STUDIE 120 OPLEIDINGSPROFIEL. Beheer, Toerisme en Recreatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "STUDIE 120 OPLEIDINGSPROFIEL. Beheer, Toerisme en Recreatie"

Transcriptie

1 STUDIE 120 OPLEIDINGSPROFIEL Beheer, Toerisme en Recreatie

2 OPLEIDINGSPROFIEL Beheer, Toerisme en Recreatie studiegebied : handelswetenschappen en opleiding sector bedrijfskunde : beheer, toerisme en recreatie : toerisme, recreatie en sport Werkgroep opleidingsprofielen van de Vlaamse Hogescholen in opdracht van de Vlaamse Onderwijsraad D/1999/6356/10 De leden van de werkgroep opleidingsprofielen zijn inhoudelijk verantwoordelijk voor het opleidingsprofiel. De Vlor heeft enkel ingestaan voor een uniforme en toegankelijke lay-out

3 INHOUD OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE I N H O U D 1 INLEIDING Identificatiegegevens Opdracht Opdrachtgever Doelstellingen Ontwikkelingsproces Legitimatie 2 2 SITUERING VAN DE OPLEIDING Gegevens uit de beroepenwereld Beroepenstructuur Geraadpleegde beroepsprofielen Visie Gegevens uit de onderwijswereld Verantwoording van de opleiding en relevantie van het opleidingsprofiel 16 3 HET OPLEIDINGSPROFIEL Exacte benaming opleiding Globale omschrijving van de opleiding Het beroepsgericht opleidingsprofiel Bijeenbrengen van de relevante beroepsprofielen De concrete uitwerking van de vertaalslag Aanvullende gegevens met betrekking tot de opleiding Sleutelkwalificaties De kern van het opleidingsprofiel De maatschappelijk-culturele vorming 32 4 DOELGROEPEN VAN HET AFGEWERKTE OPLEIDINGSPROFIEL 33 5 BIBLIOGRAFIE 35 6 LIJST VAN MEDEWERKERS 36

4 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE 1 1 INLEIDING 1.1 Identificatie van het opleidingsprofiel De basisopleiding Beheer, toerisme en recreatie bevat geen opties. De toeristische sector wordt gekenmerkt door een grote verscheidenheid zodat de hedendaagse arbeidsmarkt een breed gamma van betrekkingen omvat. Het opleidingsprofiel heeft rekening gehouden met dit polyvalent karakter bij het opstellen van de vaardigheden en de kenniselementen van de basiscompetenties. Het opleidingsprofiel werd opgesteld door een werkgroep van experts uit de vijf Vlaamse hogescholen die de opleiding aanbieden. Het beroepsprofiel dat tot stand kwam in samenwerking met de verschillende sectoren van het toerisme diende als vertrekpunt. De uitgebreide sectorcommissie opleidingsprofielen voor het Hogeschoolonderwijs, opgericht in opdracht van de Vlaamse Onderwijsraad adviseerde de werkgroep. 1.2 Opdracht Opdrachtgever De opdrachtgevers zijn de Vlaamse Onderwijsraad in opdracht van de Vlaamse Gemeenschapsminister van Onderwijs, de heer L. Van den Bossche Doelstellingen Het schrijven van opleidingsprofielen op basis van een eerder opgesteld beroepsprofiel. Het opstellen van basiscompetenties nl. vaardigheden, kennis en attitudes waarover de afgestudeerden moeten beschikken was de kern van de opdracht. Daarnaast behoorden aandacht voor de persoonsvorming en de maatschappelijkculturele vorming tot de doelstellingen. 1.3 Ontwikkelingsproces Op 30 januari 1997 werd door de Vlor de uitgebreide sectorcommissie opleidingsprofielen Toerisme en recreatie geïnstalleerd. De voorzitter en de leden van de sectorcommissie, afkomstig uit de vijf Vlaamse hogescholen beslisten zelf in te staan voor de ontwikkeling van het opleidingsprofiel en geen expert aan te duiden. De Heer B. Maes vertegenwoordigt de overheid en de Heer J. Van Ransbeek de Vlor. Hij werd later opgevolgd door de Heer W. Vermorgen. De voorzitter en de leden beslisten de handleiding voor het schrijven van beroepsprofielen voor het hogeschoolonderwijs van de Dienst voor Onderwijsontwikkeling grondig te bestuderen. De vergaderingen die volgden hadden plaats op 25 februari, 17 maart, 21 mei, 22 juni, 6 oktober, 15 december 1997, 9 maart en 30 april De commissie heeft de handleiding van de opleidingsprofielen van de DVO als richtsnoer gebruikt. Het model werd daar aangepast waar dit binnen de context van

5 2 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE de opleiding nodig bleek. Zo werd de globale omschrijving van de opleiding ondergebracht bij het deel over de kern van de opdracht en de sleutelkwalificaties en de attitudes werden uitgebreid en de inhoudelijke beschrijving aangepast. De relevantie van het opleidingsprofiel werd samen met de verantwoording van de opleiding besproken. In de eerste vergadering stelde de commissie vast dat door de omvang van het beroepsprofiel, dat de meeste sectoren van het toerisme omvat, de vertaling naar het opleidingsprofiel vrij complex ging worden. Tijdens de volgende vergaderingen werden de taken uit het beroepsprofiel omgezet in vaardigheden. Er werd een werkwijze gevonden om de vaardigheden te groeperen en te selecteren binnen functionele gehelen en onderdelen. Tijdens elke vergadering werden de werkteksten van de vorige vergadering besproken en aangepast. 1.4 Legitimatie Raad voor het Hoger Onderwijs.

6 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE 3 2 SITUERING VAN DE OPLEIDING 2.1 Gegevens uit de beroepenwereld Beroepenstructuur Socio-economische factoren (afzetmarkt en arbeidsmarkt) De toeristische en recreatieve sectoren zijn arbeidsintensief. Het is grotendeels werken in de vrije tijd van anderen. Avond-, nacht- en weekendwerk horen tot de geplogenheden van het beroep. Het is de industrie van de gastvriendelijkheid. De eisen van de klant, de toerist, de recreant en de reiziger voor beroepsdoeleinden (incentives, congressen en zaken) liggen zeer hoog. De toegenomen vakantietraditie, de totaalontwikkeling van de vrije tijd, het toenemend belang aan zingeving hier en nu, maken het toerisme en de recreatie tot de vrijetijdsindustrie bij uitstek. Gasten zijn op zoek naar grensverleggende ervaringen, vroeger haast exclusief in de arbeid, vandaag steeds nadrukkelijker in de vrije tijd. Daarop professioneel reageren vergt van iedere medewerker een professionele deskundigheid en een wervende attitude. Als bron van werkgelegenheid is het toerisme van groot belang. Op wereldschaal bekeken is 1 werknemer op 16 in het toerisme tewerkgesteld. Volgens de World Tourism Organisation (WTO) zal dit belang nog toenemen. Werkgelegenheid wordt vooral gecreëerd binnen de 'low-tech' en 'no-tech' industrieën. Deze zijn daarenboven de snelste groeiers en vaak situeren de activiteiten van dergelijke ondernemingen zich in de toeristische of recreatieve branche. Gesteund door de steeds ruimere mogelijkheden van transport en communicatie zullen er nog meer jobs worden gecreëerd die met 'diensten' te maken hebben en minder met wat traditioneel onder 'productie' wordt verstaan. Deze diensten zijn grosso modo in te delen in vier soorten: diensten die onze milieuvervuilende maatschappij schoonhouden; diensten die zorg dragen voor anderen; diensten die de veiligheid garanderen; diensten die het verbruik vergemakkelijken. Tot deze laatste categorie behoort de hele recreatie- en toerismesector. Hierbij moet de term 'verbruik' uiteraard ruim worden geïnterpreteerd. Naast het materiële verbruik (bv. gastronomie) houdt dit ook het symbolische verbruik in (bvb. museumbezoek, natuurwandelingen). Rekening houdend met deze evoluties zal het toerisme dus een sector zijn die een steeds belangrijkere rol zal gaan spelen in de strijd tegen de werkloosheid Technologische factoren (systemen, routines, processen) De toeristisch-recreatieve sector is niet enkel een gastenindustrie, maar ook een ver doorgedreven geïnformatiseerde industrie. De geëigende systemen van boekingen en reservaties, meestal wereldwijd, van allerlei diensten die op de ene plaats ge-

7 4 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE kocht worden en op een andere plaats geleverd worden maken van de toeristische industrie een zeer gespecialiseerde dienstverlening. Ook het opereren in verschillende culturen, gewoonten, gebruiken en rechtssystemen, maken het niet gemakkelijk. De verspreiding van informatietechnologie moedigt internationalisering of mondialisering aan. Allerhande vormen van internationale samenwerking of communicatie komen gemakkelijker tot stand en deze ontwikkeling is gunstig voor de toeristische sector die - waarschijnlijk meer dan welke bedrijvigheid ook - gebaseerd is op internationale samenwerking. Zowel voor de reisindustrie als voor de toerist is er sprake van drempelverlaging. Daarnaast is een gevolg van mondialisering het toenemend belang van het congres- en zakentoerisme niettegenstaande de ontwikkeling van vergadertechnologie op afstand. In 1993 vormt het aandeel van het congrestoerisme in Brussel (capital of Europe) 13,2 % van de buitenlandse overnachtingen; voor het zakentoerisme bedraagt dit 40,3 %. Brussel is als hoofdstad een centrum waar steeds meer contacten zullen worden gelegd Politiek-maatschappelijke factoren (arbeidsrecht, arbeidsverhoudingen) Werken in de vrijetijdsindustrie, waarvan toerisme en recreatie een belangrijk aspect zijn, is moeilijk door de piek- en daluren, de seizoensgebondenheid, de concentratie van vakantie- en vrijetijdsblokken. Relatief veel mensen werken met een arbeidsstatuut. Lage scholing en lage vergoedingen, in een sector die erg veeleisend is, horen tot de traditie van de sector. De meeste maatschappelijke sectoren zijn de laatste decennia geprofessionaliseerd, vrijwilligerswerk maakt steeds meer plaats voor mensen met een professionele opleiding met een arbeidscontract. Ook in de culturele sector doet men steeds meer beroep op professionele cultuuranimatoren die de taak van de vrijwilligers gedeeltelijk overnemen. Entertainers en beroepssporters verdienen soms astronomische bedragen, die niet te vergelijken zijn met welke sector ook. Zo is ook het toerisme steeds meer een zaak geworden van fulltime professionals die voldoende kennis hebben van de nieuwste technieken om de cliënt een snelle en efficiënte dienstverlening aan te bieden. Er is ook steeds meer aandacht voor de communicatiemiddelen. Zo worden bvb. de toeristische brochures steeds beter, worden nieuwe multimedia gebruikt zoals internet, CD-rom, digitale beelden en is talenkennis onontbeerlijk geworden Structuur van de bedrijven Toerisme is een microkosmos van meestal kleine- en middelgrote ondernemingen, opererend in een macrokosmos van bestemmingen, zowel continentaal als intercontinentaal. Ieder plekje in de wereld is een potentieel toeristische bestemming. Indien de toerist niet rechtstreeks het toeristisch aanbod kan bereiken of verkrijgen kan hij zich wenden tot het reisbureau (reisagent of reisbemiddelaar), dat zich op zijn beurt kan wenden tot de reisorganisator (touroperator). De toerist kan hierbij bepaalde producten (losse elementen) vragen (vervoer, verblijf, vermaak) of een volledige reisbegeleiding door het reisbureau laten maken.

8 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE 5 Het gewone zelfstandige reisbureau of de kleine touroperator heeft weinig of geen interne structuur. Meestal gaat het hier om de normale verhouding tussen de niveaus van eigenaar/beheerder/directeur en personeel. Wordt het reisbureau of de touroperator groter van activiteit, dan zal er meestal een splitsing optreden in gespecialiseerde afdelingen. Dit kan een splitsing zijn naar de doelgroep met bijvoorbeeld een afdeling vakantietoerisme (of leisure) en een afdeling zakenreizen (of business). Deze afdelingen verkrijgen dan elk hun eigen chef, directeur, supervisor, assistent-directeur, manager of assistent-manager bovenaan en met een of meerdere niveau(s) lager de bedienden. Het optreden van tussenniveaus kan eveneens gebeuren als de activiteiten van het reisbureau (RB) of de touroperator (TO) zich verspreiden over verschillende streken in België of landen in de wereld. Zo ontstaan er boomstructuren en ketens van agentschappen. Moeilijker wordt het als RB's en TO's ingeschakeld worden in andere grotere maatschappijen of holdings, nationaal of internationaal. Op dat moment kunnen we niet meer spreken over directeurs, managers, niveaus,... maar moeten we spreken van aandelen en aandeelhouders. Op dat ogenblik ontstaan (mega-)structuren, die meer op een doolhof dan wel op een structuur lijken. Internationale eigenaarsgroepen als NUR, METRO, TUI, CARLSON-WAGONLITS, komen we dan tegen. De microkosmos van bedrijven vertaalt zich uiteindelijk in: transportbedrijven (autocar- en luchtvaartondernemingen, trein- en ferrymaatschappijen, auto- en fietsverhuur, scheepvaart- en cruiseondernemingen) logiesverstrekkende bedrijven (hotel- en bungalowsector, vakantiewoningen, campings en trekkershutten, hoeve- en plattelandstoerisme,...) vermaakbedrijven (pretparken, musea, casino's en culturele centra, evenementen en festivals, natuur- en sportparken, kuur- en gezondheidscentra,...) verkoop- en bemiddelingskantoren (VVV's en stedelijke diensten, B.T.O.'s, reisbureaus, touroperators, incentive- en congresbureaus, verhuurkantoren, animatieclubs,...) verhuurkantoren (AVIS, HERTZ, Immobiliën van vakantiewoningen,...) Huidige tewerkstelling: aantal tewerkgestelden, leeftijd, geslacht, diploma, enz. Om een inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de toeristische werkgelegenheid en omwille van de overzichtelijkheid en vergelijkbaarheid van de cijfers gaan we uit van het aantal werknemers in de sector "Maaltijden-, dranken- en logiesverstrekkende bedrijven". We gaan er van uit dat deze sector representatief is voor de gehele toeristische sector. In de figuur op volgende blz. vergelijken we de werkgelegenheid in de toeristische sector met de totale tewerkstelling. Vanaf 1988 zijn de deeltijdse werknemers (minder dan twee uur per dag) ook opgenomen in de cijfers. Uit de grafiek komt duidelijk naar voor dat de toeristische sector in de voorbijgaande jaren zeker aanzien kan worden als een motor van tewerkstelling. Het aantal tewerkgestelden in de toeristische sector kende de laatste 15 jaar een vrij continue stijging. Deze evolutie staat in schril contrast met deze van de meeste industriesectoren waar een lichte negatieve evolutie werd opgetekend. Het groeicijfer

9 6 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE van het toerisme overtreft manifest dat van de handel, het vervoer en de bank- en verzekeringssector. EVOLUTIE VAN HET AANTAL TEWERKGESTELDEN IN DE PERIODE (1980=100) handel, vervoer, bank- en verzekeringssector De toeristische arbeid vertoont specifieke kenmerken: zo zien we vooreerst een groot aandeel van deeltijdse arbeidsplaatsen in het toerisme; ten tweede zijn de ongeschoolde of halfgeschoolde arbeidskrachten in vergelijking met andere sectoren oververtegenwoordigd; een derde eigenschap die eigen is aan de toeristische sector, is het seizoensgebonden karakter en de onregelmatige uren zoals weekendwerk, avondwerk,... De toeristische vraag aan de Kust, in Groen Vlaanderen en in mindere mate in de Kunststeden, is geconcentreerd rond enkele maanden; ten vierde wordt de toeristische sector gekenmerkt door verhoudingsgewijze veel vrouwelijke werknemers, relatief veel jongeren en relatief veel werknemers van buitenlandse afkomst (Nederlanders in de hotels bv.). De toeristische diensten en het VVV-wezen steunen deels op beroepskrachten en deels op vrijwilligers. Enkele toeristische diensten zijn degelijk uitgebouwd met eigen personeel, maar er lijkt zeker nog ruimte te zijn voor een verdere professionalisering. Een van de denkpistes is bijvoorbeeld een toerismefunctionaris in dienst van de gemeente, naar analogie met de sport-, cultuur- en milieufunctionaris.

10 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE Toerisme is ook een productieve sector De gemiddelde productiviteit in de verhandelbare diensten situeert zich in België rond het Europees gemiddelde, maar ligt 20 % onder het niveau van belangrijke buurlanden zoals Duitsland en Frankrijk. Het productiviteitspeil in de verhandelbare diensten verschilt van sector tot sector. Alleen hotel en toerisme, en transport scoren beter dan het Europees gemiddelde. De andere sectoren, w.o. de bank- en verzekeringssector situeren zich op of onder dit gemiddelde. hotel en toerisme Transport EU - 9 = 100 Handel en distributie Overige diensten Communicatie Verzekeringen SECTORALE PRODUCTIVITEIT PER WERKNEMER, BELGIË VERSUS DE EU, 1990 Een index groter dan 100 duidt op een relatief hogere productiviteit dan EU-9. (EU-9 = B, DK, D, E, F, I, L, P, UK). Bron: Europese Commissie, European Economy, Social Europe, Market Services and European Integration: the Challenges for 1990s, no 3, Toerisme, aspect van regionale ontwikkeling Voor heel wat regio's die op het gebied van tewerkstelling minder mogelijkheden bieden binnen de traditionele economische productiesectoren, biedt het toerisme een mogelijke stimulans. Achtergestelde regio's zijn vaak van landelijke aard en hebben ook dikwijls wat te bieden op toeristisch vlak. Toeristische ontwikkeling van dit soort regio's zorgt niet alleen voor een toename in de tewerkstelling, maar beschermt tegelijkertijd het natuurlijk en cultureel erfgoed van de regio in kwestie. Dit laatste is immers een voorwaarde om toeristen aan te trekken. Onder meer het programma Bouwkundig erfgoed en Toerisme in cultureel perspectief van de Koning Boudewijnstichting neemt dit ter harte.

11 8 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE Geraadpleegde beroepsprofielen Visie Voor het opstellen van het opleidingsprofiel werd door de werkgroep uitgegaan van volgende studies: beroepsprofiel toerisme, recreatie en sport, studie 63, beschrijving van het werkveld van de gegradueerde in beheer, toerisme en recreatie. Door beide studies te combineren kon voor het opstellen van het opleidingsprofiel uitgegaan worden van een meer volledige lijst van taken en werkzaamheden die de gegradueerde in beheer, toerisme en recreatie uitvoert in het zeer brede werkveld van de vrijetijdsbesteding en het toerisme. De sterkte van de gegradueerde in beheer, toerisme en recreatie binnen de vrijetijdssector is zijn directe inzetbaarheid als praktijk- en communicatiespecialist. Het werkveld weet hem te waarderen als uitvoerende medewerker met de nodige vaktechnische kennis en vaardigheden om verantwoordelijkheid te kunnen nemen over het geheel van productie en dienstverlening in de sector van het toerisme en de recreatie. Zijn cultuur- en talenkennis, zijn technische kennis en vakkennis, zijn communicatie- en informaticakennis, zijn kennis van faciliteiten en intermediaire operators in binnen- en buitenland, wereldwijd, maken hem gegeerd in de sectoren van de vrijetijds- en ontspanningsindustrie, het congres- en zakentoerisme. Dit verklaart zijn tewerkstelling in een breed gamma van functies en/of beroepen, zowel in de transport- en verblijfssector, als in de vermaaksector. De verwantschap met andere facilitaire diensten zoals banken en verzekeringen maken de potentiële tewerkstelling van afgestudeerden zeer interessant. De vrijetijdsbesteding en het toerisme zijn het voorwerp voor beroepsmatig functioneren van onze afgestudeerden. De hedendaagse ontwikkelingen zijn zo verscheiden, wisselvallig en wispelturig dat een groot aanpassingsvermogen vereist is, een flexibele houding en een permanente leergierigheid van iedere gegradueerde in beheer, toerisme en recreatie in het werkveld. Op korte termijn moet men kunnen overstappen naar nieuwigheden wil men zich economisch niet uit de markt prijzen. Een houding die aldus ook door de hogeschool die de opleiding inricht, moet kunnen worden gehanteerd. Naast het opleidingsprogramma moet de flexibiliteit in het aanbod van specialisatiekeuzepakketten, naar eisen van de arbeidsmarkt, behouden blijven. Enkel op deze manier zal de afgestudeerde zich binnen het werkveld weten te profileren van de beroepsbeoefenaar met enkel secundaire beroepsopleiding die niet beschikt over de gedegen achtergrondkennis. 2.2 Gegevens uit de onderwijswereld Studiegebied, opleidingen en opties Volgens het decreet betreffende de hogescholen in de Vlaamse Gemeenschap van 13 juli 1994 wordt Beheer, Toerisme en Recreatie als basisopleiding ondergebracht bij het studiegebied Handelswetenschappen en Bedrijfskunde. De opleiding van gegradueerde in beheer, toerisme en recreatie bevat geen opties en wordt enkel aangeboden in voltijds hogeschoolonderwijs door volgende hogescholen in Vlaanderen:

12 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE 9 Hogeschool Limburg Departement Handelswetenschappen en Bedrijfskunde Vildersstraat 3B 3500 Hasselt Katholieke Hogeschool Mechelen Departement Coloma Colomalaan Mechelen Erasmushogeschool Brussel Departement Hotel entoerisme Emile Gryzonlaan Brussel Katholieke Hogeschool Brugge-Oostende Departement Handelswetenschappen en Bedrijfskunde Spoorwegstraat Sint-Michiels Hogeschool West-Vlaanderen Departement HIEPSO Renaat De Rudderlaan Kortrijk Aanverwante studiegebieden, opleidingen, opties Binnen de structuur van hogeschoolopleidingen in Vlaanderen kunnen voor kleine deelaspecten van onderstaande opleidingen enige raakpunten met de opleiding gegradueerde beheer, toerisme en recreatie gevonden worden in: studiegebied handelswetenschappen en bedrijfskunde: basisopleidingen gegradueerde hotelbeheer, bedrijfsbeheer, communicatiebeheer, studiegebied onderwijs: opleiding lichamelijke opvoeding, sport en recreatie: optie bewegingsrecreatie, studiegebied sociaal-agogisch werk: sociaal-cultureel werk, volwassenenonderwijs: opleiding toeristisch gids Diploma's en getuigschriften Elke afgestudeerde ontvangt het diploma Gegradueerde in Beheer, Toerisme en Recreatie. Om in de beroepssector te stappen hoefde tot voor enkele jaren niet steeds een opleidingsdiploma en/of bewijs van beroepservaring voorgelegd te worden. Steeds meer bedrijven en overheidsinstellingen vermelden vandaag expliciet het diploma als selectiecriterium.

13 10 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE Recente evoluties in het aantal uitgereikte diploma s Aantal uitgereikte diploma s van gegradueerde in beheer, toerisme en recreatie in Vlaanderen tijdens de laatste 15 jaar, uitgesplitst naar hogeschool. Systematisch neemt het aantal gediplomeerden toe. Een overgrote belangstelling van meisjesstudenten blijft een constante. AANTAL GEDIPLOMEERDEN PER ACADEMIEJAAR EN PER HOGESCHOOL Mechelen Brugge Brussel Hasselt Kortrijk Totaal M V T M V T M V T M V T M V T M V T Totaal Gelijkaardige opleidingen en diploma's in het buitenland Controle naar gelijkaardigheid en gelijkwaardigheid van opleidingen in het buitenland is niet eenvoudig omwille van grote verschillen in hogeschool onderwijssystemen en andere indelingsstructuren van Toerisme, Catering en Hotel Management. Op het niveau hogeschoolonderwijs en universitair onderwijs vinden we het volgende aantal instellingen in Europa: Denemarken : 7 Duitsland : 7 Spanje : 6 Frankrijk : 57 Griekenland : 5 Ierland : 10

14 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE 11 Nederland : 8 Portugal : 11 Verenigd Koninkrijk : 89 Voor meer informatie verwijzen we naar: Directory of Higher Education Institutions in the European Community, second edition, Kogan Page, 120 Pentonville Road, London N1 9JN, ISBN Geografische spreiding van de beroepsactiviteiten in Vlaanderen Het werkveld van de gegradueerde in beheer, toerisme en recreatie spreidt zich over het ganse Vlaamse land, Brussel inbegrepen. Het internationale karakter van het toerisme en de recreatie zorgt tevens voor een groeiende internationale tewerkstelling in alle continenten. Afgezien van bepaalde concentraties vinden we reisbureaus, touroperators, VVV s, Stedelijke diensten voor Toerisme, attractie- en recreatieparken, evenementenbureaus, luchtvaartmaatschappijen, hotelketens en andere facilitaire diensten wijd verspreid. Het is per definitie een erg mobiele sector Geografische spreiding van het opleidingsaanbod in Vlaanderen Zoals reeds eerder vermeld in rubriek wordt de opleiding beheer, toerisme en recreatie in Vlaanderen aangeboden door 5 hogescholen die geografisch goed verspreid liggen op een oost-westas van Hasselt, Mechelen, Brussel, Brugge en Kortrijk. Hogeschool Limburg te Hasselt Katholieke Hogeschool Mechelen te Mechelen Erasmus Hogeschool te Brussel Katholieke Hogeschool Brugge-Oostende te Brugge Hogeschool West-Vlaanderen te Kortrijk Infrastructuur Omwille van de technologische ontwikkelingen (internet, reserveringstechnieken, videotoepassingen, taallabo s, multimedia) en praktijkgerichtheid van de opleiding is het kunnen beschikken over een modern uitgeruste praktijkinfrastructuur erg belangrijk. Enkel dan kunnen de studenten zich ten gronde oefenen in het werken en omgaan met moderne toepassingen van de geavanceerde technologieën. Natuurlijk is het voor de hogeschool vaak financieel onmogelijk om over de modernste uitrustingen allemaal zelf te beschikken. Zo wordt er naast eigen praktijkinfrastructuur van de school steeds gestreefd naar een goede samenwerking met bedrijven en overheidsinstellingen en worden convenanten afgesloten om win-win-situaties te creëren. Deze samenwerking kan er in bestaan, gezamenlijke praktijksessies op te zetten, gespecialiseerde uitrusting en software voor beperkte termijn ter beschikking te stellen of een student voor langere periode bedrijfservaring te laten opdoen tijdens zijn verplichte stageperiode in binnen- of buitenland. De eigen praktijkinfrastructuur van de hogeschool is er nodig om allerhande basishandelingen en vaardigheden aan te leren en/of te verwerven.

15 12 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE Volgende infrastructuur en/of uitrusting behoort bij de praktijkinfrastructuur van desbetreffende hogescholen: taallabo s voor het verwerven van een parate en vaardige internationale talenkennis computerklassen voor de verschillende toepassingen van productkennis en -ontwikkeling, reservaties en dossierbeheer zelfstudiecentrum voor het geïndividualiseerd en gedifferentieerd verwerven van de benodigde vaardigheden auditoria voor multimediatoepassingen mediatheek Kwantitatieve beschrijving van het totaal aantal studenten in de opleiding Totaal aantal studenten die de opleiding van gegradueerde in beheer, toerisme en recreatie volgden tijdens de laatste 15 academiejaren: ACADEMIEJAAR AANTAL STUDENTEN Het totaal aantal studenten die de opleiding volgen blijkt geen noemenswaardige schommelingen te bevatten, maar een zeer geleidelijke en beperkte groei Kwantitatieve beschrijving van de eerstejaarsstudenten van de opleiding volgens SO-vooropleiding, ervaring met HO, geslacht, leeftijd en studiematerialen Deze gegevens werden gehaald uit het doorlichtingsverslag van de opleiding Beheer, toerisme en recreatie van het academiejaar De cijfers zijn afkomstig van de studententelling van 1/12/1996. De doorlichting gebeurde onder het voorzitterschap van Dhr. R. Nijs van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, departement Onderwijs, inspectie Hoger Onderwijs, Koningsstraat 136, 1000 Brussel.

16 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE 13 Eerstejaarsstudenten naar geslacht en leeftijd LEEFTIJD JONGENS MEISJES TOTAAL ,0% 1 0,1% 1 0,1% ,3% ,0% ,2% ,8% ,1% ,8% ,9% ,1% ,0% ,9% 41 5,4% 78 10,2% ,2% 21 2,8% 30 3,9% ,3% 5 0,7% 7 0,9% ,1% 0 0,0% 1 0,1% ,0% 1 0,1% 1 0,1% ,0% 0 0,0% 0 0,0% ,0% 0 0,0% 0 0,0% >27 3 0,4% 0 0,0% 3 0,4% TOTAAL ,7% ,3% 761 Eerstejaarsstudenten naar toelatingsvoorwaarde Aantal eerstejaarsstudenten ASO BSO TSO KSO HO BVR TOTAAL % 2,4% 41,1% 0,8% 0,3% 0,4% Eerstejaarsstudenten naar eerder genoten opleiding Eerstejaarsstudenten zonder andere HO opleiding Eerstejaarsstudenten met andere HO opleiding TOTAAL Eerste inschrijving in de huidige basisopleiding Tweede inschrijving in de huidige basisopleiding Derde inschrijving in de huidige basisopleiding ,8% ,2% ,0% ,3% 26 3,4% ,7% 2 0,3% 0 0,0% 2 0,3%

17 14 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE Examenresultaten per studiejaar 1STE JAAR 2DE JAAR 3DE JAAR TOTAAL Aantal ingeschreven studenten Aantal geslaagden 1ste en 2de zittijd Aantal niet geslaagden 1ste en 2de zittijd Aantal deelgenomen aan examens ,8% ,7% ,4% ,5% 36 11,7% 6 2,1% ,3% ,4% ,6% 1213 Uitval ,7% 5 1,6% 4 1,4% 136 Examenresultaten eerstejaarsstudenten naar vooropleiding Aantal ingeschreven Aantal geslaagd Aantal niet geslaagd Uitval ASO ,9% ,0% 34 8,1% BSO ,8% 12 70,6% 3 17,6% TSO ,6% ,6% 87 27,8% KSO ,7% 3 50,0% 2 33,3% HO ,0% 0 0,0% 0 0,0% BVR ,0% 2 66,7% 1 33,3% TOTAAL Examenresultaten eerstejaars naar vorige studies niet-bis/tris-studenten BIS/TRIS-studenten UNIV Twee cycli Eén cyclus Univ + Twee cycli Univ + Eén cyclus Twee cycli + Eén cyclus Univ + Twee cycli + Eén cyclus Geen ander HO gevolgd Wel ander HO gevolgd Geen ander HO gevolgd Totaal Ingeschreven Geslaagd Niet geslaagd Uitval

18 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE 15 Evolutie inschrijvingen en slaagpercentages 1STE JAAR 2DE JAAR 3DE JAAR ingeschreven geslaagd ingeschreven geslaagd ingeschreven geslaagd Totaal Totaal ingeschreven geslaagd Slaagpercentage 3 studiejaren 3 studiejaren 1ste jaar 2de jaar 3de jaar % 84% 96% % 85% 95% % 87% 96% Reële studieduur De opleiding van de gegradueerde in Beheer, Toerisme en Recreatie wordt aangeboden in een minimale studieperiode van 3 jaar, de praktijkgerichte opleidingsstage inbegrepen. De gemiddelde reële studieduur bedraagt 3,2 jaar. De afwijking met de geprogrammeerde studieduur is klein omwille van het hoog slaagpercentage van 95% in het 2de en 98% in het 3de jaar. Gemiddeld 35% van de niet-geslaagden in het eerste jaar herkansen. In de loop van het eerste jaar en tijdens de respectievelijke examenperiodes is er een relatief grote uitval. Gebrek aan motivatie, verkeerde studiekeuze en het verleidelijk karakter van de opleiding (toerisme, recreatie, vrije tijd) verrassen menig student Inhoudelijke profilering van de opleiding in binnen- en buitenland Gegradueerde in beheer, toerisme en recreatie Een driejarige graduaatopleiding die tegelijkertijd algemeen vormend, gespecialiseerd, technisch en praktijkgericht is, binnen de sectoren toerisme, recreatie en vrijetijdsvoorzieningen. Inclusief een langdurige bedrijfsstage in binnen- of buitenland in een 10-tal verschillende sectoren van organisatie, bemiddeling, vervoer, verblijf, vermaak, contracting, e.a. Studiedomeinen: Algemene vorming: talen, communicatieve vaardigheden, informatica, cultuurgeschiedenis, vrijetijdsethiek. Economische vorming: economie, boekhouden, betaalverkeer, bedrijfsbeleid, bedrijfseconomie, statistiek en marktonderzoek, marketing. Toegepaste vorming: toeristische vrijetijdsgeografie, recreatieleer, vrijetijdsbeleid, organisatie en wetgeving van het internationaal toerisme, ticketing en tarificatie, animatie, reisbegeleiding en reisverzekering.

19 16 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE 2.3 Verantwoording van de opleiding en relevantie van het opleidingsprofiel Uit tal van teksten, studies, congressen, colloquia en dies meer blijkt overduidelijk dat de toeristisch-recreatieve sector aan een opmars begonnen is die niet meer te stuiten is en dat de sector tegen het begin van de volgende eeuw zelfs zal verdubbelen in bedrijvigheid en omzet. In een rapport van Toerisme Vlaanderen naar aanleiding van een congres dat de naam droeg Toerisme Vlaanderen 2002 en waarvan het werkdocument, genaamd Sociaal-economische betekenis van het toerisme in Vlaanderen, een neerslag is, staat o.a. dat de toeristische besteding in Vlaanderen en Brussel ongeveer 140 miljard frank bedraagt. De inkomensvorming uit toeristische investeringen in Vlaanderen beloopt 91 miljard frank en dan heeft men het enkel over toeristische activiteiten in de enge zin van het woord, m.a.w. de toeleveringsactiviteiten zoals bvb autocarbouw, accommodatiebouw en vele andere zijn daar niet bijgerekend. Uit hetzelfde document blijkt dat de directe werkgelegenheid binnen de toeristische activiteit in de enge zin van het woord meer dan eenheden bedraagt uitgedrukt in voltijdse banen en eenheden binnen toeristische activiteit in de brede zin van het woord. Het rapport stelt letterlijk dat de toeristische sector behoort tot de groep van de toonaangevende sectoren van de Vlaamse economie. Verder stelt het rapport dat de overheidsontvangsten (belastingen en sociale zekerheid) 41,7 miljard bedragen als gevolg van toeristische bestedingen. In zijn ultieme besluit poneert hetzelfde rapport dat de toeristische arbeidsmarkt een sterke groei van de werkgelegenheid verzekert. Dit betekent automatisch dat er meer jonge mensen nodig zijn met een hogere opleiding terzake om die expansie in al zijn facetten op te vangen en te sturen. We lezen er verder in dat de toeristische sector zich uitstekend leent tot deeltijdse arbeid en dat een groot aantal vrouwelijke werkkrachten er aan hun trekken komen. We willen hieraan toevoegen dat het belangrijkste voor het beroepenveld het volgende blijft: de gedegen kennis, geoefende vaardigheid en de veelzijdige toepassing van reserveringstechnieken in de toeristische en recreatieve bedrijven en diensten. Het moet dan ook de continue doelstelling zijn van de basisopleiding, die reeds meer dan 30 jaar bestaat, om de moeilijke en wereldwijde industrie van toerisme en recreatie te blijven voorzien van competente medewerkers. De gigantische ontwikkeling en diversiteit van de gehele sector verklaren ook de noodzaak om, naast een basisopleiding, te diversifiëren via keuzepakketten, voortgezette opleidingen en posthogeschoolvorming.

20 OPLEIDINGSPROFIEL BEHEER, TOERISME EN RECREATIE 17 3 HET OPLEIDINGSPROFIEL 3.1 Exacte benaming opleiding Studiegebied: Handelswetenschappen en Bedrijfskunde. Opleiding: Beheer, Toerisme en Recreatie. 3.2 Globale omschrijving van de opleiding Door de aard van het beroepenveld, zoals bevestigd in de beroepsprofielen, is de opleiding tot gegradueerde Beheer Toerisme en Recreatie opgebouwd rond drie fundamentele pijlers: het talenonderwijs, het economisch onderricht, de specifiek beroepsgebonden vorming. Deze drie pijlers zijn in dit opleidingsprofiel verspreid over acht functionele gehelen. Daarbij gelden een aantal operationele principes. 1 Vanwege de aard van de sector zelf, komen in de opleiding zowel commerciële als dienstverlenende vaardigheden en attitudes aan bod, ondersteund door een grondige productkennis en ruime administratieve vaardigheden. 2 De opleiding biedt een weloverwogen evenwicht tussen kennis (theoretische vorming) en vaardigheden (praktische vorming). De beroepsgebonden onderdelen van de opleiding bereiden de student rechtstreeks voor op de job, maar ook in de onderdelen die tot de twee andere pijlers behoren, wordt gefocust op het vakgebied, zodat zij behalve algemeen vormend vooral ook beroepsvoorbereidend zijn. Zo genereert de opleiding haar dwingend beroepsgerichte karakter terwijl de polyvalente dimensie behouden blijft. 3 Er worden tevens een gedragscode en attitudes, die overeenstemmen met de hedendaagse eisen van de sector, meegegeven. Die zijn gecentreerd rond de enerzijds commerciële en anderzijds dienstverlenende aard van de toeristische en recreatieve sector. 3.3 Het beroepsgericht opleidingsprofiel Bijeenbrengen van de relevante beroepsprofielen Het opleidingsprofiel sluit aan bij het beroepsprofiel Toerisme, Recreatie en Sport Studie 63 dat werd samengesteld door de sectorcommissie bestaande uit vertegenwoordigers van de vijf Vlaamse hogescholen en de vertegenwoordigers van de socio-economische wereld. Dit werd na voltooiing ter goedkeuring voorgelegd aan de medewerkers uit de verschillende werkvelden, de respectievelijke beroepsfederaties, de voorzitters van de technische comités van Toerisme Vlaanderen en de administrateur-generaal van Toerisme Vlaanderen. Het beroepsprofiel behoort tot het type A. De taken zijn dus geclusterd volgens het hiërarchisch systeem typefunctie/deelfunctie/taak.

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde Hoger Beroepsonderwijs Modulaire opleiding Gids BO HB 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 17 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

STUDIE 86 OPLEIDINGSPROFIEL. nautische wetenschappen

STUDIE 86 OPLEIDINGSPROFIEL. nautische wetenschappen STUDIE 86 OPLEIDINGSPROFIEL nautische wetenschappen OPLEIDINGSPROFIEL nautische wetenschappen studiegebied : industriële wetenschappen & technologie basisopleiding : 1C nautische wetenschappen (opleiding

Nadere informatie

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde Hoger Beroepsonderwijs Modulaire opleiding Reisleider BO HB 002 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 17 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

STUDIE 153 OPLEIDINGSPROFIEL. Automechanica

STUDIE 153 OPLEIDINGSPROFIEL. Automechanica STUDIE 153 OPLEIDINGSPROFIEL Automechanica OPLEIDINGSPROFIEL Automechanica studiegebied : industriële wetenschappen en opleiding optie sector technologie : mechanica : automechanica : metaal-elektriciteit-kunststoffen

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BIBLIOTHEEK-, ARCHIEF- EN DOCUMENTATIEKUNDE

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BIBLIOTHEEK-, ARCHIEF- EN DOCUMENTATIEKUNDE Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BIBLIOTHEEK-, ARCHIEF- EN DOCUMENTATIEKUNDE Opleiding Initiatie Bibliotheek-, Documentatie- en Informatiekunde BO BD 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 15 Inhoud

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003. Academiejaar 2003-2004

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003. Academiejaar 2003-2004 B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003 Academiejaar 2003-2004 Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap departement Onderwijs Inhoudsopgave Hoger onderwijs

Nadere informatie

PROJECT BESTEMMING REISLEIDER EUROPA

PROJECT BESTEMMING REISLEIDER EUROPA MODULE PROJECT BESTEMMING REISLEIDER EUROPA Afstudeerrichting: reisleider Code: 25 Academiejaar: vanaf 2014-2015 Niveau: specialisatiemodule Periode binnen het modeltraject: semester 1 Start binnen de

Nadere informatie

REISBUREAU INHOUDSOPGAVE

REISBUREAU INHOUDSOPGAVE REISBUREAU INHOUDSOPGAVE Inleiding... 2 Aan het werk... 2 Klemtonen van de opleiding... 3 Onderwijskundige aanpak... 3 Programmagids... 4 Studiemateriaal... 4 Lessenrooster... 5 Stage & afstudeerproject...

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Opleiding Bedrijfsbeheer BO HA 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 3 1.2 Inhoud... 3 1.3

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME Opleiding Medewerker reisbureau/touroperator BO TO 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 20 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september

Nadere informatie

Advies over het voorstel van onderwijskwalificatie graduaat in het winkelmanagement

Advies over het voorstel van onderwijskwalificatie graduaat in het winkelmanagement Algemene Raad 20 december 2012 AR-AR-ADV-010 Advies over het voorstel van onderwijskwalificatie graduaat in het winkelmanagement Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219 42 99

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 F 050 38 11 71 www.howest.be Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2013-2014 Inhoud Doel

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL RLLL/EXT/ADV/006bijl7 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Zwevende module Communicatie, telefonie en onthaal in een 3 e vreemde taal (Ontwerp) Bijlage bij Vlor-advies Pagina 1 van 7 Inhoud

Nadere informatie

Exameneisen module I: 1. Weet hoe een klant te benaderen en kan inspelen op klanten en diens wensen. 2. Kent het vakjargon binnen de reisbranche en

Exameneisen module I: 1. Weet hoe een klant te benaderen en kan inspelen op klanten en diens wensen. 2. Kent het vakjargon binnen de reisbranche en Exameneisen module I: 1. Weet hoe een klant te benaderen en kan inspelen op klanten en diens wensen. 2. Kent het vakjargon binnen de reisbranche en kan dit toepassen en uitleggen. 3. Heeft kennis van de

Nadere informatie

STUDIE 63 BEROEPSPROFIEL. toerisme, recreatie en sport

STUDIE 63 BEROEPSPROFIEL. toerisme, recreatie en sport STUDIE 63 BEROEPSPROFIEL toerisme, recreatie en sport BEROEPSPROFIEL toerisme, recreatie en sport (m/v) sector : toerisme, recreatie en sport studiegebied : handelswetenschappen & bedrijfskunde opleiding

Nadere informatie

Provinciaal Handels- en Taalinstituut

Provinciaal Handels- en Taalinstituut Provinciaal Handels- en Taalinstituut Henleykaai 83 9000 GENT tel. 09 267 12 10 fax 09 267 12 11 Secundair-na-Secundair van de 3 de graad tso 3 de graad TOERISME en ORGANISATIE (studiegebied Toerisme)

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure SECRETARIAAT-TALEN (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting TSO Secretariaat-Talen iets

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2012-2013 Inhoud Doel van de opleiding Situering van de opleiding Onderwijsvormen Onderwijsorganisatie

Nadere informatie

PROFIELEN in het HOGER ONDERWIJS. Jef C. Verhoeven

PROFIELEN in het HOGER ONDERWIJS. Jef C. Verhoeven PROFIELEN in het HOGER ONDERWIJS Jef C. Verhoeven Centrum voor Onderwijssociologie KU Leuven 26 februari 2004 Profielen Hoger Onderwijs 2004 1 ONDERZOEKSVRAGEN Waarin verschilt het opleidings- en beroepsprofiel

Nadere informatie

STUDIEGEBIED HANDEL (bso)

STUDIEGEBIED HANDEL (bso) (bso) Tweede graad... Kantoor Derde graad Kantoor Kantooradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) Studierichting Kantoor de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Interesse voor werken met

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL RLLL/EXT/ADV/006bijl6 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Opleiding Telefonist-receptionist BO HA 004 (Ontwerp) Opleidingsprofiel Volwassenenonderwijs Handel Telefonist-Receptionist Versie

Nadere informatie

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

Het ondersteunen en mee uitvoeren van de boekhouding alsook het voeren van een verantwoord aankoopbeleid.

Het ondersteunen en mee uitvoeren van de boekhouding alsook het voeren van een verantwoord aankoopbeleid. - LOCHRISTI FUNCTIEBESCHRIJVING AFDELING: DIENST: FUNCTIEBENAMING: FINANCIELE DIENST FINANCIELE DIENST-ECONOMAAT econoom-boekhouder 1. Plaats in de organisatie De econoom-boekhouder werkt onder leiding

Nadere informatie

STUDIE 46 OPLEIDINGSPROFIEL. elektromechanica algemeen

STUDIE 46 OPLEIDINGSPROFIEL. elektromechanica algemeen STUDIE 46 OPLEIDINGSPROFIEL elektromechanica algemeen bedrijfsmechanisatie elektromechanisatie klimatisatie medische instrumentatie meet- en regeltechniek onderhoudstechnieken OPLEIDINGSPROFIEL elektromechanica

Nadere informatie

STUDIE 167 OPLEIDINGSPROFIEL

STUDIE 167 OPLEIDINGSPROFIEL STUDIE 167 OPLEIDINGSPROFIEL mechanica OPLEIDINGSPROFIEL mechanica sector : metaal-elektriciteitkunststoffen studiegebied : industriële wetenschappen & technologie opleiding : mechanica optie : mechanica

Nadere informatie

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen.

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen. VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

ADVIES. Raad Volwassenenonderwijs. 24 mei 2005 RVOL/MDR/ADV/015

ADVIES. Raad Volwassenenonderwijs. 24 mei 2005 RVOL/MDR/ADV/015 ADVIES Raad Volwassenenonderwijs 24 mei 2005 RVOL/MDR/ADV/015 Advies over modulaire opleidingen in het studiegebied Boekbinden van het secundair OSP, in uitvoering van artikel 15 van het decreet volwassenenonderwijs

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ADMINISTRATIEF MEDEWERKER EXPEDITIE

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ADMINISTRATIEF MEDEWERKER EXPEDITIE OPLEIDINGENSTRUCTUUR ADMINISTRATIEF MEDEWERKER EXPEDITIE 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) POLYVALENT BEDIENDE Beroepsprofiel (SERV/CEVORA, juni

Nadere informatie

Overzicht van de behoeften aan wetenschappelijke en technologische beroepen

Overzicht van de behoeften aan wetenschappelijke en technologische beroepen Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Overzicht van de behoeften aan wetenschappelijke en technologische beroepen 7 Juli 2010 Stéphane THYS Coördinator Opzet van de presentatie Studenten in wetenschappelijke

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG RLLL/EXT/ADV/006bijl18 Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG Opleiding Kaderopleiding Nursing voor Gegradueerde/Bachelor Verpleegkunde of Vroedkunde: Algemene Verzorgingsinstellingen GZ 001

Nadere informatie

Functiebeschrijving Niveau C1-C3 Leidinggevend

Functiebeschrijving Niveau C1-C3 Leidinggevend Ploegbaas Techniek en inrichting Functiebeschrijving Niveau C1-C3 Leidinggevend 1. IDENTIFICATIEGEGEVENS AFDELING TERRITORIUM DIENST INFRASTRUCTUUR SUBDIENST CEL GEBOUWEN FUNCTIE GENERIEKE FUNCTIETITEL

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG RLLL/EXT/ADV/006bijl16 Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG Opleiding Kaderopleiding Nursing voor Gegradueerde/Bachelor Verpleegkunde: Psychiatrie en Geestelijke gezondheidszorg GZ003 (ontwerp)

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zitting 2008-2009 25 maart 2009 ONTWERP VAN DECREET betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zie: 2158 (2008-2009) Nr. 1: Ontwerp van decreet 5571 OND 2 AMENDEMENT Nr. 1 Artikel 7 In a), tweede

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Katholieke Universiteit Leuven. 09 december 2003- AWI Meeting. Steunpunt Toerisme en Recreatie

Katholieke Universiteit Leuven. 09 december 2003- AWI Meeting. Steunpunt Toerisme en Recreatie Katholieke Universiteit Leuven 09 december 2003- AWI Meeting Steunpunt Toerisme en Recreatie Wetenschappelijk - beleidsondersteunend onderzoek domein toerisme & recreatie Prioriteiten = dataverzameling,

Nadere informatie

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Regionale infokantoren algemene resultaten Onderzoek uitgevoerd door Guidea in samenwerking met Toerisme Vlaanderen 1 Doelstellingen en Methodologie 3 1 Achtergrond

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147- Vlaams Parlement Vragen en Antwoorden Nr.2 November 2008 47 VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTERPRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

Hotels - cijfermatige trends (tot 2013)

Hotels - cijfermatige trends (tot 2013) Hotels - cijfermatige trends (tot 2013) 1 Inhoudsopgave Gebruikte termen... 4 Methodologie... 6 1. Commerciële logies in Vlaanderen... 8 1.1. Vlaanderen... 8 1.1.1. Evolutie aantal aankomsten en overnachtingen

Nadere informatie

Hoofd Vrije Tijd (A1a-A3a)

Hoofd Vrije Tijd (A1a-A3a) A. Algemene toelatingsvoorwaarden Hoofd Vrije Tijd (A1a-A3a) een gedrag vertonen dat in overeenstemming is met de eisen van de functie waarvoor men solliciteert de burgerlijke en politieke rechten genieten

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING Opleiding Schoenmaker-ontwerper BO LB 03 Versie {1.0} BVR Pagina 1 van 12 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2011 1

Nadere informatie

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven 1. Referentie Referentie Duqué, H. (1998). Zittenblijven en schoolse vertraging in het Vlaams onderwijs. Een kwantitatieve analyse 1996-1997. Onuitgegeven onderzoeksrapport, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap,

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ADMINISTRATIEF MEDEWERKER KMO

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ADMINISTRATIEF MEDEWERKER KMO OPLEIDINGENSTRUCTUUR ADMINISTRATIEF MEDEWERKER KMO 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) POLYVALENT BEDIENDE Beroepsprofiel (SERV/CEVORA, juni 2003)

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME Opleiding Toeristisch Receptionist BO TO 002 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 25 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 4 1.2 Inhoud...

Nadere informatie

Advies over de voorstellen van opleidingsprofielen voor het secundair volwassenenonderwijs

Advies over de voorstellen van opleidingsprofielen voor het secundair volwassenenonderwijs Raad Levenslang en Levensbreed Leren 28 april 2015 RLLL-RLLL-ADV-14-15-005 Advies over de voorstellen van opleidingsprofielen voor het secundair volwassenenonderwijs Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG Opleiding Kaderopleiding Nursing BO GZ 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 15 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 4 1.2 Inhoud...

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL RLLL/EXT/ADV/006bijl5 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Opleiding Bedrijfsbeheer BO HA 001 (Ontwerp) Bijlage bij het Vlor-advies Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

STUDIE 57 OPLEIDINGSPROFIEL. hout

STUDIE 57 OPLEIDINGSPROFIEL. hout STUDIE 57 OPLEIDINGSPROFIEL hout OPLEIDINGSPROFIEL hout sector : bouw-hout-decoratie studiegebied : industriële wetenschappen & technologie opleiding : hout beroep : technisch manager hout Sectorcommissie

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2011 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Opleiding Telefonist-receptionist BO HA 004 Pagina 1 van 11 Inhoud 1 Opleiding...3 1.1 Relatie

Nadere informatie

Toerisme in Kerncijfers editie 2013

Toerisme in Kerncijfers editie 2013 Toerisme in Kerncijfers editie 2013 Toerisme in kerncijfers is het kleine broertje van onze jaarlijkse publicatie Toerisme in cijfers. In één oogopslag willen we hierin de belangrijkste trends en bevindingen

Nadere informatie

STUDIE 67 OPLEIDINGSPROFIEL. landbouw en biotechnologie (1C)

STUDIE 67 OPLEIDINGSPROFIEL. landbouw en biotechnologie (1C) STUDIE 67 OPLEIDINGSPROFIEL landbouw en biotechnologie (1C) OPLEIDINGSPROFIEL landbouw & biotechnologie (1C) sector studiegebied opleiding beroep : land- en tuinbouw : biotechniek : kandidaat industrieel

Nadere informatie

De positie van de autocar op de Belgische reismarkt

De positie van de autocar op de Belgische reismarkt De positie van de autocar op de Belgische reismarkt September 215 Inhoud Marktevoluties inzake het gebruik van de autocar als transportmiddel bij: 1. lange vakanties 2. korte vakanties 3. enkele reisproducten

Nadere informatie

O.C.M.W.-LOCHRISTI FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIE WZC. 1. Plaats in de organisatie

O.C.M.W.-LOCHRISTI FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIE WZC. 1. Plaats in de organisatie O.C.M.W.-LOCHRISTI FUNCTIEBESCHRIJVING AFDELING: DIENST: FUNCTIEBENAMING: WOONZORGCENTRUM ADMINISTRATIE WZC Administratief medewerker WZC 1. Plaats in de organisatie De administratief medewerker werkt

Nadere informatie

STUDIE 160 OPLEIDINGSPROFIEL. Opleiding elektriciteit Optie elektriciteit

STUDIE 160 OPLEIDINGSPROFIEL. Opleiding elektriciteit Optie elektriciteit STUDIE 160 OPLEIDINGSPROFIEL Opleiding elektriciteit Optie elektriciteit OPLEIDINGSPROFIEL elektriciteit studiegebied : industriële wetenschappen en technologie opleiding : elektriciteit optie : elektricteit

Nadere informatie

Het ondersteunen en mee uitvoeren van de boekhouding alsook het voeren van een verantwoord aankoopbeleid.

Het ondersteunen en mee uitvoeren van de boekhouding alsook het voeren van een verantwoord aankoopbeleid. O.C.M.W.- LOCHRISTI FUNCTIEBESCHRIJVING AFDELING: DIENST: FUNCTIEBENAMING: FINANCIELE DIENST FINANCIELE DIENST-ECONOMAAT econoom-boekhouder 1. Plaats in de organisatie De econoom-boekhouder rapporteert

Nadere informatie

Functiebeschrijving. Deskundige Personeelsdienst

Functiebeschrijving. Deskundige Personeelsdienst Functiebeschrijving 1. FUNCTIETITEL Deskundige Personeelsdienst 2. GLOBAAL DOEL VAN DE FUNCTIE Zorgt voor de uitwerking, coördinatie en administratieve afhandeling van het personeelsbeleid van het bestuur

Nadere informatie

Recreatie en Toerisme

Recreatie en Toerisme 12 Groningen, Hoogeveen, Hardenberg 2012-2013 Recreatie en Toerisme www.alfa-college.nl Jouw opleiding volg je bij het Alfa-college Het Alfa-college is het christelijk regionaal opleidingencentrum voor

Nadere informatie

Boxenoverzicht LINK2 Handel & Administratie Versie juni 2008

Boxenoverzicht LINK2 Handel & Administratie Versie juni 2008 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 03 02 02 03 04 05 06 07 03 HA/K/1 0 0 Oriëntatie op handel en administratie SE SE SE HA/K/1 x x Uitwerking eindtermen: zie Handreiking SLO x x x x x x x x x x x x x

Nadere informatie

Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening

Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening 1 Actuele situatie OCMW Steenokkerzeel begeleidt al vele jaren cliënten met financiële problemen. Vaak wordt een financieel

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZ/11/043 ADVIES NR 10/23 VAN 5 OKTOBER 2010, GEWIJZIGD OP 5 APRIL 2011, BETREFFENDE HET MEEDELEN VAN ANONIEME

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE RLLL/EXT/ADV/006bijl26 Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Opleiding Openbare Werken IT 005 (Ontwerp) Bijlage bij Vlor-advies Pagina 1 van 16 Inhoud Vlaams Ministerie

Nadere informatie

Wat is Westtoer? autonoom provinciebedrijf (apb) toerisme- en recreatiebeleid West-Vlaanderen West-Vlaanderen 4 toeristische regio s

Wat is Westtoer? autonoom provinciebedrijf (apb) toerisme- en recreatiebeleid West-Vlaanderen West-Vlaanderen 4 toeristische regio s Wat is Westtoer? autonoom provinciebedrijf (apb) toerisme- en recreatiebeleid West-Vlaanderen West-Vlaanderen 4 toeristische regio s Brugge en het Brugse Ommeland De Kust De Leiestreek De Westhoek Organogram

Nadere informatie

De recreatieve verblijfs- en dagtoerist in Leuven

De recreatieve verblijfs- en dagtoerist in Leuven Kunststedenonderzoek De recreatieve verblijfs- en dagtoerist in 3 december 2012 @CentNijs Onderzoek: samenwerking tussen Toerisme Vlaanderen en de Vlaamse kunststeden regionale economie lokale economie

Nadere informatie

Recreatie en Toerisme

Recreatie en Toerisme Groningen, Hoogeveen, Hardenberg 13 2014-2015 Recreatie en Toerisme www.alfa-college.nl Jouw opleiding volg je bij het Alfa-college Het Alfa-college is het christelijk regionaal opleidingencentrum voor

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002 STUDIEGEBIED ICT Modulaire opleiding Informatica: AO IC 002 Versie 2.0 BVR Pagina 1 van 21 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 4 1.1 Korte beschrijving... 4 1.1.1 Inhoud... 4 1.1.2 Modules... 4 1.1.3 Niveau en

Nadere informatie

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde Hoger Beroepsonderwijs Modulaire opleiding Hotel- en BO HB 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 26 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Dossier- en gegevensbeheerder Economische Migratie

Functiebeschrijving: Dossier- en gegevensbeheerder Economische Migratie Functiebeschrijving: Dossier- en gegevensbeheerder Economische Migratie Functiefamilie dossierbeheerder externe aanvragen Voor akkoord Naam leidinggevende(n) Datum + handtekening Vincent Vandenameele Frank

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur audit

Functiebeschrijving: Directeur audit Functiebeschrijving: Directeur audit Functiefamilie Controle en audit functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context van de functie 1.1.

Nadere informatie

Officemanager FUNCTIE-INFORMATIE

Officemanager FUNCTIE-INFORMATIE Officemanager FUNCTIE-INFORMATIE Functienaam Officemanager Codering Organisatie Stichting Openbaar Onderwijs Bonaire Salarisschaal 6 Indelingsniveau IIIb Werkterrein Onderwijsproces>onderwijsorganisatie

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

ECTS-fiche. HBO5 Werkplekleren productieautomatisering Code 7392 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100 %

ECTS-fiche. HBO5 Werkplekleren productieautomatisering Code 7392 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100 % ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Elektro-mechanica HBO5 Module Werkplekleren productieautomatisering Code 7392 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling Vereiste

Nadere informatie

Voor wie? Meetingbureaus in België en het buitenland Zakenreisbureaus en beroepsfederaties Autoverhuur Logiesbedrijven Transportbedrijven...

Voor wie? Meetingbureaus in België en het buitenland Zakenreisbureaus en beroepsfederaties Autoverhuur Logiesbedrijven Transportbedrijven... ONDERZOEKSVOORSTEL Doel? Wat krijgt u? In kaart brengen en opvolgen van het profiel en gedrag van de Belgische zakenreiziger: Grootte van de Belgische zakenreismarkt (aantal reizen, overnachtingen, bestedingen)

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME Opleiding Host/hostess op een Toeristische Bestemming BO TO 001 bestemming - Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 27 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING RLLL-RLLL-EXT-ADV-002bijl19 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING Opleiding BO LB 01 (Ontwerp) Versie {1.0} Ontwerp Pagina 1 van 11 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

Toerisme in het Meetjesland

Toerisme in het Meetjesland studienamiddag Toerisme, economische troef voor het Meetjesland!? 27 maart 2007 Toerisme in het Meetjesland Voorstelling Situatieanalyse Els De Groote Coördinator research & planning Toerisme Oost-Vlaanderen

Nadere informatie

AFDELING Hotel en hotelbedrijf. Grootkeukenverantwoordelijke

AFDELING Hotel en hotelbedrijf. Grootkeukenverantwoordelijke VADEMECUM AFDELING Hotel en hotelbedrijf Grootkeukenverantwoordelijke CVO Elishout COOVI Pagina 1 1. Beroepsprofiel: De Grootkeukenverantwoordelijke heeft de leiding over de grootkeukenequipe. Hij werkt

Nadere informatie

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 8 december 2006 STUDIEGEBIED MODE. Modulaire opleiding Mode- en textielverkoop BO MO 021

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 8 december 2006 STUDIEGEBIED MODE. Modulaire opleiding Mode- en textielverkoop BO MO 021 STUDIEGEBIED MODE Modulaire opleiding Mode- en textielverkoop BO MO 021 Versie 1.0 DEF Pagina 1 van 9 Inhoud Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 8 december 2006 1 Deel 1 Opleiding... 3 1.1 Korte beschrijving...

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Financieel Medewerker Aanmoedigingspremies

Functiebeschrijving: Financieel Medewerker Aanmoedigingspremies Functiebeschrijving: Financieel Medewerker Aanmoedigingspremies Functiefamilie dossierbeheerder externe aanvragen Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Lieve Cornelis, diensthoofd Ann Van

Nadere informatie

AANVRAAG TOT INSCHRIJVING OP HET TABLEAU VAN DE INTERNE BOEKHOUDERS BIBF

AANVRAAG TOT INSCHRIJVING OP HET TABLEAU VAN DE INTERNE BOEKHOUDERS BIBF PASFOTO (geen nietjes) Ik, ondergetekende: vraag in toepassing van artikel 52 ter van de Wet van 22 april 1999 mijn inschrijving op het tableau van de interne boekhouders, zoals bijgehouden door het Beroepsinstituut

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 3.1 Controle/audit

FUNCTIEFAMILIE 3.1 Controle/audit Doel van de functiefamilie Ter plaatse bij derden de naleving van reglementeringen, normen, ed controleren of interne audit uitvoeren hierover te rapporteren zodat de gepaste acties kunnen ondernomen worden

Nadere informatie

Dag van de Wiskunde 22/11/2008

Dag van de Wiskunde 22/11/2008 Dag van de Wiskunde Statistiek op KATHO Ann Vanmarcke Statistiek in Bedrijfsmanagement Overgang SO-HO Statistiek op KATHO Statistiek op KATHO 1 STUDIEGEBIED BIOTECHNIEK» Bachelor in de Agro- en Biotechnologie

Nadere informatie

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap vrijdag 5 mei 2006 STUDIEGEBIED BOUW

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap vrijdag 5 mei 2006 STUDIEGEBIED BOUW STUDIEGEBIED BOUW Secundair volwassenenonderwijs Modulaire opleiding Dakdekker metalen dak BO BW 027 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 9 Inhoud Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap vrijdag 5 mei 2006 1 Deel

Nadere informatie

Toerisme voor iedereen in Picardië: het label Tourisme et Handicap

Toerisme voor iedereen in Picardië: het label Tourisme et Handicap Toerisme voor iedereen in Picardië: het label Tourisme et Handicap I. Inventaris, context en achtergrond Vrij op vakantie kunnen gaan en sport en recreatie bedrijven is een zeer belangrijke factor voor

Nadere informatie

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 3 de graad ASO

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 3 de graad ASO Economie-Moderne Talen Economie Moderne Talen natuurwetenschappen 2 2 Duits 3 3 Engels 3 3 Frans 4 4 economie 5 5 wiskunde 3 3 In deze studierichting wordt inzicht in het economisch gebeuren gecombineerd

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Opleiding Polyvalent Verkoper BO HA 008 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 13 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 4 1.2 Inhoud...

Nadere informatie

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE ACADEMISCH PROGRAMMA POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE INHOUD POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT MODULE FISCALE RECHTSVAKKEN Pagina 2 tot 7 POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT SUMMERSCHOOL

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 De grafische sector in West-Vlaanderen Foto: : Febelgra Jens Vannieuwenhuyse sociaaleconomisch beleid, WES De grafische sector is zeer divers. Grafische bedrijven

Nadere informatie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie Uittreksel uit het visitatierapport biomedische laboratoriumtechnologie voedings- en dieetkunde, 15 december 2008 Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische

Nadere informatie