancierde rechtshulp is oververtegenwoordigd in de categorie rotte appels. -een goede samenwerking in de keten is gediend bij een structureel, maar informeel overleg. Alleen zo kunnen ketenpartijen snel en volledig informatie uitwisselen, en zonodig ingrijpen. De basis voor informele samenwerking is vertrouwen. De samenwerking tussen de Raad van Toezicht van de Orde, de Raad voor Rechtsbijstand en de rechtspraak is op het punt van de uitwisseling van signalen nog niet voldoende ontwikkeld en dient in het hele land verder gestalte te krijgen. Daarbij zou niet alleen aandacht moeten zijn voor de slechte advocaten maar ook voor marginaal presterende advocaten. Dit kan geen unilaterale actie zijn waarbij één duidelijke regisseur de leiding neemt; alle partijen zijn gevraagd om zich hiervoor in te zetten. -een mogelijk obstakel bij de samenwerking van de signaleerders is het bestaan van twee tuchtrechtelijke trajecten. De Raad voor Rechtsbijstand zou kunnen aansluiten bij het tuchtrechtregime. Het formele systeem van tuchtrecht duurt wel te lang voordat er duidelijkheid is over positie van de advocaat. Er volgen vervolgens verrassende sancties. - Een actievere houding van dekens geeft kansen om de slecht presterende advocaten weg te werken. Met betrekking tot het aanpakken van de groep marginaal presterende advocaten, werd benadrukt dat kwaliteitsinstrumenten zoals peer review, intervisie maar ook een verzwaarde beroepsopleiding (eventueel met Bar Examination) kunnen helpen met het preventief verbeteren van de kwaliteit van de gesubsidieerde rechtsbijstand. - factfinding vindtvaakopinformelewijzeplaats.overhetalgemeenwordt dezewijzevansignaleringgedragendoordeadvocatuur. - desamenwerkingtussenraadvantoezicht,raadvoorrechtsbijstandende rechtspraakvoorwatbetreftdeuitwisselingvansignalenisnogniet voldoendeontwikkeldendientinhethelelandverdergestaltetekrijgen. - hetformelesysteem vantuchtrechtduurttelangvoordaterduidelijkheidis overpositievandeadvocaat.deraadzoukunnenaansluitenbijhet tuchtrechtregime.hettrajectdientwelversneldenverbeterdteworden. - eenactieverehoudingvandekensgeeftmogelijkhedenom rotteappelsweg tewerken.vooradvocatendiemarginaalopererenzoupeerreview een instrumentkunnenzijnom dekwaliteitvanrechtsbijstandteverbeteren. Expertmeeting6 PeerReview In deze expertmeeting ging het erom kennis te maken met het kwaliteitsinstrument peer review. Daarbij kwamen de volgende punten naar voren: -reer review, en een mogelijk succesvolle brede invoering daarvan in de gesubsidieerde rechtsbijstand, beweegt zich in een spanningsveld. Van intrinsieke motivatie (bij advocaten) en de definitie van kwaliteit enerzijds, en meetbaarheid van kwaliteit en de financiering van Peer Review anderzijds. Elke discussie over peer review in de gesubsidieerde rechtsbijstand dient met deze context rekening te houden. -er is behoefte aan een definitie van kwaliteit, maar deelnemers beseften dat het realiseren hiervan een moeilijke opgave is. De deelnemers willen dat er in elk geval goed word gekeken naar inhoudelijke en bedrijfskundige aspecten van kwaliteit van rechtsbijstand. De Raad zou de leiding moeten nemen in de discussie over de definitie van kwaliteit, maar daarbij zeer nadrukkelijk de advocatuur moeten betrekken. Juist om nog steeds bestaande gevoelens van gereserveerdheid tegenover de Raad weg te nemen en draagvlak voor peer review te creëren. In dit verband is het tevens noodzakelijk om duidelijkheid te scheppen over de financiering. 7

8 -bij het opzetten van peer review dient rekening te worden gehouden met de diversiteit van de praktijken in de verschillende rechtsgebieden. Zoals ook uit de presentaties bleek, reiken de vormen van peer review van informele, interne collegiale toetsing tot gereguleerde grootschalige externe toetsen van individu en kantoor; elk met een andere impact voor advocaten en kantoren. -in principe stonden alle deelnemers van de expertmeeting welwillend tegenover peer review. Er werd wel geopperd dat peer review niet het enige middel voor kwaliteitsborging en- verbetering kan zijn. De aanwezigen waren er voor om strenge kwaliteitseisen te stellen bij inschrijving en rotte appels streng aan te pakken. De preventieve en pedagogische waarde van peer review werd echter ook benadrukt op basis van het standpunt dat er niet vanuit een defensieve houding moet worden gedacht. -peerreview iseengoedidee.aanbevelingaanderaad:definieerwatkwaliteit is. -alsjepeerreview wiltdoen,differentieerdannaarverschilende onderwerpen.biedeerstgelegenheidtotverbetering.laathetwebzichsluiten. Sanctieskomendaarnaaanbod. -faciliteerpeerreview doorhieropleidingspuntenaantoetekennen. 8

BAR-nummer patroon. Naam patroon. BAR-nummer advocaat-stagiaire: Naam advocaat-stagiaire. Vestigingsplaats kantoor

BAR-nummer patroon. Naam patroon. BAR-nummer advocaat-stagiaire: Naam advocaat-stagiaire. Vestigingsplaats kantoor Verklaring voor het onder begeleiding van een patroon verrichten van werkzaamheden door een advocaat-stagiaire verbonden aan High Trust-kantoor in Straf-, Asiel- of Vreemdelingenzaken BAR-nummer patroon

Nadere informatie

Maatregelen toekomstbestendig stelsel gesubsidieerde rechtsbijstand

Maatregelen toekomstbestendig stelsel gesubsidieerde rechtsbijstand en toekomstbestendig stelsel gesubsidieerde rechtsbijstand Deze tabel geeft een overzicht van de maatregelen die in de brief zijn aangekondigd. Hierbij is per maatregel een realisatiedatum opgenomen, alsmede

Nadere informatie

Vragenlijst specialisatieverenigingen

Vragenlijst specialisatieverenigingen Vragenlijst specialisatieverenigingen De commissie Duurzaam stelsel gefinancierde rechtsbijstand van de Nederlandse orde van advocaten (NOvA) verricht momenteel onderzoek naar mogelijke noodzakelijke vernieuwingen

Nadere informatie

Voorwaarden gestructureerde feedback 2010

Voorwaarden gestructureerde feedback 2010 Voorwaarden gestructureerde feedback 2010 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Voorwaarden en puntenaantal... 3 2.1 Intervisie... 3 2.2 Collegiale toetsing... 3 3. Toelichting... 4 3.1 Algemeen... 4 3.2

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Schema werkwijze LANGZS-advocaten. De financiering

Schema werkwijze LANGZS-advocaten. De financiering Schema werkwijze LANGZS-advocaten De financiering Wanneer een cliënt zich meldt bij de advocaat zal deze, net als in andere zaken, een kennismakingsgesprek plannen. Doorgaans is dit niet vrijblijvend.

Nadere informatie

Certificering HR Professional

Certificering HR Professional Certificering HR Professional Certificering HR Professional Het personeelsmanagement kenmerkt zich door een grote mate van diversiteit, in de diepte en de breedte. De inhoud van het personeelsmanagement

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur 2012 krachtens de Wet op de Rechtsbijstand

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur 2012 krachtens de Wet op de Rechtsbijstand STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 23568 27 december 2011 Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur 2012 krachtens de Wet op de Rechtsbijstand Inleiding Uitgangspunt

Nadere informatie

Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017

Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017 Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017 Inleiding De Nederlandse Vereniging voor Urologie (NVU) heeft als doel kwaliteitsverbetering te bewerkstelligen bij iedere uroloog ten gunste van iedere patiënt.

Nadere informatie

1. Advocaat. gevestigd te, kantoorhoudende te...,

1. Advocaat. gevestigd te, kantoorhoudende te..., ToevoegingsarangementMilieuartikel39Bvr DeRaadvoorRechtsbijstandheefttoezichtopendraagtzorgvoordeuitvoeringvan gesubsidieerderechtsbijstand.deraadbeoogtdebindingmethetstelselvan gesubsidieerderechtsbijstandtecontinuerenvanrechtsbijstandverlenersdiebereidzijn

Nadere informatie

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken.

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken. Juridisch zakmes ( bron Jolanda van Boven) Naast een contextuele analyse is het toepassen van het juridische kader van groot belang. Bij OGGZ problematiek en het toepassen van dwang en drang nemen de coördinator

Nadere informatie

Werkplan 2015 College van toezicht van de Nederlandse orde van advocaten

Werkplan 2015 College van toezicht van de Nederlandse orde van advocaten Werkplan 2015 College van toezicht van de Nederlandse orde van advocaten College van toezicht van de Nederlandse orde van advocaten Postbus 97862 2509 GH Den Haag 070 335 35 05 www.collegevantoezichtnova.nl

Nadere informatie

De specialisatie tolk in strafzaken kan bij een volgende periode van inschrijving in het Rbtv worden vermeld, indien wordt aangetoond dat:

De specialisatie tolk in strafzaken kan bij een volgende periode van inschrijving in het Rbtv worden vermeld, indien wordt aangetoond dat: BIJLAGE 1 BIJ HET BESLUIT AANWIJZEN SPECIALISATIE Tolk in strafzaken Artikel 1 Als specialisatie wordt aangewezen de bekwaamheid tolk in strafzaken. De voorwaarden Artikel 2 De specialisatie tolk in strafzaken

Nadere informatie

Uitspraak 201405096/1/A2

Uitspraak 201405096/1/A2 Uitspraak 201405096/1/A2 Datum van uitspraak: Tegen: Proceduresoort: Rechtsgebied: 201405096/1/A2. Datum uitspraak: 21 januari 2015 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK woensdag 21 januari 2015 Uitspraak op het

Nadere informatie

Inschrijvingsvoorwaardenadvocatuur2013 krachtensdew etopderechtsbijstand

Inschrijvingsvoorwaardenadvocatuur2013 krachtensdew etopderechtsbijstand Inschrijvingsvoorwaardenadvocatuur2013 krachtensdew etopderechtsbijstand Inleiding Uitgangspunt van de Wet op de rechtsbijstand is dat advocaten die rechtsbijstand in de zin van de wet willen verlenen

Nadere informatie

image brochure.indd 1 21-11-2009 21:02:22

image brochure.indd 1 21-11-2009 21:02:22 image brochure.indd 1 21-11-2009 21:02:22 image brochure.indd 2 21-11-2009 21:02:24 Viadicte presenteert zich helder Kwaliteit leveren is een must. Het heeft aandacht op Europees en nationaal niveau. Fouten

Nadere informatie

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Inleiding De veiligheid van het kind is een van de belangrijkste

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur 2010 krachtens de Wet op de Rechtsbijstand

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur 2010 krachtens de Wet op de Rechtsbijstand STAATSCOURANT Nr. Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. 441 13 januari 2010 Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur 2010 krachtens de Wet op de Rechtsbijstand Inleiding Uitgangspunt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 19 637 Vreemdelingenbeleid Nr. 1108 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 6 december

Nadere informatie

IAK. Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving. 3 fasen. in kaart en kleur

IAK. Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving. 3 fasen. in kaart en kleur IAK 3 fasen Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving in kaart en kleur wat is het IAK? Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving (IAK) is zowel een werkwijze als een bron van

Nadere informatie

AlgemeneVoorwaardenverwijsarrangementJuridischLoket RaadvoorRechtsbijstand versie augustus 2012

AlgemeneVoorwaardenverwijsarrangementJuridischLoket RaadvoorRechtsbijstand versie augustus 2012 AlgemeneVoorwaardenverwijsarrangementJuridischLoket RaadvoorRechtsbijstand versie augustus 2012 Artikel1.Algemeen De Stichting het Juridisch Loket (verder te noemen: het Juridisch Loket) heeft op grond

Nadere informatie

Kwaliteitscode 2014. Kwaliteitscode 2014. Vertrouwelijk 1 Alleen voor intern gebruik

Kwaliteitscode 2014. Kwaliteitscode 2014. Vertrouwelijk 1 Alleen voor intern gebruik Kwaliteitscode 2014 Vertrouwelijk 1 Alleen voor intern gebruik Inleiding De Algemene Ledenvergadering van het Verbond van Verzekeraars heeft op 15 december 2010 de Kwaliteitscode voor Rechtsbijstandverzekeraars

Nadere informatie

Kwaliteitsbeleid in het advocatenkantoor

Kwaliteitsbeleid in het advocatenkantoor Kwaliteitsbeleid in het advocatenkantoor Mr. Guido Schakenraad / Henri Niezink Vught, 30 november 2009 historie Cijfers balie per 31-12-2008 (bron: Neyenrode) definitie 1. Het voldoen aan de gerechtvaardigde

Nadere informatie

Ambtshalve onderzoek KRAV Aangepaste notitie

Ambtshalve onderzoek KRAV Aangepaste notitie Ambtshalve onderzoek KRAV Aangepaste notitie Door de directie in november 2014 goedgekeurde aanpassing van de in het directieoverleg van 17 oktober 2012 vastgestelde notitie Auteur: Hans Mulder Afdeling:

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

Beroepsopleiding Advocaten 1

Beroepsopleiding Advocaten 1 Beroepsopleiding Advocaten 1 Inleiding De Nederlandse Orde van Advocaten heeft haar beroepsopleiding voor advocaat-stagiaires ingrijpend veranderd. De nieuwe opleiding is op maandag 2 september 2013 van

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord Afkortingen. vn xix

Inhoudsopgave. Voorwoord Afkortingen. vn xix Voorwoord Afkortingen vn xix Hoofdstuk 1 1.1 Aanleiding 1.2 Probleemstelling 1.3 Relevantie 1.4 Methode van onderzoek 1.5 Afbakening 1.6 Begripsbepalingen 1.7 Relevante regelgeving 1.8 Opbouw van het boek

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. 4 2. Missie en Visie 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal te bieden ondersteuning

Nadere informatie

MinVWS_instrument_jeugdzorg_wt 19-4-2011 16:33 Pagina 1. Samenwerken in de jeugdketen Een instrument voor gegevensuitwisseling

MinVWS_instrument_jeugdzorg_wt 19-4-2011 16:33 Pagina 1. Samenwerken in de jeugdketen Een instrument voor gegevensuitwisseling MinVWS_instrument_jeugdzorg_wt 19-4-2011 16:33 Pagina 1 Samenwerken in de jeugdketen Een instrument voor gegevensuitwisseling Versie 1.0 voorjaar 2011 MinVWS_instrument_jeugdzorg_wt 19-4-2011 16:33 Pagina

Nadere informatie

Visitatie: instrument voor evaluatie

Visitatie: instrument voor evaluatie Visitatie: instrument voor evaluatie Collegiale toetsing van specialisten ouderengeneeskunde en hun vakgroep Visitatie als kwaliteitsinstrument Goede behandelresultaten, tevreden patiënten, soepele samenwerking

Nadere informatie

PROFESSIONEEL STATUUT VOOR EEN HUISARTS IN DIENST BIJ EEN HUISARTS

PROFESSIONEEL STATUUT VOOR EEN HUISARTS IN DIENST BIJ EEN HUISARTS BIJLAGE II PROFESSIONEEL STATUUT VOOR EEN HUISARTS IN DIENST BIJ EEN HUISARTS Overwegende: - dat overeenkomstig artikel 5 onder a van de CAO HID/DA de huisarts zijn werkzaamheden zal verrichten met inachtneming

Nadere informatie

Verslag van het symposium Toekomst kwaliteitsstelsel advocatuur 10 december 2008

Verslag van het symposium Toekomst kwaliteitsstelsel advocatuur 10 december 2008 Verslag van het symposium Toekomst kwaliteitsstelsel advocatuur 10 december 2008 Dit verslag geeft een impressie van de grote lijnen die tijdens het symposium aan bod zijn geweest. Van sommige sprekers

Nadere informatie

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar, klik dan hier voor de webversie. Klik hier voor een PDF van de nieuwsbrief. Socius januari 2014 Zoektocht Op de drempel van 2014 kijk ik nog eens naar wat ons het

Nadere informatie

Klachtenregeling informatie voor cliënten

Klachtenregeling informatie voor cliënten Klachtenregeling informatie voor cliënten www.pleyade.nl Niet tevreden? Meld het ons. Pleyade streeft naar een goede kwaliteit van zorg- en dienstverlening. Hier wordt voortdurend aan gewerkt. Maar het

Nadere informatie

Samenvattende conclusie en slotaanbevelingen

Samenvattende conclusie en slotaanbevelingen Samenvattende conclusie en slotaanbevelingen Betrokken medewerkers Het is al zo vaak geschreven dat het bijna leest als een holle frase: de medewerkers van de gerechten zijn de hoeders van de kwaliteit

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 200 VI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008 Nr. 93 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 12136 18 juni 2012 Besluit aanwijzen specialisatie 1 mei 2012 De Raad voor Rechtsbijstand (hierna: de Raad), Gelet op:

Nadere informatie

Adviesraad Wet maatschappelijke ondersteuning Postbus 9033 7300 ES Apeldoorn

Adviesraad Wet maatschappelijke ondersteuning Postbus 9033 7300 ES Apeldoorn Voorzitter: J.H.J. Schreuder T: 055 3601357 E: j.schreuder76@upcmail.nl Adviesraad Wet maatschappelijke ondersteuning Ambtelijk secretariaat Postbus 9033 7300 ES Apeldoorn Aan: College van B&W van de gemeente

Nadere informatie

ONDERDEEL 3.1 Eerste lijn Onderdeel 3.1.1 Brede eerste lijn

ONDERDEEL 3.1 Eerste lijn Onderdeel 3.1.1 Brede eerste lijn INLEIDING Op 31 mei 2016 heeft de Minister van Veiligheid en Justitie de kabinetsreactie op het rapport van de commissie Wolfsen gepresenteerd. In de kabinetsreactie worden maatregelen geschetst die nodig

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Jaarverslag Kwaliteitscommissie Bibob

Jaarverslag Kwaliteitscommissie Bibob Dienst Justis Ministerie van Veiligheid en Justitie Jaarverslag Kwaliteitscommissie Bibob 2011 Datum Status april 2012 Inhoud 1. Conclusie en aanbeveling 4 2. Rol en werkwijze kwaliteitscommissie 6 2.1

Nadere informatie

Gezamenlijk inschrijven in de zorg en de Mededingingswet

Gezamenlijk inschrijven in de zorg en de Mededingingswet Gezamenlijk inschrijven in de zorg en de Mededingingswet drs. P.J. (Pieter Jan) Stokhof Pieter Jan Stokhof ondersteunt als Register Strateeg ondernemers in de zorg en in andere sectoren. Dat doet hij vanuit

Nadere informatie

INHOUD ARTIKEL 1. DEFINITIES ARTIKEL 2. REIKWIJDTE ARTIKEL 3. GRONDBEGINSELEN RECHTSBIJSTANDVERLENING ARTIKEL 4. COMMUNICATIE

INHOUD ARTIKEL 1. DEFINITIES ARTIKEL 2. REIKWIJDTE ARTIKEL 3. GRONDBEGINSELEN RECHTSBIJSTANDVERLENING ARTIKEL 4. COMMUNICATIE KWALITEITSCODE 01 INHOUD ARTIKEL 1. DEFINITIES 1.1 Rechtsbijstandverzekeraar 1. Juridisch zelfstandig schaderegelingskantoor 1. Klant 1. Rechtshulpverlener 1. De zaak ARTIKEL. REIKWIJDTE ARTIKEL. GRONDBEGINSELEN

Nadere informatie

Privacy Impact Assessment

Privacy Impact Assessment Privacy Impact Assessment Privacy risico s en inschattingen Privacybescherming staat in toenemende mate in de belangstelling. Voor een groeiend aantal bedrijven is het zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens

Nadere informatie

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn De toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn bevat vier praktische instrumenten om samen met cliënten te werken aan verbetering of vernieuwing van diensten

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Datum 13 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht 'Aantal vechtscheidingen groeit explosief'

Datum 13 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht 'Aantal vechtscheidingen groeit explosief' 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken Ervaringen uit het veld Overzicht programma Wie ben ik: - Philip Stein - masterstudent sociologie - afgerond A&O-psycholoog Programma: - half uur presentatie,

Nadere informatie

Beloningsbeleid Januari 2012

Beloningsbeleid Januari 2012 Beloningsbeleid Januari 2012 Inhoudsopgave Inleiding 2 Doel beloningsbeleid 3 Uitgangspunten beloningsbeleid 3 Inschaling en beschrijving beloning 3 Beloningsmodel onderneming 4 Risicobeheersing 4 Variabele

Nadere informatie

Samenwerken in de jeugdketen Een instrument voor gegevensuitwisseling

Samenwerken in de jeugdketen Een instrument voor gegevensuitwisseling Samenwerken in de jeugdketen Een instrument voor gegevensuitwisseling Uitgave van het Centrum voor Jeugd en Gezin Opsterland. Bij het samenstellen van deze uitgave is gebruik gemaakt van Samenwerken in

Nadere informatie

Commissie onderzoek oorzaken kostenstijgingen stelsel. gesubsidieerde rechtsbijstand en vernieuwing van het stelsel

Commissie onderzoek oorzaken kostenstijgingen stelsel. gesubsidieerde rechtsbijstand en vernieuwing van het stelsel Aan de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie 2500 EH Den Haag Postbus 20301 Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag stelsel gesubsidieerde rechtsbijstand en vernieuwing van het stelsel Voorzitter

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

Ervaringen van de auditoren van het Blik op Werk Keurmerk

Ervaringen van de auditoren van het Blik op Werk Keurmerk Thema Keurmerken Ervaringen van de auditoren van het Blik op Werk Keurmerk Door: Brigitte van Lierop Een themanummer gewijd aan keurmerken vraagt om een blik aan de achterkant van het meest toegepaste

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Datum: Rapportnummer: 2012/142

Rapport. Rapport over een klacht over de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Datum: Rapportnummer: 2012/142 Rapport Rapport over een klacht over de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Datum: Rapportnummer: 2012/142 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst niet heeft toegestaan:

Nadere informatie

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein Beleid 2012-2013 Inleiding Dit beleidsstuk is geschreven om in beeld te brengen wat onze organisatie doet, waar we voor staan en waar we goed in zijn, hoe we

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de jeugdzorg. Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg

Ontwikkelingen in de jeugdzorg. Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg Ontwikkelingen in de jeugdzorg g Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg Presentatie ti Evaluatie Wet op de jeugdzorg (2009) Contouren nieuwe stelsel Marktanalyse in het kader

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 48596 31 december 2015 Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur 2016 (Besluit van het bestuur van de Raad voor Rechtsbijstand

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Cer$ficering voor HR professionals

Cer$ficering voor HR professionals Cer$ficering voor HR professionals Is uw HRM al gecer$ficeerd? Sander Nieuwenhuizen 30 oktober 2014 Grote trends Steeds snellere verandering Komplexiteit Cultuur Business Model Exper;se Grote trends Steeds

Nadere informatie

Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête.

Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête. Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête. Bureau Architectenregister heeft in het voorjaar van 2015 een onderzoek onder de ingeschrevenen in het register laten uitvoeren. Aan alle bij Bureau Architectenregister

Nadere informatie

Beïnvloeding Samen sta je sterker

Beïnvloeding Samen sta je sterker Beïnvloeding Samen sta je sterker Aan de slag Om uw doel te bereiken, moet u gericht aan de slag gaan. Het volgende stappenplan kan u hierbij helpen. 1. Analyseer het probleem en bepaal uw doel Als u een

Nadere informatie

AGENDA VAN DE RECHTSPRAAK 2015 2018

AGENDA VAN DE RECHTSPRAAK 2015 2018 AGENDA VAN DE RECHTSPRAAK 2015 2018 SNEL TOEGANKELIJK DESKUNDIG SNELLE, TOEGANKELIJKE EN DESKUNDIGE RECHTSPRAAK VOOR EEN VERANDERENDE SAMENLEVING De Rechtspraak is een organisatie waar wij in 17 gerechten,

Nadere informatie

Inleidingen op de thema s Expertmeeting Elektronisch Patiëntendossier

Inleidingen op de thema s Expertmeeting Elektronisch Patiëntendossier Inleidingen op de thema s Expertmeeting Elektronisch Patiëntendossier 9 december 2009 dr. F. W. A. Brom dr.ir. G. Munnichs Thema 1 Kwaliteit gegevens Inleiding door dr. F.W.A. Brom Dames & Heren, Het EPD

Nadere informatie

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1 De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dr. R.H.A. Plasterk Postbus 20011 2500 EA Den Haag bezoekadres Kneuterdijk 1 2514 EM Den Haag correspondentieadres Postbus 90613 2509 LP Den Haag

Nadere informatie

ADR 1 1 2 Leerlijn Burgerlijk recht: Leerlijn Bestuursrecht: Leerlijn Strafrecht: Major Burgerlijk recht - deel 1 (= Minor)

ADR 1 1 2 Leerlijn Burgerlijk recht: Leerlijn Bestuursrecht: Leerlijn Strafrecht: Major Burgerlijk recht - deel 1 (= Minor) Schematische weergave Beroepsopleiding Advocaten mei 2014 voor raden van toezicht Schematische weergave Beroepsopleiding Advocaten LEERJAAR 1 contacttijd voorbereiding Totale studiebelasting in Beroepsattitude

Nadere informatie

Verslag discussies denktankbijeenkomst

Verslag discussies denktankbijeenkomst Verslag discussies denktankbijeenkomst 'Samen of liever alleen? Samenwerking tussen burgerinitiatieven en zorgorganisaties Tijdens de denktankbijeenkomst op 10 juni 2015 werd in groepjes gediscussieerd.

Nadere informatie

Het resultaat centraal. Resultaatfinanciering binnen bestuurlijk aanbesteden

Het resultaat centraal. Resultaatfinanciering binnen bestuurlijk aanbesteden Het resultaat centraal Resultaatfinanciering binnen bestuurlijk aanbesteden Resultaat? Wmouitkomsten Zelfredzaamheid en participatie Uitgaven Vraagstukken voor Wmo 2015 financiering Waar komen we vandaan?

Nadere informatie

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007.

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007. TNO Kwaliteit van Leven TNO-rapport KvL/APRO/2007.198/11410/Hef/stn Deelrapportage 1: Opzet van het project Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp www.tno.nl/arbeid T 023 554 93 93 F 023

Nadere informatie

Commissie Herijking Rechtsbijstand

Commissie Herijking Rechtsbijstand 1 Commissie Herijking Rechtsbijstand Op 30 november 2015 presenteerde Aleid Wolfsen, voorzitter van de Commissie Herijking Rechtsbijstand (ofwel officieel: Commissie onderzoek oorzaken kostenstijgingen

Nadere informatie

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn Zorg en Welzijn Algemeen De post-hbo opleiding Management in Zorg en Welzijn is een opleiding van 1,5 jaar voor mensen met een afgeronde hbo-opleiding die werkzaam zijn in de sector zorg en welzijn en

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 8162 26 maart 2015 Inschrijvingsvoorwaarden mediators 2015 (Besluit van het bestuur van de Raad voor Rechtsbijstand van

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging 13-0010/mh/rs/ph Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging Gevraagde actie: - Deelt u de filosofie van Regie in eigen hand? - Bent u bereid

Nadere informatie

De praktijk van derdenrekeningen

De praktijk van derdenrekeningen De praktijk van derdenrekeningen Een onderzoek onder notarissen, gerechtsdeurwaarders en Advocaten Samenvatting Koos van Dijken, Zosja Berdowski, Peter Henk Eshuis WODC, Ministerie van Justitie. Auteursrechten

Nadere informatie

Samenwerken. kwaliteit

Samenwerken. kwaliteit Beter voorkomen Kwaliteitsprogramma preventie Samenwerken Doe mee met aan het landelijke kwaliteitsprogramma kwaliteit Samenwerken aan kwaliteit Het kwaliteitsprogramma Beter voorkomen heeft tot doel de

Nadere informatie

Datum 17 februari 2014 Onderwerp Beantwoording kamervragen gevolgen van beperken rechtsbijstand voor rechtsbescherming in vreemdelingenzaken

Datum 17 februari 2014 Onderwerp Beantwoording kamervragen gevolgen van beperken rechtsbijstand voor rechtsbescherming in vreemdelingenzaken 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Onderwerp: Subgroep 1: Datum: Contact: Onderwerp Kwaliteit van leven

Onderwerp: Subgroep 1: Datum: Contact: Onderwerp Kwaliteit van leven Onderwerp: Kwaliteit van leven van burgers die veel zorg en ondersteuning nodig hebben Subgroep 1: Wim Gort (Synthese), Jan Joore (Unik), Ellen van Gennip (Leger des Heils), Ron Genders (gemeente Peel

Nadere informatie

Uitwerking flappen certificeren

Uitwerking flappen certificeren Uitwerking flappen certificeren Flap 1: Onderscheid slechte/goede AD wordt door certificering niet duidelijk Heeft nu geen waarde Hoe dan wel? Oordeel klant/opdrachtgever ->360 graden feedback Toetsen

Nadere informatie

bedrijfsfunctie Harm Cammel

bedrijfsfunctie Harm Cammel Legal als geïntegreerde bedrijfsfunctie Harm Cammel Legal als Business functie Observatie 1. Door veranderende klantbehoefte verandert (een deel van) de Legal functie van ad hoc en vak gedreven naar continu

Nadere informatie

Checklist best practice patroons

Checklist best practice patroons Checklist best practice patroons April 2014 Dit is een bewerkbaar PDF formulier. U kunt dit formulier bewerken en opslaan met Acrobat Reader versie 8 of hoger. Download de laatste versie op http://get.adobe.com/nl/reader

Nadere informatie

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Plan van aanpak Rekenkamer Maastricht februari 2007 1 1. Achtergrond en aanleiding 1 De gemeente Maastricht wil maatschappelijke doelen bereiken.

Nadere informatie

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Hoe zet je gezamenlijk een nieuw en succesvol (ICT) Shared Service Center (SSC) op? En hoe zorg je ervoor dat de samenwerking tussen de deelnemende

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 304 Certificatie en accreditatie in het kader van het overheidsbeleid Nr. 5 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden.

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden. 10 vaardigheden 3 Netwerken 7 Presenteren 1 Argumenteren 10 Verbinden Beïnvloeden 4 Onderhandelen Onderzoeken Oplossingen zoeken voor partijen wil betrekken bij het dat u over de juiste capaciteiten beschikt

Nadere informatie

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR SUCCES OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity

Nadere informatie

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt sinds 2006 toezicht op accountantsorganisaties. De niet-oob vergunninghouders voeren uitsluitend

Nadere informatie

Kwaliteitstoetsing cursorisch onderwijs en praktijkopleiding

Kwaliteitstoetsing cursorisch onderwijs en praktijkopleiding Kwaliteitstoetsing cursorisch onderwijs en praktijkopleiding Beleidsregel Uitwerking van de specifieke bepalingen inzake de erkenning van opleidingsinstellingen en hoofdopleiders, alsmede de erkenning

Nadere informatie

Privacy aspecten van apps

Privacy aspecten van apps Privacy aspecten van apps mr. Peter van der Veen Senior juridisch adviseur e: vanderveen@considerati.com t : @pvdveee Over Considerati Considerati is een juridisch adviesbureau gespecialiseerd in ICT-recht

Nadere informatie

Succesvol implementeren

Succesvol implementeren Succesvol implementeren Waarom begeleiding bij implementeren? Idealiter wordt een verandering op een school ingezet vanuit de onderwijsvisie. Deze veranderingen zijn veelal geformuleerd in het schoolplan

Nadere informatie

Paul Brand Kinderarts Amalia kinderafdeling Isala klinieken Zwolle Hoogleraar klinisch onderwijs UMC Groningen 1

Paul Brand Kinderarts Amalia kinderafdeling Isala klinieken Zwolle Hoogleraar klinisch onderwijs UMC Groningen 1 Opleiden in de klinische praktijk Paul Brand Kinderarts Amalia kinderafdeling Isala klinieken Zwolle Hoogleraar klinisch onderwijs UMC Groningen 1 Leerdoelen Aan het einde van deze middag: Kent u de principes

Nadere informatie

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling.

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling. Welzijn nieuwe stijl in gemeente Apeldoorn. Maatschappelijk agenderen gericht op de kanteling van formele naar informele zorg en het versterken van de zelfredzaamheid bewoners. Wat is interessant aan deze

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

raadsvoorstel Aan de raad,

raadsvoorstel Aan de raad, raadsvoorstel Agendapunt 2015, nr IX-5 Te behandelen door mevrouw drs. I.G. Saris onderwerp Blad 1/5 Aan de raad, Inleiding Sinds 2007 is de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke

Nadere informatie

NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen

NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen Het Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD) vergroot het vertrouwen in de Nederlandse rechtspraak door het waarborgen van een constante hoge

Nadere informatie

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Beste relatie, Hierbij ontvangt u de digitale nieuwsbrief van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze speciale nieuwsbrief over personentoetsingen is opgesteld

Nadere informatie