8. Mobiel bellen. 8. Mobiel bellen. oorsuizingen, pijn in het hoofd en aan het oor aan de zijde van het bellen en andere

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "8. Mobiel bellen. 8. Mobiel bellen. oorsuizingen, pijn in het hoofd en aan het oor aan de zijde van het bellen en andere"

Transcriptie

1 8. MOBIEL BELLEN 8. Mobiel bellen 8. Mobiel bellen 8.1. Risico s rond mobiel bellen 8.1. Risico s rond mobiel bellen Wie mobieltje of smartphone gebruikt zou zich zorgen moeten maken, want sterkere stoorbron is nauwelijks nkbaar. De meeste mensen lijken er g last te hebben, Wie maar mobieltje sommigen of smartphone wel: ze gebruikt rapporteren zou zich dat zorgen ze duizelig moeten worn, maken, want hoofdpijn sterkere krijgen, stoorbron is nauwelijks nkbaar. De meeste mensen lijken er g last te hebben, maar oorsuizingen, pijn in hoofd en aan oor aan zij bellen en anre sommigen wel: ze rapporteren dat ze duizelig worn, hoofdpijn krijgen, oorsuizingen, pijn in hinr. hoofd Wellicht en aan is oor aan kwestie zij graduele bellen en gevoeligheid: anre hinr. Wellicht heeft is er veel last, kwestie anr graduele merkt gevoeligheid: (nog) niet. heeft er veel last, anr merkt (nog) Veel niet. mensen zijn beducht voor negatieve invloed zendmasten in hun omgeving en Veel doen mensen er veel zijn aan beducht om voor die masten negatieve weg invloed te krijgen, zendmasten of zich tegen in hun omgeving straling er en te beschermen. doen er veel aan Maar om wie die masten veel mobiel weg te krijgen, belt zou of zich moeten tegen straling realiseren er dat te beschermen. veldsterkte Maar wie mobieltje veel mobiel heel belt wat zou groter zich moeten is dan realiseren die dat zendmasten veldsterkte op enige mobieltje afstand. Tabel 8-1 heel laat wat zien groter hoe is dan sterk die hoogfrequente zendmasten op veln enige afstand. zijn op Tabel verschillen 8-1 laat zien afstann hoe sterk hoogfrequente veln zijn op afstann af 10 cm telefoon en verr weg. Nog telefoon. Dichter bij hoofd zullen waarn nog hoger liggen en dicht in buurt dichter bij hoofd zullen waarn nog hoger liggen en dicht in buurt komen wat komen als gevaarlijk wat geldt, als gevaarlijk volgens geldt, ICNIRP volgens normen. Zou ICNIRP men vlak normen. voor Zou GSM men zenr vlak staan, voor GSM op 3 m zenr afstand, staan, dan is op men 3 m blootgesteld afstand, dan aan is men veld blootgesteld 61 V/m! Aan aan hoofd veld bij 61 V/m! Aan mobieltje hoofd is dat bij niet veel mobieltje minr. Zelfs is dat op 4 niet m afstand veel minr. mobieltje Zelfs op is 4 m veldsterkte afstand nog mobieltje 2,7 V/m. Ter is informatie: veldsterkte metingen nog 2,7 V/m. GSM Ter veln informatie: door metingen Agentschap Telecom GSM veln geven door waar Agentschap zeln Telecom meer dan geven 3 V/m in Nerland. waar Velen zeln vinn meer dat te dan hoog 3 V/m en ijveren in Nerland. voor Velen regeling vinn die dat maakt te hoog dat en meetwaarn ijveren voor onr 0,6 regeling V/m zoun die maakt moeten dat blijven. meetwaarn Dat is onr waar 0,6 die V/m ook zoun Cindy Sage moeten en David blijven. Carpenter, Dat is woordvoerrs waar die ook BioInitiative Cindy Sage Report, en David Carpenter voorstellen. (2009), Bellen woordvoerrs met mobieltje komt er dus BioInitiative op neer dat Report, men akkoord voorstellen. gaat met Bellen feit met dat men zichzelf en ier binnen straal 4 meter blootstelt aan veldsterkte die mobieltje komt er dus op neer dat men akkoord gaat met feit dat men zichzelf men in omgeving zendmasten onacceptabel hoog vindt. In die instelling klopt dus iets en niet. ier binnen straal 4 meter blootstelt aan veldsterkte die men in omgeving zendmasten onacceptabel hoog vindt. In die instelling klopt dus iets niet. Tabel 8-1. Velddichthen op verschillen afstann mobieltje-in-gesprek, ver weg zendmast - Op 10 cm: µw/m 2 27,5 V/m - Op 30 cm: µw/m 2 12,3 V/m - Op 100 cm: µw/m 2 2,7 V/m Op 400 cm : µw/m 2 2,7 V/m Het Het is is daarom onbegrijpelijk dat dat zo weinig zo weinig mensen mensen doordrongen doordrongen zijn zijn feit dat bellen feit dat bellen met met mobiele mobiele telefoon telefoon onverantwoord onverantwoord is: voor zichzelf is: voor en voor zichzelf memens en voor (passagier) memens (passagier) binnen straal binnen 4 meter. straal De effecten 4 meter. op De (geestelijke) effecten op gezondheid (geestelijke) zijn nu voudig gezondheid zijn nog nu niet voudig te overzien. nog niet te overzien. In In hann jonge jonge kinren kinren heeft heeft mobieltje als mobieltje speelgoed als speelgoed remmend effect remmend op hersenen en geestelijke ontwikkeling, waarover later meer. Alle ren dus om voorzichtig met effect op hersenen en geestelijke ontwikkeling, waarover later meer. Alle ren dit medium om te gaan. Ours doen er goed aan worst case scenario uit te gaan, te dus kiezen om voor voorzichtig toepassing met dit medium voorzorgprincipe om te gaan. en terughoundheid Ours doen te er betrachten goed aan tot er worst duilijkheid case scenario is over uit gevaren. te gaan, Hersenen te kiezen bevinn voor zich toepassing tot aan leeftijd voorzorgprincipe enkele jaren en in terughoundheid tumultueuze ontwikkelingsfase. te betrachten Daarin tot er kan duilijkheid alles misis gaan over als verkeer gevaren. - d.w.z. Hersenen bevinn niet-lichaamseigen zich tot aan - invloen leeftijd op neuronontwikkeling enkele jaren in worn tumultueuze toegevoegd. ontwikkelingsfase. Dat dit Daarin inrdaad kan gebeurt alles is waarschijnlijk, mis gaan als gezien verkeer uitgangspunten - d.w.z. niet-lichaamseigen onrzoekers - als invloen op Panagopoulos. neuronontwikkeling Die komt op worn grond toegevoegd. praktische Dat en theoretische dit inrdaad overwegingen gebeurt is tot waarschijnlijk, gezien conclusie uitgangspunten dat effecten op biologische onrzoekers weefsels plaatsvinn als Panagopoulos bij blootstellingen et al. (2013). onr Die komen op stralingscondities grond praktische die heel ver en theoretische liggen onr overwegingen richtlijnen tot ICNIRP. conclusie dat effecten op 115

2 biologische weefsels plaatsvinn bij 8. Mobiel blootstellingen bellen onr stralingscondities die heel ver liggen onr richtlijnen ICNIRP EMV uit mobieltje tijns bellen 8.2. EMV uit mobieltje tijns bellen De techniek stelt ons in staat na te gaan welke veln er vrij komen bij mobiele bellen met De techniek stelt ons in staat na te gaan welke veln er vrij komen bij mobiele bellen klassiek mobieltje. Het begint met leggen contact met zendmast waarop met klassiek mobieltje. Het begint met leggen contact met zendmast telefoon is aangesloten. Bij aanzetten wordt zendmast automatisch aangeroepen. Dat waarop gaat gepaard telefoon met sterk is aangesloten. hoogfrequent Bij signaal, aanzetten om geforceerd wordt contact zendmast te kunnen automatisch maken. De aangeroepen. sterkte signaal Dat gaat is met gepaard hoogfrequentmeter sterk hoogfrequent af te lezen. Meetresultaten signaal, om op geforceerd contact verschillen te kunnen afstann maken. De mobieltje sterkte zijn in tabel signaal 8-1 weergegeven. is met hoogfrequentmeter Op vier af te afstand lezen. heerst er tijns spreken nog steeds sterk veld. Figuur 8-1 geeft op op en grafische grafische manier manier aan hoe aan hoe sterkte sterkte afgegeven afgegeven veln verloopt veln verloopt tijns tijns leggen leggen contact met contact zendmast. met Hoe zendmast. veldsterkte Hoe op veldsterkte afstand op drie afstand meter varieert drie in meter loop varieert gesprek in wordt loop getoond in gesprek figuur 8-2. wordt De sterkte getoond hangt in sterk figuur 8-2. af De sterkte aantal hangt technische sterk factoren, af zoals aantal positie technische telefoon factoren, ten zoals opzichte positie zendmast, telefoon mping ten opzichte door lichaam zendmast, beller mping enzovoort. door De hoogte lichaam pieken in beller enzovoort. figuren bedraagt De hoogte ongeveer 3 V/m. pieken in figuren bedraagt ongeveer 3 V/m. Figuur 8-1. Structuur contact maken en ophangen. Bij nummerkiezen en bij ophangen is veldsterkte tijlijk heel hoog, Schaal: horizontaal 2 sec/vakje; verticaal ongespecificeerd. Figuur 8-2. Structuur gesprekje. Hoogfrequente veln tijns oproep buiten en kort gesprek (zwarte pijlen). Tijns luisteren is signaalsterkte laag (open pijlen). Schaal: horizontaal 5 sec/vakje; verticaal ongespecificeerd. De sterkste signalen vinn we bij tot stand komen contact met zendmast en De sterkste signalen vinn we bij tot stand komen contact met zendmast en bij bij sluiten er. Zolang we verr zelf af luisteren gebeurt er weinig. Het toestel sluiten er. Zolang we verr zelf afluisteren gebeurt er weinig. Het toestel fungeert dan fungeert als gewone dan als radio-ontger. gewone radio-ontger. Maar zo gauw we zelf Maar praten zo gauw moet we zendmast zelf praten dat kunnen moet zendmast horen gaan dat kunnen signalen horen weer en op volle gaan sterkte. signalen Om energie weer op te sparen volle sterkte. zijn zowel Om energie in mast te sparen als in ons zijn mobieltje er zowel voorzieningen in mast die als maken in ons dat mobieltje zennergie voorzieningen wordt aangepast die maken aan dat zennergie sterkte wordt signaal. aangepast Bij goe aan kking, sterkte dicht bij signaal. zendmast Bij en liefst goe binnen kking, dicht oogcontact bij wordt zendmast minimale en liefst binnen sterkte oogcontact ingesteld. Zo wordt gauw we ons minimale omdraaien sterkte gaat ingesteld. Zo volume gauw weer omhoog; ons omdraaien door positiewisselingen gaat volume wisselt weer omhoog; veldsterkte door voortdurend positiewisselingen tijns wisselt communiceren. veldsterkte voortdurend tijns communiceren. Waar we verr rekening mee mee kunnen kunnen houn houn is dat is dat veln veln die die mobieltje mobieltje maakt maakt sterk richtingseffect hebben en bovendien gepolariseerd zijn. In apparaat dat gebruikt is voor maken ze opnamen wordt sterkste veld naar boven uitgezonn. Dat betekent, bij normale stand aan oor, dat 116veel energie bovenkant hoofd wordt ingestraald en niet - zoals we zoun hopen - zijlings richting zendmast. Ier mol - Uit: Hugo telefoon Schooneveld zal (2014) zo zijn - Elektrostress eigen eigenschappen Handboek - Leren omgaan hebben, met ziekmaken afhankelijk elektromagnetische architectuur veln.

3 sterk richtingseffect hebben en bovendien gepolariseerd zijn. In mobieltje dat gebruikt is voor maken ze opnamen wordt sterkste veld naar boven uitgezonn. Dat betekent, bij normale stand aan oor, dat veel energie bovenkant hoofd wordt ingestraald en niet - zoals we zoun hopen - zijlings richting zendmast. Ier mol telefoon zal zo zijn eigen eigenschappen hebben, afhankelijk architectuur antenne en manier waarop men mobieltje in hand houdt. Helaas geven gebruiksaanwijzingen daarover weinig of g informatie. 8. Mobiel bellen 8.3. Welke veln genereert mobieltje? antenne en manier waarop men mobieltje in hand houdt. Helaas geven Laagfrequente gebruiksaanwijzingen veln daarover uit weinig mobieltje: of g informatie. basiselektronica De hoeveelheid straling die mobieltje produceert hangt sterk af functie die op dat moment uitvoert. In eerste plaats staat toestel nooit geheel uit, want basisfuncties als klok en geheugen moeten gewoon doorgaan. All bij uitnemen 8.3. Welke hoofdbatterij veln is genereert apparaat vrijwel dood; mobieltje? nog niet s geheel dood, want back-up batterijtjes houn aantal instellingen vast voor later gebruik. Wanneer Laagfrequente toestel in stand-by veln stand uit werkt, mobieltje: dus niet actief basiselektronica aan communiceren is, is er De behoorlijke hoeveelheid straling energieconsumptie. die mobieltje Dat produceert is te merken hangt aan sterk af batterij die functie na die aantal op dagen dat moment leeg raakt, uitvoert. ook In als er eerste niet actief plaats mee staat gebeld toestel wordt. nooit De geheel voor uit, want bellen basisfuncties benodig zennergie als klok geheugen komt uit moeten accu. gewoon De spanningsomvorming doorgaan. All bij is uitnemen tamelijk complex hoofdbatterij proces dat is op apparaat gepulste vrijwel manier dood; nog gebeurt. niet s Figuur geheel 8-3 dood, laat want zien back-up hoe die batterijtjes pulsen houn uit zien in aantal stand-by instellingen toestand. vast en voor op later enkele gebruik. centimeters Wanneer afstand. toestel De in duur stand-by stand enkele werkt, puls dus is niet minr actief dan aan communiceren millisecon; is, is amplitu er behoorlijke kan meerre energieconsumptie. nanotesla bedragen. Dat is te merken In aan batterij die na aantal dagen leeg raakt, ook als er niet actief mee gebeld wordt. De grafiek is hoogte uitgedrukt in millivolts oscilloscoop. Terugrekenend kan ze voor bellen benodig zennergie komt uit accu. De spanningsomvorming is uitslag herleid worn tot uitslag in nanotesla s meetinstrument. tamelijk complex proces dat op gepulste manier gebeurt. Figuur 8-3 laat zien hoe die De pulsen opgegen er uit zien laagfrequente in stand-by veln toestand. zijn De relatief duur sterk. enkele Tijns puls is luisteren minr dan naar boodschap millisecon; met amplitu gewone kan Nokia meerre GSM nanotesla telefoon bedragen. maten we In wisselen grafiek is laagfrequente hoogte veldsterkten: uitgedrukt in tot millivolts 1000 nt (rms) oscilloscoop. in laagfrequent Terugrekenend gebied kan af ze 50 uitslag Hz en herleid tot 200 worn nt in tot hogere uitslag frequentiegebied in nanotesla s af 2 meetinstrument khz tot 100 khz. Die veln zijn afkomstig aansturing De opgegen laagfrequente luidsprekertje veln en zijn relatief enkele sterk. basisfuncties Tijns luisteren elektronica. naar Het is niet boodschap uit te sluiten met dat gewone die kortduren Nokia GSM pulsen telefoon die maten in we laag wisselen tempo laagfrequente passeren biologisch actief veldsterkten: kunnen tot zijn De nt laagfrequente (rms) in laagfrequent veln bereiken gebied vlak af bij 50 Hz oor en tot 200 velddichtheid nt in hogere 200 frequentiegebied nanotesla. af 2 khz tot 100 khz. Die veln zijn afkomstig aansturing luidsprekertje en enkele basisfuncties elektronica. Figuur 8-3. Mobieltje in rust. Elektrische stromen geven periodiek sterke magnetische veldpieken potentieel gevaarlijke type. Verticale as 50 mv/vakje, horizontaal 100 msec /vakje.. Het is niet uit te sluiten dat die kortduren pulsen die in laag tempo passeren biologisch actief kunnen zijn. De laagfrequente veln bereiken vlak bij oor velddichtheid nanotesla.

4 Koppeling tussen laag- en hoogfrequente veln Het kan niet anrs of er moet verband zijn tussen uitzending hoogfrequente communicatieveln door mobieltje enerzijds en energieleverantie door laagfrequent werken voedingselektronica anrzijds. Inrdaad, figuur 8-4 laat zien dat er strikte synchronisatie bestaat tussen hoogfrequente pulsen en laagfrequente energieperion. De ren waarom aan die laagfrequente veln in literatuur g aandacht gegeven wordt is vermoelijk dat niemand 8. moeite Mobiel heeft bellengenomen daar s naar te kijken en over consequenties uittren veln na te nken. All Cindy Sage en Olle Johansson (2007) hebben over rgelijke veln gepubliceerd. Er is alle ren vrijkomen hebben over rgelijke laagfrequente veln veln gepubliceerd. wel te onrzoeken Er is alle ren op genotoxische vrijkomen werking, laagfrequente omdat veln wel te onrzoeken op genotoxische werking, omdat groep Hugo Rüdiger in groep Hugo Rüdiger (in REFLEX project heeft aangetoond dat sommige REFLEX project heeft aangetoond dat sommige veln op diverse primaire celcultures veln op diverse primaire celcultures afwijkingen veroorzaken. Onr meer heeft afwijkingen veroorzaken. Onr meer heeft gezondheid cel er erg onr te lijn. gezondheid cel er erg onr te lijn. Er ontstaan microkernen, cellen gaan te Er ontstaan microkernen, cellen gaan te gron en DNA wordt aangegrepen door blootstelling gron aan gepulste en DNA veln wordt heel aangegrepen lage dichthen door (35 blootstelling µt). aan gepulste veln heel lage dichthen (35 µt). Figuur 8-4 Signalen uit mobieltje tijns zenn. Registratie 217 Hz gepulste hoogfrequente zenrveln, afgeleid uit audio-uitgang HF59B meter (boven). Daaronr laagfrequente veln stromen die apparaat genereert om te zenn, afgeleid uit AC uitgang ME3851A meter. Horizontale as: 2 ms/vakje. Verticale as: ongespecificeerd Aard hoogfrequente signaal signaal Als Als gebruiker gebruiker GSM GSM communicatie communicatie weet u vermoelijk weet u vermoelijk niet dat uw spraakinformatie niet dat uw spraakinformatie op gepulste manier op gepulste ether wordt manier ingestuurd. ether Het wordt toestel ingestuurd. maakt gebruik Het toestel slim maakt gebruik zend- en ontgstprotocol. slim zend- Het en ontgstprotocol. legt contact met zendmast Het legt in contact specifieke met zendmast in frequentieband specifieke frequentieband die voorafgaan die aan voorafgaan gesprek door aan zendmast gesprek aan door uw mobieltje zendmast wordt aan uw toegewezen. mobieltje De wordt data toegewezen. uw gesprek De gaan data niet als uw gesprek doorlopen gaan niet stroom als doorlopen ether in, maar stroom als in stukjes ether geknipte in, maar fragmenten. als in Figuur stukjes 8-7 geknipte geeft daar fragmenten. grafische Figuur voorstelling 8-4 geeft. daar Voor grafische mobieltje geldt voorstelling dat er per. secon Voor 217 mobieltje stukjes gesprek geldt verzonn, dat per geschein secon 217 door stukjes stille gesprek perion. worn De ontgst verzonn, spraak geschein gebeurt door op zelf stille perion. manier. De De pulsen ontgst zendmast spraak gebeurt worn in op zelf mobieltjes manier. weer De gecoerd, pulsen zodat zendmast gesprek worn klinkt in als ononrbroken. mobieltjes weer In gecoerd, feite is dat dus zodat maar schijn. gesprek klinkt als ononrbroken. I Het is dit gepulste veld dat elektrogevoeligen opgen en en dat dat EHS klachten veroorzaakt. Op Op lange lange termijn termijn kan kan misschien misschien tumorvorming tumorvorming hersenen in hersenen bevorren. bevorren. Ook anre Ook anre digitale digitale zenrs die zenrs meerre die meerre signalen tegelijk signalen verzenn tegelijk maken verzenn gebruik maken gepulste gebruik veln. gepulste De Dect telefoon veln. De bijvoorbeeld; Dect telefoon ze bijvoorbeeld; verzendt per seconn ze verzendt 100 pulsen. per seconn WiFi systemen 100 pulsen. WiFi verzenn systemen per secon verzenn 10 pulsen. per secon Er zijn veldmeters 10 pulsen. die Er ze zijn pulsen veldmeters coren die ze en omzetten pulsen moduleren in elektromagnetische en omzetten signalen in die hoorbare via signalen luidspreker via hoorbaar luidspreker. gemaakt Hierdoor worn. Door kunnen ze schakeling kunnen gepulste signalen met enige ervaring herleid worn tot type zenr. gepulste signalen met enige ervaring herleid worn tot type zenr Smartphone en tablet-pc 118 Deze toestellen (figuren 8-5 tot 7) hebben meerre functies voor administratieve, commerciële of ontspanningsdoeleinn en worn veel onrweg gebruikt. Om mogelijke

5 8.4. Smartphone en tablet-pc Smartphones en tablets (figuren 8-5 tot 7) hebben meerre functies voor administratieve, commerciële of ontspanningsdoeleinn en worn veel onrweg gebruikt. Om mogelijke storing op anre elektronische systemen te voorkomen, zoals in vliegtuigen, is hoogfrequente zendactiviteit soms softwarematig uit te schakelen (flight mo). U kunt interne programma s dan wel gebruiken, maar g contact zoeken met buitenwereld. De toestellen hebben aanraakscherm ( touch scr ), hoewel sommige met extern toetsenbord kunnen worn uitgerust. De bedieningssignalen 8. Mobiel bellen worn laagfrequent verwerkt; touch scr zendt tamelijk sterke veln uit die niet ier kan verdragen. Sommigen krijgen al EHS problemen binnen uren of dagen na aanschaf. via zendmasten of via WiFi access points. De gebruikte protocollen hangen af uitvoering en instellingen door gebruiker. Toestellen zelfs één bepaal fabrikant De technologie die digitale toestellen is complex. De mollen smartphones verschillen in communicatieprotocollen die zijn geïmplementeerd. Veelgebruikte die protocollen momenteel zijn GSM, op GPRS, markt UMTS, zijn en kunnen WiFi. Sinds op meerre 2013 kan daar manieren protocol met voor internet long communiceren: term evolution (LTE) via aan zendmasten toegevoegd of worn. via WiFi access points. De gebruikte protocollen hangen af uitvoering en instellingen door gebruiker. Toestellen zelfs Er komt nieuw soort aanduiding in zwang: De alou analoge looptelefoons worn aangedui één bepaal als 1 e generatie, fabrikant GSM verschillen protocol als in 2 e generatie, communicatieprotocollen UMTS protocol als die 3 e zijn geïmplementeerd. generatie en LTE-protocol Veelgebruikte als 4 e protocollen generatie telefonie. zijn GSM, Communicatiesnelhen GPRS, UMTS, en worn WiFi. Sinds 2013 steeds kan groter, daar beeldmateriaal protocol en voor viofilms long term met evolution (LTE) hoge resolutie (HD) aan toegevoegd kunnen met 4G worn. Er verbindingen is nieuw overal soort op straat aanduiding worn binnengehaald. zwang: alou En eind analoge looptelefoons versnelling worn aangeduid datatransport als is voorlopig 1 e generatie, nog niet GSM in zicht. protocol Al die functies als 2 e generatie, kan men aan- of UMTS uitschakelen. protocol als 3Wie e generatie apparaat en met alle LTE-protocol functies aan als gebruikt, 4 e generatie zoekt in telefonie. feite behoorlijk Communicatiesnelhen vaak toegang tot worn internet. Het steeds apparaat groter, zal beeldmateriaal misschien om en paar viofilms seconn met zoeksignaal hoge resolutie uitzenn. (HD) Bij kunnen veldmetingen 4G verbindingen smartphone overal gebruik op straat werd op worn meter binnengehaald. afstand waar En afgelezen eind versnelling 20 milliwatt/m 2 ( datatransport microw/m is voorlopig 2 of 2,83 V/m). nog niet Vergelijk in zicht. dat met aanbevolen waar zendmastveln 0,6 of zelfs 0,2 V/m en besef dan hoe sterk dat is! Op afstand Wie halve apparaat meter met is alle veld functies nog vier aan maal gebruikt, sterker. zoekt Wie bovendien in feite behoorlijk druk gebruik vaak maakt toegang tot sociale internet. media Het als Twitter, apparaat Ping zal en misschien MSN veel om berichten paar zendt, seconn zal bijna permanent zoeksignaal uitzenn. contact hebben. Bij veldmetingen Dat is nu juist lol smartphone apparaat, gebruik maar werd dat heeft op misschien meter wel afstand gevolgen waar voor uw afgelezen gezondheid. 20 milliwatt/m 2 ( microw/m 2 of 2,83 V/m). Vergelijk dat met Wie door smartphone BioInitiatie aanzet Report hoeft verr aanbevolen niets in te waar stellen en laat zendmastveln apparaat zelf uitzoeken 0,6V/m. Anren welke digitale gaan weg nog met lager, tot sterkste 0,2 V/m, en snelste zoals signaal in stad wordt Salzburg. gekozen. Op En ook buiten afstand halve zelfgekozen meter contacten is veld om nog houdt vier maal apparaat sterker. eigenmachtig Wie bovendien voeling druk met gebruik buitenwereld maakt om sociale mobiele media operator als Twitter, te laten Ping weten, WhatsApp waar zich en bevindt. Instagramm Het leggen en veel en beëindigen berichten zendt, zal bijna verbinding permanent gebeurt contact op maximale hebben. kracht. Dat En is nu dat juist vele malen lol per uur. Zonr apparaat, dat men maar dat weet heeft misschien onrhoudt wel apparaat gevolgen meerre voor uw contacten gezondheid. zolang aan staat. Figuur 8-5. GSM mobieltjes: antiek en oud type. Figuur 8-6 Smartphone met vele apps. Figuur 8-7. Tablet-PC met softwarematig toetsenbord. Bron: Wikipedia. Dat apparaat regelmatig aan zendmasten laat weten waar zich bevindt, blijkt wel uit politieberichten. De politie reconstrueert soms route die gezocht persoon heeft afgelegd, door opslagsystemen gepasseer 119 zendmasten te analyseren. Zo kan zijn gang tamelijk precies worn nagegaan. Zeker wanneer signaal door meer dan één mast wordt opgegen kan soms precieze reconstructie locatie gemaakt worn waaruit wordt getelefoneerd.

6 Wie smartphone aanzet hoeft verr niets in te stellen en laat apparaat zelf uitzoeken welke digitale weg met sterkste en snelste signaal wordt gekozen. En ook buiten zelfgekozen contacten om houdt apparaat eigenmachtig voeling met buitenwereld om mobiele operator te laten weten waar zich bevindt. Het leggen en beëindigen verbinding gebeurt op maximale kracht. En dat vele malen per uur. Zonr dat men weet onrhoudt apparaat meerre contacten zolang aan staat. Dat apparaat regelmatig aan zendmasten laat weten waar zich bevindt, blijkt wel uit politieberichten. De politie reconstrueert soms route die gezocht persoon heeft afgelegd, door opslagsystemen provirs te analyseren. Zo kan zijn gang tamelijk precies worn nagegaan. Zeker wanneer signaal door meer dan één mast wordt opgegen kan soms precieze reconstructie locatie gemaakt worn waaruit wordt getelefoneerd. Velen die dagelijks met zo n smartphone werken of die in omgeving verkeren waar die apparaten veel worn gebruikt, voelen zich daarbij erg beroerd. De basisverrichtingen die apparaten brengen hen al slag. Er is g anre bescherming tegen te benken dan wegblijven uit die risicovolle plekken. Het is wat vreemd dat wetenschappelijk onrzoek zich vrijwel uitsluitend heeft bekommerd over mogelijke genotoxische effecten gepulste hoogfrequente veln. Nog nooit heeft iemand veel voorkomen EHS klachten medisch of wetenschappelijk onrzocht. Natuurlijk zijn griepgevoelens moeilijker te kwantificeren en is gemakkelijker om tumoren in hersenen te tellen. Bovendien ligt genotoxisch onrzoek meer in mo. Maar met goed opgezet epimiologisch onrzoek moet er best wat aan SOLK klachten te doen zijn Genotoxisch effect op hersencellen Onrzoek Harll naar tumorvorming De laatste jaren is er veel discussie geweest over enerzijds gemak mobiele communicatie en anrzijds risico op gezondheidsklachten. In eerste cennium 21 e eeuw ontstond er commotie over veronrstel effecten mobiele telefoons op tumorvorming. Aanleiding was studie Zweed Lennart Harll (2011) die verband leek aan te tonen tussen mobiel bellen en kans op tumorvorming, aantal jaren later. Scandinavische lann hadn voorsprong op anre Europese lann doordat ze producenten waren mobiele telefoons en doordat gebruik er werd gestimuleerd door grote afstann tussen mensen in die uitgestrekte lann. Tot in verste uithoeken die lann wern zendmasten geplaatst om communicatie tussen alle inwoners mogelijk te maken. Maar bij mobiele bellers blijkrn er meer dan gemidld tumoren te ontstaan. De procedure Harll was om verband tussen mobiel bellen en genotoxische activiteit te leggen. Hij ed dit door mensen uit kankerregistratie achteraf belgedrag te analyseren. Dat leid tot zijn conclusie dat veel bellen kans op hersentumoren vergroot. Bij veel-bellers (meer dan 1640 uur per jaar) is kans met factor 2 tot 3 toegenomen. Als dan zo is dat EMV tumorbevorren werking hebben, dan mag men verwachten dat tumoren zich vooral dicht in buurt antenne mobieltje 120

7 zoun ontwikkelen, want velddichtheid neemt na passeren schel naar binnen toe snel af. Daarom zou ruimtelijke veldverling in hersenen veelbellers ongelijk zijn en afhankelijk plek waar mobieltje meest gehoun wordt. Bij links handigen zoun tumoren vooral aan linker kant hoofd te vinn zijn, bij rechtshandigheid aan rechter hersenhelft. Inrdaad vond Harll rgelijke tumorverling. Harll gebruikte voor leggen verbann onr meer ziekenhuisgegevens over persoonlijke tumor diagnostiek, belgegevens mobiele operators en uitspraken patiënten of hun gezinslen (als patiënt intussen was overlen), wat betreft hun herinnering t.a.v. voorkeur-belzij hoofd. Maar erg duilijk was niet. Elisabeth Cardis (2011) bevestig gegevens met data uit Interphone onrzoek en ook hier waren links-/rechtsverschillen klein. Verr was ook niet uit te sluiten dat resultaten beïnvloed waren doordat geheugen onrvraag mensen haper wanneer ze moesten aangeven wat hun belhouding was; mogelijk legn ze zelf onbedoeld associatie tussen positie telefoontje en plek tumor. Larjavaara en anren (2011) n anrs. Zij maakten 3-D plot positie tumoren vele mensen in meerre lann en vroegen niet naar belgedrag of houding. Als zo zou zijn, dat tumoren vooral zoun zitten nabij kant bellen, dan zou zekere groepering tumoren sprake moeten zijn en ophopingen nabij oren. Daarbij zou zij er niet toe doen. Maar enige ophoping in dit 3-D mol was g sprake. De tumoren waren tamelijk willekeurig over hersenen vereld. Dat pleit er voor dat er g associatie is tussen energieverling en tumorverling in hersenen. De prangen vraag blijft dus of hoogfrequente veln inrdaad iets te maken hebben met tumorinductie. Experimenten geven conflicteren resultaten. Een mogelijke oorzaak ze resultaten kan zijn rol laagfrequente veln die uit mobieltje ontsnappen. Niemand heeft ooit nagegaan of laagfrequente veln op enige wijze ook genotoxisch effect op hersenweefsel kunnen uitoefenen. Dergelijke langgolvige veln doorkruisen hersenen menselijke dimensies met groot gemak en uit allerlei experimenten blijken die veln non-thermische effecten te kunnen veroorzaken. In die situatie zou men juist g ophoping op enige plek binnen hoofd verwachten, elke plek ontgt vrijwel zelf dosis EMV energie. Dat zou steun bien aan experimenten Larjavaara. Het REFLEX project Binnen internationale Reflex project Frans Adlkofer ( ) werd gekeken welke effecten laagfrequente veln konn hebben op cellen in weefselkweek (in vitro). Uit die experimenten volg onomstotelijk genotoxische effect die veln. DNA ging kapot onr bestraling. Breuken tran op in zowel dubbel- als enkelstrengs DNA. Het Interphone project IARC Onr auspiciën WHO en onr leiding Elisabeth Cardis (2011) IARC is uitgebreid onrzoek opgezet dat naging wat effect mobiel bellen op ontstaan hersentumoren was. De ziektegeschienis mobiele bellers of niet-bellers- in leeftijdsgroep jaar is nagegaan en hersentumoren 121

8 wern geteld (meer dan 5100 alles samen) en in laboratoria histologisch onrzocht op type tumor. Dat was enorme klus omdat samenwerking betrof tussen 16 onrzoeksgroepen in 13 Europese lann (niet in Nerland) en er veel gegevens waren samen te voegen. Directeur Christopher Wild (IARC 2011b) International agency for research on cancer stel eerste samenvatting op. De conclusie daain was dat op basis Iterphone project g duilijk verband kon worn vastgesteld tussen toename diverse typen tumoren en intensief mobiel bellen. Het late tijdstip publicatie wekte argwaan omdat men vermoed dat telecommunicatieindustrie, die mefinancier was sommige elnemen groepen, invloed wil uitoefenen op inhoud stuk, om verm zakelijke belangen te beschermen. Eerr dat jaar had IARC al na rijp beraad en na studie ook anre publicaties - zoals die Harll groep - besloten formeel te stellen dat radiofrequente veln als mogelijk kankerverwekken konn zijn voor mensen (IARC 2011a). Overigens betrof dit all tumortype glioma, dat zich nestelt in neurogliacellen tussen zenuwcellen. Voor anre typen als meningioma s, astrocytoma s en neuroma s werd dat verband niet gezien. Wetenschappelijke gegevens zijn in len gepubliceerd, onr meer door Elisabeth Cardis met vele mewerkers (2011). Het is complex verslag geworn dat is voorzien twee grote bijlagen waarin feitelijke gegevens zijn te vinn. In samenvatting artikel drukt men zich nogal voorzichtig uit over blootstellingsrisico s bij mobiel bellen. Duilijk is dat veel telefoneren verhoogd risico gaf op ontstaan glioma s en meningioma s en dat vooral aan zij hoofd waar meest mee gebeld werd. Het rapport zelf houdt slag om arm en wijst er op dat er vele onzekerhen zijn, vooral in nauwkeurigheid waarmee men zich aantal uren bellen over jaren kon herinneren. In overzichtsartikel over gezamenlijke werk groep-harll toon Frans Adlkofer (2013) hoe steil stijging is kans op kankerinductie na groter aantal jaren mobiel bellen. Na 18 jaar wordt kans op schalijke gliomes vele malen groter, tot vier maal zo groot. Maar ook voor goedaardige neurinoma s wordt kans veel groter. Rol industrie De elektronische industrie zat met die rapporten in maag omdat gevaar voor tumoren verkoop mobieltjes en anre elektronische producten zou kunnen remmen. Er zijn tegenonrzoeken op stapel gezet die proeven Harll zoun moeten tegenspreken, met als geringste effect dat er onduilijkheid zou zijn over verm gevaren mobiel bellen. De gewone burger zou zodoen niet meer weten, waar hij objectieve gegevens zou moeten vinn en verkoop elektronische gadgets zou ongehinrd doorgaan. Zo is ook gegaan. Vooral in publicaties Anke Huss, Don Maisch en Louis Slesin wordt sterke suggestie gewekt dat onrzoeksresultaten door bedrijfsleven zijn beïnvloed. In die zin, dat onrzoeksvragen en - resultaten wern opgesteld in voorel industrie die immers budgetten voor onrzoeken ter beschikking stel. Naar ook wel is gebleken is voor sponsors mogelijk om invloed te doen geln op vaststelling onrzoeksvraag, uitvoering, wetenschappelijke verslaglegging en interpretatie om zaken naar hun hand te zetten. Neutraliteit in wetenschappelijke 122

9 procedures is is soms ver te zoeken. De burger weet daardoor soms ook niet meer en trekt zich verr niet veel meer aan alle negatieve of positieve berichten die hem passeren. Tumoren bij rechts en links bellenn Is er wel relatie tussen EMV en tumorontwikkeling? De vraag is of er wel relatie is tussen toename in mobiel bellen en toename incintie hersentumoren. Er zijn meerre epimiologische studies die er op wijzen dat tumorincintie in loop r jaren ongeveer gelijk gebleven, of hoogstens licht gestegen is (figuur ). Mobiel Dat bellen is wat lastig te rijmen met enorme groei aantal mobieltjes over laatste 8. Mobiel tien jaar. bellen Figuur 8-8. Boven: De groei aantal mobiele Figuur telefoons 8-8. Boven: in De USA groei over 30 jaar. aantal Vooral mobiele laatste 10 telefoons jaar is in groei USA explosief. over 30 jaar. Vooral laatste 10 jaar is Onr: groei De explosief. groei aantal hersentumoren over Onr: zelf De groei perio. Er is g aantal sprake hersentumoren verband.. over zelf perio. Er is g sprake Bron: verband.. Inskip e.a Bron: Inskip e.a Ook in in Nerland vertonen vertonen statistieken statistieken tumorincintie tumorincintie nauwelijks nauwelijks stijging over stijging over jaren (figuur jaren 8-9). (figuur De 8-9). conclusie De kan conclusie zijn dat kan die relatie zijn dat er voudig die relatie niet er is. voudig Anrzijds niet is is. Ook in Nerland vertonen statistieken tumorincintie nauwelijks stijging over Anrzijds nkbaar is dat die nkbaar relatie niet dat zo maar die relatie gelegd niet kan worn, zo maar omdat gelegd kan bronmateriaal worn, omdat jaren (figuur 8-9). De conclusie kan zijn dat die relatie er voudig niet is. Anrzijds is verschillend bronmateriaal is. De nkbaar dat verschillend groep Harll die relatie niet is. zo De keek maar groep uitsluitend gelegd Harll en met kan keek terugwerken worn, uitsluitend omdat en kracht bronmateriaal met naar terugwerken die mensen kracht verschillend naar die mobiel die is. De mensen beln en groep Harll die waar mobiel ziekenhuisgegevens keek beln uitsluitend waar beschikbaar en met terugwerken ziekenhuisgegevens waren. De gegevens kracht naar beschikbaar die waren. hogere mensen De nationale die gegevens autoriteiten mobiel beln en nationale die g waar ziekenhuisgegevens autoriteiten toename die tumoren g zien beschikbaar toename hadn waren. uiteraard tumoren De gegevens laten anre zien hogere hadn focus op nationale uiteraard gehele autoriteiten populatie. anre die focus g toename op gehele tumoren populatie. zien hadn uiteraard anre focus op gehele populatie. 123 Figuur 8-9. De incintie in Nerland hersentumoren alle typen, over Figuur 11-jarige 8-9. perio. De incintie Hersentumoren in Nerland alle typen zijn talrijker dan anre hersentumoren alle typen, over soorten tumoren, maar zijn over 11-jarige perio. Hersentumoren jaren stabiel en tamelijk zeldzaam. alle typen zijn talrijker dan anre Bron: soorten tumoren, maar zijn over jaren stabiel en tamelijk zeldzaam. Bron: Rol industrie De elektronische industrie zat met die rapporten in maag omdat gevaar voor tumoren Rol

10 8.6. SAR waarn beschermen ons niet tegen schalijke veln Wanneer telefoon tegen oor wordt gehoun ontgt hoofd iets minr dan helft uitgezonn zennergie. De rest gaat ruimte in en dient onr meer om contact te maken met relete zendmast. De opwarming hoofd moet beperkt worn en daarvoor is in 1982 door Feral communications commission (FCC) in Washington SAR bedacht. Door SAR waarn te meten en te publiceren worn telefoons verschillen fabrikaten onrling vergelijkbaar. Voor alle lichaamslen kan SAR waar worn vastgesteld, maar hier gaat vooral om wat er in hoofd gebeurt. De specific absorption rate (SAR) is maat voor energie die weefsel uit EMV energie opneemt per tijdsheid. Daar is nu hoop over te doen. Het is discussie over al of niet bestaan thermische en non-thermische effecten. Uitgangspunt is dat SAR wordt berekend op grond door weefsel opgenomen hoeveelheid straling, uitgedrukt in watt per kilogram (W/kg) weefsel, opgenomen door 10 gram weefsel in 6 minuten. Dat meten kan niet in leven persoon gebeuren en wordt daarom uitgevoerd in kunsthoofd. Dat hoofd heeft globaal afmetingen normaal gemidld mensenhoofd en is gevuld met stroperige vloeistof die herseninhoud imiteert. Met robots wordt telefoon in allerlei posities langs hoofd geleid, terwijl temperatuursensoren in kunsthoofd na 6 minuten temperatuur plek tot plek opmeten. De hoogste waar wordt vastgelegd en doorgegeven. Op basis die gegevens wordt gebruikershandleiding samengesteld. Op die procedure is alles aan te merken, maar is tenminste gegeven waar fabrikant mee kan werken en dat hem in staat stelt onr normen te blijven die voor dat type apparaat geln. Tot op daag is dat zo gebleven. Maar praktisch gesproken kan men daar niet zoveel mee. Aanschaf mobieltje met lage SAR waar geeft helemaal g garantie dat elektrogevoeligen daar mee kunnen werken. Het SAR systeem gaat per finitie uit (all) vermijn thermische effecten. Het houdt g rekening met non-thermische effecten die groot el menselijke hinr veroorzaken. Er is g maat of veiligheidsfactor voor die non-thermische effecten, omdat cellulaire en weefselreacties zo complex verlopen en voorlopig niet onr enkele biologische noemer zijn te vatten. In hoofdstuk 10 wordt nar ingegaan op irreletie SAR factor. Mensen kunnen mobieltjes voelen De SAR is niet enige factor om rekening mee te houn. Ondanks als bescherming bedoel richtlijnen zijn er veel mensen die duilijk hinr onrvinn zelf mobiel bellen of gehinrd worn door anren in buurt. Bekend is verhaal Noorse Dr. Gro Harlem Brundlandt, stijds directeur Wereldgezondheidsorganisatie in Genève en later premier Noorwegen. Haar ervaringen geduren haar WHO tijd zijn opgeschreven door journalist Thomas Ergo. Gro ontkte dat ze tijns haar werk overgevoeligheid ontwikkel voor mobiele telefoons. Mensen die haar werkruimte betran dienn hun mobieltje uit te zetten: zij voel direct als die toestellen binnen kwamen. Men accepteer dat, maar één haar onrgeschikten, directeur EMF project, Michael Repacholi kon niet overweg met haar gevoeligheid en 124

11 8. Mobiel bellen beoorel Michael Repacholi, haar houding haatte haar als om vijandig haar gevoeligheid jegens en elektronica-industrie. beoorel haar houding Als als voorzitter vijandig commissie jegens elektronica-industrie. elektromagnetische Als veln voorzitter binnen commissie WHO was elektromagnetische zijn taak om onrzoek veln binnen naar WHO mogelijke was zijn gevaren taak om onrzoek EMV in naar kaart te mogelijke brengen. gevaren Naar vele EMV critici veronrstellen in kaart brengen. behartig Naar vele Repacholi critici veronrstellen vooral belangen behartig Repacholi industrie vooral en belangen werd zijn afling industrie ook feitelijk en werd voor zijn afling el door ook feitelijk industrie voor gefinancierd. el door Kortom, industrie hij was niet ingenomen gefinancierd. met Kortom, Gro s hij hekel was aan niet ingenomen mobieltjes. met Nadat Gro s zij hekel ontslag aan had mobieltjes. genomen Nadat bleef Gro er aanhoun ontslag had genomen druk op bleef haar er om aanhoun afstand te nemen druk op haar haar om eerre afstand te opvattingen nemen haar over problemen eerre opvattingen met GSM. over Tot 2013 problemen bleef Repacholi met GSM. Tot haar 2013 achtervolgen bleef Repacholi met beschuldigingen. haar achtervolgen met beschuldigingen. In elk geval heeft Gro mensen die evens last hebben In elk geval heeft zij mensen die evens last hebben mobieltjes hart onr mobieltjes hart onr riem gestoken. riem gestoken Overige Overige effecten effecten EMV EMV Kanker in speekselklieren Wie Kanker mobiele in speekselklieren telefoon tegen oor houdt bestraalt ook anre weefsels Wie mobiele hoofd, telefoon zoals tegen onroorspeekselklieren. oor houdt bestraalt ook In anre enkele weefsels studies is gebleken hoofd, dat zoals daarin onroorspeekselklieren. kankers kunnen ontstaan. In enkele studies En ook is gebleken weer vooral dat daarin aan kankers zij kunnen hoofd ontstaan. waar En ook weer telefoon vooral aan meeste zij wordt hoofd gehoun. waar telefoon De kans meeste dat men wordt speekselkliertumor gehoun. De kans dat oploopt men is speekselkliertumor ca. acht personen oploopt is ca. miljoen 8 personen inwoners. op miljoen Alweer, g inwoners. onheilspellen Alweer, g onheilspellen kans op problemen, kans op maar problemen, anrzijds maar anrzijds duurt duurt jaren voordat jaren kankers voordat kankers opvallen opvallen door hun door groei. hun groei. Pas Pas op op langere langere termijn termijn zal zal ware ware gevaar gevaar blijken. blijken. Uit Israëlisch onrzoek Czerninski blijkt aantal geregistreer kankers sinds 2001 Uit Israëlisch onrzoek Czerninski et al. (2011) blijkt aantal geregistreer explosief te stijgen (figuur 8-10). kankers sinds 2001 explosief te stijgen (figuur 8-10). Figuur In Israël is er sterke toename in aantal kankers in onroorspeekselklier gevonn over perio 10 jaar, vooral aan kant bellen. Het aantal kankers in anre speekselklieren blijft over die perio constant. Czerninski e.a.brengen dat in verband met gebruik mobiele telefoon. (Met toestemming) Onafhankelijk hier heeft Chinese groep gevonn dat mensen die meer dan Onafhankelijk keer gebeld hebben hier 15 heeft maal grotere Chinese kans liepen groep gevonn speekselklierkanker dat mensen op te die lopen meer dan dan niet-bellers. keer En gebeld vooral hebben weer aan 15 kant maal grotere hoofd kans waar liepen telefoon speekselklierkanker meest gehoun op te wordt. lopen Ook dan in niet-bellers. Rusland zijn En er zorgen. vooral weer aan kant hoofd waar telefoon meest De boodschap gehoun die wordt. blijft hangen Ook in narusland lezen zijn die er zorgen. artikelen is dat potentiële problemen De boodschap mobiel bellen die moeilijk blijft hangen overschat na kunnen lezen worn. Niet die all artikelen wordt is blootstelling dat potentiële aan problemen hoogfrequente veln mobiel komen bellen moeilijk jaren nog overschat veel groter kunnen gevarieerr, worn. er Niet komen all bijna wordt dagelijks blootstelling nieuwe frequenties aan hoogfrequente en EMV toepassingen veln bij. komen jaren nog veel groter en gevarieerr, er komen bijna dagelijks nieuwe frequenties en EMV toepassingen bij. Ziek mobiel bellen Wanneer men heeft over gevaren mobiel bellen nkt men primair aan hersentumoren. Dat is aansprekend, voorstelbaar, tumoren zijn telbaar en dokter kan vaststellen. Maar er is meer aan hand. Zo klagen 125 sommigen over problemen met hart,

12 Ziek mobiel bellen Wanneer men heeft over gevaren mobiel bellen nkt men primair aan hersentumoren. Dat is aansprekend, voorstelbaar, tumoren zijn telbaar en dokter kan vaststellen. Maar er is meer 8. aan Mobiel hand. bellen Zo klagen sommigen over problemen met hart, astma, diabetes-1 en -2, verlies libido, kinren met ADHD, pressie, suïcidaal gedrag enz. We gaan daar verr niet in tail op in, zijn er te veel en ook astma, omdat diabetes-1 sommige en -2, verlies klachten libido, minr kinren goed met zijn ADHD, gedocumenteerd, pressie, suïcidaal of minr gedrag enz. goed We gaan daar verr niet in tail op in, zijn er te veel en ook omdat sommige klachten te begrijpen zijn uit opvatting dat EHS klachten vooral zijn gebaseerd op minr goed zijn gedocumenteerd, of minr goed te begrijpen zijn uit opvatting dat activering stresssysteem. EHS klachten vooral zijn gebaseerd op activering stresssysteem. In In navolgen bespreken bespreken we we nog nog enkele enkele klachten klachten die vaker die gerapporteerd vaker gerapporteerd zijn en die zijn en die gemakkelijker gemakkelijker zijn te zijn documenteren. documenteren. Borstkanker Smartphones blijken kanker te kunnen te kunnen veroorzaken veroorzaken wanneer wanneer ze langdurig ze langdurig met huid met in huid in contact komen. komen. Dat Dat is is geval geval bij jonge bij jonge vrouwen vrouwen die gewend die gewend zijn hun smartphone zijn hun smartphone in hun in BH hun op te BH bergen. op te Sommige bergen. BH s Sommige zijn daartoe BH s zijn zelfs daartoe uitgerust zelfs met uitgerust zijvakje met waar zijvakje waar apparaat in apparaat past. Het in mogelijke past. Het gevolg mogelijke is sterke gevolg toename is sterke toename aantal gevallen aantal gevallen borstkanker bij borstkanker jonge vrouwen bij jonge in verschillen vrouwen in lann. verschillen Getallen zijn lann. er nog Getallen niet omdat zijn er er nog niet weinig omdat onrzoek weinig naar onrzoek gedaan wordt, naar maar gedaan effecten wordt, worn maar duilijk effecten geïllustreerd worn duilijk met geïllustreerd foto s figuur met foto s Op foto figuur links is moervlek Op foto te links zien, is met daaronr moervlek twee te zien, plekken die zijn geaccentueerd: dat zijn plaatsen waaronr borstkanker is geconstateerd. met daaronr twee plekken die zijn geaccentueerd: dat zijn plaatsen waaronr De vlekken corresponren precies met plaats telefoon. Mastectomie was hier borstkanker is geconstateerd. De vlekken corresponren precies met plaats enige oplossing. telefoon. Mastectomie was hier enige oplossing. Figuur Mobieltjes opbergen in BH is g goed ie. Vrouwen lopen kans op krijgen borstkanker op precies die plek. Ook mannen lopen die kans bij opbergen in borstzak. Bron: Vio stills uit Californische KVTV programma Special report. (gezien 20 juli 2013). In begelein tekst tekst vio vio legt legt arts uit hoe arts onwenselijk uit hoe onwenselijk is telefoon is op telefoon die plaats op te die bergen, plaats omdat op te er bergen, in jong weefsel omdat heel er in veel jong cellingen weefsel plaatsvinn. heel veel cellingen Die fasen plaatsvinn. zijn erkend gevoelig Die fasen voor straling zijn erkend buiten. gevoelig Bij voor geringe straling verstoring buiten. Bij DNA, geringe of verstoring processen die bij celling DNA, zijn of betrokken, processen komen die lingen bij celling soms onbeheersbaar zijn betrokken, op gang komen lingen ontstaan kankergezwellen. soms onbeheersbaar Fabrikanten op gang weten en dat en ontstaan schrijven kankergezwellen. in handleidingen Fabrikanten hun weten producten dat soms en schrijven in heel kleine lettertjes handleidingen dat men afstand hun producten minstens soms 10 mm in of heel halve kleine lettertjes inch in acht dat moet men nemen. afstand Beter is minstens telefoon in 10 mm tasje of te dragen, halve weg inch in acht lichaam. moet nemen. Overigens Beter geldt is zelf telefoon voor jongens in en tasje mannen te dragen, die hun weg smartphone doorgaans lichaam. in borstzak dragen Ook mannen kunnen borstkanker krijgen. Overigens geldt zelf voor jongens en mannen die hun smartphone doorgaans in Zaadkwaliteit borstzak dragen. mannen Ook mannen bedreigd kunnen borstkanker krijgen. Misschien is Mannen hebben nog anr probleem wanneer ze gewend zijn smartphone in broekzak te dragen. De veln bereiken gemakkelijk 126 geslachtsorganen en grijpen daar in op zaadvormingsproces. Er ontstaan afwijkingen in chromosoombeeld. De levensvatbaarheid - Uit: Hugo Schooneveld (2014) en beweeglijkheid - Elektrostress Handboek - Leren spermiën omgaan met wordt ziekmaken minr elektromagnetische en kans veln. is levensgroot dat voortplantingsvermogen man sterk gereduceerd wordt.

13 relet aan te geven dat CEO s high/tech bedrijven in Silicon Valley hun kinren naar computervrije scholen sturen. Zaadkwaliteit mannen bedreigd Mannen hebben nog anr probleem wanneer ze gewend zijn smartphone in broekzak te dragen. De veln bereiken gemakkelijk geslachtsorganen en grijpen daar in op zaadvormingsproces. Er ontstaan afwijkingen in chromosoombeeld. De levensvatbaarheid en beweeglijkheid spermiën wordt minr en kans is levensgroot dat voortplantingsvermogen man sterk gereduceerd wordt. Ook voor man is dus beter smartphone niet op lichaam of in zak te dragen en liever in tas o.i.d. Effect op gedrag? Het blijkt dat kinren letterlijk verslaafd kunnen raken aan beeldschermgebruik en hoe jonger, hoe groter dat gevaar. Nu zelfs al peuters en kleuters met moers smartphone of tablet spelen is aantal jaren dat ze aan beeldschermen worn blootgesteld steeds verr aan groeien. Dat heeft ongewenste effecten op ontwikkeling die kinren. Ze leren niet echt spelen met hun omgeving, leren g contacten leggen met anren en zijn ook minr dan voorh in staat om te leren, feiten te onthoun, verbann te leggen enz. Dat wreekt zich, want sommige kinren kunnen zich soms niet meer zelfstandig in wereld handhaven, omdat ze aantal fundamentele vaardighen missen. Er zijn zelfs al afkickinstituten waar kinren geleerd wordt zich wat gewoner te gedragen. Heel erg lijkt dat te zijn in Zuid Korea waar meer smartphones en tablets zijn dan mensen. In toenemend tempo verschijnen daar klinieken waar hulp gebon kan worn. Hoe gaat dat in Nerland? Het lesprogramma op sommige scholen gaat op schop. Papieren lesmateriaal wordt afgeschaft, evenals klassikale onrwijs. Kinren worn schoolwege uitgerust met ipads en moeten zich ontwikkelen met behulp computerprogramma s die voor betreffen leeftijdsgroep worn geschreven. Het is niet uit te sluiten dat bedrijfsleven op ze wijze probeert wat extra omzet te creëren. Het systeem heet Steve Jobs scholen, of Het Nieuwe Leren. Let wel, waar ze onrwijsvorm is nooit wetenschappelijk aangetoond en is in feite experiment met úw kinren. Digitale mentie Als gevolg ze onrwijsmetho worn hendaagse kinren naast gewone sociale digitale contacten vele (!) uren per dag extra aan PC, laptop of tablet gekluisterd. De negatieve effecten daar beginnen duilijk te worn. Deze kinren vertonen na enkele jaren ficit: ze kunnen maatschappelijk niet meer meekomen, zijn onaangepast en hebben veel hulp en steun nodig om overeind te blijven: ze zijn Digitaal ment. Manfred Spitzer heeft er boek met ze titel over geschreven. Deze psychiater heeft geconstateerd dat vele ze generatie kinren lijn aan generatie hersenen aan rechter zij: daar waar o.m. geheugen wordt aangestuurd. Hij wijt dat aan onvoldoen oefening vermogen tot onthoun, leren en verwerven vaardighen en ook ontwikkeling zenuwbanen in dat hersenel zou sterk achterblijven. Het gebrek 127

14 aan vaardighen wordt weerspiegeld door simpele hersenarchitectuur. Bij ze groep worn g extra synaptische verbindingen aangemaakt en blijft grijze massa achter in volume; zenuwbanen en associaties worn niet versterkt en ontwikkeling lange-termijn geheugen is g sprake. Dergelijke mensen kunnen niet zelfstandig in ze complexe maatschappij functioneren. Ze zijn cognitief ment. 128

Mobiel bellen.... voorkom. klachten

Mobiel bellen.... voorkom. klachten Mobiel bellen... voorkom klachten Gezondheid Mobiel bellen kan schade geven aan je gezondheid. Wetenschappers in meerdere landen hebben daar aanwijzingen voor gevonden, zoals is na te lezen op in deze

Nadere informatie

GSM s en GSM-antennes: Schadelijk voor je gezondheid?

GSM s en GSM-antennes: Schadelijk voor je gezondheid? GSM s en GSM-antennes: Schadelijk voor je gezondheid? GSM s en GSM-antennes: Schadelijk voor je gezondheid? In deze brochure vind je antwoorden op de meest gestelde vragen over GSM-antennes, maar ook over

Nadere informatie

KENNISBERICHT 2013-1. Elektromagnetische velden bij 24-uurs stralers Michiel Haas

KENNISBERICHT 2013-1. Elektromagnetische velden bij 24-uurs stralers Michiel Haas Stichting Kennisplatform EMS High Tech Campus 9 5656 AE Eindhoven www.kennisplatformems.org KENNISBERICHT 2013-1 Eindhoven, 19 juni 2012 Elektromagnetische velden bij 24-uurs stralers Michiel Haas Op elektromagnetisch

Nadere informatie

Even voorstellen. Tjaden woonbiologie. onderwerpen. Hoogfrequent. Verstoringen buiten. Ontmoetings- en bijscholingsdag Lecherantenne

Even voorstellen. Tjaden woonbiologie. onderwerpen. Hoogfrequent. Verstoringen buiten. Ontmoetings- en bijscholingsdag Lecherantenne 21-05-2011 Tjaden woonbiologie Ontmoetings- en bijscholingsdag Lecherantenne 21 mei 2011 onderwerpen Introductie Woonbiologische verstoringen Buiten Binnen Oplossingen Vuile stroom of dirty power Cursus

Nadere informatie

GSM-straling - wat weten we zeker!

GSM-straling - wat weten we zeker! GSM-straling - wat weten we zeker! Prof. Dr. ir. Guy Vandenbosch ESAT-TELEMIC, K.U.Leuven tel.: 32-(0)16-32.11.10 email: guy.vandenbosch@esat.kuleuven.ac.be Guy Vandenbosch departement Elektrotechniek,

Nadere informatie

Radiofrequente velden: risico s en voorzorgbeginsel. L.Reijnders

Radiofrequente velden: risico s en voorzorgbeginsel. L.Reijnders Radiofrequente velden: risico s en voorzorgbeginsel L.Reijnders Soorten velden 4 G: ~ 800 MHz GSM: ~ 900 & 1800 MHz UMTS: ~2100 MHz Bluetooth: 2400-2500 MHz Veldsterkte/flux in relatie tot zendmast voorbeeld:

Nadere informatie

Floww health technology

Floww health technology Floww health technology Straling en Gezondheid Gerenommeerde wetenschappers zeggen dat straling de gezondheid kan beïnvloeden. Er zijn inmiddels vele duizenden wetenschappelijke onderzoeken die een verband

Nadere informatie

9. Ziek van zendmasten. 9. Ziek van zendmasten. Het zijn somatisch onverklaarde lichamelijke klachten, ook wel SOLK genoemd.

9. Ziek van zendmasten. 9. Ziek van zendmasten. Het zijn somatisch onverklaarde lichamelijke klachten, ook wel SOLK genoemd. 9. Ziek zdmast 9. Ziek zdmast 9.1. ZIEK Zdmast VAN ZENDMASTEN medisch onverklaar gezondheidsklacht? Digitale 9.1. ZENDMASTEN techniek krijg VERANTWOORDELIJK steeds meer ingang VOOR MEDISCH gezondheidsproblem

Nadere informatie

Vragen en antwoorden over elektromagnetische velden en gezondheid

Vragen en antwoorden over elektromagnetische velden en gezondheid Vragen en antwoorden over elektromagnetische velden en gezondheid Elektromagnetische velden en gezondheid 1. Hoe zit het met de elektromagnetische velden zoals die uitgestraald worden door zenders voor

Nadere informatie

Dorpsraad Nes a/d Amstel Mobiele telefoonenquête Rapport

Dorpsraad Nes a/d Amstel Mobiele telefoonenquête Rapport Zaterdag 25 maart 2006 Dorpsraad Nes a/d Amstel Mobiele telefoonenquête Rapport Inhoud 1 Inleiding 4 1.1 Bevindingen 4 1.2 Conclusie 4 1.3 Indeling van dit rapport 4 2 De GSM mast 5 2.1 Ring netwerk 5

Nadere informatie

De straling van mijn gsm. in vragen en antwoorden

De straling van mijn gsm. in vragen en antwoorden De straling van mijn gsm in vragen en antwoorden Mobiel bellen en straling Mobiel bellen, draadloos internet, babyfoons, gps maar ook radio, televisie en walkie talkies. We kunnen niet meer zonder draadloze

Nadere informatie

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Kennisbericht over een publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift: Hardell L, Carlberg M, Söderqvist F, Hansson Mild K, Meta-analysis of long-term

Nadere informatie

Antennebureau. Bart Huizing. Bleskensgraaf 8 oktober 2013

Antennebureau. Bart Huizing. Bleskensgraaf 8 oktober 2013 Antennebureau Bart Huizing Bleskensgraaf 8 oktober 2013 Inhoud Wat is het Antennebureau? Wat zijn antennes? Hoe zit het met de gezondheid? De rol van de gemeente Wat is het Antennebureau? Het bureau van

Nadere informatie

Reglementering voor draadloze telecommunicatie-apparatuur

Reglementering voor draadloze telecommunicatie-apparatuur Draadloze toestellen Reglementering voor draadloze telecommunicatie-apparatuur * Draadloze huistelefoons * Babyfoons * Draadloos op internet * Bluetooth * Vergelijking van SAT-waarden Inleiding Vraagt

Nadere informatie

Resultaten online enquête veldreductie

Resultaten online enquête veldreductie Resultaten online enquête veldreductie Hugo Schooneveld m.m.v. Joop van Bijnen en Patrick van Zuilen 11 e Landelijke contactdag - Stg EHS 22 juni 2013 Baarlo Elektrohypersensitiviteit (EHS) Sommige mensen

Nadere informatie

2013, peiling 3 oktober 2013. gesteld ten behoeve van Bureau Hengelo. Het gaat dan om de bekendheid van

2013, peiling 3 oktober 2013. gesteld ten behoeve van Bureau Hengelo. Het gaat dan om de bekendheid van Panel resultaten, peiling 3 oktober Van 18 tot en met 30 september is een peiling onr het Panel gehoun. Van 2.726 die waren uitgenodigd, hebben 1.500 len vragenlijst ingevuld. Een respons 55%. In peiling

Nadere informatie

16. HELPT VELDREDUCTIE WERKELIJK?

16. HELPT VELDREDUCTIE WERKELIJK? 16. HELPT VELDREDUCTIE WERKELIJK? 16.1. Enquete naar ervaringen met veldreductie Wanneer EHS problemen veroorzaakt worn door blootstelling aan schalijke EMV, dan 16.1. moet Enquete opheffing naar die ervaringen

Nadere informatie

Bijlage bij memo van wethouder J. Helms aan de commissie Economie en Mobiliteit ten behoeve van de vergadering van 22 maart 2011.

Bijlage bij memo van wethouder J. Helms aan de commissie Economie en Mobiliteit ten behoeve van de vergadering van 22 maart 2011. Zendmast Croy Bijlage bij memo van wethouder J. Helms aan de commissie Economie en Mobiliteit ten behoeve van de vergadering van 22 maart 2011. AANVULLENDE INFORMATIE A Eigenschappen en toepassingen van

Nadere informatie

Op zoek naar Witte zones voor elektrogevoeligen

Op zoek naar Witte zones voor elektrogevoeligen Op zoek naar Witte zones voor elektrogevoeligen Klankgroep bijeenkomst Den Bosch 22 mei 2012 Hugo Schooneveld Stichting EHS Wat is hier aan de hand? Conflict tussen mobiele bellers en EMV rustzoekers Commotie

Nadere informatie

Rapport Veldsterktemeting

Rapport Veldsterktemeting Rapport Veldsterktemeting Plaats meting gemeente Heerde Plaats: Heerde Datum Meting: 19 maart 2014 Copyright: Agentschap Telecom 2014 Onderdeel Ministerie van Economische Zaken Agentschap Telecom Samenvatting

Nadere informatie

Rapport Veldsterktemeting

Rapport Veldsterktemeting Rapport Veldsterktemeting Plaats meting gemeente Amsterdam Plaats: Amsterdam Aanleiding: Verzoek Antennebureau Datum Meting: 29 augustus 2013 Copyright: Agentschap Telecom 2013 Onderdeel Ministerie van

Nadere informatie

De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM)

De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) Uw kenmerk : - Bijlagen : - Geachte minister, In het overleg op 27 september met de leiding van de Gezondheidsraad bracht u

Nadere informatie

Samenvatting. Doel van het advies

Samenvatting. Doel van het advies Samenvatting Doel van het advies Mobiele telefonie is gemeengoed geworden. Bijna iedereen in westerse landen heeft een mobiele telefoon. Maar met de toename van het gebruik van mobiele telefoons onstonden

Nadere informatie

Rapport Veldsterktemeting

Rapport Veldsterktemeting Zeewolde - Juttepeerlaan Plaats: Zeewolde Aanleiding: Steekproefmeting Datum meting: 22 september 2014 Copyright: AgentschapTelecom 2014 Onderdeel Ministerie van Economische Zaken Agentschap Telecom Samenvatting

Nadere informatie

Het netwerk van T-Mobile

Het netwerk van T-Mobile Het netwerk van T-Mobile µ Het netwerk van T-Mobile T-Mobile is één van de grootste internationale aanbieders van mobiele communicatie en beschikt in Nederland over een eigen fijnmazig mobiel netwerk van

Nadere informatie

Straling: hele bevolking onvrijwillig proefkonijn

Straling: hele bevolking onvrijwillig proefkonijn Tekst 1 Straling: hele bevolking onvrijwillig proefkonijn 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 (1) Een man die vaak zijn mobieltje gebruikt, heeft een slechte kwaliteit sperma, blijkt uit

Nadere informatie

Mijn GSM? (niet) altijd even nuttig... praktische tips voor een gezond en verantwoord gebruik van je draagbare 11telefoon

Mijn GSM? (niet) altijd even nuttig... praktische tips voor een gezond en verantwoord gebruik van je draagbare 11telefoon Mijn GSM? (niet) altijd even nuttig... praktische tips voor een gezond en verantwoord gebruik van je draagbare 11telefoon Een uitgave van het gemeentebestuur van Watermaal-Bosvoorde, op voorstel van de

Nadere informatie

Wat is duizeligheid? evenwichtsorgaan, dit heet Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD). Dit beeld kenmerkt zich door acute

Wat is duizeligheid? evenwichtsorgaan, dit heet Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD). Dit beeld kenmerkt zich door acute Wat is duizeligheid? Wat is duizeligheid? Iereen is wel eens duizelig geweest. Toch is moeilijk begrip duizeligheid te omschrijven. De meeste mensen klagen duizeligheid over draaierigheid, een licht gevoel

Nadere informatie

Salomo was koning over Israël van 971 tot 913 voor Christus. In deze periode moet het boek Hooglied zijn ontstaan.

Salomo was koning over Israël van 971 tot 913 voor Christus. In deze periode moet het boek Hooglied zijn ontstaan. is een boek het Ou Testament. Het is een liefslied geschreven door Salomo en gaat over lief tussen koning van Israël en een eenvoudig meisje van het land. Naam, auteur en datering Het bijbelboek dat wij

Nadere informatie

Zonnecellen niet zo onschuldig als ze lijken? Producenten van vuile stroom!

Zonnecellen niet zo onschuldig als ze lijken? Producenten van vuile stroom! Zonnecellen Zonnecellen niet zo onschuldig als ze lijken? Producenten van vuile stroom! Hugo Schooneveld en Marcel Honsbeek Om energie te sparen wordt ons aangeraden naast andere maatregelen zonnecellen

Nadere informatie

Informatiefolder over GESOND. Het gevoeligheid voor elektromagnetische signalen onderzoek

Informatiefolder over GESOND. Het gevoeligheid voor elektromagnetische signalen onderzoek Informatiefolder over GESOND Het gevoeligheid voor elektromagnetische signalen onderzoek 2 Doel en doelgroep Zijn sommige mensen gevoelig voor elektromagnetische signalen? Dat is de centrale vraagstelling

Nadere informatie

Rapport Veldsterktemeting

Rapport Veldsterktemeting Tjerkgaast - Gaestdijk Plaats: Tjerkgaast Aanleiding: Steekproefmeting Datum Meting: 6 maart 2013 Copyright: Agentschap Telecom 2013 Onderdeel Ministerie van Economische Zaken Agentschap Telecom Samenvatting

Nadere informatie

FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2014

FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2014 FACTSHEET APRIL 201 FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2014 KERNPUNTEN Iets minr dan een kwart (23%) van Nerlandse bevolking vanaf 1 jaar rookte in 2014. Dat is een vergeleken met 2013 (2%). Ook

Nadere informatie

Snelstartgids CJB26Q0ALAEB

Snelstartgids CJB26Q0ALAEB Snelstartgids CJB26Q0ALAEB Welkom! In deze beknopte gebruiksaanwijzing wordt uw USB-modem beschreven, wordt informatie gegeven over hoe u de beheerparameters kunt instellen en hoe u helpinformatie op de

Nadere informatie

Elektromagnetische velden en volksgezondheid Basisstations en draadloze technologieën

Elektromagnetische velden en volksgezondheid Basisstations en draadloze technologieën Fact sheet Nr 304 Mei 2006 Elektromagnetische velden en volksgezondheid Basisstations en draadloze technologieën Tegenwoordig is mobiele telefonie over de hele wereld gemeengoed. Deze draadloze technologie

Nadere informatie

Handleiding FA106 / FA306 versie 1.0. Field Analyzer. FA106 en FA306. Handleiding

Handleiding FA106 / FA306 versie 1.0. Field Analyzer. FA106 en FA306. Handleiding Field Analyzer FA106 en FA306 Handleiding 1 Inhoud Inhoud...2 Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Bediening algemeen...4 1.1 In- en uitschakelen...4 1.2 Keuze veldsoort...4 1.3 Afbeelding voorkant...5 1.4 Batterij...6

Nadere informatie

vervolg VEILIG werken in de buurt van antennes

vervolg VEILIG werken in de buurt van antennes ELEKRTOMAGNETISCH SPECTRUM Het elektromagnetische spectrum bevat de volgende frequenties, gerangschikt van uiterst lage tot ultrahoge frequentie: extreem lage frequenties laagfrequente golven radiogolven

Nadere informatie

www.holistic-health.nl

www.holistic-health.nl TV-Rayex (kleur grijs/antraciet) De TV-Beeldscherm Rayex is de ideale oplossing om je te beschermen tegen straling van een tv of beeldscherm. De TV-Rayex werkt op een interferentie van 99,5 en is d.m.v.

Nadere informatie

Welkom. Informatieavond Basisschool Burgemeester Willeme i.r.t. zendmast

Welkom. Informatieavond Basisschool Burgemeester Willeme i.r.t. zendmast Welkom Informatieavond Basisschool Burgemeester Willeme i.r.t. zendmast 1 Blootstelling aan elektromagnetische straling in Nieuwstadt drs. Adèle Dummer 14 augustus 2012 2 Inhoud Nationaal Antennebeleid

Nadere informatie

4G frequentiebanden / LTE frequentiebanden

4G frequentiebanden / LTE frequentiebanden 4G frequentiebanden / LTE frequentiebanden 13-01-2014 GSM Helpdesk Nederland Bij reguliere 2G (GSM) en 3G (UMTS) telefoons en smartphones was het zeer gebruikelijk om de frequenties in MHz aan te geven

Nadere informatie

GEBRUIKSHANDLEIDING. Lees voor gebruik deze gebruikshandleiding.

GEBRUIKSHANDLEIDING. Lees voor gebruik deze gebruikshandleiding. GEBRUIKSHANDLEIDING Lees voor gebruik deze gebruikshandleiding. 2 3 Inhoudsopgave Veiligheidsinstructies Lees voor gebruik deze gebruikshandleiding. Inleiding 4 Inhoud verpakking 5 Bevestigen van de Doorsafe

Nadere informatie

2 : INFORMATIE over hoe om te gaan met verdriet, voor en nà OVERLIJDEN :

2 : INFORMATIE over hoe om te gaan met verdriet, voor en nà OVERLIJDEN : 1. VOORWOORD : Als leerkracht, maar ook als ourraads- en mezeggenschapsraadslid kunnen we te maken krijgen met het verlies van een kind, een our, of lid van het team, ourraad, of mezeggenschapsraad, Als

Nadere informatie

T-Mobile biedt 4G voor alle smartphones, dus ook de iphone 5

T-Mobile biedt 4G voor alle smartphones, dus ook de iphone 5 T-Mobile biedt 4G voor alle smartphones, dus ook de iphone 5 Samen Meer Bereiken Een netwerk voor mobiele telefonie is nooit af. T-Mobile volgt het gebruik en de prestaties van het mobiele netwerk op de

Nadere informatie

Mobiele telefoon en gezondheid. Normen, wetenschappelijke feiten en tips voor verstandig gebruik

Mobiele telefoon en gezondheid. Normen, wetenschappelijke feiten en tips voor verstandig gebruik Mobiele telefoon en gezondheid Normen, wetenschappelijke feiten en tips voor verstandig gebruik Wat vindt u in deze brochure? Wenst u een gsm te kopen? Wilt u weten of de elektromagnetische golven van

Nadere informatie

Samenvatting. Blootstelling

Samenvatting. Blootstelling Samenvatting Blootstelling aan ioniserende straling levert risico s voor de gezondheid op. Daar is al veel over bekend, met name over de effecten van kortdurende blootstelling aan hoge doses. Veel lastiger

Nadere informatie

Bluetooth Audio-Ontvanger met USB-Laadpoort Handleiding 50002

Bluetooth Audio-Ontvanger met USB-Laadpoort Handleiding 50002 Bluetooth Audio-Ontvanger met USB-Laadpoort Handleiding 50002 LEES DEZE GEBRUIKSHANDLEIDING A.U.B. VOLLEDIG DOOR VOORDAT U DIT APPARAAT IN GEBRUIK NEEMT EN BEWAAR DEZE DOCUMENTATIE ALS EVENTUEEL NASLAGWERK.

Nadere informatie

Elektrische en magnetische velden

Elektrische en magnetische velden Elektrische en magnetische velden 10 veelgestelde vragen EnergieNed Elektrische en magnetische velden 10 veelgestelde vragen EnergieNed januari 2003 2 Inleiding Elektriciteit is nauwelijks meer weg te

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Braak, Bas ter Title: Carcinogenicity of insulin analogues Issue Date: 2015-06-18

Nadere informatie

Handleiding Telefonie

Handleiding Telefonie Handleiding Telefonie Welkom Van harte welkom bij Telefonie van Ziggo. Met deze gebruikershandleiding leggen wij u stap voor stap de handige extra diensten van telefonie van Ziggo uit. Wij adviseren u

Nadere informatie

Elektrogevoeligheid. Inleiding

Elektrogevoeligheid. Inleiding Elektrogevoeligheid Inleiding Dit artikel is geschreven om op zo n helder en compact mogelijke manier inzicht te geven in de complexe wereld van elektromagnetische velden (EMV) en de invloed hiervan op

Nadere informatie

Mobiele telefoon en gezondheid. Normen, wetenschappelijke feiten en tips voor verstandig gebruik

Mobiele telefoon en gezondheid. Normen, wetenschappelijke feiten en tips voor verstandig gebruik Mobiele telefoon en gezondheid Normen, wetenschappelijke feiten en tips voor verstandig gebruik Wat vindt u in deze brochure? Wenst u een gsm te kopen? Wilt u weten of de elektromagnetische golven van

Nadere informatie

VAMO. Handleiding. Copyright RoutIT 2014 www.routit.nl info@routit.nl

VAMO. Handleiding. Copyright RoutIT 2014 www.routit.nl info@routit.nl VAMO Handleiding 1 Document historie Versie Toelichting Auteur Datum 1.0 Initiële versie RoutIT B.V. 03-03-2014 2 1. Inhoud 1. Inhoud... 3 2. VAMO... 4 2.1. Bellen en gebeld worden... 4 2.2. Gebeld worden...

Nadere informatie

op HR beleid versus Capaciteits- Roostermodules & Flexmodules

op HR beleid versus Capaciteits- Roostermodules & Flexmodules KORAAL-KORMA -Oplossingen in Personeelsvraagstukken De visie van KORAAL- KORMA op HR beleid versus Capaciteits- Roostermodules & Flexmodules Uw personele capaciteit optimaal benutten door een efficiënt

Nadere informatie

Vooraleer het toestel in gebruik te nemen moet men controleren of hij correct functioneert. Het toestel niet gebruiken wanneer het beschadigd is

Vooraleer het toestel in gebruik te nemen moet men controleren of hij correct functioneert. Het toestel niet gebruiken wanneer het beschadigd is ALGEMENE OPMERKINGEN Lees aandachtig de aanwijzingen in dit handboek. Vooraleer het toestel in gebruik te nemen moet men controleren of hij correct functioneert. Het toestel niet gebruiken wanneer het

Nadere informatie

HELDER HET ZAKELIJKE ABONNEMENT WAARBIJ Ú DE TOUWTJES IN HANDEN HEEFT

HELDER HET ZAKELIJKE ABONNEMENT WAARBIJ Ú DE TOUWTJES IN HANDEN HEEFT HELDER HET ZAKELIJKE ABONNEMENT WAARBIJ Ú DE TOUWTJES IN HANDEN HEEFT U weet als ondernemer zelf wat het beste is voor uw bedrijf. Daarom geven we u met ons nieuwe zakelijke abonnement Helder graag de

Nadere informatie

Filmen in 3D Frits Kraefft

Filmen in 3D Frits Kraefft Frits Kraefft 3D beleving in bioscoop 3D televisie Waarom 3D Films in 3D zijn een succes gebleken Bioscoopbezoek in 2009 met 15 % gestegen Omzet bioscopen met 21% gestegen Inmiddels ruim assortiment 3D

Nadere informatie

Carol Dweck en andere knappe koppen

Carol Dweck en andere knappe koppen Carol Dweck en andere knappe koppen in de (plus)klas 2011 www.lesmateriaalvoorhoogbegaafden.com 2 http://hoogbegaafdheid.slo.nl/hoogbegaafdheid/ theorie/heller/ 3 http://www.youtube.com/watch?v=dg5lamqotok

Nadere informatie

Gebruikershandleiding. Lees deze handleiding zorgvuldig door voordat u de telefoon in gebruik neemt!

Gebruikershandleiding. Lees deze handleiding zorgvuldig door voordat u de telefoon in gebruik neemt! Gebruikershandleiding Lees deze handleiding zorgvuldig door voordat u de telefoon in gebruik neemt! 1 Aansluiti ng voor oplader 2 Zaklamp 3 Scherm 4 M2-toets 5 M1-toets 6 Verzendtoets 7 Oortelefo on 10

Nadere informatie

VAMO. Handleiding. Copyright RoutIT 2014 www.routit.nl info@routit.nl

VAMO. Handleiding. Copyright RoutIT 2014 www.routit.nl info@routit.nl VAMO Handleiding 1 Document historie Versie Toelichting Auteur Datum 1.0 Initiële versie RoutIT B.V. 03-03-2014 1.1 Aanpassingen voor identiteitswijziging (HIPPER) RoutIT B.V. 05-06-2014 2 1. Inhoud 1.

Nadere informatie

Echtscheiding. Cursus: Goede afspraken maken. Kleinkinderen. als papa en mama uit elkaar zijn. met ouderschapsplan

Echtscheiding. Cursus: Goede afspraken maken. Kleinkinderen. als papa en mama uit elkaar zijn. met ouderschapsplan Echtscheiding Goe afspraken maken met ourschapsplan Kleinkinren kunnen steun opa en oma goed gebruiken Cursus: als papa en mama uit elkaar zijn Bijlage bij: Bijlage bij Kinren krijgen echt een knauw als

Nadere informatie

Practicum algemeen. 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag

Practicum algemeen. 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag Practicum algemeen 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag 1 Diagrammen maken Onafhankelijke grootheid en afhankelijke grootheid In veel experimenten wordt

Nadere informatie

VEMES protocol voor het meten van elektromagnetische straling

VEMES protocol voor het meten van elektromagnetische straling VEMES protocol voor het meten van elektromagnetische straling Versie 4. Datum: 15 maart 2016 Doel van dit protocol: Het vastleggen van de te hanteren meetmethoden voor het onderzoek naar laag- en hoogfrequente

Nadere informatie

Waarom telefonie via je ICT-partner?

Waarom telefonie via je ICT-partner? Waarom telefonie via je ICT-partner? De toekomst is begonnen. Iedereen - je concurrent ook - maakt telefonie onderdeel van de totale ICT-infrastructuur. Daarmee ontstaan eindeloze mogelijkheden om de kracht

Nadere informatie

De Konftel 300W Korte handleiding

De Konftel 300W Korte handleiding Conference phones for every situation De Konftel 300W Korte handleiding NEDERLANDS Beschrijving De Konftel 300W is een draadloze conferentietelefoon op batterijen, die kan worden aangesloten op DECT-systemen,

Nadere informatie

HANDLEIDING. Milestone 310 Nederlandssprekende memorecorder

HANDLEIDING. Milestone 310 Nederlandssprekende memorecorder HANDLEIDING Milestone 310 Nederlandssprekende memorecorder 1. PRODUCT BESCHRIJVING De belangrijkste punten van de Milestone 310 zijn: - Beste in zijn soort qua geluid. - Nieuw ontwikkelde microfoon en

Nadere informatie

Gebruikershandleiding HIPPER

Gebruikershandleiding HIPPER Gebruikershandleiding HIPPER Controle over uw telefooncentrale, overal en te allen tijde Datum: 02 mei 2014 Versie: 1.0 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1 Afstandsbediening... 3 1.2 Mobiliteit... 4 2.

Nadere informatie

www.kno-tech.com AlarmLocator

www.kno-tech.com AlarmLocator KnoTech biedt innovatieve oplossingen in productbeveiliging en RFID technologie voor: Detailhandel Industrie Bibliotheken/Mediatheken Periferie Logistiek AlarmLocator RFID antidiefstal systeem voor materialen,

Nadere informatie

Geachte Voorzitter, SAS/HSL/2007060785. 11 juni 2007 2060717660

Geachte Voorzitter, SAS/HSL/2007060785. 11 juni 2007 2060717660 Afschrift aan Directoraat-Generaal Milieu HSl Heemskerk EZ Directie Stoffen, Afvalstoffen, Straling GD hsnb Straling, Nuclaire en Bioveiligheid hakb Rijnstraat 8 Postbus 30945 2500 GX Den Haag de Voorzitter

Nadere informatie

Olympia EKM 2100. (vertaling Zonnepanelen123 als service voor gebruikers)

Olympia EKM 2100. (vertaling Zonnepanelen123 als service voor gebruikers) (vertaling Zonnepanelen123 als service voor gebruikers) Vooraf: De Olympia EKM2100 is oorspronkelijk bedoeld als meetinstrument voor het meten van het verbruik van energie van uw apparaten. De EKM2100

Nadere informatie

Rapport Veldsterktemeting ambulancevoertuig

Rapport Veldsterktemeting ambulancevoertuig Rapport Veldsterktemeting ambulancevoertuig Meetlocatie: Meetveld Leusden Agentschap Telecom Plaats : Amersfoort Aanleiding : Voorlichting Datum : Meting 18 mei 2010 Copyright : Agentschap Telecom 2010

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Mobiele telecommunicatie heeft zich de afgelopen jaren sterk ontwikkeld: meer dan de helft van de Nederlandse bevolking heeft tegenwoordig een mobiele telefoon.

Nadere informatie

http://ec.europa.eu/dgs/health_food-safety/dyna/enews/enews.cfm?al_id=1581

http://ec.europa.eu/dgs/health_food-safety/dyna/enews/enews.cfm?al_id=1581 Geen bewijs voor gezondheidsproblemen door elektromagnetische straling Laatst bijgewerkt: mei 2015 Het Europese SCENIHR (Scientific Committee on Emerging and Newly Identified Health Risks), een wetenschappelijk

Nadere informatie

Handleiding Telefonie

Handleiding Telefonie Handleiding Telefonie Welkom Van harte welkom bij Telefonie van Ziggo. Met deze gebruikershandleiding leggen wij u stap voor stap de handige extra diensten van telefonie van Ziggo uit. Wij adviseren u

Nadere informatie

Factsheet Vragen en antwoorden Versie: oktober 2015. NL-Alert. Direct informatie bij een noodsituatie

Factsheet Vragen en antwoorden Versie: oktober 2015. NL-Alert. Direct informatie bij een noodsituatie Factsheet Vragen en antwoorden Versie: oktober 2015 NL-Alert. Direct informatie bij een noodsituatie NL-ALERT CONTROLEBERICHT 7 DECEMBER 2015 Wat is het NL-Alert controlebericht? Maandag 7 december rond

Nadere informatie

Elektromagnetische straling voorrang voor gezondheid!

Elektromagnetische straling voorrang voor gezondheid! Elektromagnetische straling voorrang voor gezondheid! Stefaan Van Gool, M.D., Ph.D.; Kliniekhoofd kinderhemato-oncologie UZL Buitengewoon Hoogleraar KUL; Fundamenteel Klinisch Navorser FWO-V 400 nm

Nadere informatie

DoBeacon = 230V. Die app kunt u zelf maken met de door ons bijgeleverde tracking-api. Wij kunnen zelfs uw eigen logo op de DoBeacon plaatsen!

DoBeacon = 230V. Die app kunt u zelf maken met de door ons bijgeleverde tracking-api. Wij kunnen zelfs uw eigen logo op de DoBeacon plaatsen! DOBEACON De DoBeacon is een fysieke BLE-zender, die overal in een gebouw geplaatst kan worden. Het zendt berichten uit met signaalsterktes, oftewel beacons. Een smartphone kan dit signaal op de achtergrond

Nadere informatie

Hoogspanningslijnen en gezondheid

Hoogspanningslijnen en gezondheid Hoogspanningslijnen en gezondheid Vraag en antwoord Voor meer informatie over hoogspanningslijnen en gezondheid, zie ook de website www.ggd-bureaugmv.nl (Informatie over > Milieu en Veiligheid > Straling).

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 188 Type 1 Diabetes and the Brain Het is bekend dat diabetes mellitus type 1 als gevolg van hyperglykemie (hoge bloedsuikers) kan leiden tot microangiopathie (schade aan de kleine

Nadere informatie

NL-Alert. Direct informatie bij een noodsituatie

NL-Alert. Direct informatie bij een noodsituatie Factsheet Vragen en antwoorden Versie: april 2014 NL-Alert. Direct informatie bij een noodsituatie NL-ALERT ALGEMEEN Wat is NL-Alert? NL-Alert is een alarmmiddel van de overheid voor op de mobiele telefoon.

Nadere informatie

ipad integratie in het onderhoud

ipad integratie in het onderhoud Maximo Comes To You ipad integratie in het onderhoud Door: Marcel Staring 2013 IBM Corporation Agenda 1. Waarom Mobiel Werken? 2. Wat houdt Mobiel Werken in? Praktisch Technisch 3. MAXIMO Mobiel vs. MAXIMO

Nadere informatie

De eigenaar: BASE Kolonel Bourgstraat, 115 1140 Brussel

De eigenaar: BASE Kolonel Bourgstraat, 115 1140 Brussel Ontvangstbewijs Pagina 1 De eigenaar: BASE Kolonel Bourgstraat, 115 1140 Brussel heeft bij het B.I.P.T. een technisch antennedossier ingediend, overeenkomstig de bepalingen in het bovenvermelde koninklijk

Nadere informatie

ReSound Unite Telefoonclip+ VEELGESTELDE VRAGEN

ReSound Unite Telefoonclip+ VEELGESTELDE VRAGEN Pagina 1 Klik op de vragen om naar de antwoorden te gaan. Installatie en configuratie Hoe pair ik de hoortoestellen met Unite Telefoonclip+?...3 Welke apparaten kunnen in combinatie met de Unite Telefoonclip+

Nadere informatie

Protocol onderzoek installatiemogelijkheden FHT. Voorbeeld Meetrapport Stralingsanalyse Woning en Manege

Protocol onderzoek installatiemogelijkheden FHT. Voorbeeld Meetrapport Stralingsanalyse Woning en Manege Protocol onderzoek installatiemogelijkheden FHT Voorbeeld Meetrapport Stralingsanalyse Woning en Manege Naam Adres Woonplaats Breda, 7 juli 2014 Geachte heer en mevrouw, Naar aanleiding van het meten van

Nadere informatie

HS-2R Radio-hoofdtelefoon van Nokia Gebruikershandleiding. 9355495 Uitgave 2

HS-2R Radio-hoofdtelefoon van Nokia Gebruikershandleiding. 9355495 Uitgave 2 HS-2R Radio-hoofdtelefoon van Nokia Gebruikershandleiding 9355495 Uitgave 2 CONFORMITEITSVERKLARING NOKIA CORPORATION verklaart op eigen verantwoordelijkheid dat het product HS-2R conform is aan de bepalingen

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde A1,2

Examen HAVO. Wiskunde A1,2 Wiskunde A1,2 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 25 mei 13.30 16.30 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 19 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een

Nadere informatie

A n t e n n e b u r e a u

A n t e n n e b u r e a u A n t e n n e b u r e a u Alles over antennes voor draadloze en mobiele communicatie Inhoud Inleiding 1 Waarom antennes? 2 Zonder antennes geen verbinding 3 Werking van een antenne 4 Antennes en gezondheid

Nadere informatie

Applicatieprogrammabeschrijving voor KNX-aanwezigheidsmelders versie 3.1

Applicatieprogrammabeschrijving voor KNX-aanwezigheidsmelders versie 3.1 voor KNXaanwezigheidsmelrs versie 3.1 Inhoudsopgave 1. Algemeen...1 1.1 Basisprincipes van KNX/EIB BUS...1 1.2 Applicatieversies...1 1.2 Applicatieversies Schakelapparaten applicatie versie 3.1: BEG_SWI_HKL_V3.1

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 11 Nieuwsbrief 11 Introductie Visual Steps 12 Wat heeft u nodig? 13 De website bij het boek 13 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 11 Nieuwsbrief 11 Introductie Visual Steps 12 Wat heeft u nodig? 13 De website bij het boek 13 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 11 Nieuwsbrief... 11 Introductie Visual Steps... 12 Wat heeft u nodig?... 13 De website bij het boek... 13 Hoe werkt u met dit boek?... 14 Toets uw kennis... 15 Voor docenten...

Nadere informatie

Sinterklaas is in het land!

Sinterklaas is in het land! Nieuwsbrief cember 2012 Sinterklaas is in het land! O.b.s. Kleine Dichter Heycopplein 1 3521 EX Utrecht 030-2963585 / Waalstraat 251 3522 SH Utrecht 030-2674244 MAANDKALENDER DECEMBER 2012 MA DI WO DO

Nadere informatie

Factsheet Vragen en antwoorden Versie: oktober 2014. NL-Alert. Direct informatie bij een noodsituatie

Factsheet Vragen en antwoorden Versie: oktober 2014. NL-Alert. Direct informatie bij een noodsituatie Factsheet Vragen en antwoorden Versie: oktober 2014 NL-Alert. Direct informatie bij een noodsituatie NL-ALERT ALGEMEEN Wat is NL-Alert? NL-Alert is het alarmmiddel voor op de mobiele telefoon. Met NL-Alert

Nadere informatie

Telefonisten handleiding snom 360

Telefonisten handleiding snom 360 Telefonisten handleiding snom 360 De verschillende toetsen 1. Displaytoetsen: Deze vier toetsen corresponderen met de mogelijkheden in het display. Welke functies de toetsen hebben hangt af van de status

Nadere informatie

HiFi over 8,33 khz channel spacing? Ik dacht het niet.

HiFi over 8,33 khz channel spacing? Ik dacht het niet. HiFi over 8,33 khz channel spacing? Ik dacht het niet. Op veler verzoek heb ik me verdiept in het fenomeen 8,33 khz. Waarom komt dit op ons af, en wat betekent dit voor de techniek van zenders en ontvangers.

Nadere informatie

Handleiding - HIPPER

Handleiding - HIPPER Handleiding - HIPPER Inhoudsopgave 1 Introductie...3 1.1 Afstandsbediening... 3 1.2 Mobiliteit... 3 2 Installatie...5 2.1 Installeren HIPPER voor iphone... 6 2.2 Installeren HIPPER voor Android... 6 2.3

Nadere informatie

Handleiding HIPPER. Document: Handleiding HIPPER Datum: 6 juli 2015 Versie: 1.1 Auteur: Ingrid de Bont

Handleiding HIPPER. Document: Handleiding HIPPER Datum: 6 juli 2015 Versie: 1.1 Auteur: Ingrid de Bont Handleiding HIPPER Document: Handleiding HIPPER Datum: 6 juli 2015 Versie: 1.1 Auteur: Ingrid de Bont Inhoudsopgave 1 Introductie... 3 1.1 Afstandsbediening... 3 1.2 Mobiliteit... 4 2 Installatie... 5

Nadere informatie

Switch. Handleiding 200.106.110117

Switch. Handleiding 200.106.110117 Switch Handleiding 200.106.110117 Hartelijk dank voor uw aanschaf van deze uitbreiding van uw Plugwise systeem. Met de Switch kunt u draadloos de elektrische stroom naar de apparaten in uw Plugwise netwerk

Nadere informatie

M IMPROVING YOUR BUSINESS MOBILITY Mobistar Juni 1 2012. Hoe kiest u de juiste gsm voor uw bedrijf? UW ONDERNEMING alle krachten gebundeld

M IMPROVING YOUR BUSINESS MOBILITY Mobistar Juni 1 2012. Hoe kiest u de juiste gsm voor uw bedrijf? UW ONDERNEMING alle krachten gebundeld M IMPROVING YOUR BUSINESS MOBILITY Mobistar Juni 1 2012 Hoe kiest u de juiste gsm voor uw bedrijf? UW ONDERNEMING alle krachten gebundeld 2 De mobiele trends: een wereld in verandering Groot of klein,

Nadere informatie