Eindrapportage project

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eindrapportage project"

Transcriptie

1 Eindrapportage project Ontwikkeling van klinisch-anatomische lessen in combinatie met Dynamische Patiënten Simulaties Periode: maart 1999 t/m februari 2003 Uitvoering: LUMC, vakgroep Anatomie LUMC, vakgroep Heelkunde Deze rapportage betreft het projectgedeelte dat is uitgevoerd door de vakgroep Heelkunde

2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Samenvatting... 3 Project aanvraag... 4 Project organisatie... 8 Producten... 9 Dynamische Patiënt Simulaties... 9 Uitbreidingen DPS programma Kennisdisseminatie DPS cursus 2000 COO werkgroep NVMO DPS cursus België (okt jan. 2001) DPS vertaalprogramma DPS websites Geïnitieerde projecten Dynamische EHBO Casussen (DEC) Interfacultaire Communicatie Training middels een virtuele patiëntstatus (ICT) Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs (KRUL) Publicaties Pagina 2

3 Samenvatting Het project Ontwikkeling van klinisch-anatomische lessen in combinatie met Dynamische Patiënten Simulaties is in 4 jaar uitgevoerd door de vakgroepen Anatomie en Heelkunde van het LUMC met subsidie van het Leidse Stimuleringsfonds van de Universteit van Leiden. Deze rapportage betreft slechts het gedeelte van het project waarin Dynamische Patiënt Simulaties (DPS) zijn ontwikkeld, wat is uitgevoerd door de vakgroep Heelkunde. De ontwikkeling van Klinische-Anatomische lessen is uitgevoerd door de vakgroep Anatomie en wordt separaat gerapporteerd. De onderwerpen van de casuïstiek van de DPS casus beperken zich niet tot het heelkundige vakgebied, maar beslaan een breed spectrum van de Geneeskunde opleiding. Dit is mede te danken aan een goede samenwerking met andere afdelingen en instituten gedurende het intitiële project en de vervolgprojecten die hieruit zijn voortgevloeid. Binnen het initiële project en de vervolgprojecten zijn 40 nieuwe casussen ontwikkeld en is de DPS programmatuur zelf verder ontwikkeld. Door de vervolgprojecten is het structureel onderhoud van de bestaande en nieuwe casussen gewaarborgd. Binnen het project is veel aandacht besteed aan kennisdisseminatie. Op nationale en internationale congressen zijn publicaties uitgebracht over de voortgang en de resultaten van het project. Om de verspreiding van het DPS programma te bevorderen is een cursus opgezet voor onderwijsontwikkelaars die is gegeven aan Nederlandse en Belgische universiteiten. Het DPS programma is vertaald in het Engels om internationale publicaties mogelijk te maken en compatibel gemaakt met Windows Based Terminal technologie om de bereikbaarheid van de lessen voor studenten van binnen en buiten de eigen universiteit te vergemakkelijken. Gedurende het project zijn meerdere nieuwe projectaanvragen gedaan, waarvan er drie zijn gehonoreerd. Van deze projecten zijn er inmiddels twee met goed gevolg afgerond. Pagina 3

4 Project aanvraag Samenvatting Onderwijsdoel: integratie pre-kliniek en kliniek, alsmede bevordering beslisvaardigheid studenten geneeskunde. Leermethode: voorbereidend klinische-anatomisch onderwijsmateriaal dynamische patiënt simulatie (DPS) zoals ontwikkeld door de vakgroep Heelkunde. Invulling: ontwikkeling structuur voorbereidend onderwijsmateriaal verdere ontwikkeling DPS en documentatie verspreiden DPS over andere medische faculteiten, met als doel uitwisseling van casus materiaal ontwikkeling voorbereidend lesmateriaal opzetten van scala aan nieuwe DPS casus te gebruiken in het nieuwe curriculum geneeskunde Producten: voorbereidend lesmateriaal in de vorm van COO auteur schil en student schil voor het maken en uitvoeren van DPS casus goede documentatie waardoor bruikbaar voor derden casus materiaal geschikt voor het nieuwe curriculum geneeskunde. Verwacht wordt dat het mogelijk is 10 casus per jaar te produceren samengaand met 2 à 3 voorbereidende klinisch-anatomische lessen alle producten worden na de subsidie periode overgenomen door het zittende COO personeel van de Faculteit der Geneeskunde Leiden. Projectpartners Vakgroep Anatomie en vakgroep Heelkunde van de faculteit Geneeskunde in Leiden. Inleiding Onderwijs aan studenten Geneeskunde heeft als doel de student op te leiden tot basisarts. Dit onderwijs impliceert: overdracht van (feitelijke) kennis bijbrengen van een wetenschappelijke basis voor medisch handelen, en ontwikkeling van technische vaardigheden. Dit onderwijs moet resulteren in: ontwikkeling van diagnostische en therapeutische besluitvorming ontwikkeling van inzicht in kosten-effectiviteit van diagnostiek en therapie ontwikkeling van de attitude. De subsidie voor de ontwikkeling van onderwijsmateriaal wordt aangevraagd met als doelstelling de integratie van anatomische kennis in gedetailleerde klinische vraagstukken. Toekenning van de subsidie zal leiden tot een eindproduct bestaande uit kleinschalige klinische-anatomische lessen in combinatie met dynamische patiëntsimulaties (DPS), alsmede een schil waarmee in de toekomst op een gemakkelijke wijze patiëntcasus ingevoerd kunnen worden. De aanvraag is afkomstig uit de vakgroep Anatomie (Prof. Dr. A.C. Gittenberger - de Groot) en de vakgroep Heelkunde (Prof. Dr. O.T. Terpstra). Anatomisch onderwijs Het macroscopische anatomisch onderwijs aan studenten Geneeskunde is een essentieel onderdeel van de studie. Zonder kennis van de bouw van het menselijk lichaam zijn medisch handelen en onderzoek onmogelijk. In de eerste jaren van de studie worden studenten Pagina 4

5 geconfronteerd met basale kennis uit boeken, gestructureerde zelfstudie, praktisch onderwijs in de vorm van demonstraties en de bekende, recentelijk gerenoveerde, snijzaal. Klinisch gericht onderwijs In de klinische fase wordt van de student een abrupte overgang naar zelfstandigheid verwacht waarbij de student actief gaat deelnemen aan de patiëntenzorg. Met name voor wat betreft de besluitvorming en de directe confrontatie met de gevolgen van de genomen besluiten is er geen continuïteit in het curriculum tussen de preklinische fase en de klinische fase van de opleiding. Daarnaast blijkt bij co-assistenten, die geconfronteerd worden met het lichamelijk onderzoek en operaties, dat de anatomische kennis opgefrist moet worden, geïntegreerd in een klinische setting. In deze fase zal de student tevens worden geconfronteerd met het afwegen van onzekerheden en de gevolgen van verkeerd genomen beslissingen. De student draagt geen eindverantwoordelijkheid voor het medisch handelen. Klinisch anatomische lessen De anatomie stelt zich ten doel om in samenwerking met diverse klinische afdelingen kleinschalige klinisch-anatomische lessen te ontwikkelen. Deze lessen die gebruik maken van diverse onderwijsmiddelen (interactieve computerprogramma s, plastinatie preparaten en klassiek onderwijsmateriaal) kunnen individueel of in kleine groepen door een student worden bewerkt. De bedoeling is dat dit onderwijs in aparte ruimten flexibel ter beschikking zal staan voor studenten uit de laatste jaren van het doctoraal en studenten uit het postdoctorale coschap Geneeskunde. Dit onderwijs kan samen gaan met patiëntsimulaties zoals die door de vakgroep Heelkunde zijn ontwikkeld. Dynamische Patiënt Simulatie De dynamische patiënt simulatie leert de student omgaan met het afwegen van onzekerheden en simuleert de spanning van verkeerde beslissingen door het expliciet maken van de keuzemogelijkheden en gevolgen. Een dynamische simulatie onderscheidt zich van reeds bestaande simulaties door het modeleren van tijd, toestand en plaats van de patiënt in de simulatie. Hierdoor wordt een realistische context geschapen die ideaal is voor het trainen van de beslisvaardigheid van studenten. De student neemt daadwerkelijk beslissingen en intervenieert daarmee in het ziektebeloop van de gesimuleerde patiënt. Hiermee wordt Computer Ondersteund Onderwijs (COO) een schakel tussen het preklinisch onderwijs en de patiëntenbehandeling. Ontwikkeling Zowel de vakgroep Anatomie als de vakgroep Heelkunde hebben reeds lange tijd ervaring met COO en herkennen de deficiënties in de opleiding Geneeskunde bij de overgang van de pre-kliniek naar de kliniek. De vakgroep Anatomie is reeds vele jaren bezig onderwijsmateriaal in computervorm aan te bieden aan studenten. Dit heeft geresulteerd in diverse HyperText tutorials die op structurele wijze in het curriculum worden ingezet. Voorjaar 1996 is er bij de vakgroep Heelkunde een project gestart met als doel de ontwikkeling van een prototype voor DPS. Een dergelijk systeem is, mondiaal, nieuw in het medisch COO. Er is gekozen voor de ontwikkeling van een systeem dat bestaat uit twee componenten. In de eerste plaats wordt een schil geprogrammeerd waarin variabele parameters, zoals bevindingen bij anamnese, lichamelijk onderzoek, laboratorium onderzoek en overig aanvullend onderzoek, zijn opgenomen. Daarnaast worden in diverse patiënten-casus veranderingen in de variabelen, zoals die zijn opgenomen in de schil, geprogrammeerd waardoor veranderingen bij de patiënt in tijd, plaats en ruimte worden gesimuleerd. De schil wordt door de verschillende patiënt simulaties gebruikt en kan ook buiten de afdeling Heelkunde worden ingezet en is dus voor andere vakgroepen en eventueel doelgroepen, toepasbaar. De afdeling Heelkunde van het LUMC vervult hiermede, zowel nationaal als internationaal, een voortrekkersrol in de ontwikkeling van DPS. De haalbaarheid van een dynamisch patiënt simulatie systeem is het laatste jaar gemaakt met een werkend programma dat, met casus op het gebied van de vaatchirurgie, verloskunde en gastro-enterologie, zowel door studenten als docenten positief ontvangen is. Het Pagina 5

6 programma behoeft verdere uitbouw en verfijning maar vormt de basis voor de definitieve schil. Motivering De Faculteit der Geneeskunde is bezig om een nieuw curriculum op te zetten dat voor het eerste jaar Geneeskunde in 1998 van start moet gaan. Behalve een hergroepering van onderwijs onderwerpen ligt de nadruk op kleinschaliger onderwijs (werkgroepen) en zelfstudie. COO is hiervoor uitermate geschikt op grond van de volgende overwegingen: DPS appelleert aan actieve participatie in diagnose en therapie en legt en passant in dit proces de feitenkennis vast. De analyse van het besluitvormingsproces kan adequaat door docenten in werkgroepen plaatsvinden. Enerzijds anticipeert DPS op een grondige kennis bij studenten van klinisch gerichte anatomie en patho-fysiologie en is dan onlosmakelijk verbonden met een gedegen voorbereiding op het gebied van een bepaalde patiëntencasus. Anderzijds confronteert DPS de student met zijn lacunes in kennis, waardoor de student gestimuleerd wordt deze kennis met behulp van daaraan verbonden klinisch anatomisch onderwijs te verwerven. In de eerste jaren van de studie wordt de basiskennis van de anatomie vastgelegd d.m.v. verschillende onderwijsvormen, zoals de snijzaal. In de latere jaren moet deze kennis geïntegreerd worden met de klinische vakken. Deze integratie zou beter kunnen plaatsvinden door middel van klinisch anatomisch onderwijs verbonden met DPS casus. Een aantal klinisch anatomische hoofdstukken zullen tevens als aparte les fungeren en dan ondersteund worden door kleinschalige snijzaalprogramma's. Speciaal hiervoor worden demonstratiepreparaten vervaardigd en hands-on cursussen ontwikkeld. Voorzien wordt onder meer preparaten van enkel, knie, lies, elleboog, schouder, buikorganen en thorax. Onderwijs geven in kleine werkgroepen is zeer docent-arbeidsintensief. COO is over het algemeen (na een éénmalige ontwikkelperiode) minder arbeidsintensief en kan goed gecombineerd worden met onderwijs in werkgroepen. Eén van de doelstellingen van het onderwijs is het bevorderen van zelfstudie. Studenten beschikken in toenemende mate over een adequate computer. Tevens valt er een toenemend gebruik van internet te constateren (thuisnet en netwerkaansluitingen in student huizen). Ook beschikt de bibliotheek steeds meer over computer apparatuur die voor COO geschikt is. Deze infrastructuur is prima te gebruiken voor zelfstudie met behulp van COO. Het is juridisch en ethisch niet mogelijk studenten en co-assistenten zelfstandig besluiten ten aanzien van patiënten te laten nemen zonder deze besluiten te toetsen door begeleidende artsen. De dynamische patiënt simulatie zoals die bij de vakgroep Heelkunde wordt ontwikkeld is uitstekend bruikbaar voor de ontwikkeling van een goede besluitvaardigheid ten aanzien van de diagnostiek en therapie. Er is buiten de Faculteit veel interesse voor dit unieke, Leidse, initiatief. Om dit type COO in te kunnen zetten voor de hele opleiding Geneeskunde moet de schil waarmee casus gemaakt kunnen worden verder ontwikkeld worden en moeten er voldoende casus ontwikkeld worden voor meerdere klinische disciplines. Tevens kan een Engelstalige versie van de DPS worden ontwikkeld gezien de serieuze belangstelling vanuit het buitenland. Het betreft hier een éénmalige ontwikkeling van onderwijsmateriaal, waarna het onderhoud van de casus door de huidige personele bezetting overgenomen kan worden. De programmatuur moet zodanig verder ontwikkeld (aan de hand van nieuw op te stellen gebruikersspecificaties) en gedocumenteerd worden dat andere universiteiten de programmatuur kunnen overnemen. Omdat met de Nederlandse medische faculteiten een samenwerking- en uitwisselingsverband, vastgelegd in het document van samenwerking van de werkgroep COO van de Nederlandse Vereniging voor Medisch Onderwijs) hebben opgesteld, kan de RUL rekenen op uitwisseling van casus ontwikkeld aan andere medische faculteiten, waarbij de auteursrechten van het ontwikkelde onderwijsmateriaal uit Leiden uiteraard bij de RUL blijven. Pagina 6

7 Benodigdheden Mankracht 1 fte gedurende 4 jaar (ontwikkeling structuur voorbereidend lesmateriaal en gebruikersspecificaties DPS en inventarisatie onderwerpen, na één jaar wordt de ontwikkeling van casus en voorbereidend lesmateriaal ter hand genomen). 0.8 fte gedurende 4 jaar (ontwikkeling casus en voorbereidend lesmateriaal, tevens analyse studenten reacties en opmerkingen incorporeren in de casus en lesmateriaal) 400 kfl 320 kfl 0.3 fte gedurende 3 jaar (computer illustrator) 72 kfl 0.2 fte anatomisch preparateur gedurende 4 jaar 50 kfl 0.2 fte gedurende 4 jaar (secretariële ondersteuning) 50 kfl Hardware Computerapparatuur 30 kfl Software Beeldbewerking en programmeeromgeving 10 kfl Infrastructuur Netwerkaansluiting, bureaukosten en onvoorzien 60 kfl Totaal 992 kfl Pagina 7

8 Project organisatie Direct na de start van het project is besloten om de taken duidelijk te verdelen tussen de vakgroepen Anatomie en Heelkunde. De klinische anatomische lessen (CASK) zijn ondergebracht bij de vakgroep Anatomie, de Dynamische Patiënt Simulaties (DPS) bij de vakgroep Heelkunde. Om de producten inhoudelijk en technisch toch op elkaar te kunnen afstemmen is vooral in het begin van het project intensief overleg geweest tussen de verschillende vakgroepen. Naar mate het project vorderde is dit overleg in frequentie afgebouwd. Tijdens het project hebben de volgende medewerkers zich bezig gehouden met de productie van klinische anatomische lessen bij de vakgroep Anatomie: Mw. Prof. Dr. A.C. Gittenberger-de Groot Prof. Dr. R.E. Poelmann O.P. Gobée Mw. M. Jansen Anatomisch tekenaar Bij de vakgroep Heelkunde werd de productie van Dynamische Patiënt Simulaties verzorgd door: Mw. S. Eggermont Drs. P.M. Bloemendaal Bij het onderling overleg tussen de vakgroepen is tevens Prof. Dr. J.M. van Baalen actief betrokken geweest. Ook de projectgelden zijn gelijk verdeeld over de twee vakgroepen. Pagina 8

9 Producten Dynamische Patiënt Simulaties Gedurende het project zijn reeds bestaande DPS casussen aangepast en nieuwe casussen ontwikkeld. Nieuwe casussen Urologie Torsio testis In deze dynamische patiënt simulatie komt Sander bij zijn huisarts op het spreekuur. Sander heeft een torsio testis opgelopen bij een val in de klimgordel. Wanneer het niet lukt om de testikel handmatig terug te draaien, kan de testikel alleen nog gered worden met een operatie binnen 8 uur. Bij de operatie moet ook de andere testikel gefixeerd worden, om problemen in de toekomst te voorkomen. Prostaatcarcinoom In deze dynamische patiënt simulatie krijgt een uroloog een patiënt doorverwezen van een verzekeringsarts, vanwege een afwijkend rectaal toucher. De patiënt lijdt aan een prostaatcarcinoom, wat in een vroeg stadium gediagnosticeerd kan worden. Bij een snel besluit tot de juiste therapie kunnen uitzaaiingen voorkomen worden. De patiënt zal zich echter niet laten behandelen voordat de twijfels over de therapie zijn weggenomen door de arts. Pagina 9

10 Urineverlies klachten nu alleen nog zullen verdwijnen na een operatie. In deze dynamische patiënt simulatie krijgt de huisarts een vrouw van middelbare leeftijd op het spreekuur die klachten heeft, veroorzaakt door stressincontinentie. Haar klachten verminderen tijdelijk door behandelen met medicatie en fysiotherapie. Wanneer de klachten weer toenemen kan de huisarts haar doorverwijzen naar de polikliniek urologie. Uit het urodynamisch onderzoek blijkt dat de Als aanvulling op deze 3 casussen is een tutorial ontwikkeld die via het internet te bereiken is op Heelkunde aan te vragen. Galstenen De heer Biesheuvel heeft bedongen dat hij op het spreekuur mocht komen van u als huisarts. Vannacht is hij al enkele keren wakker geworden van de pijn en kon hij niet meer slapen. U kunt de patiënt onderzoeken en eventueel pijnstilling geven. Uiteindelijk moet de patiënt doorgestuurd worden naar de EHBO. Daar moet u de rol van EHBO arts op u nemen en uiteindelijk de patiënt genezen door een cholecystectomie Pagina 10

11 Schouderluxatie Mevrouw van Poppel, 26 jaar oud, zit in de wachtkamer van de ongevallen-polikliniek, waar u haar ziet als co-assistent. Ze heeft klachten van een pijnlijke schouder. De klachten worden veroorzaakt door een habituele schouder luxatie. Reponeren onder lichte verdoving, gevolgd door het aanleggen van een mitella en bewegingsadviezen kunnen de patiënt genezen. Ileus Mevrouw Brandt wordt na het plaatsen van een electieve aorta bifurcatie prothese op de zaal geplaatst, waar de student als zaalarts dienst mag doen. Hierbij zal blijken dat zij langzaam een ileus beeld ontwikkelt dat door de student moet worden onderkend en behandeld. Hierbij is de vochtbalans essentieel. Speciaal voor deze casus is een virtueel druppelinfuus ontwikkeld dat door de student bediend kan worden. Pagina 11

12 Liesbreuk beginnende studenten. Als co-assistent op de Eerste Hulp ziet u de heer van Lunteren, 28 jaar, met sinds enkele uren bestaande buikpijnklachten. De klachten worden veroorzaakt door een beklemde liesbreuk, maar een torsio testis, epididymitis of appendicitis acuta moeten ook worden uitgesloten. De breuk blijkt manueel niet te reponeren en daarom is een spoedoperatie noodzakelijk. Deze simulatie heeft een interface die speciaal is ontwikkeld voor Interne Diabetes In deze simulatie bent u als chirurg en/of als internist samen verantwoordelijk voor een patiënt. Deze patiënt is bekend met diabetes mellitus en is op uw zaal geplaatst na een operatie aan een open wond van de voet. In de eerste plaats gaat het in deze casus om de communicatie tussen u en de andere arts. De doelstelling is dan ook om de casus met 2 personen te spelen. Qua behandeling wordt van u verwacht dat u onder andere door het controleren van bloedwaarden, temperatuur en inspectie van de wond uiteindelijk besluit opnieuw te opereren. Pagina 12

13 Maagzweer Meneer Peentjes komt bij u als huisarts op het spreekuur met klachten passend bij een maagzweer. U kunt een contrastfoto maken van de maag om de maagzweer aan te tonen. U dient de patiënt tijdig te behandelen met antibiotica. Indien u niet of te laat ingrijpt ontstaat als ernstige complicatie een maagbloeding die u snel moet stoppen om het leven van de patiënt te redden. Schildkliercarcinoom en moet alsnog een subtotale thyreoidectomie uitgevoerd worden. Mevrouw van Roode, 39 jaar oud, wordt door haar huisarts doorverwezen naar de polikliniek interne geneeskunde met klachten van een knobbeltje in de hals. De oorzaak van de klachten is een schildkliercarcinoom zonder metastasen, waarvoor patiënte behandeld wordt met een hemithyreoidectomie. Na enkele maanden ontstaan dezelfde klachten aan de andere kant van de schildklier Pagina 13

14 Ingeklapte long Mevrouw Brandt 37 jaar komt bij u op de EHBO met het volgende verhaal: Ik wilde vanochtend mijn kind uit bed tillen. Terwijl ik dat deed voelde ik opeens een stekende pijn achter in mijn schouder. Eerst dacht ik dat ik een spiertje verrekt had. Maar de pijn werd erger en ik begon benauwd te worden. Toen heb ik de weekendarts gebeld die me met 2 paracetamolletjes telefonisch het bed weer in stuurde. Na een uur, om half 10 toch maar weer gebeld omdat ik dacht dat het iets met mijn longen was. De weekend arts zei: "waarschijnlijk is het gewoon hyperventilatie". Uiteindelijk hield ik het echt niet meer en heeft de buurvrouw me hier naar de EHBO gebracht. De student wordt door deze introductie enigszins op het verkeerde been gezet en zal door het uitvragen van een volledige anamnese en het doen van een volledig lichamelijk onderzoek tot de conclusie moeten komen dat deze mevrouw een pneumothorax heeft. Na behandeling stopt de casus. Vasovagale collaps patiënt de EHBO weer verlaat. De heer Ossen (37 jaar) komt via de ambulance bij u op de EHBO. Hij is 10 minuten geleden in een restaurant niet goed geworden. Zijn klachten: - Overmatige zweten - Visus stoornissen - Pijn op de borst Nu gaat het wel iets beter, hoewel hij nog wel veel van de klachten heeft. U vangt de patiënt op. Er wordt van u een diagnostisch en therapeutisch beleid verwacht, zonder dat u andere specialismen kunt consulteren. De casus eindigt als uw Pagina 14

15 Dermatologie Om het mogelijk te maken een tiental dermatologische casussen te ontwikkelen in DPS is uitgaande van de heelkundige standaardpatiënt een speciale standaard dermatologische patiënt ontwikkeld. Deze ontwikkeling spaart veel tijd en dubbel werk tijdens de ontwikkeling van de dermatolgische casussen die gepland staat in het komende jaar. EHBO Gedurende het project Dynamische EHBO casussen zijn 4 nieuwe EHBO casussen ontwikkeld en 3 oudere casussen uitgebreid aangepast: Elektische shock In deze Dynamische Patiënt Simulatie wordt u geconfronteerd met een patiënt die door een elektrische schok een adem- en hartstilstand heeft opgelopen. U bent het eerst ter plaatse en van u wordt verwacht dat u voor hulp zorgt en haar zo goed mogelijk reanimeert. Door adequaat handelen kunt u een leven redden. Epileptisch insult In deze Dynamische Patiënt Simulatie ziet u een man op de grond liggen met een groep mensen er omheen. De man heeft een epileptisch insult gehad en is verder niet ernstig gewond. Van u wordt verwacht dat u de leiding neemt over de groep, de patiënt veilig stelt en een ambulance laat waarschuwen. Pagina 15

16 Verdrinking In deze Dynamische Patiënt Simulatie wordt u geconfronteerd met een verdrinkingsslachtoffer met een ademstilstand. Van u wordt niet alleen verwacht dat u het slachtoffer op het droge legt en beademt, maar u moet ook zorgen voor hulp. Pas wanneer hierdoor de ambulance arriveert heeft u een leven gered. Ingeklapte long In deze Dynamische Patiënt Simulatie wordt u op het strand geconfronteerd met een slachtoffer dat van haar paard is gevallen. Zij is buiten bewustzijn en komt al snel weer bij. U bent verantwoordelijk voor de zorg van het slachtoffer en het vervoer van het strand. Pagina 16

17 Verslikking In deze Dynamische Patiënt Simulatie wordt u in een restaurant geconfronteerd met een slachtoffer dat zich ernstig verslikt. In eerste instantie werkt de door u uitgevoerde handgreep van Heimlich niet, raak niet in paniek, want bij herhaling komt het voorwerp toch los uit de keel. Auto ongeval In deze Dynamische Patiënt Simulatie wordt u op een verlaten weg geconfronteerd met een slachtoffer dat met de auto tegen een boom is gereden. Het slachtoffer is bewusteloos en verkeert in levensgevaar wanneer de auto in brand dreigt te vliegen. U kunt het slachtoffer redden en zorgen dat ze met een ambulance naar het ziekenhuis wordt vervoerd. Pagina 17

18 Brommer ongeval In deze Dynamische Patiënt Simulatie wordt u geconfronteerd met een slachtoffer van een brommerongeval, dat u zelf hebt veroorzaakt. U kunt een tweede ongeval voorkomen door het overige verkeer te waarschuwen en het slachtoffer, zover mogelijk, ter plekke verzorgen. 112 blijkt al door omstanders gewaarschuwd. Als aanvulling op deze 7 casussen is een tutorial ontwikkeld die via het internet te bereiken is op ICT Gedurende het project Interfacultaire Communicatie middels een virtuele patiënt status zijn 20 casussen ontwikkeld, 10 door het LUMC en 10 door het AMC. De casussen kunnen aangeboden worden als communicatietraining, waarbij 2 studenten van verschillende universiteiten tegen elkaar geroosterd worden om een casus te spelen, of als individueel onderwijs. Wanneer de student geroosterd is kan hij via de website de communicatietraining opstarten vanuit elke willekeurige computer met een internetaansluiting. LUMC: Cholecystitis bij hartpatiënt De heer Ganpath, 73 jaar, meldt zich op verwijzing van zijn huisarts bij u, internist op de eerste hulp met pijnklachten die veroorzaakt lijken te worden door een hartinfarct. Een hartinfarct kan echter worden uitgesloten en patiënt blijkt te lijden aan cholecystitis. Patiënt moet hiervoor worden verwezen naar de afdeling Heelkunde, alwaar een cholecystectomie wordt uitgevoerd. Pagina 18

19 Colitis ulcerosa Mevrouw van der Heiden, 34 jaar, meldt zich op de polikliniek Heelkunde. Zij is al vijf jaar bekend met colitis ulcerosa, waarvan zij nu een exacerbatie doormaakt. De toestand van patiënte verslechtert in de loop van een aantal dagen, waarvoor zij uiteindelijk met een subtotale colectomie behandeld moet worden. Diverticulitis bij hartpatiënt Mevrouw Ouwendijk, 45 jaar oud, wordt met hevige buikpijnklachten door haar huisarts ingestuurd bij de chirurg op de Eerste hulp. De klachten worden veroorzaakt door diverticulitis, waarvoor patiënte uiteindelijk een colonresectie zal moeten ondergaan. Complicerende factor is het verhoogde operatierisico van deze hartpatiënte, waarvoor consultatie van een internist noodzakelijk is. Schedeltrauma en miltruptuur Debbie Vermeulen, 17 jaar, wordt binnengebracht op de EHBO met een schedeltrauma als gevolg van een brommerongeval. Patiënte blijkt een subduraal hematoom te hebben, wat operatief ontlast moet worden. Hierbij heeft zij een miltruptuur die na enkele dagen verschijnselen veroorzaakt die operatief behandeld moet worden. Pagina 19

20 Sinusitis met liquorlekkage Via haar huisarts wordt mevrouw Wijkenborg-Bogaerts, 31 jaar, naar de polikliniek KNO doorverwezen, met klachten van een langer bestaande sinusitis. De patiënt moet hiervoor behandeld worden met een operatie, waarbij als complicatie een liquor lek ontstaat. Na het dichten van deze lekkage op de afdeling Neurologie kan patiënt ontslagen worden. Bloedende oesophagusvarices U bent als internist werkzaam in een algemeen ziekenhuis, waar de heer Van Zanten binnengebracht wordt door het ambulancepersoneel, ingestuurd wegens bloedbraken. De oorzaak van het bloedbraken blijken bloedende oesophagusvarices. Wanneer de bloeding niet tijdig wordt gestopt ontstaat een shock, waaraan patiënt uiteindelijk kan komen te overlijden. Mammacarcinoom Mevrouw Kerpershoek, 49 jaar, meldt zich met een knobbeltje in de borst bij de huisarts die patiënte door zal verwijzen naar de mammapolikliniek. Aldaar blijkt het om een carcinoom te gaan, waarvoor een mammasparende operatie wordt uitgevoerd. Bij de operatie blijkt wat tumor weefsel te zijn achtergebleven zodat alsnog een totale amputatie van de mamma uitgevoerd moet worden. Pagina 20

21 Urinewegobstructie door nierstenen U bent uroloog in een middelgroot ziekenhuis, waar u naar de EHBO wordt geroepen. De heer Gorrissen, 55 jaar oud, heeft zich gemeld met pijnklachten in de linker nierloge. De klachten worden veroorzaakt door een uretersteen. De klachten kunnen behandeld worden met antibiotica en een nefrosdrain. Pas echter op wanneer de drain verstopt dreigt te raken. CVA Mevrouw Visser wordt binnengebracht op de EHBO, begeleid door haar dochter die haar moeder twee uur geleden in de eetkamer op de grond heeft aangetroffen. Mevrouw Visser blijkt een CVA te hebben gehad, vertebro(basillair) staminfarct rechts, waardoor zij moeite heeft met spreken. Hiernaast ontwikkelt zij ook nog een pneumonie, waaraan ze ondanks de juiste behandeling komt te overlijden. Longembolie na sectio Caesarea Als zaalarts op de afdeling Verloskunde bent u verantwoordelijk voor mevrouw Westerhagen, 32 jaar, die gisteren bij een zwangerschapsduur van 36 5/7 weken middels ongecompliceerde sectio caesarea bevallen is van haar 1e kind. Na twee dagen ontwikkelt zich een longembolie, waarvoor patiënt behandeld moet worden met intraveneus toegediende heparine. Na 3 dagen ontwikkelt zich hier bovenop nog een mastitis. Pagina 21

22 AMC: Acute mastoïditis bij een kind HELLP syndroom Huidcarcinoom Atriumfibrillatie Aplastische crisis bij sikkelcelanemie Kind met dehydratie Postoperatief beloop na mammaoperatie Kind met ziekte van Hodgkin Oesophaguscarcinoom Subarachnoïdale bloeding Aangepaste casussen Omdat tijdens het project nieuwere versies van het DPS programma beschikbaar kwamen moesten alle bestaande casussen omgezet worden. Daarnaast zijn een aantal bestaande casussen uitgebreid en verbeterd naar aanleiding van vernieuwde medische inzichten en nieuwe mogelijkheden binnen de DPS Editor. Standaard Om een nieuwe casus te maken wordt in het DPS programma uitgegaan van een standaard patiënt waarin een heleboel anamnese vragen, onderzoeken en therapiën zijn opgenomen die een resultaat geven dat normaal is voor een gezond persoon. Deze standaard patiënt is gedurende het project enorm uitgebreid, verbeterd en in het Engels vertaald. Heelkunde Fissura ani U bent algemeen chirurg op de poli en de volgende patiënt op het spreekuur is Mevrouw Klaverkamp, 53 jaar. Mevrouw Klaverkamp is de verwijsbrief van de huisarts vergeten, ze denkt zelf last te hebben van aambeien. Ze heeft hier al een maand klachten van. Na het stellen van de juiste diagnose, gevolgd door therapeutisch ingrijpen, kunt u mevrouw Klaverkamp een afspraak geven om de behandeling te evalueren en/of zo nodig aanvullende therapie te geven. Pas wanneer patiënte genezen is stopt de simulatie. Pagina 22

Dynamische Patiënt Simulaties via Windows Based Terminal Testverslag van fase 2 van het ICT project

Dynamische Patiënt Simulaties via Windows Based Terminal Testverslag van fase 2 van het ICT project Dynamische Patiënt Simulaties via Windows Based Terminal Testverslag van fase 2 van het ICT project Doelstelling Het doel van fase 2 van het project Interfacultaire communicatie training via een virtuele

Nadere informatie

Notulen ICT 16 oktober 2002

Notulen ICT 16 oktober 2002 Notulen ICT 16 oktober 2002 Aanwezig E.M. Schoonderwaldt, S. Eggermont, R. Sijsterman, D. Borensztajn J. Donnison, P.M. Bloemendaal (notulen) Agenda 1. ICT inzet in het onderwijs 2. Fase E 3. Eindrapportage

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 08L Fase A Titel Hand op schouder Onderwerp Habituele schouderluxatie Inhoudsdeskundige Drs. P.A. van Luijt, chirurg LUMC Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Opleidingsniveau studenten De casus

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding. Mid Term Review: doel en resultaat. Directeur Stichting SURF Commissie Projectbewaking Datum: 4 mei 2004 Kenmerk: OW 04.

Samenvatting. Inleiding. Mid Term Review: doel en resultaat. Directeur Stichting SURF Commissie Projectbewaking Datum: 4 mei 2004 Kenmerk: OW 04. Aan: Directeur Stichting SURF Van: Commissie Projectbewaking Datum: 4 mei 2004 Kenmerk: OW 04.2076 Betreft: Mid Term Review project 'KRUL' Samenvatting De Commissie Projectbewaking bewaakt in opdracht

Nadere informatie

52 responses in 260 results

52 responses in 260 results Van: Secretariaat Vrouw&Zorg Onderwerp: Evaluatie CTG Scholingsdag --3 Datum: 3 februari 4 9:5:45 GMT+: EVALUATIE CTG scholingsdag -3 No data to display. Huidige functie 5 responses

Nadere informatie

Zomaar op straat... P.M. Bloemendaal, T. van Leeuwen

Zomaar op straat... P.M. Bloemendaal, T. van Leeuwen Zomaar op straat... P.M. Bloemendaal, T. van Leeuwen In deze casus wordt de student geconfronteerd met een patiënt die door een elektrische schok een adem- en hartstilstand heeft opgelopen. Door adequaat

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE... 2 SAMENVATTING... 6 INLEIDING... 6

INHOUDSOPGAVE... 2 SAMENVATTING... 6 INLEIDING... 6 Controlling document Interfacultaire communicatie training via een virtuele patiënt status Kenmerk: PM0018LUMC Datum: 05-07-2000 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 PROJECTGEGEVENS... 4 GEGEVENS AANVRAGER...

Nadere informatie

Voor deze casus is een fotosessie gemaakt met een oudere mannelijke patiënt.

Voor deze casus is een fotosessie gemaakt met een oudere mannelijke patiënt. Casus 02L Fase A Titel Verraderlijke buikpijn. Onderwerp Mesenteriale ischaemie bij een man van 82 jaar. Inhoudsdeskundige Prof. Dr. J.M. van Baalen Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Opleidingsniveau

Nadere informatie

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Subgroep Informatievaardigheden van de UKB werkgroep Learning Spaces Anneke Dirkx (UL) Marjolein

Nadere informatie

Nefrostomiekatheter Radboud universitair medisch centrum

Nefrostomiekatheter Radboud universitair medisch centrum Nefrostomiekatheter In overleg met uw behandelend arts is er besloten om bij u een nefrostomie-katheter in te brengen. In deze folder staat de gang van zaken rondom het plaatsen, het verzorgen en complicaties

Nadere informatie

Integratietoets 6 juli 2015

Integratietoets 6 juli 2015 Studiejaar 3 Integratietoets 6 juli 2015 Versie 1 Let op! Dit is de voorbereiding van versie 1. Bij afname van het tentamen kan de volgorde van de vragen afwijken van de volgorde in deze voorbereiding.

Nadere informatie

Installatie Remote Backup

Installatie Remote Backup Juni 2015 Versie 1.2 Auteur : E.C.A. Mouws Pagina 1 Inhoudsopgave BusinessConnect Remote Backup... 3 Kenmerken... 3 Beperkingen... 3 Gebruik op meerdere systemen... 3 Systeemeisen... 4 Support... 4 Installatie...

Nadere informatie

De maatschap Gynaecologie OMC Sittard-Geleen. Een introductie

De maatschap Gynaecologie OMC Sittard-Geleen. Een introductie De maatschap Gynaecologie OMC Sittard-Geleen Een introductie Door middel van deze folder informeren we u over de werkwijze van de Maatschap Gynaecologie Westelijke Mijnstreek. Zo bent u op de hoogte van

Nadere informatie

Verantwoording Reader en opzet cursus. FysioFase

Verantwoording Reader en opzet cursus. FysioFase Verantwoording Reader en opzet cursus FysioFase Cursus jaar 2007-2008 Beroepsopdracht van Marc Altyzer & Opleiding fysiotherapie Hogeschool van Amsterdam Inhoud...3...4 Algemene toestand...4 Lokale stoornissen...4

Nadere informatie

Leefregels na een longoperatie

Leefregels na een longoperatie Leefregels na een longoperatie U hebt in het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis een longoperatie ondergaan waarbij: er een onderzoek is gedaan naar aanleiding van uw klachten (kortademigheid), een biopsie

Nadere informatie

Wat gaat er fout? Waar kijken we naar? Beeld van hyperventilatie? Beeld van agonaal ademen, of diepe bewusteloosheid en geen normale ademhaling.

Wat gaat er fout? Waar kijken we naar? Beeld van hyperventilatie? Beeld van agonaal ademen, of diepe bewusteloosheid en geen normale ademhaling. Dia 1 Crisis Resource Management Samen Sterk! Dennis van der Geld Docent instructeur NRR-ERC Wat is CRM? CRM ontstaan vanuit de luchtvaart. Vertaling naar gezondheidszorg. Incidenten in de gezondheidszorg

Nadere informatie

Notulen KRUL overleg 26 september 2003 Utrecht

Notulen KRUL overleg 26 september 2003 Utrecht Notulen KRUL overleg 26 september 2003 Utrecht KRUL-overleg 26 september 2003- Utrecht Actiepunten n.a.v. KRUL overleg 26 september 2003 20030926_1.PVR.PB: Nader uitwerken KRUL interface (m.n. hypothesen/test

Nadere informatie

Van ontwerp naar praktijk in de Virtuele Prekliniek

Van ontwerp naar praktijk in de Virtuele Prekliniek Van ontwerp naar praktijk in de Virtuele Prekliniek ACTA Projectvoorstel vrije Universiteit amsterdam 2009 Vrije Universiteit, Amsterdam Projectvoorstel Van ontwerp naar praktijk in de Virtuele Prekliniek,

Nadere informatie

Verwijderen van een zaadbal via de lies. Inguinale orchidectomie

Verwijderen van een zaadbal via de lies. Inguinale orchidectomie Verwijderen van een zaadbal via de lies Inguinale orchidectomie Inhoudsopgave Inleiding... 1 De operatie... 1 Na de operatie... 2 Bloedverdunners... 2 Ontslag... 3 Tot slot... 4 Ruimte voor vragen... 5

Nadere informatie

STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V)

STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V) STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V) Star-MDC is een organisatie waar diagnostiek en begeleiding van patiënten van met name de huisarts centraal staan. Hiervoor wordt laboratorium-, functie- en beeldvormend

Nadere informatie

Neurorevalidatie bij Centraal Neurologische Aandoeningen

Neurorevalidatie bij Centraal Neurologische Aandoeningen Cursusinformatie Neurorevalidatie bij Centraal Neurologische Aandoeningen Overeenkomsten in symptomen en paramedische interventies Ontwikkeling en coördinatie : Frans van der Brugge Maart 2015 1 Algemene

Nadere informatie

Notulen KRUL overleg 26 mei 2004 Oortjeshekken, Nijmegen

Notulen KRUL overleg 26 mei 2004 Oortjeshekken, Nijmegen Notulen KRUL overleg 26 mei 2004 Oortjeshekken, Nijmegen Rondom deze KRUL-bijeenkomst was door Pieter de Vries-Robbé en Marinus Popeijus in Nijmegen een 2-daags uitje georganiseerd. Naast bezoeken aan

Nadere informatie

Leerscenario Kata-App (werktitel) Raymond Stoops Hogeschool Utrecht. Analyse. Inleiding. Doelstellingen

Leerscenario Kata-App (werktitel) Raymond Stoops Hogeschool Utrecht. Analyse. Inleiding. Doelstellingen Leerscenario Kata-App (werktitel) Raymond Stoops Hogeschool Utrecht Analyse Inleiding Bij het beoefenen van karate zijn er meerdere trainingsvormen. Een individuele trainingsvorm is de kata, waar een vast

Nadere informatie

vrijdag 18 maart 2016

vrijdag 18 maart 2016 9 e Nascholing Hematologie voor verpleegkundigen en andere disciplines PROGRAMMA vrijdag 18 maart 2016 Locatie: Onderwijscentrum Erasmus MC Dr. Molewaterplein 50 3015 GE Rotterdam Inlichtingen: Mevrouw

Nadere informatie

Eindrapportage SURF. Periode: 1 januari 2001 t/m 31 december 2002. Project: Interfacultaire communicatie training via een virtuele patiënt status

Eindrapportage SURF. Periode: 1 januari 2001 t/m 31 december 2002. Project: Interfacultaire communicatie training via een virtuele patiënt status Eindrapportage SURF Periode: 1 januari 2001 t/m 31 december 2002 Project: Interfacultaire communicatie training via een virtuele patiënt status Uitvoerders: LUMC, Leiden AMC, Amsterdam 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Vak/onderwerp werktuigbouwkunde (en metaal- en elektrotechniek in het tweede en vierde leerjaar).

Vak/onderwerp werktuigbouwkunde (en metaal- en elektrotechniek in het tweede en vierde leerjaar). COO FPA Vak/onderwerp werktuigbouwkunde (en metaal- en elektrotechniek in het tweede en vierde leerjaar). Hardware-eisen MS-DOS 5.0 of hoger met Windows 3.x, muis, 80386 of hogere processor (486 wordt

Nadere informatie

Maatschap Urologie. Orchidectomie (chirurgische verwijdering van één of beide teelballen)

Maatschap Urologie. Orchidectomie (chirurgische verwijdering van één of beide teelballen) Maatschap Urologie Orchidectomie (chirurgische verwijdering van één of beide teelballen) Datum en tijd U wordt (dag), (datum) om uur verwacht. Plaats U meldt zich op de afgesproken tijd bij de receptie

Nadere informatie

Een holistische benadering door klinisch redeneren

Een holistische benadering door klinisch redeneren Een holistische benadering door klinisch redeneren Barbara van der Meij (Links), Halime Ozturk (rechts) Publicatiedatum: 14-02-2014 Klinisch redeneren lijkt hét middel om de diëtetiek naar een hoger niveau

Nadere informatie

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS)

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS) Tot een aantal jaren geleden was het redelijk vanzelfsprekend om in een gebouw met een groot aantal werkplekken een eigen serverruimte te maken. Dit heeft nog steeds een aantal voordelen. Vandaag de dag

Nadere informatie

beslisschijf evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase palliatieve zorg

beslisschijf evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase palliatieve zorg evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase beslisschijf palliatieve zorg Begin 2006 zijn de VIKC-richtlijnen voor de palliatieve zorg en het zakboekje verschenen. Het IKMN en het UMC Utrecht

Nadere informatie

Samenvatting leerstof Geriatrie opleiding

Samenvatting leerstof Geriatrie opleiding Samenvatting leerstof Geriatrie opleiding Klinisch redeneren doen we in feite al heel lang. VUmc Amstel Academie heeft hiervoor een systematiek ontwikkeld, klinisch redeneren in 6 stappen, om gedetailleerd

Nadere informatie

Vervanging van het kniegewricht

Vervanging van het kniegewricht Vervanging van het kniegewricht Vervanging van het kniegewricht Waarom opereren? Knieafwijkingen komen op oudere leeftijd veel voor en veroorzaken stijfheid, pijn en daardoor op den duur invaliditeit.

Nadere informatie

Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014

Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014 Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014 Deze brochure geeft een overzicht van de cursussen op het gebied van informatievaardigheid die worden aangeboden

Nadere informatie

HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN

HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN Locatie: Sint Maartenskliniek, Nijmegen Donderdag 12 en vrijdag 13 februari 2015 Toelichting De Nederlandse

Nadere informatie

PASTEL Notulen Projectgroep 1 november 2007

PASTEL Notulen Projectgroep 1 november 2007 PASTEL Notulen Projectgroep 1 november 2007 Aanwezig P.M. Bloemendaal (PMB), A.J.M. de Man (AM), E. Noorbergen (EN), T.O. Moelker (TM), S.T.M. Peek (SP), S. Eggermont (SE), J. Goris (JG) en P. de Vries

Nadere informatie

INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III CASUSSCHETSEN

INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III CASUSSCHETSEN INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III Okt 2003 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Jongedame van 19 jaar Bij paardrijden gevallen, een uur geleden. Mank lopend, pijn rechter bil. Het lijkt een contusie, geen

Nadere informatie

Multi source feedback voor de aios

Multi source feedback voor de aios Multi source feedback voor de aios Multi source feedback voor de aios Voor artsen in opleiding tot specialist (aios) is het belangrijk dat zij kennis van het specialisme verwerven, specialistische vaardigheden

Nadere informatie

15-05-2014. Doelmatigheid van zorg - in opleiden -

15-05-2014. Doelmatigheid van zorg - in opleiden - Doelmatigheid van zorg - in opleiden - Doelmatigheid van zorg - in opleiden - Doel workshop: Inspiratie opdoen Zichtbaar maken hoe het thema doelmatigheid van zorg binnen de opleiding vormgegeven kan worden

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

Casus de heer X. José Jacobs van Leur VS palliatieve zorg UMCN

Casus de heer X. José Jacobs van Leur VS palliatieve zorg UMCN Casus de heer X José Jacobs van Leur VS palliatieve zorg UMCN Start palliatieve fase Overlijden Ziektegerichte behandeling Klachtengerichte behandeling Ondersteuning in de stervensfase Nazorg rouw PALLIATIEVE

Nadere informatie

STI CHTING TER BEVORDERING VAN KLINISCH ONDERZOEK IN DE PSYCHIATRIE STICHTING B.K.O.P. B.K.O.P. XXVIII,ste CORSENDONKCURSUS KLINISCH

STI CHTING TER BEVORDERING VAN KLINISCH ONDERZOEK IN DE PSYCHIATRIE STICHTING B.K.O.P. B.K.O.P. XXVIII,ste CORSENDONKCURSUS KLINISCH STI CHTING TER BEVORDERING VAN KLINISCH ONDERZOEK IN DE PSYCHIATRIE STICHTING B.K.O.P. B.K.O.P. XXVIII,ste CORSENDONKCURSUS KLINISCH ONDERZOEK IN DE PSYCHIATRIE 20 JANUARI 25 JANUARI 2013 PRIORIJ CORSENDONK

Nadere informatie

Beter voorbereid met ontslag. Effectief communiceren tijdens het ontslaggesprek

Beter voorbereid met ontslag. Effectief communiceren tijdens het ontslaggesprek Beter voorbereid met ontslag Effectief communiceren tijdens het ontslaggesprek Programma Inleiding ontslaggesprek relevantie moeder - evaluatieproject Beter voorbereid met ontslag : resultaten voormeting

Nadere informatie

Maatschappelijk handelen

Maatschappelijk handelen (Ambulance) Thema : Primary Survey Opvang van de laag complexe patiënt Januari 2014 - Het controleren van de vitale functies ( bloeddruk, saturatie, hartritme) - Het toedienen van O2 opgeleide van gegevens

Nadere informatie

Onderdelen en ECTS-verdeling Master Geneeskunde

Onderdelen en ECTS-verdeling Master Geneeskunde Bijlage 1 Onderdelen en ECTS-verdeling Master Geneeskunde Master 1, 2 en 3 ECTS-verdeling Aantal weken 1 ECTS = 28 studieuren KENNIS EN INZICHT 26 Thema 1A Methoden van klinisch en epidemiologisch 4 4

Nadere informatie

FAQ s ZES MINUTEN ZONE KOUDENHOVEN. 1. Wat is een zes minuten zone? 2. Waarom wordt een Zes Minuten Zone ingericht? 3. Hoe werkt een Zes Minuten

FAQ s ZES MINUTEN ZONE KOUDENHOVEN. 1. Wat is een zes minuten zone? 2. Waarom wordt een Zes Minuten Zone ingericht? 3. Hoe werkt een Zes Minuten In de nieuwsbrief van de wijkvereniging kon u vorige week lezen over de voortgang van de Zes Minuten Zone in Koudenhoven. We hebben u in die brief een uitgebreide uitleg beloofd naar aanleiding van de

Nadere informatie

Programma van toetsing

Programma van toetsing Programma van toetsing Inleiding In samenwerking met onderwijskundige experts hebben we ons programma van toetsing ontworpen. Het programma van toetsing is gevarieerd en bevat naast kennistoetsen en beoordelingen

Nadere informatie

U bent opgenomen in het Havenziekenhuis, omdat u een klaplong heeft. In deze folder vindt u informatie over de behandeling van deze aandoening.

U bent opgenomen in het Havenziekenhuis, omdat u een klaplong heeft. In deze folder vindt u informatie over de behandeling van deze aandoening. Klaplong Pneumothorax U bent opgenomen in het Havenziekenhuis, omdat u een klaplong heeft. In deze folder vindt u informatie over de behandeling van deze aandoening. Wat is een klaplong? De longen liggen

Nadere informatie

Verschillende manieren om een borst te reconstrueren

Verschillende manieren om een borst te reconstrueren Borstreconstructie Vroeger kwam een patiënt met borstkanker pas voor een borstreconstructie in aanmerking wanneer zij als genezen werd beschouwd. Dat was meestal vijf jaar na een borstamputatie. Tegenwoordig

Nadere informatie

Beperkte proactieve aanpak leidt tot ongeplande bezoeken aan de SEH bij patiënten in de palliatieve fase;

Beperkte proactieve aanpak leidt tot ongeplande bezoeken aan de SEH bij patiënten in de palliatieve fase; Beperkte proactieve aanpak leidt tot ongeplande bezoeken aan de SEH bij patiënten in de palliatieve fase; verschillen tussen de ziektegerichte en symptoomgerichte fase Ellen de Nijs, Leanne Smit, Jaap

Nadere informatie

Chirurgie Navelbreuk

Chirurgie Navelbreuk Chirurgie Navelbreuk 2 Inleiding Bij u is een navelbreuk geconstateerd en heeft uw dokter afgesproken dat u daaraan geopereerd zult worden. Wat is een navelbreuk De ingewanden in de buikholte worden omsloten

Nadere informatie

MONDHYGIËNISTEN. Antonius Deusinglaan 1, 9713 AV Groningen

MONDHYGIËNISTEN. Antonius Deusinglaan 1, 9713 AV Groningen MONDHYGIËNISTEN 1. Cursus Sealen Eén hele dag en een halve dag Kosten: 495,=, inclusief lunch en materialen Doelgroep: Tandartsassistenten en mondhygiënisten Data: Voorjaar 2009 Lokatie: Docenten: Inhoud:

Nadere informatie

Basisscholing Palliatieve Zorg voor artsen 2 november 2006 Nationaal Congres Palliatieve Zorg Sasja Mulder Onderwijs in palliatieve zorg in de medische specialisten opleiding 2001 2003 COPZ project ontwikkeling

Nadere informatie

Spoedeisende Hulp en triage

Spoedeisende Hulp en triage Spoedeisende Hulp en triage Welkom op de afdeling Spoedeisende Hulp (SEH) van het Laurentius Ziekenhuis. Op de afdeling SEH komen dagelijks 40 tot 70 patiënten. Een kwart van deze personen wordt met de

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Borstamputatie. Informatie over een borstamputatie (ook wel ablatio of mastectomie genoemd)

Patiënteninformatie. Borstamputatie. Informatie over een borstamputatie (ook wel ablatio of mastectomie genoemd) Patiënteninformatie Borstamputatie Informatie over een borstamputatie (ook wel ablatio of mastectomie genoemd) Borstamputatie Informatie over een borstamputatie (ook wel ablatio of mastectomie genoemd)

Nadere informatie

The Symphony triple A study

The Symphony triple A study Patiënten informatie en toestemmingsverklaring The Symphony triple A study USING SYMPHONY AS AN ADJUNCT TO HISTOPATHOLOGIC PARAMETERS WHEN THE DOCTOR IS AMBIVALENT ABOUT THE ADMINISTRATION AND TYPE OF

Nadere informatie

Opdrachtenboek Query en XML Rapporten

Opdrachtenboek Query en XML Rapporten FF Opdrachtenboek Query en XML Rapporten ICS (Informatie, Communicatie en Studenten) Universiteit Leiden Postbus 9512 2300 RA Leiden 071 527 6969 VISI Opdrachtenboek Verzoekschrift Opdrachtgever: VISI

Nadere informatie

Medische verantwoordelijkheid en werkwijze van een AOA. 25 maart 2010 Marko Wentzel, zorgmanager AOA Erik Kapteijns, longarts en medisch manager AOA

Medische verantwoordelijkheid en werkwijze van een AOA. 25 maart 2010 Marko Wentzel, zorgmanager AOA Erik Kapteijns, longarts en medisch manager AOA Medische verantwoordelijkheid en werkwijze van een AOA 25 maart 2010 Marko Wentzel, zorgmanager AOA Erik Kapteijns, longarts en medisch manager AOA Rode Kruis Ziekenhuis Middelgroot perifeer ziekenhuis

Nadere informatie

Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Uw kind is in het ziekenhuis opgenomen geweest met een licht traumatisch hoofd- of hersenletsel en mag weer naar huis. In deze folder

Nadere informatie

LIFE SUPPORT CURSUS 2010 WTC HOUTEN 80

LIFE SUPPORT CURSUS 2010 WTC HOUTEN 80 LIFE SUPPORT CURSUS 2010 WTC HOUTEN 80 Eerste deel van de cursus: HANDLEIDING OM LETSELS T.G.V. VALPARTIJEN TE HERKENNEN EN EVT. TE HANDELEN Tweede deel van de cursus: KUNNEN HANDELEN BIJ ONWELWORDING/

Nadere informatie

Programma van toetsing tot september 2015 Versie 1.1 Con Amore B.V.

Programma van toetsing tot september 2015 Versie 1.1 Con Amore B.V. Programma van toetsing tot september 2015 Programma van toetsing tot september 2015 Versie 1.1 Con Amore B.V. Inleiding Voor studenten die zijn begonnen met het curriculum voor september 2015 is het oude

Nadere informatie

Inventarisatie: aantal weken coschappen per specialisme per faculteit Simone Bernard (bestuurslid LOCA 2011), januari 2012

Inventarisatie: aantal weken coschappen per specialisme per faculteit Simone Bernard (bestuurslid LOCA 2011), januari 2012 Inventarisatie: aantal weken coschappen per specialisme per faculteit Simone Bernard (bestuurslid LOCA 2011), januari 2012 Inleiding Nederland telt acht medische faculteiten, welke alle een ander curriculum

Nadere informatie

Landelijke Database Nieuwe Business Modellen

Landelijke Database Nieuwe Business Modellen WEBSITES, LES-, WERK- & LEES- MATERIALEN Landelijke Database Nieuwe Business Modellen Status 10 augustus 2015 Inleiding Per 1 september 2015 start het project Landelijke Database Nieuwe Business Modellen

Nadere informatie

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Groeien in gezondheid door kennis Onze gezondheid is ons belangrijkste bezit. Daarom is het goed dat we ons er steeds meer van bewust worden dat

Nadere informatie

H Okselklierdissectie

H Okselklierdissectie H.323039.0416 Okselklierdissectie Inleiding Het lymfestelsel in ons lichaam bestaat uit lymfevaten en lymfeklieren. De lymfeklieren werken als een zuiveringsstation: ze maken bacteriën, virussen en andere

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 12L Fase A Titel Tak op de weg. Onderwerp Radiuskopfractuur Inhoudsdeskundige Dr. P.A. van Luijt, traumatoloog Technisch verantwoordelijke E. Beekhuizen, COO ontwikkelaar Opleidingsniveau studenten

Nadere informatie

Prijzen RIVOS. RIVOS Prijzen Pagina 1

Prijzen RIVOS. RIVOS Prijzen Pagina 1 Prijzen RIVOS De totale investering voor RIVOS bestaat uit de basis aanschafprijs, optionele modules, bijkomende kosten en jaarlijks terugkerende kosten. De basis aanschafprijs wordt bepaald door het aantal

Nadere informatie

Programma van toetsing

Programma van toetsing Programma van toetsing Programma van toetsing Versie 1.1 Con Amore B.V. Inleiding In samenwerking met onderwijskundige experts hebben we een nieuw programma van toetsing ontworpen. We zijn afgestapt van

Nadere informatie

MES-6 / 2 14. Informatie voor en over Coassistenten

MES-6 / 2 14. Informatie voor en over Coassistenten MES-6 / 2 14 A6 A6 Informatie voor en over Coassistenten A5 A5 A4 A4 Informatie voor en over Coassistenten Medisch Spectrum Twente Medisch Spectrum Twente (MST) behoort tot de grootste niet-academische

Nadere informatie

edumedia handleiding

edumedia handleiding Info: www.edumedia-sciences.com/nl edumedia handleiding Uw school heeft een abonnement genomen op edumedia. Dit is een globale handleiding voor het gebruik van de animaties in uw lessen. edumedia is een

Nadere informatie

PO V5 mei 2015 Medische beeldvorming

PO V5 mei 2015 Medische beeldvorming PO V5 mei 015 Medische beeldvorming Op de volgende pagina staan er 0 ziektebeelden/ patiënten/ casus beschreven. Een co-assistent (een arts in opleiding) heeft van alle 0 patiënten foto s gekregen om te

Nadere informatie

Endo-echografie. (van de slokdarm, maag en twaalfvingerige darm)

Endo-echografie. (van de slokdarm, maag en twaalfvingerige darm) Patiënteninformatie Endo-echografie (van de slokdarm, maag en twaalfvingerige darm) Informatie over endo-echografisch onderzoek dat we uitvoeren op de afdeling Endoscopie van locatie Hilversum Endo-echografie

Nadere informatie

Concept Deze week hebben wij ervoor gekozen om de tiled display, die rechts van de ESC balie staat, te verbeteren door een interactieve applicatie eraan te verbinden. Op dit moment is het display, alhoewel

Nadere informatie

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Acute pancreatitis Uw behandelend arts heeft met u besproken dat een u een acute otsteking van de alvleesklier (pancreatitis) hebt. Deze folder geeft u informatie over

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale heupprothese (nieuwe heup)

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale heupprothese (nieuwe heup) De totale heupprothese (nieuwe heup) DE TOTALE HEUPPROTHESE (NIEUWE HEUP) INLEIDING Binnenkort krijgt u een nieuwe heup. Deze folder geeft informatie over het heupgewricht en de behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

Inventarisatie 2012.3 De coassistent in het buitenland

Inventarisatie 2012.3 De coassistent in het buitenland Inventarisatie 2012.3 De coassistent in het buitenland Inleiding Veel coassistenten maken gebruik van de mogelijkheid om in het buitenland een deel van de master te doen, zoals de wetenschappelijke stage

Nadere informatie

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Medicatiebeoordeling is een systematische beoordeling van het geneesmiddelgebruik van een individuele patiënt door arts, apotheker en patiënt op basis

Nadere informatie

Integratietoets - her Voorbereiding Toetsafname: 24 juli 2012

Integratietoets - her Voorbereiding Toetsafname: 24 juli 2012 Studiejaar 2 Integratietoets - her Voorbereiding Toetsafname: 24 juli 2012 Tentamencoördinator Dr. A. van t Spijker Overzicht Het hertentamen bestaat uit 67 vragen, waarvan 66 gesloten en 1 CIP. In totaal

Nadere informatie

EMSB Emergency Management of Severe Burns

EMSB Emergency Management of Severe Burns EMSB Emergency Management of Severe Burns Cursus voor spoedeisende hulp bij brandwonden Nederlandse Brandwonden Stichting i.s.m. de drie Nederlandse brandwondencentra en het Ministerie van Defensie Patiënten

Nadere informatie

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Informatie over de afdeling Heelkunde Informatie over de afdeling Heelkunde Wie kunt u aan uw bed verwachten Inleiding Tijdens uw verblijf op de afdeling Heelkunde zult u

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 12A Fase A Titel Buikpijn Onderwerp Galstenen Inhoudsdeskundige Dr. O.R.C. Busch Technisch verantwoordelijke Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld voor medisch studenten

Nadere informatie

Programma. Teaching Resource Centre Pharmacology Dr. E.A. Dubois, LUMC. Master PRO: Inbrengen perifere canule P.M.

Programma. Teaching Resource Centre Pharmacology Dr. E.A. Dubois, LUMC. Master PRO: Inbrengen perifere canule P.M. Programma Teaching Resource Centre Pharmacology Dr. E.A. Dubois, LUMC Virtual Slide Box Dr. P. de Wilde, Ir. R. Burie, Universiteit Twente Radiologie practicum Drs. A.W. Riedstra, LUMC Clinical Anatomical

Nadere informatie

VERENIGINGSWIJZER.NL FINAL DOCUMENT

VERENIGINGSWIJZER.NL FINAL DOCUMENT Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Exacte Wetenschappen Project Multimedia Peter van Ulden Studentnr. 1494759 VERENIGINGSWIJZER.NL FINAL DOCUMENT INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding...3 2 Aanpak & Techniek...4

Nadere informatie

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs Open & Online De (mogelijke) rollen van bibliotheken Onderwijs Enthousiasme om mee te werken aan het onderzoek De opkomst hier vandaag Vragen en nieuwsgierigheid Leidraad met vragen opgesteld Telefonische

Nadere informatie

Borstamputatie. De opname. Voorbereiding op de operatie

Borstamputatie. De opname. Voorbereiding op de operatie Borstamputatie Uw chirurg heeft met u gesproken over een borstamputatie. Bij een dergelijke operatie verwijdert de chirurg de gehele borst met tepel. In deze folder vindt u meer informatie over de opname,

Nadere informatie

SQL & Relationele datamodellen in interactieve media

SQL & Relationele datamodellen in interactieve media SQL & Relationele datamodellen in interactieve media HVA-IAM-V1-TDI-SQL Algemene handleiding bij het vak 2010-2011 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Leerdoelen:... 3 Competenties:... 3 Plaats in het leerplan:...

Nadere informatie

Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel

Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel H15.016-01 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Vóór de operatie... 2 Thuis oefenen... 2 Lees deze adviezen vast goed door... 2 De dag van de operatie... 3

Nadere informatie

Inventarisatie opbouw en toetsing master jaar 3

Inventarisatie opbouw en toetsing master jaar 3 Inventarisatie opbouw en toetsing master jaar 3 Inleiding In het laatste jaar van de opleiding staan de semi-arts stage/oudste co-schap en de wetenschappelijke stage op het programma. Tijdens de semi-arts

Nadere informatie

Raamplan Artsopleiding 2009

Raamplan Artsopleiding 2009 Raamplan Artsopleiding 2009 Prof. dr. Roland Laan UMC St Radboud Nijmegen Onderwerpen - Historie en Doel - Student wordt Arts; wordt Specialist - Rollen en competenties - Kennis, vaardigheden en attitudes

Nadere informatie

Arm uit de kom / schouderluxatie

Arm uit de kom / schouderluxatie Arm uit de kom / schouderluxatie Orthopedie Beter voor elkaar Arm uit de kom Schouderluxatie is het uit de kom gaan van de bovenarm. Dat betekent dat het bovenarmdeel van het schoudergewricht niet meer

Nadere informatie

Transmurale zorgbrug

Transmurale zorgbrug Transmurale zorgbrug 13 februari 2014 Geriatriedagen 2014 Renate Agterhof, verpleegkundig specialist Spaarne Ziekenhuis Marina Tol, onderzoekscoördinator AMC Programma Aanleiding, ontwikkeling en stand

Nadere informatie

Patiënten van het Máxima Medisch Centrum regelen zelf hun preoperatieve intake

Patiënten van het Máxima Medisch Centrum regelen zelf hun preoperatieve intake Patiënten van het Máxima Medisch Centrum regelen zelf hun preoperatieve intake Het Máxima Medisch Centrum is een innovatief en ondernemend ziekenhuis, dat onlangs de preoperatieve screening gereorganiseerd

Nadere informatie

Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas

Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas Transurethrale resectie van een tumor (TURT) Urologie Inleiding Onderzoek heeft aangetoond dat u tumorweefsel in uw blaas heeft. De uroloog heeft u

Nadere informatie

Tennisarm / Golfersarm

Tennisarm / Golfersarm Tennisarm / Golfersarm Algemeen In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten dat bij u een kleine operatie aan de arm wordt verricht. In deze folder leest u hoe de operatie in Bernhoven wordt uitgevoerd.

Nadere informatie

Welkom op het E-learningsymposium Flexibel leren in 2020

Welkom op het E-learningsymposium Flexibel leren in 2020 Welkom op het E-learningsymposium Flexibel leren in 2020 Erasmus MC Desiderius School Erasmus MC Zorgacademie E learningsymposium 11 juni 2015 Programma 13:00 Opening / inleiding 13:15 Keynote prof.dr.

Nadere informatie

Coaching en coachend leiderschap

Coaching en coachend leiderschap S.E. Booij Consultancy Coaching en coachend leiderschap voor leidinggevenden in de zorg in samenwerking met drs Joep Choy prof dr Jan Moen prof dr Willem van der Does Burgemeester Ketelaarstraat 29 2361

Nadere informatie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Neuropathie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Neuropathie Plastische chirurgie en handchirurgie Neuropathie 1 Wilt u bij ieder bezoek aan het ziekenhuis uw ponskaartje meebrengen. Als u verhinderd bent, wilt u dan bellen met het secretariaat poli plastisch chirurgie

Nadere informatie

hoofd- halsaandoeningen in de beste chirurgische handen

hoofd- halsaandoeningen in de beste chirurgische handen hoofd- halsaandoeningen in de beste chirurgische handen Kwaliteit in de behandeling van aandoeningen in het hoofd-halsgebied (n.a.v. de Hoofd-Hals enquête gehouden onder de Nederlandse chirurgen 2005)

Nadere informatie

Vitrectomie (Glasvochtoperatie) bij storende glasvochttroebelingen

Vitrectomie (Glasvochtoperatie) bij storende glasvochttroebelingen Vitrectomie (Glasvochtoperatie) bij storende glasvochttroebelingen Deze folder geeft algemene informatie over een glasvochtoperatie (vitrectomie) van storende glasvochttroebelingen en wat u van deze operatie

Nadere informatie

Subacromiaal Impingement Syndroom Studie

Subacromiaal Impingement Syndroom Studie Subacromiaal Impingement Syndroom Studie Geachte heer/mevrouw, In aansluiting op het gesprek met uw behandelend arts ontvangt u hierbij de schriftelijke informatie met betrekking tot een wetenschappelijk

Nadere informatie