Jaarverslag VVVF De verf- & drukinktindustrie bouwt aan een kleurrijke toekomst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag VVVF 2013. De verf- & drukinktindustrie bouwt aan een kleurrijke toekomst"

Transcriptie

1 De verf- & drukinktindustrie bouwt aan een kleurrijke toekomst

2 inhoud vvvf jaarverslag 2013 Voorwoord 3 Hoogtepunten: De VVVF vernieuwt VeiligmetVerf.nl 4 de VVVF heeft invloed op de revisie van PGS 15/PGS 31 5 de VVVF bewaakt integriteit Europese biocidenwetgeving 5 de VVVF informeert leden over wet- en regelgeving 6 de VVVF... neemt deel aan Veiligheid Voorop 6 de VVVF staat voor veilige inkt voor voedselverpakking 6 de VVVF intensiveert de contacten tussen wetenschappers en verffabrikanten 7 de VVVF ziet toekomst in Dutch Biobased Coatings 7 de VVVF maakt verfrecycling mogelijk 8 de VVVF kiest voor een pragmatische aanpak voor duurzaam onderhoud 8 de VVVF is vriend #van hout 9 de VVVF neemt deel aan het Kennisnetwerk Staalconservering 9 de VVVF pleit voor moderne arbeidsvoorwaarden 9 de VVVF zet zich in voor de mensen in de bedrijfstak 10 de VVVF gaat meer communiceren met externe relaties 10 Bestuur en bureau, evenementen 11 Coatings Care 12 Financiën 16 Statistieken, Feiten en Cijfers 16 Bestuur VVVF 20 Leden 21 VVVF-bureau 22 Summary 23 2

3 Voorwoord Grijze jaren, kleurrijke toekomst Als we kijken naar de cijfers over het aantal werknemers in onze bedrijfstak, dan zien we dat het aantal sinds 2008 stelselmatig is teruggelopen van naar De crisis heeft dus van onze mensen hun baan gekost. Dat is 27 procent. Ik denk dat de verf- en drukinktindustrie daarmee een van de zwaarst getroffen sectoren van de Nederlandse economie is en ik hoop van ganser harte dat die neerwaartse trend na 2013 tot staan wordt gebracht. Tegenover die grijze jaren staan gelukkig ontwikkelingen die illustreren dat onze sector wel veerkracht heeft behouden en dat we wel degelijk een kleurrijke toekomst hebben. Verderop in dit jaarverslag zien we bijvoorbeeld een groot aantal successen uit De geslaagde introductie van verf op basis van verfrestanten, om er een te noemen. Niet alleen het eindproduct, maar ook de uitstekende samenwerking tussen marktpartijen (verfindustrie, afvalverzamelaar) en overheid schept vertrouwen in de toekomst van dit VVVF-initiatief. Als ik het rijtje successen en succesjes in het jaarverslag verder afga, vallen me onderwerpen op als de vernieuwing van de website VeiligmetVerf.nl en van de website van de VVVF. Tijdens de algemene ledenvergadering in december nam voorzitter Bernard Wientjes van VNO-NCW VeiligmetVerf.nl officieel in gebruik. VVVF en VVVH hebben de webapplicatie ontwikkeld om het voor onze leden makkelijker te maken het Veiligheidsinformatieblad (VIB) te verstrekken en om er voor te zorgen dat veiligheidsinformatie de eindgebruiker bereikt. Neem ook, om nog een voorbeeld te noemen, de jaarlijkse informatiebijeenkomst over wet- en regelgeving (dit jaar gehouden in november). Tijdens de bijeenkomst is recente informatie uitgewisseld over Reach, CLP, transport en biociden. Dankzij de inzet van leden wordt op deze manier gezorgd voor actuele informatie en kan tijdig worden ingespeeld op nieuwe en veranderende nationale en internationale wetgeving. Daarin uit zich de meerwaarde van een alerte brancheorganisatie. Wie de lijst van onderwerpen in het jaarverslag ziet - ik kan nog noemen de projectmatige aanpak van Dutch Biobased Coatings en onze vorderingen op het gebied van duurzaam onderhoud en het belang van ketensamenwerking daarbij moet zich realiseren dat de VVVF weer een jaar achter de rug heeft waarin met een relatief kleine bezetting en de inzet van veel vertegenwoordigers uit onze bedrijven, een berg aan nuttig werk is verzet. Een jaar waarin een toenemend aantal bedrijven, ondanks de moeilijke marktomstandigheden, een VGM-jaarverslag (over veiligheid, gezondheid en milieu-aspecten) heeft opgesteld en verspreid. En een jaar ook waarin een goede cao tot stand is gebracht en waarin, samen met vakbonden, is voortgegaan op de weg naar sociale innovatie. Een jaar, kortom, dat grijs gekleurd werd door de economische omstandigheden, maar dat de belofte van een kleurrijke toekomst levend hield. Ben Berkel, Voorzitter VVVF In 2013 besloten we ook ons aan te sluiten bij het programma Veiligheid Voorop van VNO-NCW en VNCI. Het initiatief is gericht op het verbeteren van de veiligheidsprestatie van de sector in het algemeen, en van bedrijven die grootschalig met gevaarlijke stoffen werken in het bijzonder. Een VVVFwerkgroep zal de tien actiepunten uit Veiligheid Voorop omzetten in een op de sector gericht actieplan. Ik wijs verder op de bemoeienis van de VVVF met de Europese ontwikkeling ten aanzien van de biocidenwetgeving. Sinds september 2013 is de Biocidenverordening van kracht. Dit heeft ertoe geleid dat in alle lidstaten dezelfde regels gelden die in Nederland voor een groot deel al waren ingevoerd. Nieuw is de introductie van zogenoemde treated articles. Er is nu een onderscheid gemaakt tussen producten met een actieve biocide werking, de biociden en producten die met een biocide behandeld zijn. Voor de treated articles gelden aparte regels onder meer voor de etikettering ervan. CEPE heeft voor de leden een uitgebreide handleiding opgesteld. De VVVF is voorts lid van het Platform Biociden. Een van de belangrijke kwesties die in 2013 speelde is de beperking van verkoop van biociden aan consumenten. Samen met het platform wordt getracht om beargumenteerd nationale regelgeving hierover te voorkomen.

4 hoogtepunten 2013 De VVVF vernieuwt VeiligmetVerf.nl We zijn erg blij met de webapplicatie VeiligmetVerf.nl. Een schilder die een verfproduct koopt, krijgt een met een deeplink naar het Veiligheidsinformatieblad (VIB) in de database op de site. Hiermee kunnen we ervoor zorgen dat veiligheidsinformatie bij de schilder terechtkomt, zonder extra administratieve handelingen. Bij de ontwikkeling van het systeem waren veel partijen betrokken, onder andere de overheid, een IT-provider, verffabrikanten, verfgroothandelaren en de schildersbranche. We zijn trots op wat we hebben bereikt. De Nederlandse verfbranche loopt met deze webapplicatie voorop en dient als voorbeeld voor andere landen in Europa. Jan Pieter Klaver (deelnemer VVVF-werkgroep VeiligmetVerf) VIB s voortaan elektronisch verstuurd naar de eindgebruiker Verfleveranciers hebben hun VIB s (Veiligheidsinformatiebladen) geplaatst in de database van VeiligmetVerf.nl. Elke keer dat de eindgebruiker een verfproduct voor de eerste keer aankoopt, komt er een koppeling tot stand tussen het verkoop/ordersysteem van de verfleverancier en de database van VeiligmetVerf.nl. Door middel van een met een deeplink wordt het betreffende Veiligheidsinformatieblad verstuurd naar de eindgebruiker. Ook ontvangt hij een update van het betreffende VIB zodra dit gewijzigd is. WerkplekInstructieKaarten De VVVF maakt zich grote zorgen over de bruikbaarheid van het VIB voor eindgebruikers. Het VIB is een zeer complex technisch document. De VVVF heeft het initiatief genomen om WerkplekInstructieKaarten (WIK s) op te stellen voor verfproducten en die via VeiligmetVerf.nl ter beschikking te stellen aan eindgebruikers. In een WIK staat in eenvoudige bewoordingen uitgelegd hoe veilig en gezond met een product kan worden gewerkt. De VVVF zal hiervoor in 2014 gaan samenwerken met Arbouw. Opening website VeiligmetVerf.nl Tijdens de Algemene Ledenvergadering op 12 december 2013 heeft Bernard Wientjes (voorzitter VNO-NCW) officieel de geheel vernieuwde website VeiligmetVerf.nl (VmV) in gebruik gesteld. De VVVF en VVVH hebben deze webapplicatie opgezet om het voor hun leden makkelijker te maken het Veiligheidsinformatieblad (VIB) te verstrekken en om ervoor te zorgen dat veiligheidsinformatie de eindgebruiker bereikt. Het systeem is ontwikkeld in samenwerking met andere partners en is gebaseerd op de functionele eisen die in 2012 zijn opgesteld in het kader van het SGGV-project (Slim geregeld, goed verbonden) van het Ministerie van Economische Zaken. Vermindering van administratieve lasten De distributie van VIB s is een wettelijke verplichting die volgt uit de REAChverordening. De administratieve lasten die verbonden zijn aan het ter beschikking stellen van VIB s zijn erg hoog. Het gebruik van de webapplicatie VeiligmetVerf.nl zorgt voor een aanzienlijke verlaging van de administratieve kosten. Voor leden van de VVVF en VVVH is het systeem gratis beschikbaar. Niet-leden kunnen tegen betaling gebruikmaken van het systeem. 4

5 hoogtepunten 2013 De VVVF heeft invloed op de revisie van PGS 15/PGS 31 De VVVF bewaakt integriteit Europese biocidenwetgeving Een van de belangrijkste doelen van het aanpassen van de richtlijnen is om deze beter te laten aansluiten bij de praktijk, en de laatste stand van de technische voorzieningen op veiligheidsgebied in kaart te brengen. Over de klasse 9-producten (milieugevaarlijk), de definities van brandbaarheid en de verschillende brandblussystemen van chemische producten worden momenteel felle discussies gevoerd. Ook zullen voorschriften in de richtlijnen opgenomen worden over de vraag of bedrijven die meer dan tien ton chemische stoffen opslaan hiervoor een uitpandige voorziening moeten kiezen of dat het ook inpandig kan. De financiële gevolgen voor de bedrijven mogen daarom niet onderschat worden! Macco Korteweg Maris (beleidsmedewerker (transport)veiligheid, VNCI) PGS 15 PGS 15 is de richtlijn voor de opslag van verpakte gevaarlijke producten. In 2013 is gestart met een gehele revisie van de PGS 15. Mede als gevolg van de brand bij Chemie Pack, zullen de eisen ten aanzien van brandveiligheid en brandblussystemen worden verscherpt. In het bijzonder de brandweer maakt zich hier sterk voor. Dit kan leiden tot aanzienlijke kosten voor het bedrijfsleven. De VVVF neemt, samen met andere brancheorganisaties, deel aan de projectgroep die werkt aan de totstandkoming van de nieuwe PGS 15. Samen wordt ingezet op redelijke en werkbare eisen. PGS 31 De overheid, vooral de brandweer, wil in de PGS 31 scherpere eisen stellen aan de opslag van brandbare stoffen in bovengrondse en ondergrondse tanks. Samen met andere brancheorganisaties werkt de VVVF aan het opstellen van werkbare regels voor de opslag in tanks. In 2013 is de eenwording van de Europese biocidenmarkt een stap dichterbij gekomen. Daarmee komt ook voor deze producten eindelijk een gelijk speelveld in zicht. Nederlandse leveranciers en gebruikers van biociden kijken daar al jaren reikhalzend naar uit. Biociden blijven voor menigeen onbekend en dus onbemind, terwijl deze producten onlosmakelijk verbonden zijn met veiligheid en bescherming van ons dagelijks leven. Reden voor het Platform Biociden om een charmeoffensief te starten en meer aandacht te vragen voor de maatschappelijke voordelen van deze middelen. Frank Hes (coördinator Platform Biociden) Europese regelgeving Een biocide is een product met één of meer werkzame stoffen die voorkomen dat micro-organismen een product aantasten of rotting veroorzaken. Antifouling is een biocide die gebruikt wordt voor het tegengaan van aangroei op het onderwatergedeelte van schepen. Door scherpe regelgeving in Europa in vergelijking met de rest van de wereld dreigt de scheepsbouw en het scheepsonderhoud uit Europa te verdwijnen. Om dit te voorkomen moeten er afspraken gemaakt worden op wereldniveau. Via de Europese koepelorganisatie CEPE oefent de VVVF invloed hierop uit. Onderscheid tussen biociden en treated articles Sinds september 2013 is de Biocidenverordening (EU nr. 528/2012) van kracht. Dit heeft ertoe geleid dat in alle lidstaten dezelfde regels gelden die in Nederland voor een groot deel al waren ingevoerd. Nieuw ten opzichte van de Biocidenrichtlijn is de introductie van zogenoemde treated articles. Er is nu een onderscheid gemaakt tussen producten met een actieve biocidewerking, de biociden en producten die met een biocide behandeld zijn. Voor de treated articles gelden aparte regels, onder meer voor de etikettering ervan. CEPE heeft voor de leden een uitgebreide handleiding opgesteld. Verkoop van biociden De VVVF is lid van het Platform Biociden. Een van de belangrijke kwesties die in 2013 speelde is de beperking van verkoop van biociden aan consumenten. Samen met het platform wordt getracht nationale regelgeving hierover te voorkomen. 5

6 hoogtepunten 2013 De VVVF informeert leden over wet- en regelgeving De VVVF neemt deel aan Veiligheid Voorop De VVVF is een vereniging voor en door de leden. Dankzij de inzet van de expertgroepen is het mogelijk om de leden te voorzien van actuele informatie. Leden hoeven de informatie dus niet zelf te zoeken; ze kunnen deze vinden op de VVVF-ledensite. Er zijn bijvoorbeeld veel handleidingen en gidsen beschikbaar voor de werknemers op de werkvloer. Jaarlijks is er ook een informatiebijeenkomst over wet- en regelgeving. Tijdens de bijeenkomst worden de leden bijgepraat over de laatste ontwikkelingen. De bijeenkomst wordt erg gewaardeerd door de leden. Dick Boekee (voorzitter Issuegroep Wet- en Regelgeving, Manager Hunter Douglas Europe Hoogeveen) Informatiebijeenkomst Wet- en regelgeving Op 5 november 2013 heeft de jaarlijkse informatiebijeenkomst over wet- en regelgeving plaatsgevonden. Bij de bijeenkomst waren ook leden van de VVVH en VLK (Vereniging voor Lijmen en Kitten) aanwezig. Tijdens de bijeenkomst is de meest recente informatie uitgewisseld over REACh, CLP, transport en biociden. Binnen de VVVF zijn verschillende expertgroepen actief die deze issues monitoren en waar nodig voorlichting verstrekken in de vorm van gidsen en factsheets. Dankzij de inzet van leden wordt op deze manier gezorgd voor actuele informatie aan leden en kan tijdig worden ingespeeld op nieuwe en veranderende nationale en internationale wetgeving. In november 2013 kwam het VVVF-team Veiligheid Voorop voor het eerst bijeen. Het programma Veiligheid Voorop is een initiatief van VNO-NCW en is gericht op het verbeteren van de veiligheidsprestatie van de sector in het algemeen en de veiligheid in bedrijven die grootschalig met gevaarlijke stoffen werken in het bijzonder. Het programma vermeldt tien actiepunten. De werkgroep zal deze punten omzetten in een VVVF-actieplan. Daarnaast zal de werkgroep een dialoog aangaan met een aantal instellingen over de uitvoering van inspecties. Voor meer informatie zie het gedeelte Veiligheid voorop onder Coatings Care. De VVVF staat voor veilige inkt voor voedselverpakking De verpakkingsindustrie is een belangrijke afzetmarkt voor drukinkt. Aan voedselverpakking worden verstrekkende eisen gesteld met het oog op de gevolgen van de verpakking op de veiligheid van het voedsel voor menselijke consumptie en het voorkomen van invloed op de smaak en geur van het verpakte voedsel. Het tegengaan of binnen aanvaardbare grenswaarden houden van de migratie van inkt of coatings is de kern van de wet- en regelgeving op dit gebied. EUPIA, de Europese vereniging voor drukinkt, waarvan alle leden van de VVVF lid zijn, biedt verschillende instrumenten aan haar leden aan, om te kunnen voldoen aan de strenge eisen op dit gebied. Tot nu toe is de Europese wet- en regelgeving op het gebied van materialen in contact met voedsel algemeen van aard of geldt deze specifiek voor plastic. Zwitserland kent al enige tijd specifieke regels voor drukinkt voor voedselverpakkingen en Duitsland, geïnspireerd door het Zwitserse voorbeeld, is bezig specifieke nationale eisen te formuleren. Jammer, vindt onze industrie, omdat dit veel beter Europees geregeld kan worden. 6

7 hoogtepunten 2013 De VVVF intensiveert contacten tussen wetenschappers en verffabrikanten Sinds kort werkt de VVVF nauw samen met de NVVT. Hierdoor is het mogelijk om meer kennis uit te wisselen en gezamenlijk activiteiten op te zetten zoals de Coatings Innovatie Dag. De Coatings Innovatie Dag was een groot succes. Er werden pitches gehouden over de nieuwste vindingen zoals een antibacteriële coating, een nieuwe dispergeertechnologie voor watergedragen lak en Sol-Gel-technologie als voorbehandeling van hout. Ik denk dat er nog meer vindingen op ons wachten. Ik ben dan ook benieuwd wat de volgende Coatings Innovatie Dag, in 2015, zal opleveren. Pieter Geurink (voorzitter Nederlandse Vereniging van Verftechnici, R&D AkzoNobel) Coatings Innovatie Dag Meer dan honderd professionals uit de verfindustrie en uit de kenniswereld kwamen bijeen tijdens de eerste Coatings Innovatie Dag. De leden van de VVVF werden op de hoogte gebracht van de laatste technologische ontwikkelingen op het gebied van coatings. Tien wetenschappers presenteerden hun bevindingen tijdens een pitch en gingen daarna in gesprek met de verfindustrie tijdens de netwerkborrel. De VVVF neemt zich voor om in 2015 opnieuw een Coatings Innovatie Dag te organiseren. De VVVF ziet toekomst in Dutch Biobased Coatings In Nederland wordt vrij veel onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van biobased grondstoffen. Er zit alleen nog een behoorlijk gat tussen de onderzoeksresultaten en daadwerkelijke toepassing in coatings. Het is te weinig bekend of met biobased coatings dezelfde prestatie behaald kan worden als met de conventionele coatings. Indien een op aardolie gebaseerde component voor verf vervangen wordt door dezelfde stof, maar dan gemaakt uit hernieuwbare grondstoffen, dan is het waarschijnlijk dat de performance van de verf vergelijkbaar zal zijn. Maar bij de introductie van nieuwe componenten, die alleen uit hernieuwbare grondstoffen gemaakt worden, is dit veel moeilijker te voorspellen. Ook is gebleken dat de verschillende schakels van de verfketen onvoldoende van elkaar weten welke behoeften er zijn en wat er te koop is. Dit leidt tot een afwachtende houding. Verfproducenten, chemiebedrijven en onderzoeksinstellingen zullen samen de obstakels moeten overwinnen om ervoor te zorgen dat het grootste deel van de verf in ons land op biogrondstoffen gebaseerd kan worden. Maaike le Feber (Senior Projectleider, TNO) Ambitie De VVVF heeft een ambitieuze doelstelling geformuleerd over biobased coatings. In 2030 is 50% van de verf op de Nederlandse markt biobased met een gelijkwaardige performance in vergelijking met fossiele grondstoffen. Hiervoor haakt de vereniging in op de maatschappelijke tendens van duurzaamheid en groene grondstoffen. Biobased grondstoffen bieden ook een kans om de grondstoffenschaarste en de prijsvolatiliteit te beperken. Nederland heeft eveneens veel kennis als het gaat om biobased grondstoffen. De VVVF heeft de rol gekozen om verbinding te leggen tussen fabrikanten, chemie, kenniswereld, opdrachtgevers en overheid. Samen met TNO en de VNCI is een branche-innovatiecontract gesloten om inzicht te krijgen in de stand van de technologie en zo te komen tot biobased coatings. In het kader daarvan hebben in 2013 twee van de drie workshops over biobased coatings plaatsgevonden. Demonstratieproject Tijdens de eerste workshop werd een verkenning naar biobased coatings uitgevoerd. Vervolgens werden tijdens een tweede workshop de biobased mogelijkheden voor bouwverven bekeken. In de laatste en derde workshop zijn de resultaten uit eerdere workshops uitgewerkt en zijn nieuwe initiatieven besproken. In 2013 is een keuze gemaakt voor een TNO-project om bestaande coatings te optimaliseren en te demonstreren. Het project zal in 2014 van start gaan met partijen uit de verfindustrie, chemie en onderhoudssector. 7

8 hoogtepunten 2013 De VVVF maakt verfrecycling mogelijk De VVVF kiest voor een pragmatische aanpak voor duurzaam onderhoud In Nederland wordt jaarlijks ton watergedragen muurverf afgezet. Naar schatting ton daarvan blijft achter in halflege blikken in de schuur of kelder van particulieren. Zonde, want een derde deel, zo n ton, zou geschikt zijn voor hergebruik. Het begin is gemaakt nu de eerste pot gerecyclede verf op de markt is. Ik hoop dat nu ook andere ondernemingen hierin mogelijkheden gaan zien. Verfrestanten worden dan niet langer verbrand, maar hergebruikt, waardoor er 72% milieuwinst wordt behaald. Cees Pille (VVVF-Projectleider Verfrecycling) Onderzoeksresultaten positief In 2013 kwam de werkgroep tot de conclusie dat het zowel technisch als bedrijfseconomisch haalbaar is om verf te recyclen. De werkgroep heeft de specificaties opgesteld waaraan de restanten minimaal moeten voldoen. Uit de LCAanalyse bleek de totale milieuwinst 72% te zijn als watergedragen muurverf hergebruikt wordt. Om de leden te informeren over de onderzoeksresultaten heeft de VVVF een factsheet uitgebracht. Eerste gerecyclede pot verf op de markt In november 2013 werd door de overheid een zogenoemde end of waste - verklaring afgegeven voor verfrestanten. Dit houdt in dat wanneer restanten aan bepaalde voorwaarden voldoen, ze juridisch als grondstof gezien kunnen worden. Ursa Paint uit IJmuiden was het eerste bedrijf dat gerecyclede verf op de markt bracht in Nederland. Het item kreeg aandacht op RTL Nieuws, maar ook in De Telegraaf, Cobouw, Vrij Nederland, Schildersvakkrant en Chemie Magazine. De markt zal steeds vaker vragen om milieuclassificaties van gebouwen en producten. Met de Europese LCI Database en Ecofootprinttool is het voor verffabrikanten mogelijk om de duurzaamheid van hun verfproducten te berekenen. Het is een belangrijke stap vooruit. We doen nu een beroep op de schildersbranche om, in lijn met de intentieverklaring, mee te denken over een methode om de voetafdruk van verf na het verlaten van de fabriekspoort te bepalen, zodat het hele traject (van de wieg tot het aan de afvalfase) in kaart gebracht kan worden. Hierbij zullen dan ook factoren zoals transport en applicatie meewegen. Binnen de projecten van het Programma Duurzaam Onderhoud moet dat verder vorm gaan krijgen. Kees Mylanus (voorzitter Issuegroep Duurzaam Ondernemen, Directeur Keim Nederland BV) Programma Duurzaam Onderhoud van start In 2013 werden vervolgstappen gezet ter uitwerking van de afspraken in de intentieverklaring Duurzaam Onderhoud die de VVVF en OnderhoudNL in 2012 ondertekenden. Een gezamenlijke stuurgroep heeft het Programma Duurzaam Onderhoud vastgesteld. Het programma bestaat uit zes projecten waaronder het opstellen van een beoordelingskader, het ontwikkelen van een communicatie-instrument en projecten om de levensduur van houten en metalen objecten te verlengen. OnderhoudNL en de VVVF willen met het Programma Duurzaam Onderhoud tegemoetkomen aan de behoefte aan eenduidige, wetenschappelijk onderbouwde en door brancheverenigingen ondersteunde informatie over de mate van duurzaamheid van in de markt aangeboden onderhoudsscenario s. Het project zal de komende jaren verder uitgewerkt worden. CEPE LCI Database en Ecofootprint-tool CEPE (de Europese koepelorganisatie van de verfindustrie) heeft in 2013 de LCI Database (met life cycle informatie over verfgrondstoffen) en de Ecofootprint-tool beschikbaar gesteld voor de leden. Deze database en de rekentool stellen de leden in staat om op basis van hun recepturen en het productieproces een Life Cycle Analysis (LCA) uit te voeren van hun producten. Hierdoor krijgen verffabrikanten op een Europees gevalideerde wijze inzicht in de duurzaamheid van hun producten en kunnen zij daarover adequaat communiceren. Op 4 juni 2013 heeft de VVVF een workshop hierover georganiseerd. Aan de hand van een aantal cases konden verffabrikanten de database en tool zelf uitproberen. Duurzaamheid in de autoschadeherstelbranche Eind 2013 werden gesprekken gestart met FOCWA, de ondernemersorganisatie in de autoschadeherstelbranche, om afspraken over duurzaamheid te maken. In dit geval gaat het om de bijdrage die autoreparatielakken kunnen leveren aan duurzaam schadeherstel. Het is de bedoeling om ook hier in een beoordelingsmodel vast te leggen wat de mate van duurzaamheid bepaalt van, in dit geval, een laksysteem voor autoreparatie en de applicatie van een autoreparatielak. 8

9 hoogtepunten 2013 De VVVF is vriend #van hout De VVVF pleit voor moderne arbeidsvoorwaarden Op 16 september 2013 is de campagne Vrienden #vanhout van start gegaan. De leden van de VVVF die een belang hebben bij het beschermen en verfraaien van hout, hebben zich via de VVVF aangesloten bij deze driejarige en branchebrede publiekscampagne ter promotie van het gebruik van hout en houtproducten. De campagne is een initiatief van VVNH en NBvT en een aantal samenwerkende bedrijven in de hout- en aanverwante sectoren. Via tal van media willen de initiatiefnemers Nederland laten zien dat er geen mooier, beter en groener materiaal is dan hout. Voor meer informatie zie de website De VVVF neemt deel aan het Kennisnetwerk Staalconservering De VVVF leden die Protective Coatings leveren, nemen onder de paraplu van de VVVF deel aan het Kennisnetwerk Staalconservering. Protective Coatings zijn verfproducten voor metaalbescherming in sectoren zoals offshore, infrastructuur, chemie, energie, transport, metaal, industrie en bouw. Constructies zoals boorplatforms, bruggen, fabrieken en industriële installaties staan bloot aan extreme omstandigheden. De beschermende coating verlengt de levensduur, waardoor de afschrijf- en onderhoudskosten dalen. Het kennisnetwerk bestaat naast de verfindustrie onder meer uit opdrachtgevers, lid van OGOS (Opdrachtgeversoverleg Staalconserveren) en staalconserveerders, lid van OnderhoudNL-Industrieel. Belangrijkste onderwerp is het komen tot een modelgarantie voor Staalconservering. Eind 2013 lag een concept voor commentaar gereed. Het is zorgwekkend dat de branche vergrijst. Een belangrijk onderdeel van Sociale Innovatie is levensfasebewust personeelsbeleid. Hoe kun je het werk voor ouderen makkelijker maken en hoe kun je ervoor zorgen dat jongeren het werk op termijn langer volhouden. Het is al mogelijk om kleine wijzigingen door te voeren zoals het aanpassen van werktijden of de oudere werknemers een rol geven in het opleiden van de jongere. We moeten ervoor zorgen dat mensen gezond blijven en zich blijven ontwikkelen in hun vakgebied. Investeren in mensen is investeren in de toekomst. Kimm Stelwagen (deelnemer BAR, P&O Anker Verven BV) Sociale innovatie De verf- en drukinktindustrie, een mooie branche om in te werken, kenmerkt zich door een vergrijzend werknemersbestand. Door de minder goede economische situatie is de toestroom van nieuwe medewerkers beperkt. Als de economie weer aantrekt zal dat veranderen. De uitdaging wordt dan enerzijds hoe blijven we als branche concurrerend?, maar ook hoe komen we aan voldoende geschikt personeel? en hoe kunnen we dat personeel ook vasthouden? Het antwoord is: vernieuwing van de arbeidsvoorwaarden met als doel verhoging van de arbeidsproductiviteit en de arbeidsparticipatie, samengevat in het begrip sociale innovatie. Mede op basis van de inbreng van de Branche Advies Raad (BAR) heeft een werkgroep Sociale Innovatie van VVVF en vakbonden eind 2013 aan cao-partijen een advies uitgebracht over hoe sociale innovatie vorm zou kunnen krijgen in de cao. Gedacht wordt hierbij aan de aanpassing van het loongebouw in de cao, aan de invoering van een functionerings/beoordelingssysteem en aan een andere aanwending van de zogenoemde leeftijdsdagen en -uren. Dit advies zal een van de belangrijkste zaken zijn die aan de orde komen tijdens de caoonderhandelingen in De BAR bestond uit medewerkers die in alle geledingen van de verf- en drukinktindustrie werkzaam waren. 9

10 hoogtepunten 2013 De VVVF zet zich in voor de mensen in de bedrijfstak De VVVF gaat meer communiceren met externe relaties Ik denk dat we stevig hebben onderhandeld op basis van de feitelijke situatie in de bedrijfstak. We zijn tevreden met het behaalde eindresultaat. De bedrijven maken zware tijden door, maar we willen ook een aantrekkelijke branche zijn en blijven, ook voor de mensen die er werken. We zijn steeds op zoek geweest naar een goede balans tussen de continuïteit van de ondernemingen en het bieden van een leuke baan met een goed salaris aan de mensen. De komende jaren gaan we ook bekijken hoe we de medewerkers breder inzetbaar kunnen maken en kunnen gaan stimuleren. Daar heeft uiteindelijk zowel de werkgever als de werknemer profijt van. Marlies van Wijhe (voorzitter VVVF-CAO-onderhandelingsdelegatie, Algemeen Directeur Van Wijhe Verf BV) Cao Werkgevers en werknemers bereikten op 23 mei 2013 het onderhandelingsresultaat van een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst voor de verf- en drukinktindustrie. Er werd een eenjarige cao overeengekomen (looptijd 1 juni mei 2014). De lonen werden per 1 juli 2013 met 1,5% verhoogd. De 1% verhoging van de pensioenpremie per 1 januari 2010, waarvan de afspraak was dat de werkgevers die volledig voor hun rekening zouden nemen tot en met 2013, werd ook gedurende de resterende looptijd van de cao door de werkgevers volledig betaald. Duurzame inzetbaarheid In de rapportage van de BAR kwam, naast de wensen m.b.t. de modernisering van arbeidsvoorwaarden (zie de vorige paragraaf), ook de vraag aan de orde hoe in de bedrijven zelf de duurzame inzetbaarheid van het personeel (ouderen en jongeren) in de verf- en drukinktindustrie verder kan worden verbeterd. Duurzame inzetbaarheid is, naar de mening van de BAR, een gezamenlijke verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers. Duurzame inzetbaarheid kan worden bevorderd onder andere door het breder inzetbaar maken van mensen, stimuleren van een gezonde levensstijl en scholing (ook voor ouderen). Het is aan de issuegroep Werk en Arbo van de VVVF om te beslissen welke activiteiten zullen worden opgezet om de duurzame inzetbaarheid van de medewerkers te bevorderen. Nieuws delen. Het is nodig, het is nuttig. Door onze externe relaties beter op de hoogte te houden van onze activiteiten en de ontwikkelingen in onze branche zijn we beter zichtbaar voor de buitenwereld. We kunnen meer informatie uitwisselen en een dialoog aangaan met onze relaties. Hiermee creëren we een stevig relatienetwerk waarop onze vereniging kan bouwen. Martin Terpstra (Directeur VVVF) Vernieuwde externe website De vernieuwde VVVF-website is in december 2013 gelanceerd. Deze site biedt een verbeterde functionaliteit waardoor nieuwsberichten en evenementen beter zichtbaar zijn. Door de duidelijke menustructuur is het makkelijk zoeken naar informatie. Door de aangepaste vormgeving, duidelijke boodschappen en het gebruik van nieuwe frisse kleuren, geven we aan waar de verfindustrie voor staat. Nieuwsbrief Verf&Inkt Netwerk In 2013 zijn de voorbereidingen getroffen voor het sturen van de digitale nieuwsbrief Verf&Inkt Netwerk naar externe relaties. Personen die interesse hebben om de nieuwsberichten te volgen kunnen zich aanmelden voor de nieuwsbrief via de homepagina van de VVVF-website. De eerste nieuwsbrief zal in januari 2014 verschijnen. Magazine Verf&Inkt In 2013 verscheen vijfmaal het blad Verf&Inkt, met nieuws en achtergrondartikelen. De artikelen zijn nu makkelijker in te zien doordat ze eveneens gepubliceerd zijn op de betreffende themapagina s van de website. Social media Met de komst van de vernieuwde website is het makkelijker geworden om social media in te zetten om berichten te verspreiden. Op deze manier kan onze vereniging zich beter profileren en externe relaties meer betrekken bij de activiteiten van de vereniging. verf&inkt magazine van de vereniging van verf- en drukinktfabrikanten VVVF maart 2014 Veiligheid Voorop: Verandering van cultuur Ons beroep op: De PUM-manager Waardevol kennis te brengen naar ontwikkelingsland De mens achter Kluthe-directeur Jan Westerveld: Wij zijn van niet lullen maar poetsen Verfindustrie heeft positieve ervaringen met Wajongers Nanomateriaal op gevels blijkt niet schadelijk Gastcolumn Rabobank-econoom Tim Legierse is de crisis goed zat 10

11 vereniging bestuur en bureau Evenementen Bestuur en bureau Er hebben geen wijzigingen plaatsgevonden in het VVVF-bestuur en -branchebureau in Lijm- en kitindustrie De Vereniging voor Lijmen en Kitten (VLK) wordt sinds 1 januari 2011 ondersteund door het VVVF-branchebureau. Het bureau heeft een coördinerende en een ondersteunende functie en onderhoudt de externe contacten voor de VLK. Het betrekken van de lijm- en kitindustrie bij de verf- en drukinktindustrie zorgt voor efficiënte informatie-uitwisseling en samenwerking bij actuele zaken en een sterkere positie bij de belangenbehartiging. Verfgroothandel De Vereniging van Verfgroothandelaren (VVVH) ziet zichzelf als een belangrijke schakel in het midden van de verfketen. De groothandel brengt immers leveranciers en afnemers bij elkaar. De vereniging komt op voor de belangen van de verfgroothandelaren en onderhoudt met alle ketenpartijen een constructieve relatie. Sinds 2009 verzorgt het branchebureau de secretariaatsfunctie voor de VVVH. De besturen van de VVVF en VVVH hebben regelmatig overleg om informatie uit te wisselen en mogelijkheden tot samenwerking te bespreken. Algemene ledenvergadering Meer dan 50 leden waren aanwezig tijdens de besloten VVVF-ledenvergadering, die plaatsvond op 12 december 2013 in Van der Valk Hotel Hilversum/De Witte Bergen in Eemnes. Tijdens de ledenvergadering werd met een openingshandeling de website VeiligmetVerf.nl officieel in gebruik genomen. De website is een internetdienst die de VVVF en de VVVH hebben opgezet om het voor hun leden makkelijker te maken het Veiligheidsinformatieblad (VIB) te verstrekken, en om ervoor te zorgen dat veiligheidsinformatie de eindgebruiker bereikt. Daarnaast hield Bernard Wientjes (Voorzitter VNO- NCW) een toespraak voor de VVVF-leden. Hij ging daarbij in op de huidige economische situatie en de gevolgen voor de sector. Verder gaf hij aan dat onze Nederlandse ondernemingen een grote rol spelen in het buitenland. Ten slotte ging hij in op de werkwijze van VNO-NCW. De volgende ledenvergadering zal plaatsvinden op 11 december Hiervoor zal te zijner tijd een officiële uitnodiging verstuurd worden. Overige evenementen maart 2013 Workshop 2 Biobased Coatings (zie Ambitie, pagina 7) 25 april 2013 Coatings Innovatie Dag (zie Coatings Innovatie Dag, pagina 7 ) 4 juni 2013 Workshop CEPE LCI Database en Ecofootprint-tool (zie CEPE LCI Database en Ecofootprint-tool, pagina 8) 20 juni 2013 Workshop 3 Biobased Coatings (zie Ambitie, pagina 7) 5 november 2013 Informatiebijeenkomst Wet- en regelgeving (zie Informatiebijeenkomst Wet- en regelgeving, pagina 6) 11

12 Coatings Care Coatings Care Wat is Coatings Care? Coatings Care is een initiatief van verf- en drukinktproducenten en -leveranciers over de gehele wereld. Coatings Care staat voor het streven naar voortdurende verbeteringen op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu en het geven van informatie hierover. Het is een belangrijk instrument om invulling te geven aan de doelstelling van de verf- en drukinktindustrie in Nederland om duurzaam te ondernemen. Met het Coatings Care-programma van de VVVF laten verf- en drukinktfabrikanten zien dat ze werken aan de ontwikkeling van innovatieve en duurzame producten die op een verantwoorde manier worden geproduceerd en zorgvuldig gedistribueerd. Daarnaast is het Coatings Care-programma een middel om open en transparant te kunnen communiceren naar stakeholders van de verfen drukinktindustrie over alle aspecten van veiligheid, gezondheid en milieu. Coatings Care stimuleert duurzaam ondernemen Hoewel de performance indicators van Coatings Care niet alle componenten van duurzaamheid meten, is deelname aan Coatings Care een praktisch startpunt voor een onderneming op de weg naar sustainability. De performance indicators van Coatings Care voorzien een bedrijf van achtergrondinformatie zodat zij een basis hebben om hun duurzaamheidbeleid vorm te kunnen geven. Resultaten zichtbaar maken Door elk jaar de gegevens over veiligheid, gezondheid en milieu op te vragen bij onze leden door middel van de enquête Performance Indicators (PI), worden resultaten zichtbaar. Zo kunnen het beleid en de activiteiten van de VVVF afgestemd blijven op de ontwikkelingen in de branche. VVVF-leden die voor 1 juni ook een eigen VGM-jaarverslag (Veiligheid, Gezondheid en Milieu-jaarverslag) uitbrengen, hebben het recht om het Coatings Care-logo te voeren. Individuele VGM-jaarverslagen zijn op te vragen bij de desbetreffende organisaties. Onderstaande gegevens over 2013 zijn afkomstig van 69 verf- en drukinktfabrikanten en importeurs. Deze bedrijven hebben 90% van de werknemers in de totale bedrijfstak in dienst. Dit percentage geeft aan dat de resultaten als representatief voor de gehele branche beschouwd kunnen worden. Tabel 1. Bedrijven (aantal) Aantal deelnemers aan de Coatings Care enquête producerende bedrijven importerende bedrijven Aantal bedrijven dat een eigen VGM-jaarverslag heeft opgesteld

13 Coatings Care Tabel 2. Medewerkers (aantal fte s) Totaal in de verf- en drukinktindustrie Medewerkers in dienst van deelnemers aan de enquête Ook de verf- en drukinktindustrie heeft de gevolgen van de economische crisis ondervonden. Dit heeft zich vertaald in een teruglopend aantal medewerkers. Voorkomen van ongevallen De VVVF-leden streven ernaar om ongevallen te voorkomen. Elk ongeluk, hoe klein ook, is er één te veel. Daarom worden er preventieve maatregelen getroffen, zoals het geven van trainingen aan medewerkers voor het volgen van de veiligheidsprocedures. Ondanks alle maatregelen gebeuren er soms toch, op kleine schaal, beroepsongevallen. In zo n situatie wordt een medewerker op de werkvloer gevraagd de details ervan door te geven aan de directie, zodat de oorzaak achterhaald kan worden en onveilige situaties aangepakt kunnen worden. In de afgelopen tien jaar zijn er geen dodelijke ongevallen gebeurd. De laatste jaren doet zich een stijging voor in het aantal beroepsongevallen. De VVVF zal nagaan wat hiervan de oorzaak is en bezien op welke wijze dit aantal naar beneden kan worden gebracht. Een beroepsongeval is een werkgerelateerd ongeval waarbij een of meer medewerkers letsel hebben opgelopen. Door het ongeval hebben een of meer medewerkers één of meer dagen niet kunnen werken. Tabel 3. Ongevallen Beroepsongevallen (als % van totaal fte s) 1,32 0,92 1,05 1,95 0,90 0,80 0,86 0,97 1,05 Dodelijke ongevallen (aantal)

14 Coatings Care Veiligheid voorop Veiligheid is meer dan iets erbij, het moet nadrukkelijk voorop staan in elk bedrijf. In onze onderneming begint de veiligheidscultuur met de levenskritische regels die de voorwaarden scheppen om veilig te werken, waaraan elke medewerker zich houdt. Betrokkenheid van het management is voorwaardelijk om het veiligheidsbewustzijn te kunnen garanderen, waarvoor het PPG EHS Management Systeem de instrumenten verschaft in de vorm van duidelijke voorschriften en richtlijnen. Naast Persoonlijke Veiligheid en Milieu, omvat dit Procesveiligheid voor de daarvoor aangewezen processen. Rob van Avezaath (PPG Europe BV, EHS Manager EMEA Benelux, Team Veiligheid Voorop) Een hoger veiligheidsbewustzijn bij de medewerkers kan ongevallen voorkomen. De VVVF wenst de veiligheidsprestaties van de bedrijfstak te verbeteren en heeft besloten om deel te nemen aan het programma Veiligheid Voorop, een initiatief van VNO-NCW. Het programma is gericht op het verbeteren van de veiligheidsprestatie van de sector in het algemeen en de veiligheid in bedrijven die grootschalig met gevaarlijke stoffen werken in het bijzonder. In november 2013 is het VVVF-team Veiligheid Voorop van start gegaan. De VVVF wil de veiligheidsprestaties ook meten. Het team zal een actieplan opstellen om het programma Veiligheid Voorop in de bedrijfstak in te voeren. Het doel is om ervoor te zorgen dat veiligheid tussen de oren komt bij iedereen. Van directie tot de werkvloer, van inkoop tot verkoop. Meer aandacht voor het milieu Bij onze leden wordt er steeds meer rekening gehouden met de effecten van de activiteiten op het milieu. Waar mogelijk worden processen aangepast om de schade aan mens en milieu te beperken. Zo wordt er kritisch gekeken naar het gebruik van gevaarlijke stoffen, de oplosmiddelenemissie, het energieverbruik en het afvalproces. Tabel 4. Afval Totaal % 6,8 3,6 2,8 3,5 2,6 3,1 2,9 3,1 3,0 - Niet-gevaarlijk afval (bedrijfsafval) 2,0 2,2 1,5 2,1 1,3 1,3 1,3 1,3 1,3 - Gevaarlijk afval 4,8 1,4 1,3 1,4 1,5 1,8 1,6 1,9 1,7 - Eenmalige verpakkingen 1,6 1,6 0,5 1,3 2,1 2,0 0,7 1,1 2,0 14

15 Coatings Care Tabel 5. Opleiding Aantal gevolgde opleidingen m.b.t. VGM Opleidingen als % van totaal aantal medewerkers Veel bedrijven scheiden indien mogelijk de afvalstromen in componenten die voor hergebruik geschikt zijn. Afval dat niet kan worden hergebruikt wordt ter verbranding aangeboden aan afvalverwerkers. De warmte die bij deze verbranding vrijkomt wordt bijvoorbeeld weer voor andere doeleinden gebruikt. Voor de verwerking van gevaarlijk afval gelden speciale procedures die te maken hebben met veiligheid, gezondheid en milieu. Oplosmiddelen die zijn gebruikt voor het spoelen of schoonmaken van tanks en productieapparatuur worden vaak geregenereerd en waar mogelijk weer ingezet voor reinigingsactiviteiten in de industrie. Het aantal eenmalige verpakkingen neemt de laatste jaren toe. Waaraan dit is toe te schrijven is niet bekend. De VVVF zal dit onderzoeken. Meer medewerkers met VGM diploma s De verf- en drukinktindustrie hecht veel waarde aan goed opgeleide werknemers, aangezien een kwalitatief hoogwaardig product niet zonder deskundig personeel kan worden gemaakt. Dat blijkt uit de toename van het aantal werknemers dat sinds 2004 opleidingen op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu (VGM) heeft gevolgd (zie tabel 5). Meer informatie? Meer gedetailleerde informatie, onder andere over ziekteverzuim, gevaarlijke stoffen, oplosmiddelemissie en energieverbruik, is te vinden in het VVVF Coatings Care jaarverslag Dit verslag is in digitale vorm op te vragen bij het VVVF-branchebureau. Verder heeft de VVVF de mogelijkheid laten onderzoeken om verfrestanten te hergebruiken. In 2013 kwam de werkgroep tot de conclusie dat het zowel technisch als bedrijfseconomisch haalbaar is. In december werd de eerste pot gerecyclede verf op de markt gebracht. Zie voor meer informatie De VVVF maakt verfrecycling mogelijk (op pagina..). 15

16 VVVF branche Financiën Statistieken, Feiten en cijfers Balans VVVF per 31 december 2013 Activa Passiva Materiële vaste activa Eigen vermogen Financiële vaste activa Overige voorzieningen Voorraden Schulden op korte termijn Vorderingen op korte termijn Liquide middelen Totaal Totaal Staat van Baten en Lasten VVVF 2013 Lasten Baten Personeelskosten Contributies/ heffingen Kantoor/ overheadkosten Overige baten Activiteiten Bijdragen aan derden Statistieken Voor verffabrikanten is het essentieel te weten hoe de branche zich ontwikkelt zodat ze daar tijdig op kunnen inspelen. De crisis heeft gezorgd voor een krimp in de omzet en afzet. Vooral de bouwsector heeft eronder te lijden. Leden willen op tijd weten welke veranderingen ze kunnen verwachten in de markt. Met de invoering van maandstatistieken kunnen we de leden sneller inzicht geven. Anja Jessurun (voorzitter Commissie Statistiek, Directeur Norway Coatings BV) Figuur 1. Afzet verfproducenten en -importeurs (x ton) Jaar Afzet binnenland Afzet export Afzet totaal Bron: VVVF en Panteia Totaal Totaal

17 branche Figuur 3. Afzet 2013 binnenland Verfindustrie per deelsector (in %) 54% Figuur 2. Omzet verfproducenten en -importeurs (x 1.000) Jaar Omzet binnenland Omzet export Omzet totaal Bron: VVVF en Panteia 21,8% Bouw Doe-het-zelf Industrie Scheepsbouw/reparatie Staal conservering Autoreparatie 8,8% 6,5% 5,4% 3,5% Bron: VVVF en Panteia Sinds 2006 vraagt marktonderzoekbureau Panteia/Stratus bij de VVVF-leden elk kwartaal gegevens over afzet, omzet en export van de belangrijkste marktsegmenten. In 2013 is de VVVF begonnen om de maandstatistieken voor bouwverven in kaart te brengen voor een vaste groep leden die de maandcijfers hiervoor aanlevert. De uitkomst van de enquête wordt gedeeld met de deelnemende bedrijven. Feiten en cijfers De VVVF telt 83 leden, bedrijven waar in totaal mensen werken. Hiermee vertegenwoordigt de branchevereniging circa 95% van de Nederlandse verf- en drukinktindustrie. De Nederlandse verfmarkt 2013 was wederom geen goed jaar voor de Nederlandse verfindustrie. De binnenlandse omzet liep met 4% terug ten opzichte van 2012, de afzet zelfs met 8%. 17

18 branche Figuur 4. Omzet 2013 binnenland Verfindustrie per deelsector (in%) 44% 7,3% 5,3% 22% 11,8% Bouw Doe-het-zelf Industrie Scheepsbouw/reparatie Staal conservering Autoreparatie 9,6% Bron: VVVF en Panteia De voortgaande stagnatie in de bouw zorgde voor een krimp van 7% in de omzet op de professionele markt voor decoratieve verven. De levering van producten zoals kozijnen, trappen en deuren aan de timmerindustrie kende zelfs een teruggang van meer dan 10%. De enige compensatie in het decoratieve segment was de omzet aan de doe-het-zelver (+3%), maar deze kon de negatieve trend niet ombuigen. Ook de andere marktsegmenten (Scheepsbouw en -onderhoud, Autoreparatie en Industrie) deelden in de malaise. Slechts de verfleveranciers die aan staalconserveringsbedrijven leverden, kenden een geringe opleving. De export, die in voorgaande jaren voor enige compensatie zorgde, had een daling van 4% in de omzet, door de teruglopende conjunctuur in een aantal opkomende landen. De Nederlandse drukinktindustrie Onderstaande cijfers zijn afkomstig van EuPIA, de Europese associatie van drukinktproducenten, en hebben alleen betrekking op de leden van EuPIA. Zowel de afzet als de omzet vertoont een stijging. Dit komt echter niet door een aantrekkende markt, maar omdat EuPIA-leden afzet en omzet van niet-eupialeden overnamen. De realiteit is dat de markt nog altijd stagneert, enerzijds door de slechte economische omstandigheden, anderzijds door de structureel dalende vraag naar drukwerk. Dit vindt zijn oorzaak in de nog altijd voortgaande digitalisering van informatiestromen. 18

19 branche Figuur 5. Afzet drukinktproducenten en -importeurs (x ton) Figuur 6. Omzet drukinktproducenten en -importeurs (x 1.000) Bron: EuPIA Bron: EuPIA Verantwoording cijfers Tot en met 2003 heeft de VVVF de afzet- en omzetgegevens verzameld. Daarna heeft EuPIA dit overgenomen. EuPIA heeft echter over de jaren 2004 tot en met 2006 geen cijfers gepubliceerd. In de VVVF-cijfers zijn alleen de afzet en omzet van leden drukinktproducenten en -importeurs verwerkt die in Nederland zijn gevestigd. In de cijfers van EuPIA is ook de afzet en omzet begrepen van leden drukinktproducenten en -importeurs die rechtstreeks vanuit vestigingen in het buitenland leveren aan afnemers in Nederland. Dit verklaart het grote verschil tussen de cijfers van de VVVF en die van EuPIA. 19

20 VVVF Bestuur vvvf (per 9 april 2014) Ben Berkel, Drywood Coatings BV Voorzitter, Issuegroep Werk & Arbo Dick Boekee, Hunter Douglas Europe B.V. Issuegroep Wet- en Regelgeving Guus Duray, PPG Coatings Nederland B.V. Plaatsvervangend voorzitter, Sectorgroep Bouw/DHZ/TIFA Kees Ekelmans, AkzoNobel Decorative Coatings B.V. Robert Groot, Hempel (The Netherlands) B.V. Sectorgroep Protective Coatings, Marine en Brandwerende Coatings Anja Jessurun, Norway Coatings BV Commissie Statistiek Michel Kranz, BICCS Industrial Coatings B.V. Issuegroep Europese zaken Kees Mylanus, Keim Nederland BV Issuegroep Duurzaam Ondernemen Eli Roodbeen, Flint Group Netherlands B.V. Sectorgroep Drukinkt Theo Wemmers, Valspar B.V. Penningmeester, Sectorgroep Industrie, Sectorgroep Autoreparatielakken Marlies van Wijhe, Van Wijhe Verf B.V. CAO-onderhandelingsdelegatie, Issuegroep Technologische Innovatie 20

FEITEN EN CIJFERS 2007 NEDERLANDSE VERF- EN DRUKINKTINDUSTRIE

FEITEN EN CIJFERS 2007 NEDERLANDSE VERF- EN DRUKINKTINDUSTRIE FEITEN EN CIJFERS NEDERLANDSE VERF- EN DRUKINKTINDUSTRIE Geen industrie is zo zichtbaar als de verf- en drukinktindustrie. Verven en lakken geven kleur en beschermen materialen zodat ze langer meegaan.

Nadere informatie

Wereld van kleur, bescherming en communicatie

Wereld van kleur, bescherming en communicatie Wereld van kleur, bescherming en communicatie Onze vereniging De VVVF is al meer dan honderd jaar dé branchevereniging voor Nederlandse verf- en drukinktfabrikanten en importeurs. Zij produceren of verkopen

Nadere informatie

Programma Duurzaam Onderhoud

Programma Duurzaam Onderhoud Programma Duurzaam Onderhoud Afspraken over gezamenlijke vervolgstappen intentieverklaring 0 Maart 03 Inleiding Onze samenleving, zowel het bedrijfsleven als de particuliere consument, wil in toenemende

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING SGGV CASUS REACH. Inleiding

INTENTIEVERKLARING SGGV CASUS REACH. Inleiding INTENTIEVERKLARING SGGV CASUS REACH Inleiding Op 15 juni 2012 zijn wij allen gezamenlijk gestart met de uitvoering van de Sggv Casus REACH. Deze casus had als doel de regeldruk voor verfformuleerders en

Nadere informatie

Statistieken 2004 VVVF. Vereniging van verf- en drukinktfabrikanten

Statistieken 2004 VVVF. Vereniging van verf- en drukinktfabrikanten VVVF Vereniging van verf- en drukinktfabrikanten Inhoud Algemeen 3 De Nederlandse verfmarkt 4 Verfproducten 4 De Nederlandse verfmarkt 4 Tabel 1 Afzet VVVF-leden verfproducenten en importeurs 4 Grafiek

Nadere informatie

JAARVERSLAG VVVF 2012. Verf- & drukinktindustrie in beweging

JAARVERSLAG VVVF 2012. Verf- & drukinktindustrie in beweging Verf- & drukinktindustrie in beweging INHOUD VVVF JAARVERSLAG 2012 Voorwoord 3 Bewegingen: Technologische innovatie 5 Duurzaam ondernemen 5 Sociale innovatie 7 Gezond & veilig werken 8 Wet- en regelgeving

Nadere informatie

Duurzaam onderhoud (vastgoed en infrastructuur) Benaderingswijze vanuit de verf en drukinkt industrie

Duurzaam onderhoud (vastgoed en infrastructuur) Benaderingswijze vanuit de verf en drukinkt industrie Duurzaam onderhoud (vastgoed en infrastructuur) Benaderingswijze vanuit de verf en drukinkt industrie Wat is duurzaam onderhoud? Van duurzaam onderhoud (vastgoed & infrastructuur) is sprake als alle schakels

Nadere informatie

Gelukkig is er weer hoop

Gelukkig is er weer hoop Jaarvergadering in teken van toekomst Michel Kranz: Gelukkig is er weer hoop Voor het eerst in vele jaren hield de VVVF een algemene ledenvergadering in maart. Het leek de stemming te beïnvloeden. Na een

Nadere informatie

VVVF Jaarverslag 2011

VVVF Jaarverslag 2011 VVVF Jaarverslag 211 Technologische innovatie Ketensamenwerking Duurzaam ondernemen 1 VVVF jaarverslag 211 VVVF Jaarverslag 211 Index Voorwoord 4 Technologische innovatie en ketensamenwerking, voorwaarden

Nadere informatie

Organisatie branchebureau 2013 2018

Organisatie branchebureau 2013 2018 Organisatie branchebureau 2013 2018 Planning werving, selectie en inwerken van nieuwe medewerkers 15 april 2013 Deze notitie geeft inzicht in de gewenste ontwikkeling van de bezetting van het kantoor in

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

VERENIGING VAN VERF- EN DRUKINKTFABRIKANTEN

VERENIGING VAN VERF- EN DRUKINKTFABRIKANTEN JAARVERSLAG 2006 VERENIGING VAN VERF- EN DRUKINKTFABRIKANTEN De verf- en drukinktindustrie: Een innovatieve industrie voor producten met hoge toegevoegde waarde Een industrie met zorg voor werk, arbeidsomstandigheden

Nadere informatie

Wat gebeurde er het afgelopen jaar in de wereld van verven en inkten

Wat gebeurde er het afgelopen jaar in de wereld van verven en inkten Wat gebeurde er het afgelopen jaar in de wereld van verven en inkten We zetten voor u de belangrijkste gebeurtenissen op een rij. Wet- en regelgeving Informatiebijeenkomst over wet- en regelgeving Op 26

Nadere informatie

IN EERSTE HALFJAAR 2002. Paula van der Brug en Robert Selten. April 2005. Het aantal gestarte trajecten in het eerste halfjaar van 2002.

IN EERSTE HALFJAAR 2002. Paula van der Brug en Robert Selten. April 2005. Het aantal gestarte trajecten in het eerste halfjaar van 2002. Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek UITSTROOM UIT DE UITKERING NA START REÏNTEGRATIETRAJECT IN EERSTE HALFJAAR 2002 Paula van der Brug en Robert Selten April 2005 Op 1 januari

Nadere informatie

De keiharde lakweken 2 februari t/m 13 maart 2015. De keiharde lak voor binnen.

De keiharde lakweken 2 februari t/m 13 maart 2015. De keiharde lak voor binnen. De keiharde lakweken 2 februari t/m 13 maart 2015 De keiharde lak voor binnen. Zes weken lang keiharde acties Van 2 februari t/m 13 maart 2015 staat uw Sigma verkooppunt in het teken van de nieuwe kwaliteit

Nadere informatie

Zes weken lang acties met Sigmapearl

Zes weken lang acties met Sigmapearl Zes weken lang acties met Sigmapearl 14 september t/m 25 oktober 2015 Nu ook in Satin. Doekje erover. Klaar! Sigmapearl Clean Matt. Waarschijnlijk de best reinigbare matte muurverf ter wereld. Verras uw

Nadere informatie

VVVF Jaarverslag 2010

VVVF Jaarverslag 2010 VVVF Jaarverslag Duurzaamheid door een gezonde ketensamenwerking VVVF jaarverslag Voorwoord : nog geen herstel Index Voorwoord Samenwerking in de keten Thema s Feiten en cijfers Coatings Care Vereniging

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Rijksoverheid EU-GHS. Eén systeem voor indelen, etiketteren en verpakken van chemische stoffen en mengsels

Rijksoverheid EU-GHS. Eén systeem voor indelen, etiketteren en verpakken van chemische stoffen en mengsels Rijksoverheid EU-GHS Eén systeem voor indelen, etiketteren en verpakken van chemische stoffen en mengsels EU-GHS EU-GHS is de nieuwe verordening over de indeling, etikettering en verpakking van stoffen

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 De waarde van de Academie Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 Een stad met een Academie heeft meer 1,8% Aantal kunstenaars als percentage van de bevolking 18 Aanbod galerieën per 100.000 inwoners 1,6%

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2008. De verf- en drukinktindustrie: VERENIGING VAN VERF- EN DRUKINKTFABRIKANTEN

JAARVERSLAG 2008. De verf- en drukinktindustrie: VERENIGING VAN VERF- EN DRUKINKTFABRIKANTEN JAARVERSLAG 2008 VERENIGING VAN VERF- EN DRUKINKTFABRIKANTEN De verf- en drukinktindustrie: Een innovatieve industrie voor producten met hoge toegevoegde waarde Een industrie met zorg voor werk, arbeidsomstandigheden

Nadere informatie

Zeven weken lang acties met Allure

Zeven weken lang acties met Allure Zeven weken lang acties met Allure 13 april t/m 29 mei 2015 * Mits toegepast en onderhouden volgens voorgeschreven verfsysteem. Kijk op sigma.nl/voorjarenklaar voor de voorwaarden. Met 10 jaar garantie*

Nadere informatie

Alkmaar BCC BCC. Almere-Buiten BCC. Amersfoort BCC. Amsterdam BCC. Apeldoorn BCC. Arnhem BCC. Barendrecht BCC. Beek BCC. Bergen op Zoom BCC

Alkmaar BCC BCC. Almere-Buiten BCC. Amersfoort BCC. Amsterdam BCC. Apeldoorn BCC. Arnhem BCC. Barendrecht BCC. Beek BCC. Bergen op Zoom BCC Almere-Buiten Barendrecht Beek Bergen op Zoom Beverwijk Den Helder Ede Emmen Heerlen Helmond Hengelo Hilversum Hoogeveen Hoorn Leidschendam Lelystad Middelburg Muiden Oosterhout Oss Purmerend Roosendaal

Nadere informatie

Zes weken lang keiharde acties.

Zes weken lang keiharde acties. Zes weken lang keiharde acties. 18 januari t/m 28 februari 2016 De keiharde lak voor binnen. LTA + -technologie beschermt tegen huidvet en slijtage DE VOORDELEN VAN SIGMA S2U NOVA. LTA + -technologie beschermt

Nadere informatie

Communicatieplan. Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen. Conform 3.C.2. 05 Mei 2015

Communicatieplan. Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen. Conform 3.C.2. 05 Mei 2015 Conform 3.C.2 05 Mei 2015 Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING COMMUNICATIE... 3 1.1 Interne communicatie... 3 1.2 Externe communicatie... 4 2 DOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013

Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013 Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013 Stakeholderdialoog VNCI Pieterstraat 11 3512 JT Utrecht T +31 (0) 30 234 00 31 info@vbdo.nl www.vbdo.nl Samenvatting Op 14 oktober 2013 heeft de Vereniging van de Nederlandse

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 3.C.2. 23 juni 2015. Voorbij Prefab. Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland

Communicatieplan. Conform 3.C.2. 23 juni 2015. Voorbij Prefab. Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland Conform 3.C.2 23 juni 2015 Voorbij Prefab Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING COMMUNICATIE... 3 1.1 Interne communicatie... 3 1.2 Externe communicatie...

Nadere informatie

COLLECTIEVE PENSIOENREGELING

COLLECTIEVE PENSIOENREGELING COLLECTIEVE PENSIOENREGELING VOOR DE VERF- EN DRUKINKTINDUSTRIE INTRODUCTIE VOOR WERKGEVERS 1 COLLECTIEVE PENSIOENREGELING VOOR DE VERF- EN DRUKINKTINDUSTRIE 20076w14 HET PENSIOENFONDS PGB Sinds 1 januari

Nadere informatie

Dé nieuwe naam voor de brancheorganisatie met 2.600 bedrijven die het onderhoud aan vastgoed en industrie uitvoeren.

Dé nieuwe naam voor de brancheorganisatie met 2.600 bedrijven die het onderhoud aan vastgoed en industrie uitvoeren. Dé nieuwe naam voor de brancheorganisatie met 2.600 bedrijven die het onderhoud aan vastgoed en industrie uitvoeren. OnderhoudNL OnderhoudNL is een merknaam van FOSAG, de ondernemersorganisatie van (restauratie-)schilders-

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

VOORLOPIGE UITKOMSTEN VOOR HET GEMEENTEDOMEIN. Dennis Lanjouw, Osman Baydar, Mariëtte Goedhuys en Frank van der Linden. Maart 2006

VOORLOPIGE UITKOMSTEN VOOR HET GEMEENTEDOMEIN. Dennis Lanjouw, Osman Baydar, Mariëtte Goedhuys en Frank van der Linden. Maart 2006 Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek EERSTE VERVOLGMETING 25%-DOELSTELLING; VOORLOPIGE UITKOMSTEN VOOR HET GEMEENTEDOMEIN Dennis Lanjouw, Osman Baydar, Mariëtte Goedhuys en

Nadere informatie

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Een bedrijf waar Mensen gezamenlijk werken aan een kwalitatief en milieuvriendelijk product, rekening houdend

Nadere informatie

Products & Solutions for professionals like you

Products & Solutions for professionals like you Products & Solutions for professionals like you FLEXOCLEAN Flexoclean is marktleider op het gebied van professionele reiniging voor de flexografie. Wereldwijd doen we waar we goed in zijn: reinigen, in

Nadere informatie

PUBLICATIE VERSLAG JAARREKENING 2013

PUBLICATIE VERSLAG JAARREKENING 2013 PUBLICATIE VERSLAG JAARREKENING 2013 STICHTING KENNISINSTITUUT DUURZAAM VERPAKKEN, 4 JUNI 2014 DEN HAAG INHOUDSOPGAVE Financieel Jaarverslag 1 Directie/Bestuursverslag 2 2 Analyse van het resultaat 4

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Veiligheid. voor alles

Veiligheid. voor alles Veiligheid voor alles Voor BASF Nederland, locatie De Meern betekent veiligheid: alles in het werk stellen om te voorkomen dat er iets mis gaat. In deze brochure leest u hoe we dat doen. Veiligheid is

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 3.C.2. Juli 2013. BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen;

Communicatieplan. Conform 3.C.2. Juli 2013. BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen; Conform 3.C.2 2012 Juli 2013 BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen; de Waard Grondverzet b.v. de Waard Transport & Overslag b.v. Baardmeesweg 20 Professor Zernikestraat 18 3899 XS ZEEWOLDE 8606

Nadere informatie

DIT IS VNO-NCW. Lidmaatschap en contributie

DIT IS VNO-NCW. Lidmaatschap en contributie De Europese lobby van vno-ncw richt zich zowel op de Europese spelers in Brussel (Europese Commissie, Europees Parlement) als op de Nederlandse politiek (in Den Haag en via de Permanente Vertegenwoordiging

Nadere informatie

Producten die met biociden. zijn behandeld: Nieuwe regels. voor behandelde voorwerpen. Behandelde voorwerpen. Nieuwe verplichtingen

Producten die met biociden. zijn behandeld: Nieuwe regels. voor behandelde voorwerpen. Behandelde voorwerpen. Nieuwe verplichtingen Producten die met biociden zijn behandeld: Nieuwe regels Nieuwe verplichtingen voor behandelde voorwerpen 1 Behandelde voorwerpen Sinds 1 september 2013 gelden er nieuwe verplichtingen voor bedrijven die

Nadere informatie

Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector

Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector I. Inleiding Sinds de Europese sociale partners meer dan tien jaar geleden, op 16 juli 2002,

Nadere informatie

REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen Informatie voor distributeurs (handelaren) van chemische stoffen, preparaten en/of stoffen in voorwerpen

REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen Informatie voor distributeurs (handelaren) van chemische stoffen, preparaten en/of stoffen in voorwerpen REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen Informatie voor distributeurs (handelaren) van chemische stoffen, preparaten en/of stoffen in voorwerpen REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen Informatie

Nadere informatie

Veiligheid Voorop. Hoofdpunten voor veiligheid - Actieplan VNCI. Een initiatief van: VNO-NCW VHCP VNCI VNPI VOTOB

Veiligheid Voorop. Hoofdpunten voor veiligheid - Actieplan VNCI. Een initiatief van: VNO-NCW VHCP VNCI VNPI VOTOB Veiligheid Voorop Hoofdpunten voor veiligheid - Actieplan VNCI Een initiatief van: VNO-NCW VHCP VNCI VNPI VOTOB Veiligheid Voorop is een initiatief van: 1 Het originele actieplan Veiligheid Voorop is te

Nadere informatie

Meerwaarde: wat biedt het lidmaatschap uw bedrijf?

Meerwaarde: wat biedt het lidmaatschap uw bedrijf? In deze sheet vindt u meer informatie over het lidmaatschap van Nederlandse Veiligheidsbranche en de aanmeldingsprocedure: De meerwaarde van het lidmaatschap; De toelatingseisen; De procedure om lid te

Nadere informatie

De NVG, 40 jaar jong

De NVG, 40 jaar jong De NVG, 40 jaar jong Dier boven mens? 75 % van de Amerikaanse huisdiereigenaren besteden niet minder geld aan hun huisdier; 26 % vindt de gezondheid huisdier belangrijker dan van zichzelf; 34 % geeft

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Producenten van voorwerpen Als u explosieve stoffen of mengsels in voorwerpen verwerkt, moet u deze indelen, etiketteren en verpakken volgens de voorschriften

Nadere informatie

Factsheets Nederland. Kantoren- en bedrijfsruimtemarkt. medio 2015. www.dtz.nl

Factsheets Nederland. Kantoren- en bedrijfsruimtemarkt. medio 2015. www.dtz.nl Factsheets Kantoren- en bedrijfsruimtemarkt medio 215 www.dtz.nl 1 Factsheet kantorenmarkt medio 215 Kantoorbanen 2.236.85 214 t.o.v. 213,9% Aanbod 8.36 m 2,6% Voorraad 49.533. m 2,1% Opname 497. m 2 1

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Industriële gebruikers EU-GHS bevat voor u geen directe verplichtingen. Het is wel belangrijk dat u vaststelt wat de consequenties van de nieuwe wetgeving voor

Nadere informatie

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas Duurzame energie Leveranciersdag Rijk 27 november 2015 Piet Glas P.Glas@mindef.nl Categoriemanager Energie Frans van Beek frans.beek@minbzk.nl BZK - DG Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Opzet workshop 1.

Nadere informatie

hertalan welkom in de wereld van EPDM

hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan the waterproof solution Hertalan levert wereldwijd unieke EPDM producten voor duurzame en watervaste oplossingen. Als eerste Europese producent van EPDM folies

Nadere informatie

U heeft een idee en wij maken het tastbaar!

U heeft een idee en wij maken het tastbaar! Dunia Coatings ontwikkelt en produceert high performance industriële coatings, markeerinkten en hoogwaardige gebruiksklare verf. Door onze jarenlange laboratorium ervaring staat innovatie en flexibiliteit

Nadere informatie

Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk

Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk Leveranciersverklaring met betrekking tot de kartonnen verpakkingen, in relatie tot de geldende wetgeving op het gebied van milieu, verpakken en verpakkingsafval.

Nadere informatie

Vervoer en opslag van gevaarlijke stoffen in de zorgsector

Vervoer en opslag van gevaarlijke stoffen in de zorgsector Vervoer en opslag van gevaarlijke stoffen in de zorgsector Frank Lantink Senior Consultant EVO Bedrijfsadvies (c) EVO 2 Doel Herkenning Bewustwording Verantwoording Voorschriften toepassen Aanpak (c) EVO

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Vergunningverleners Een vergunningaanvraag mag niet in strijd zijn met EU-GHS. Het is daarom van belang dat u de bepalingen van EU-GHS kent en begrijpt. EU-GHS

Nadere informatie

Veiligheidscultuur bij risico-bedrijven Sjoerd Post, DCMR Milieudienst Rijnmond

Veiligheidscultuur bij risico-bedrijven Sjoerd Post, DCMR Milieudienst Rijnmond Veiligheidscultuur bij risico-bedrijven Sjoerd Post, DCMR Milieudienst Rijnmond Programma Veiligheidscultuur Inleiding Pilot Veiligheidscultuur Veiligheidscultuur inspecties Veiligheidcultuur beoordelingen

Nadere informatie

Verpakking en voedselverspilling

Verpakking en voedselverspilling Verpakking en voedselverspilling Presentatie NVVL Hester Klein Lankhorst, directeur In deze presentatie Een korte introductie: Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV). Welke kennis vraagt optimaliseren

Nadere informatie

HEMPACORE. Passieve brandbeveiliging

HEMPACORE. Passieve brandbeveiliging HEMPACORE Passieve brandbeveiliging Duurzaamheid De sterkte van onze coatings minimaliseert het risico op beschadigingen tijdens transport, verwerking en blootstelling aan weersinvloeden. U kunt rekenen

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen. Informatie voor professionele gebruikers van stoffen

REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen. Informatie voor professionele gebruikers van stoffen REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen Informatie voor professionele gebruikers van stoffen REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen Informatie voor professionele gebruikers van stoffen 02 Wat

Nadere informatie

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Sales als basis voor klantcontact stimuleert klanttevredenheid Meer dan 900 medewerkers van Transcom Nederland verzorgen dagelijks facilitaire

Nadere informatie

CRITERIA PRODUCTRATING INBOEDELVERZEKERING PRIJS

CRITERIA PRODUCTRATING INBOEDELVERZEKERING PRIJS CRITERIA PRODUCTRATING INBOEDELVERZEKERING PRIJS Om tot de ProductRating Prijs te komen heeft MoneyView de gemiddelde marktpositie van elk product berekend over 28.656 fictieve klantprofielen. Deze klantprofielen

Nadere informatie

Eindexamen m&o havo 2004-I

Eindexamen m&o havo 2004-I Formuleblad Te gebruiken formules voor de beantwoording van de vragen 16, 21 en 25. 16 Brutowinstmarge = brutowinst omzet 100% 21 Cashflow = nettowinst + afschrijvingskosten 25 Solvabiliteit = eigen vermogen

Nadere informatie

Verslag MVO 2014 DV Facilitaire Bedrijven

Verslag MVO 2014 DV Facilitaire Bedrijven Verslag MVO 2014 DV Facilitaire Bedrijven Periode: Q1-Q4 2014 Cruquius, 20-3- 2015 Successen & resultaten MVO Q1-Q4 2014 Hier kijken wij positief op terug: 1. Huisvestingsservices op SAM. 2. Cruquius terrein

Nadere informatie

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence Gedragscode Twence Twence in Hengelo is een (inter)nationale speler op de markt van grondstoffen en duurzame energie met hoogwaardige verwerking van afvalstromen en biomassa. Met innovatieve technieken

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2. Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van. Henzen Wegenbouw B.V.

Communicatieplan. Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2. Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van. Henzen Wegenbouw B.V. Communicatieplan Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2 Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van Henzen Wegenbouw B.V. Auteur(s): Dhr. P. Henzen, (Directie) Mevr. H. Nawijn (CO 2-functionaris)

Nadere informatie

Product Sustainability Indicator

Product Sustainability Indicator Product Sustainability Indicator Waarom een scorecard? Duurzaam bouwen is al lang geen trend meer. De vraag naar duurzame gebouwen groeit en daarmee de vraag naar duurzame producten. Maar wat is een duurzaam

Nadere informatie

Communicatieplan CO 2 -prestatieladder

Communicatieplan CO 2 -prestatieladder plan CO 2 -prestatieladder T.b.v. certificering CO 2 -prestatieladder (nr 3.C.1) U vindt in dit document de communicatiedoelstellingen, de interne en externe doelgroepen, de interne en externe communicatiemiddelen

Nadere informatie

FINANCIEEL PLAN. M1B Bram Niessink Yasemin Kleijne Charissa Schermer Sophie Vermeulen Bobby Vonk Romana Buitendijk 1

FINANCIEEL PLAN. M1B Bram Niessink Yasemin Kleijne Charissa Schermer Sophie Vermeulen Bobby Vonk Romana Buitendijk 1 FINANCIEEL PLAN M1B Bram Niessink Yasemin Kleijne Charissa Schermer Sophie Vermeulen Bobby Vonk Romana Buitendijk 1 MANAGEMENT SUMMARY Moleskine heeft als voornaamste doel simpele maar moderne mannenmode

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 242 Evaluatie Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Wet OKE) Nr. 2 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2009. De verf- en drukinktindustrie: VERENIGING VAN VERF- EN DRUKINKTFABRIKANTEN

JAARVERSLAG 2009. De verf- en drukinktindustrie: VERENIGING VAN VERF- EN DRUKINKTFABRIKANTEN JAARVERSLAG 2009 VERENIGING VAN VERF- EN DRUKINKTFABRIKANTEN De verf- en drukinktindustrie: Een innovatieve industrie voor producten met hoge toegevoegde waarde. Een industrie met zorg voor werk, arbeidsomstandigheden

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

Den Haag, 17 mei 2000

Den Haag, 17 mei 2000 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 mei 2000 Hierbij leg ik aan uw Kamer over, conform artikel 10a, lid 6 van de Welzijnswet 1994, de tekst van de algemene maatregel

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV Communicatieplan t.a.v. energiebeleid Peek Bouw & Infra BV Peek Bouw & Infra BV Wayensedijk 27 3992 LN HOUTEN Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1.0 Inleiding 1.1 Inleiding 1.2 Doelstellingen 2.0 Doelgroepen

Nadere informatie

Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant.

Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant. Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant. MISSIE Rodanar is een Belgisch familiebedrijf dat sinds 1982 houten pallets produceert. Wij zijn echter meer dan een producent,

Nadere informatie

EEN KORTE INLEIDING OP VOS-RICHTLIJNEN

EEN KORTE INLEIDING OP VOS-RICHTLIJNEN Hempel ondersteunt zijn klanten en eindgebruikers op verschillende manieren. We verschaffen productgegevens om het VOS-gebruik te bewaken, geven advies over het samenstellen van coatingsystemen die aan

Nadere informatie

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Eelco Smit Philips Consumer Lifestyle 29 maart 2012 Een sterke diverse industriële groep leading

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

REACH Een introductie in de nieuwe EU-wetgeving voor chemische stoffen voor leveranciers van Akzo Nobel

REACH Een introductie in de nieuwe EU-wetgeving voor chemische stoffen voor leveranciers van Akzo Nobel REACH Een introductie in de nieuwe EU-wetgeving voor chemische stoffen voor leveranciers van Akzo Nobel REACH staat voor Registratie, Evaluatie, Autorisatie en beperking van Chemische stoffen Wat is REACH?

Nadere informatie

REACH. Stoffen in voorwerpen. (Registration, Evaluation and Authorization of Chemicals) Jean-Marc Abbing Oktober 2008

REACH. Stoffen in voorwerpen. (Registration, Evaluation and Authorization of Chemicals) Jean-Marc Abbing Oktober 2008 REACH (Registration, Evaluation and Authorization of Chemicals) Stoffen in voorwerpen Jean-Marc Abbing Oktober 2008 Stoffen in voorwerpen - De wettekst - Tijdspad - Wat betekent dat? - Definities en de

Nadere informatie

Algemeen communicatieplan AVR juni 2014

Algemeen communicatieplan AVR juni 2014 Algemeen communicatieplan AVR juni 2014 Dit algemene communicatieplan heeft een tweeledige functie. Het beschrijft enerzijds op abstract niveau hoe de communicatielijnen lopen binnen AVR en welke middelen

Nadere informatie

3C2 - Communicatieplan

3C2 - Communicatieplan 3C2 - Communicatieplan Inleiding Voor u ligt het communicatieplan van Klaver Fietsparkeren. Door middel van dit plan wordt informatie verstrekt over het communicatiebeleid dat Klaver voert in het kader

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

Wat houdt REACH in? Wat zijn gevaarlijke stoffen?

Wat houdt REACH in? Wat zijn gevaarlijke stoffen? Wat houdt REACH in? Het Registreren, Evalueren en Autoriseren van Chemische stoffen (REACH) is een Europese Verordening, oftewel een wet waarop wordt gehandhaafd. In eerste instantie is het doel van REACH

Nadere informatie

VANG Van Afval Naar Grondstof

VANG Van Afval Naar Grondstof Afval is een keuze VANG Van Afval Naar Grondstof Regionaal Symposium Grondstoffen in Afvalland? Dinteloord, 15 april 2015 Maarten Goorhuis Senior beleidsmedewerker Koninklijke NVRD Koninklijke NVRD Vereniging

Nadere informatie

Groentenvezels als basis voor biobased verpakkingen

Groentenvezels als basis voor biobased verpakkingen Groentenvezels als basis voor biobased verpakkingen Recent was het Natuurvezel Applicatie Centrum-NAC in Raamsdonkveer gastheer voor de inspiratiemeeting over Duurzame Verpakkingen. Leon Joore, directeur

Nadere informatie

Brancheorganisatie voor de productietechnologie

Brancheorganisatie voor de productietechnologie Brancheorganisatie voor de productietechnologie FPT-VIMAG als productietechnologie uw core business is FPT-VIMAG is hét platform voor de productietechnologie. Met haar eigen vakbeurs TechniShow, netwerkbijeenkomsten,

Nadere informatie

Pensioencommunicatie start bij de werkgever

Pensioencommunicatie start bij de werkgever Pensioencommunicatie start bij de werkgever Artikel Senior adviseur collectieve pensioenen J. Arts (Pon) Pensioencommunicatie start bij de werkgever Welke maatregelen kan de werkgever nemen om het pensioenbewustzijn

Nadere informatie

Online reputaties MODERATIE USER GENERATED CONTENT ONLINE MARKETINGACTIES INTERACTIEF KLANTCONTACT WEBCARE DIGI-MAGAZINE

Online reputaties MODERATIE USER GENERATED CONTENT ONLINE MARKETINGACTIES INTERACTIEF KLANTCONTACT WEBCARE DIGI-MAGAZINE Online reputaties MODERATIE USER GENERATED CONTENT ONLINE MARKETINGACTIES INTERACTIEF KLANTCONTACT WEBCARE DIGI-MAGAZINE De kracht van internet is enorm; daar zijn we het wel over eens. Maar die kracht

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Pharmafilter. april 2012

Pharmafilter. april 2012 Pharmafilter Resultaten DEMONSTRATIEPROJECT IN HET Reinier de Graaf Gasthuis Delft april 2012 Pharmafilter een schoner ziekenhuis, een schoner milieu Afval door de riolering afvoeren, voor een schoner

Nadere informatie

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES ONZE VISIE OP PROFESSIONEEL SOFTWARE ONTWIKKELEN Bij succesvolle softwareontwikkeling draait

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Distributeurs U moet een stof of mengsel dat als gevaarlijk is ingedeeld etiketteren en verpakken volgens de eisen van EU-GHS. Daarbij kunt u de indeling gebruiken

Nadere informatie

03 november 2011. Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle

03 november 2011. Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle 03 november 2011 Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle Voor meer informatie: b.brink@royalhaskoning.com of 06-55885393 Duurzaam ontwerpen Geïnspireerd door Cradle

Nadere informatie

BCC AMSTERDAM BUITENVELDERT MEDIA MARKT AMSTERDAM NOORD

BCC AMSTERDAM BUITENVELDERT MEDIA MARKT AMSTERDAM NOORD ALKMAAR ALKMAAR ALKMAAR ALKMAAR ALMERE ALMERE ALMERE ALMERE-BUITEN ALPHEN A/D RIJN AMSTELVEEN AMSTELVEEN AMSTELVEEN ASSEN ASSEN BARENDRECHT BARENDRECHT BARNEVELD BEEK BERGEN OP ZOOM BERGEN OP ZOOM BERKEL

Nadere informatie

Platform Detailhandel Nederland 1 van 7. Gemeente. Emmen

Platform Detailhandel Nederland 1 van 7. Gemeente. Emmen Gemeenten moeten vaart maken met rooftassenverbod Uit onderzoek van het Platform Detailhandel Nederland naar de 50 grootste gemeenten blijkt dat in slechts 13 plaatsen de winkeliers gesteund worden met

Nadere informatie

OfficeTeam Salary Guide 2011. Nederland

OfficeTeam Salary Guide 2011. Nederland OfficeTeam Salary Guide 2011 Nederland Inleiding Als de economie aantrekt, is het voor bedrijven nog belangrijker om hun jaarlijkse beloningen en secundaire arbeidsvoorwaarden te vergelijken met die van

Nadere informatie

Buitengewone vergadering van aandeelhouders. 11 maart 2010

Buitengewone vergadering van aandeelhouders. 11 maart 2010 Buitengewone vergadering van aandeelhouders 11 maart 2010 Agenda 1. Opening 2. Besluit/Stemming : Aankoop 75% belangen in Timmerije ( Holding) BV en Euro BV 3. Besluit/Stemming : 4. Sluiting Statutenwijzigingen

Nadere informatie