Leo Kusters Themadirecteur Mobiliteit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leo Kusters Themadirecteur Mobiliteit"

Transcriptie

1 TNO-rapport 2014 R10375 Meerjaren Speurwerkprogramma's Voortgangsrapportage 2013 VP Betrouwbaar Verkeerssysteem en VP Stedelijke Ontwikkeling & Logistiek Thema VIII Logistiek en Mobiliteit Mobiliteit Van Mourik Broekmanweg XE Delft Postbus AA Delft T F Datum 1 Maart 2014 Auteur(s) Autorisatie Jan Burgmeijer, VP-manager Logistiek & Mobiliteit Chris Bremmer, Business Line manager Urban Development Michiel Jak, Innovatiedirecteur Reliable Mobility Systems Leo Kusters Themadirecteur Mobiliteit Exemplaarnummer <copy no> Oplage <no.of copies> Aantal pagina's 44 Regievoerder Sieds Halbesma, Ministerie van Infrastructuur en Milieu Projectnaam VP Management RSM Projectnummer Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, foto-kopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van TNO. Indien dit rapport in opdracht werd uitgebracht, wordt voor de rechten en verplichtingen van opdrachtgever en opdrachtnemer verwezen naar de Algemene Voorwaarden voor opdrachten aan TNO, dan wel de betreffende terzake tussen de partijen gesloten overeenkomst. Het ter inzage geven van het TNO-rapport aan direct belang-hebbenden is toegestaan TNO

2 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 2 / 44 Inhoudsopgave 1 Inleiding Inleiding thema Logistiek en Mobiliteit Resultaten Logistiek Inleiding Synchromodaliteit Hoogtepunt: IT-platform voor logistieke informatie uitwisseling (IntrePid) Douane Hoogtepunt: Vermindering van regeldruk bij import en export van goederenstromen Cross Chain Control Centers (4C) Hoogtepunt: Bouwlogistiek Bereikbaarheid en Duurzaamheid Hoogtepunt: Port Authority Governance Resultaten Mobiliteit Inleiding Slim op reis Hoogtepunt: Civitas Pointer Hoogtepunt: Sensor City Mobility Robuust op reis Hoogtepunt: Betrouwbaarheid van deur tot deur reistijden Coöperatieve mobiliteit Hoogtepunt: Coöperatieve mobiliteit in DITCM Duurzame mobiliteit Hoogtepunt: ITS voor duurzame mobiliteitsoplossingen (EcoMove) Veiligheid Hoogtepunt: ITS-oplossingen voor verkeersveiligheid (Interactive) Bijlage: Rapporten, publicaties en presentaties Logistiek Betrouwbare Mobiliteit Duurzame en veilige Mobiliteit Bijlage: Projecten Logistiek Mobiliteit... 39

3 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 3 / 44 1 Inleiding 1.1 Inleiding thema Logistiek en Mobiliteit. Deze voortgangsrapportage over 2013 betreft het vraaggestuurde onderzoek van TNO in het thema 8: Logistiek en Mobiliteit. Dit thema is gekoppeld aan de Topsector Logistiek. Het vraaggestuurde onderzoek in 2013 vond plaats in twee Vraaggestuurde Programma s (VP s): 1. Betrouwbaar Verkeerssysteem (Reliable & Sustainable Mobility: RSM). 2. Stedelijke Ontwikkeling en Logistiek (SOL). Dit thema staat onder regie van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM). Het VP-RSM maakt onderscheid tussen onderzoek naar Logistiek (gericht op de logistieke dienstverlening en het slim transporteren van goederen over multimodale internationale netwerken) en onderzoek naar Mobiliteit (gericht op optimale en slimme personenmobiliteit, betrouwbaarheid, veiligheid en duurzaamheid). Het VP-SOL betreft onderzoek naar logistiek, specifiek gericht op de uitdagingen van grootstedelijke ontwikkelingen (gericht op stedelijke distributie, smart hubs in stedelijke regio s en intra-stedelijke smart corridors). Het onderzoek naar logistiek in beide VP s wordt vraaggestuurd door de Topsector Logistiek. Het topteam van deze topsector wordt gevormd door het Strategisch Platform Logistiek (SPL). Het SPL heeft het onderzoeksprogramma voor logistiek vastgelegd in het innovatiecontract Topsector Logistiek, met als titel: Het concert begint (2 april 2012). Het onderzoek op gebied van logistiek wordt verder gecoördineerd vanuit het Topconsortium voor Kennis en Innovatie Logistiek (TKI- Logistiek), het samenwerkingsverband van de kennisinstellingen Dinalog, NWO en TNO met het logistieke bedrijfsleven 1. Het onderzoek in het mobiliteitsdeel wordt vraaggestuurd door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. De vraagsturing vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) is uitgewerkt in de vorm van uitgewerkte kennisvragen die samenhangen met de strategische kennisvragen van het directoraat generaal Bereikbaarheid (IenM-DGB). Deze rapportage geeft een verantwoording voor de resultaten van het vraaggestuurde programma op hoofdlijnen (hoofdstuk 2 en 3). In overeenstemming met het verzoek van EZ zal TNO dit rapport op de website van TNO plaatsen. De rapporten, publicaties en een selectie van conferentie-presentaties zijn weergegeven in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 geeft een overzicht van de projecten (doelstelling, partners en funding) binnen het thema in

4 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 4 / 44

5 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 5 / 44 2 Resultaten Logistiek 2.1 Inleiding De Topsector Logistiek heeft in het innovatiecontract voor het programma in de vorm van de volgende 6 inhoudelijke roadmaps beschreven, die worden vraaggestuurd vanuit het logistieke bedrijfsleven: Neutraal Logistiek Informatie Platform Synchromodaliteit Douane Cross Chain Control Centers Service Logistiek Supply Chain Finance TNO heeft haar bijdrage aan deze roadmaps gefocusseerd op 3 roadmaps: Synchromodaliteit, Douane en Cross Chain Control Centers. Daarnaast staan in het innovatiecontract maatschappelijke thema s benoemd waar de vraagsturing minder vanuit het bedrijfsleven en meer vanuit de overheid plaatsvindt. Hierbij wordt samenwerking met bedrijven en synergie met de SPL roadmaps nagestreefd. Dit is opgenomen in de vierde logistieke roadmap van TNO: Bereikbaarheid en Duurzaamheid De vier roadmaps voor logistiek zullen in de nu volgende paragrafen worden besproken. Van elke roadmap zullen eerst beknopt de resultaten worden weergegeven en daarna zal per roadmap een hoogtepunt in de resultaten worden toegelicht. 2.2 Synchromodaliteit De activiteiten van TNO binnen de roadmap Synchromodaliteit worden intern-tno gecoördineerd door Albert Veenstra. In onderstaand schematische weergave van de roadmap synchromodaliteit is (met groen) aangegeven op welke activiteiten van de roadmap TNO in 2012 en 2013 heeft gewerkt en in 2014 zal werken vanuit lopende projecten. Focus Theme Activity Synchromoda al denken Priorities Target F T O M 2020 Mental shift x x x x Business model innovatie x x x x Professionalisering x x x x Conceptontwikkeling x x x Efficiënt Synchromodaliteit Informatietoepassingen Randvoorwaarden Samenwerking x x x Juridisch kader: Transportrecht, contractvormen x x x x Technologie x x x Douane x x x x Meetbaar maken voorspelbaarheid en betrouwbaarheid Infrastructuur informatie voorziening x x x x Dynamisch plannen en switchen x x x x x x Alle knelpunten in randvoorwaarden oplossen Voorspelbaar Benutten Infrastructuur & Netwerken Sturen op benutting Inrichting overslagpunten x x x x x x x x Betrouwbaar

6 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 6 / 44 De belangrijkste resultaten zijn: Onderdeel roadmap Project Resultaten Synchromodaal denken Seacon IDVV Control tower dashboard voor synchromodale transportoplossingen. Gain sharing modellen en samenwerkings modellen. Seamless Connections Pilot Airlink: business case en de eisen aan de ICT procesimplementatie voor omkering keten (milkrun). Informatietoepassingen COMCIS Ontwikkeling van processen en IT-integratie voor: Extended Gate Release, keuze van achterland transport modaliteit en Lostijdenvoorspelling. Intrepid Een oplossing voor het veilig en betrouwbaar delen van gegevens tussen bedrijven, een visie op de ICT-architectuur, een op WSO2 (open source) gebaseerde prototype en de beschrijving van de governance. Logicon Eenvoudige, goedkope en open oplossingen voor MKB bedrijven om toe te treden tot logistieke netwerken en communities waarin digitaal data wordt uitgewisseld. Demo van de Intrepid-oplossing in Twente. DEMANES IT-systeem (mede gebaseerd op Intrepid) ontwerp en toepassing van sense & respond logistics in een logistieke use case (containerterminal use case) Benutten infrastructuur & netwerken Innovatie Goederenmodellen Nieuw rekenmodel waarmee de effecten van synchromodale innovaties op goederenstromen en op indicatoren als benuttingsgraad, modal-split, kosten, emissies, geluid etc. worden berekend Hoogtepunt: IT-platform voor logistieke informatie uitwisseling (IntrePid) Synchromodaliteit is een strategische ambitie van vervoerders en hun opdrachtgevers waarbij het vervoer met verschillende vervoersmodaliteiten spoor, binnenvaart en weg, verregaand geïntegreerd en afgestemd wordt. In de markt is behoefte aan één infrastructuur/platform waarin publieke data makkelijk beschikbaar gemaakt kan worden aan logistieke dienstverleners, en waarin data waar bedrijven zelf over beschikken eenvoudig gedeeld kan worden met anderen.

7 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 7 / 44 Op basis van zo n platform kan de samenwerkingsambitie waar synchromodaliteit op gebaseerd is ook daadwerkelijk worden waargemaakt. In de praktijk blijkt het delen van data en het gebruik van gedeelde data niet zonder problemen. Bij het delen van data is er angst dat gevoelige data op straat komt te liggen en zijn er vragen over aansprakelijkheid voor de correctheid van data. Bij het gebruik van gedeelde data is er zorg over de betrouwbaarheid van de gegevens. Het aan anderen op een verantwoorde manier beschikbaar stellen van data brengt kosten met zich mee. De vraag is of de baten opwegen tegen de kosten. Het beheren van een interoperabiliteitsplatform kost tijd en geld dat op de gebruikers verhaald zal worden. Dat kan alleen als de gebruikers de kosten/baten-verhouding als voldoende groot zien TNO heeft in het project Intrepid de volgende stelling aangetoond en overgebracht: Het delen van data bespaart kosten, genereert business en er is een oplossing (open source software, data governance) die de zorgen rond het delen van data wegneemt. Een aantal pilot-projecten zal in de komen jaren gaan werken met het Intrepid prototype om op deze manier de werkelijke betekenis van het zorgvuldig delen van data kan aantonen in de praktijk. De beschrijving van de architectuur voor het delen van gegevens, een op WSO2 (open source) gebaseerde prototype en de beschrijving van de governance zijn gegeven in het eindrapport van Intrepid. Zie ook ter illustratie onderstaande figuur. De visie van TNO op de informatievoorziening in de logistieke keten, en in het bijzonder voor het koppelen van databronnen, heeft met Intrepid meer inhoud gekregen en is door het prototype nu ook te demonstreren.

8 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 8 / Douane De activiteiten van TNO binnen de roadmap Douane worden intern-tno gecoördineerd door Gerwin Zomer. In onderstaand schematische weergave van de roadmap Douane is met groen aangegeven op welke activiteiten van de roadmap TNO in 2012 en 2013 heeft gewerkt vanuit lopende projecten. TNO zal haar activiteiten over de gehele breedte van de roadmap Douane verder gaan ontwikkelen. Focus Theme Activity System Based Control Target F T O M 2020 Auditingbehoefte voor System Based Control x x x x risico analyse overheden obv ketendenken validatie en verbeteren kwaliteit data x x x x wetgevend kader x Priorities pilots en demonstratie bedrijven, douane x x impact kwantificeren x x x governance en business modellen x x x x Reductie inspectielast, vergroten interne beheersing Douane Pushing Controls away from the border optimaliseren van data uitwisseling x x x samenwerking met handelspartners x x verleggen controles in extended gate concept x x x x juridische haalbaarheid x impacts kwantificeren x x x pilots en demonstraties x x governance en business modellen x x x x Ontlasten internationale hubs, verhogen efficiency & betrouwbaarheid ontwikkeling NLIP en overheids Single Window x x x Coordinated Border Management Regiemodel Inspectiediensten (One Stop Shop) x x Pilots en demonstraties x x Impacts kwantificeren x x x Integratie van CBM in Systems Based Control x x x x Samenwerking x x x x Minimaliseren regeldruk De belangrijkste resultaten (dwars over de 3 onderdelen van de roadmap) zijn: Project Resultaten CASSANDRA Risico-analyse en een aantal living labs van system-based approach van internationale supply chains icargo Informatie architectuur en standaarden voor semantische interoperabiliteit voor logistieke samenwerking TKI-Promenade Kaders, handvaten en best practises om te voldoen aan monitoringsverplichting in AEO-framework om risico beheersing naar een hoger plan te tillen (gereed in 2014) Extended Single Nationaal gerichte toepassing van de resultaten van Window internationale projecten als icargo en CASSANDRA. Cases Greenport Venlo en FloraHolland Leerstoel Albert Leerstoel op Tue; onderwerp is: customs and supply chain Veenstra compliance e-maritime in Onderzoek naar single windows en port community systems support of in relatie tot maritieme regeldruk en lastenverlichting compliance mgt Regeldruk export goederenstromen Publiek TNO-rapport over vermindering van regeldruk in de logistieke sector bij export en import, in samenwerking met ACTAL (zie volgende paragraaf).

9 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 9 / Hoogtepunt: Vermindering van regeldruk bij import en export van goederenstromen In samenwerking met ACTAL heeft TNO een basisstudie uitgevoerd waarin de huidige regeldruk in de logistieke sector is uitgewerkt in de vorm van knelpunten en mogelijkheden om de regeldruk te verminderen. Belemmeringen in de regelgeving voor nieuwe ontwikkelingen zoals synchromodaliteit vormen hierbij een belangrijk aandachtspunt. De focus van het TNO-onderzoek ligt op het identificeren van de mogelijkheden om regeldruk te verminderen. TNO heeft deze studie kunnen uitvoeren mede op basis van projecten als Extended Single Window en CASSANDRA. Er zijn 30 potentiele mogelijkheden voor regeldruk vermindering aangegeven die voor 250 M aan potentiele jaarlijkse regeldrukvermindering kunnen zorgen. In dit onderzoek is niet alleen gekeken naar de omvang van de regeldruk, maar ook naar irritaties van ondernemers. Kwantificering van regeldrukvermindering heeft plaatsgevonden na de inventarisatie van regeldrukknelpunten. Dit betekent dat hoewel niet alle adviezen een grote kwantitatieve impact hebben, deze voor het bedrijfsleven wel een merkbare regeldrukvermindering betekenen.

10 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 10 / Cross Chain Control Centers (4C) De activiteiten van binnen de SPL-roadmap 4C worden binnen TNO gecoördineerd door Hans Quak. In onderstaand schematische weergave van de roadmap 4C is met groen aangegeven op welke activiteiten van de roadmap TNO in 2012 en 2013 heeft gewerkt vanuit lopende projecten. TNO zal haar activiteiten over een belangrijk gedeelte van de roadmap 4C verder gaan ontwikkelen, met accent op Governance & business modellen en op de sectoren Bouwlogistiek en Stedelijke distributie. Focus Theme Activity Governance & business modellen Priorities Target F T O M 2020 ontwerp governance x x ontwikkeling business modellen x x incentives, fair share, partnering x x sociale innovatie, mental shift, change, culture x x wettelijke kansen en belemmeringen x x wettelijk kader naar realisatie van 4C trustees x x Modellen voor transitie x x x x NL koploper ketenregie Agro, Food en Tuinbouw x x Cross Chain Control Centers 4C voor sectoren Plug & Play 4C's High Tech x x Chemie en energie x x Fashion en Creatieve industrie x x Bouwlogistiek x x Stedelijke distributie, incl consolidatie & retour x x Health care x x Ontwerp 4C's x x Decision support systemen x x x ICT-ondersteunende Plug & Play x ICT-ondersteunde 4C trustees live x Ontwerp robuuste systemen x x Besparing kosten, congestie en CO2 Toename beladingsgraad Nieuwe business concepten Uitbreiding scope 4C x x x x Opschaling en internationalisering x x x Modellen gericht op betrokkenheid consument x x Gevolgen schone voertuigen voor distributie x x Extra bijdrage bbp door vergroten scope 4C De belangrijkste resultaten zijn: Onderdeel roadmap Projecten Resultaten Governance en business modellen 4C4More Business modellen en modellen voor logistieke samenwerking (allianties) 4C voor sectoren (stedelijke distributie) STRAIGHTSOL 4C4D Sensor City Logistics FREVUE Stedelijke distributie van goederen: business modellen en evaluatieframework Valorisatie van kennis over stedelijke distributie bij diverse locale last mile oplossingen Use cases (in Rotterdam en Assen) en ICT-oplossingen voor stedelijke distributie waarbij data slim wordt gebruikt (smart hubs). FREVUE = Freight Electrical Vehicles in Urban Europe. Inzet van electrische

11 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 11 / 44 4C voor sectoren (bouwlogistiek) SIA-RAAK PRO Logistiek in de Bouw voertuigen voor stedelijke distributie, met pilots in 8 EUsteden, waaronder Utrecht en Rotterdam. Kennis voor MKB-bedrijven in de Bouwsector om hun processen efficiënter te maken en samenwerking te verbeteren Hoogtepunt: Bouwlogistiek In het onderzoek naar verbeteringen in de bouwlogistiek gaat het om: Ketensamenwerking en ketenregie Bedrijfsoverstijgend niveau afstemmen / aansturen van complexe logistieke ketenprocessen in de bouw Informatiecentrum voor inzicht en overzicht in ketenprocessen o 1. informatie verzamelen o 2. data analyse / verrijking o 3. informatie terugkoppeling Onderstaand schema geeft inzicht in het logistieke bouwproces. De komende jaren gaat TNO samen met bedrijfspartners en kennispartners verder werken aan toepassing van 4C in de Bouwlogistiek. Strategisch Tactisch Operationeel

12 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 12 / Bereikbaarheid en Duurzaamheid De bereikbaarheid via multimodale (achterland) netwerken is een belangrijke voorwaarde voor de concurrentiepositie van de Nederlandse logistiek en in het bijzonder voor de roadmap synchromodaliteit. De activiteiten van TNO binnen de maatschappelijke roadmap Bereikbaarheid en Duurzaamheid worden binnen TNO gecoördineerd door Jaco van Meijeren. In onderstaand schematische weergave van de roadmap Bereikbaarheid is aangegeven op welke activiteiten van de roadmap TNO in 2012 en 2013 heeft gewerkt. Daaronder is een schema weergegeven van een aantal kwantitatieve goederenmodellen

13 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 13 / 44 De belangrijkste resultaten op het gebied van bereikbaarheid zijn: Onderdeel roadmap Projecten Resultaten Verkenning, strategie Hoogleraar Tavasszy-TUD De leerstoel heeft als doel strategische informatiesystemen te produceren die nodig zijn om de beleidsagenda op het gebied van goederenvervoer en logistiek te ondersteunen. Infra ontwerp & organisatie Innovatie Goederenmodellen NGI Port Authority Governance NGI Masterplan + Nieuwe strategische goederenmodellen, met name voor multimodaliteit en synchromodaliteit Sturingsmogelijkheden van het HbR voor effectieve en efficiënte varianten van de (Virtuele) Common Rail Terminal [(V)CRT] Robuust Masterplan (dmv DAPP) voor Maasvlakte 2. Verkenning van kwetsbaarheden en robuustheidsacties. Optimale Infra benutting FP7: SPECTRUM Nieuw co-modaal vervoer concept voor: "time-sensitive, low-density-high-value goods (LDHV goods)" HighTool Ontwikkeling van het Strategic High Level Transport Model (2015 gereed); Goederenmodellen op EUniveau voor beleidsmakers NGI Apps voor Haven ICT CBS Transport Data Analytics Onderzoek naar de mogelijkheden om met open data alternatieve IT infrastructuur voor de Rotterdamse haven te maken. Verkenning naar de bruikbaarheid van vervoersdata vanuit bedrijven, aangeleverd naar CBS, voor evaluaties zoals transportstromen, beladingsgraad en CO2- emissies De beoogde activiteiten van TNO binnen de maatschappelijke roadmap Duurzaamheid van de Topsector Logistiek zijn in onderstaand schema weergegeven.

14 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 14 / 44 De resultaten op het gebied van monitoring en impact assessment zijn beperkt gebleven tot één project (COFRET). TNO heeft verder in beperkte mate ondersteuning kunnen geven aan Green Freight Europe. De resultaten op het gebied van Innovatie zijn integraal onderdeel van de andere roadmaps (met name 4C en Synchromodaliteit en Douane). De langere termijn effecten op het gebied van beladingsgraad zullen worden meegenomen in de nieuwe goederenvervoermodellen. Onderdeel roadmap Projecten Resultaten Monitoren en impact assessment FP7: COFRET Geharmoniseerde berekeningswijze voor de carbon footprint in de context van supply chains; aansluitend op EUstandard EN Hoogtepunt: Port Authority Governance De duurzame bereikbaarheid van de haven van Rotterdam zal in de toekomst onder druk komen te staan. De havenautoriteit heeft behoefte aan de ontwikkeling van nieuwe sturingsmechanismen waarmee effectiever op de benutting van alle infrastructuur gestuurd kan worden. Deze sturingsmechanismen moeten ontwikkeld worden, in aansluiting op moderne ontwikkelingen rondom informatievoorziening in het vervoer, en infrastructuur beheer, en met aandacht voor wet- en regelgevingsknelpunten. Daarnaast is behoefte aan een effectiviteitsmeting voor de nieuwe sturingsmaatregelen. Hiervoor dient deels nieuw instrumentarium, in de vorm van modellen en simulatietools, ontwikkeld te worden. Dit project is relevant vanwege de aansluiting bij het onderwerp regie op stromen en vanwege de benodigde modelontwikkeling m.b.t. sturingsmaatregelen.

15 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 15 / 44 In fase 2 van het project is de Virtual Common Rail Terminal van Maasvlakte II uitgewerkt. Op basis van kwalitatieve en kwantitatieve analyses zijn de sturingsmogelijkheden van Havenbedrijf Rotterdam uitgewerkt om maximale support en commitment van terminals te verkrijgen voor support van (virtual) common rail varianten. Dit project is door TNO uitgevoerd, samen met Erasmus Universiteit Rotterdam en Havenbedrijf Rotterdam en binnen het Externe programma Next Generation Infrastructures (NGI).

16 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 16 / 44 3 Resultaten Mobiliteit 3.1 Inleiding Het onderzoek in het mobiliteitsdeel wordt aangestuurd door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. In dit mobiliteitsdeel zijn verschillende raakvlakken te geven met logistiek, met name op het gebied van de logistieke roadmap bereikbaarheid en duurzaamheid. De vraagsturing is nader beschreven in de Bijstelling 2014 van het Meerjarenprogramma van Thema 8: Logistiek en Mobiliteit 2 Dit hoofdstuk geeft enkele hoogtepunten en een overzicht van resultaten van het programma op de 5 roadmaps binnen het programma onderdeel mobiliteit. De 5 roadmaps (binnen TNO business cases) voor mobiliteit zijn: 1. Slim op reis (gedrag, mobiliteitsbeleid) 2. Robuust op reis (beter benutten, dynamisch verkeersmanagement) 3. Coöperatieve mobiliteit (in-car systemen, testen van effectiviteit) 4. Duurzame mobiliteit (milieu, klimaat) 5. Veiligheid (gedrag bestuurder, infrastructuur en voertuig) De activiteiten van TNO op het gebied van Mobiliteit worden vraaggestuurd vanuit een set van beleidsondersteunende kennisvragen die met het ministerie van IenM zijn opgesteld. Voor elke Business Case zijn door TNO roadmaps opgesteld die goed zijn te koppelen aan de kennisvragen. De kennisvragen en enkele van die roadmaps zijn ter illustratie in paragraaf 3.3 toegevoegd. 3.2 Slim op reis Binnen deze BC hebben we de volgende 3 beleidsondersteunende kennisvragen: Kennisvragen Betrouwbare mobiliteit; Slim op Reis 1. Hoe krijgen we inzicht in mobiliteitskeuzes en -gedrag? Langs welke haakjes is beïnvloeding mogelijk? In hoeverre is de mobiliteitsbehoefte bij verschillende doelgroepen (vergrijzende groep, jongeren) de laatste jaren veranderd? 2. Welke interventies werken wel/niet bij de beïnvloeding van de mobiliteitskeuzes? Welke nieuwe initiatieven uit de samenleving werken en welk doel dienen reisinformatiediensten te hebben? 3. Wat is de wijze van invoering van nieuwe diensten en beleid? Welke rollen zijn er voor de overheid en voor de werkgever? Deze kennisvragen zijn in de onderstaande projecten onderzocht met de volgende resultaten: Kennisvragen Projecten Resultaten in 2013 Mobiliteitsbehoefte GOAL Eindrapport: Actieplan voor onderzoek en beleid voor mobiliteitsbehoeften van een ouder wordende maatschappij. 2 TNO-rapport TNO-060-DTM-2013-R11431

17 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 17 / 44 Interventies die werken Civitas Pointer Eindrapporten: Monitoring en evaluatie (op proces en op effectiviteit) van in totaal ruim 300 stedelijke mobiliteitsmaatregelen Civitas WIKI Tussenrapportage: Methodologie om impact op lange termijn te meten van stedelijke mobiliteitsmaatregelen. Wijze van invoering nieuwe diensten en beleid Sensor City Mobility Enhanced Wisetrip Proefschrift Diana Vonk Noordegraaf Ontwikkeling van services voor persoonlijk reisadvies (MMRA, Reisalarm, Smart Routing) en organisatie en uitvoering van een experiment in Assen. Eindrapport in voorbereiding. Proof Of Concept van een Internationale multimodale reisplanner; TNO heeft intelligentie toegevoegd voor het verwerken van de voorkeuren van reizigers. Proefschrift (concept) met een analyse van succes en faalfactoren van prijsbeleidsimplementatie en attitudes van beleidsmakers en werkgevers Hoogtepunt: Civitas Pointer CIVITAS betekent: City VITAlity Sustainability: Een schoner en beter transport in steden. CIVITAS is een EU initiatief voor ondersteuning en evaluatie van de implementatie van geïntegreerde duurzame en energie-efficiënte stedelijke transport strategieën in Europese steden. CIVITAS POINTER is het deelproject van CIVITAS dat zich richt op de monitoring en evaluatie van de in totaal ruim 300 duurzame CIVITAS maatregelen (EU thema mobiliteit en milieu). In 26 steden verspreid over Europa zijn in de looptijd van dit project deze maatregelen ingevoerd. POINTER heeft het proces van invoering onderzocht en de resultaten van de maatregelen geëvalueerd. TNO heeft met dit project kennis opgebouwd omtrent de effecten van vele soorten maatregelen, beschikt over een uitgebreid netwerk binnen de EU op het gebied van duurzame mobiliteit en heeft een in de praktijk getest framework voor evaluatie op inhoud en op proces.

18 This image cannot currently be displayed. TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 18 / Hoogtepunt: Sensor City Mobility Sensor City Mobility is een innovatieproject in mobiliteit met aan de horizon één grote stip: reizigers faciliteren om op een eenvoudige manier slimme en optimale reiskeuzes te maken door een persoonlijk reisadvies. Het project beoogt een innovatieslag in reisinformatie- en verkeersmanagementdiensten door het slimmer omgaan met informatie uit sensortechnologie. In 2013 was Assen het living lab waarin een grootschalig praktijkexperiment werd uitgevoerd. In dit experiment hebben ruim honderdvijftig reizigers in en om Assen diverse nieuwe diensten gebruikt voor in de auto of op de smartphone. Het project Sensor City Mobility is uitgevoerd door een consortium van bedrijven en overheid.

19 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 19 / 44 Aan de hand van verschillende inwinbronnen en nieuw te ontwikkelen modellen is informatie (bijv. verkeersvoorspellingen) ontwikkelt en vervolgens gebruikt in verschillende toepassingen op het gebied van verkeersmanagement en verkeersinformatie ;

20 TNO-rapport 2014 R10375 Voortgangsrapportage 2013 thema VIII Logistiek en Mobiliteit 20 / Robuust op reis Binnen deze BC Robuust op Reis hebben we de volgende 3 kennisvragen afgestemd met Min IenM: Betrouwbare mobiliteit; Robuust op reis Kennisvragen 1. Hoe kunnen we robuuste en betrouwbare mobiliteit van het wegennet bepalen en verbeteren? 2. Hoe integreren we het stedelijk mobiliteitsbeleid met ruimtelijke ontwikkelingen (Urban Mobility)? 3. Hoe werken maatregelen op het gebied van mobiliteitsmanagement, verkeersmanagement en ITS, op individueel en collectief niveau? En hoe werkt een mix daarvan? Deze kennisvragen zijn in de onderstaande projecten onderzocht met de volgende resultaten: Kennisvragen Projecten Resultaten in 2013 Bepalen en verbeteren robuuste en betrouwbare mobiliteit Stedelijk mobiliteitsbeleid Mix van maatregelen op gebied van verkeers management Robuust Mobiliteitsysteem Robuust Basisnet Probabilistisch modelleren INCAH Kennis voor Klimaat Duurzaam Dynamisch Verkeersmanagement Den Haag TrafficQuest Model voor Betrouwbare mobiliteitssystemen, multimodaal en van deur-totdeur, inclusief OV en multimodale knooppunten Robuustheid van het Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen vanuit fileperspectief Verkeersmodel waarin onzekerheid en betrouwbaarheid zijn meegenomen Model voor de bepaling van de invloed van weer / klimaatverandering op weginfrastructuur. Adaptatiemaatregelen. Modelevaluatie voor het pilotgebied DDVM in Den Haag Kennisplatform (state of the art studies, richting geven aan nieuwe ontwikkelingen en beantwoording van vragen) voor Verkeersmanagement en - informatie voor RWS, TUD en TNO Hoogtepunt: Betrouwbaarheid van deur tot deur reistijden Onderstaand een data-analyse van reistijd-onbetrouwbaarheid en de bijdrage hierin van incidenten (rood ingekleurd).

4C VOOR BOUWLOGISTIEK. Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer

4C VOOR BOUWLOGISTIEK. Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer 4C VOOR BOUWLOGISTIEK Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer INHOUD Problematiek van logistiek in de bouw Ontwikkelingen in logistiek TKI-project 4C in bouwlogistiek Voorbeeld:

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

Trade Compliance: Een last of een kans? VLM Workshop 18-11-2014

Trade Compliance: Een last of een kans? VLM Workshop 18-11-2014 Trade Compliance: Een last of een kans? VLM Workshop 18-11-2014 Agenda Opening Introductie Doel van de bijeenkomst Netwerk Trade Compliance Wat is Trade Compliance? Uitdagingen voor Trade Compliance Innovaties

Nadere informatie

Paul de Vos. paul.de.vos@rhdhv.com. in voor in relatie tot

Paul de Vos. paul.de.vos@rhdhv.com. in voor in relatie tot Trends en ontwikkelingen Paul de Vos paul.de.vos@rhdhv.com in voor in relatie tot railvervoer Bruggen bouwen Bruggen bouwen voor de toekomst van het spoor Page 2 Is of wordt het beter op het spoor? Dienstverlening?

Nadere informatie

EU beleid stedelijke mobiliteit

EU beleid stedelijke mobiliteit EU beleid Stedelijke Mobiliteit en de voorbereidingen voor de 2013 'Urban Mobility Package' Brugge 26 februari 2013 Monique VAN WORTEL Clean Transport and Sustainable Urban Mobility (DG MOVE C1) EU beleid

Nadere informatie

De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector. 25 mei 2016

De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector. 25 mei 2016 De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector 25 mei 2016 Agenda Serious gaming lijkt overal op te komen in de logistiek. Een bekend en veel gebruikt voorbeeld van serious gaming

Nadere informatie

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020.

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020. Horizon 2020 MKB instrument & Fast track to Innovation 10 juni 2015 Martijn Lammers Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020 2 1 Boodschap 3 MKB instrument: wat is het? Financiering voor High

Nadere informatie

Leo Kusters, Managing director Urbanisation. ministerie van Infrastructuur en Milieu

Leo Kusters, Managing director Urbanisation. ministerie van Infrastructuur en Milieu TNO-rapport TNO 2015 R10185 Meerjaren Speurwerkprogramma's 2011-2014 Voortgangsrapportage 2014 VP Betrouwbaar Verkeerssysteem en VP Stedelijke Ontwikkeling en Logistiek Thema VIII Logistiek en Mobiliteit

Nadere informatie

Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek

Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek Presentatie ALV NDL 20/11/2014 Agenda 1. Topsector logistiek 2. Organisatie en uitgangspunten 3. Cross-overs 4. Logistiek Koffertje en lonkend perspectief

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

NWO-propositie voor de Topsector Logistiek

NWO-propositie voor de Topsector Logistiek NWO-propositie voor de Topsector Logistiek Concrete acties voor 2012-2013 Innovatiecontract De Uitvoeringsagenda voor de Topsector Logistiek beslaat alle activiteiten en initiatieven die bijdragen aan

Nadere informatie

Roger Lemmens. Directeur 17 Maart 2014

Roger Lemmens. Directeur 17 Maart 2014 Roger Lemmens Directeur 17 Maart 2014 Het knooppunt van digitaal onderzoek, innovatie en ondernemerschap in Vlaanderen is het onafhankelijk onderzoeks- & expertisecentrum voor digitale zorg & gezondheidsinnovatie,

Nadere informatie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie 25/02/2013 Olav Luyckx Project Officer Uitvoerend Agentschap voor concurrentievermogen en innovatie (EACI) Brugge, 26 Februari 2013 EACI IEE - STEER

Nadere informatie

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

Hoe realiseer je een Smart City?

Hoe realiseer je een Smart City? Hoe realiseer je een Smart City? Thema Inclusive Society Dr. Ir. Rianne Valkenburg FUTURE Steden worden langzaam bedolven onder sensoren Steden waren al vol, namelijk met mensen Kwaliteit van leven? Hoe

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie CIBER Nederland BV Agenda SURF 1. Introductie CIBER 2. Visie Cloud Services 3. Visiei Position Paper Beliefs 4. Hoe kan CIBER hepen 2 Titel van de presentatie 1. Introductie CIBER Nederland? Feiten en

Nadere informatie

Roger Lemmens Directeur BVZD/ABDH, April 29 th 2014

Roger Lemmens Directeur BVZD/ABDH, April 29 th 2014 Roger Lemmens Directeur BVZD/ABDH, April 29 th 2014 Het knooppunt van digitaal onderzoek, innovatie en ondernemerschap in Vlaanderen De troeven van 5 universiteiten! 800+ onderzoekers 3 Een gebalanceerd

Nadere informatie

Workshop Ruimte voor verbeelding. ICTU / GBO 9 april 2009

Workshop Ruimte voor verbeelding. ICTU / GBO 9 april 2009 Workshop Ruimte voor verbeelding ICTU / GBO 9 april 2009 Aanleiding Programma Kabinet neemt toegenomen administratieve lasten en regeldruk van ondernemers serieus Er zijn diverse overheidsacties in het

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

Centre of expertise. voor samenwerking. B&C Bout&Co. structuur in samenwerking

Centre of expertise. voor samenwerking. B&C Bout&Co. structuur in samenwerking B&C Bout&Co structuur in samenwerking Centre of expertise voor samenwerking Centre of expertise Bout & Co vergroot de performance door verbetering van de structuur in samenwerking tussen ondernemingen,

Nadere informatie

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven RDM Centre of Expertise Innovatie motor voor Stad en Haven https://www.youtube.com/watch?v=ubghpqsittc RDM Centre of Expertise RDM Centre of Expertise is een broedplaats waar studenten, onderzoekers/lectoren

Nadere informatie

ACTIELIJN OVERALL THEMA: CROSS CHAIN CONTROL CENTERS

ACTIELIJN OVERALL THEMA: CROSS CHAIN CONTROL CENTERS ACTIELIJN OVERALL THEMA: CROSS CHAIN CONTROL CENTERS Definitie: Een Cross Chain Control (of Collaboration) Center (4C) is een regiecentrum van waaruit meerdere supply chains gezamenlijk gecoördineerd en

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Any color so long as it is green

Any color so long as it is green Any color so long as it is green Duurzame mobiliteit op lokaal niveau Richard Smokers Attero Minisymposium, Duurzame mobiliteit, Wijster, 2 Any color so long as it is green Inhoud Uitdagingen Wat valt

Nadere informatie

Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen. Kevin Lyen

Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen. Kevin Lyen Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen Kevin Lyen Senior consultant, Rebelgroup Advisory Belgium www.oostwestpoort.eu 1 Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke

Nadere informatie

LED & de integratie in slimme netwerken met diverse sensoren, bieden nieuwe kansen voor openbare verlichting,

LED & de integratie in slimme netwerken met diverse sensoren, bieden nieuwe kansen voor openbare verlichting, / solution partner of the at TU/e De vraag Samenhangende vraagstellingen mbt openbare verlichting: Mogelijke vervanging van 21.000 lichtmasten in de stad Strategie die breder kijkt dan energiebesparing

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

OpenTraffic. Open Traffic: open source software modellen toolbox. Guus Tamminga, Peter Knoppers, Hans van Lint, Alexander Verbraeck, Yufei Yuan

OpenTraffic. Open Traffic: open source software modellen toolbox. Guus Tamminga, Peter Knoppers, Hans van Lint, Alexander Verbraeck, Yufei Yuan OpenTraffic. Open Traffic: open source software modellen toolbox Guus Tamminga, Peter Knoppers, Hans van Lint, Alexander Verbraeck, Yufei Yuan Grontmij TU Delft Data Hub Functional Modules Your Application

Nadere informatie

Dinalog: What s in it for me?

Dinalog: What s in it for me? KDC HAN 31 januari 2013 Dinalog: What s in it for me? door: Harry van den Hoff - Dinalog Harry van den Hoff Programma Manager MKB & Kennisverspreiding 076 5315305 vandenhoff@dinalog.nl 31 jan 2013 Ambitie

Nadere informatie

Consortium partners. De toekomst van internet logistiek. Project 1: network optimization. Project 3: Local Logistics. Project 2: One Shopping Cart

Consortium partners. De toekomst van internet logistiek. Project 1: network optimization. Project 3: Local Logistics. Project 2: One Shopping Cart Consortium partners Slide 1 Slide 2 De toekomst van internet logistiek Prof. dr. Kees Jan Roodbergen Supported by: Project 1: network optimization Currently ongoing projects Slide 3 To design methods for

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

INNOVATIE VERKENNING INBOUND. Cargonaut klantendag 23 september 2015, Schiphol

INNOVATIE VERKENNING INBOUND. Cargonaut klantendag 23 september 2015, Schiphol INNOVATIE VERKENNING INBOUND Cargonaut klantendag 23 september 2015, Schiphol Project introductie Wie? Waarom? INNOVATIE VERKENNING INBOUND Hoe? 2 Project introductie Positioning: MAINPORT PROGRAMMA Informatiegestuurde

Nadere informatie

Agents: klaar voor betere logistieke coördinatie? Prof.dr. Jos van Hillegersberg Transumo projectleider Diploma Universiteit Twente

Agents: klaar voor betere logistieke coördinatie? Prof.dr. Jos van Hillegersberg Transumo projectleider Diploma Universiteit Twente Agents: klaar voor betere logistieke coördinatie? Prof.dr. Jos van Hillegersberg Transumo projectleider Diploma Universiteit Twente Agenda 1. Business en IT Uitdagingen Logistiek 2. Oplossingen? 3. De

Nadere informatie

Kansen voor stimulering export logistieke diensten en kennis

Kansen voor stimulering export logistieke diensten en kennis Kansen voor stimulering export logistieke diensten en kennis Workshop Nationale Distributie Dag Nijmegen, 15 oktober 2015 Liesbeth Staps-Brugemann Program Manager TKI Dinalog Kees Verweij Partner Buck

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

EDA huidige situatie. Presentatie voor NIDV KG Europa. André Mom 7 januari 2015

EDA huidige situatie. Presentatie voor NIDV KG Europa. André Mom 7 januari 2015 EDA huidige situatie Presentatie voor NIDV KG Europa André Mom 7 januari 2015 EDA huidige organisatie Claude-France Arnould, tot 15/01/2015 Head of the EDA: Federica Mogherini Rini Goos Roland Van Reybroeck

Nadere informatie

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020 Danielle Raspoet Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid Vlaams Innovatienetwerk, Gent 1 Technologie & Innovatie in Vlaanderen: Prioriteiten

Nadere informatie

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering 1. Context en doel Het NLIP heeft tot doel om de elektronische informatie-uitwisseling in de Logistieke Sector in Nederland te verbeteren. En dan niet alleen de informatie-uitwisseling tussen specifieke

Nadere informatie

Verandering in Logistiek Twente. Denken vanuit netwerken. Kees Verweij

Verandering in Logistiek Twente. Denken vanuit netwerken. Kees Verweij Verandering in Logistiek Twente Denken vanuit netwerken Kees Verweij Principal Consultant Lid Stuurgroep Synchromodaal Transport 22 januari 2015 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen

Nadere informatie

Valorisatie Technosprong. Paul Althuis, 10-10-2011

Valorisatie Technosprong. Paul Althuis, 10-10-2011 Valorisatie Technosprong Paul Althuis, 10-10-2011 Visie Op regionaal niveau heeft Technosprong over 2010-2016 bijgedragen aan de realisatie van een optimaal starterklimaat in een regio vol open innovatie

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties Benefits Management Continue verbetering van bedrijfsprestaties Agenda Logica 2010. All rights reserved No. 2 Mind mapping Logica 2010. All rights reserved No. 3 Opdracht Maak een Mindmap voor Kennis Management

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

World Class Finance in de Retail

World Class Finance in de Retail World Class Finance in de Retail Jaarcongres Controlling 24 april 2008 Hans Strikwerda Copyright 2008 by Nolan, Norton & Co. Private for the client. This report nor any part of it may not be copied, circulated,

Nadere informatie

E-Services Economy. prof. dr. Jos van Hillegersberg j.vanhillegersberg@utwente.nl

E-Services Economy. prof. dr. Jos van Hillegersberg j.vanhillegersberg@utwente.nl E-Services Economy prof. dr. Jos van Hillegersberg j.vanhillegersberg@utwente.nl Hoogleraar Ontwerp en Implementatie van Informatiesystemen Management & Governance Universiteit Twente 1 Inhoud Algemene

Nadere informatie

Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen

Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen Hans Schoolderman Building trust in food Food Supply and Integrity Services October 2015 VMT congres, 13 oktober Hans Schoolderman

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Open Data Estafette Duurzame Energie, 11 juni 2014, Amersfoort

Open Data Estafette Duurzame Energie, 11 juni 2014, Amersfoort Open Data Estafette Duurzame Energie, 11 juni 2014, Amersfoort Gaston Halders (Enexis) Arjan van Diemen (TNO) Derek Rodenberg (KPN) Energie Informatie Agenda Introductie sprekers Projectachtergrond Het

Nadere informatie

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken Innovatie en RWS Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken In today s business environment, Innovation means survival. David Gann. 2 RWS Innovatie Innovatie Innovation is the process by

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium Vlaams Kenniscentrum water Van projectidee tot projectconsortium ca. 600 calls -> 96 calls Intern gebruik -> nuttig voor Vlaanderen 96 calls -> 34 calls -> 6 thema s o o o o o o Sustainable rural development

Nadere informatie

Rotterdam, een bereikbare haven

Rotterdam, een bereikbare haven Bereikbaarheid van de haven Rotterdam, een bereikbare haven Platos colloquium 5 maart 2008 Maurits van Schuylenburg HbR Jop Vlaar TUD Goede achterlandbereikbaarheid is van vitaal belang voor de doorvoer-

Nadere informatie

Agro Businessclub Westland

Agro Businessclub Westland Agro Businessclub Westland multimodaal vervoer van geconditioneerde Groenten & Fruit containers richting het achterland 1 Landelijke logistieke G&F hotspots en verbindingen Mainports Greenports Hoofdroutes

Nadere informatie

Meerjarenprogramma 2015-2018 Thema Logistiek en Mobiliteit Bijstelling 2016

Meerjarenprogramma 2015-2018 Thema Logistiek en Mobiliteit Bijstelling 2016 TNO-rapport TNO 2015 R11184 Speurwerkprogramma 2015-2018 Meerjarenprogramma 2015-2018 Thema Logistiek en Mobiliteit Bijstelling 2016 Behavioural and Societal Sciences Van Mourik Broekmanweg 6 2628 XE Delft

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

Multifunctionele Waterkeringen

Multifunctionele Waterkeringen Prometheus stole fire, the symbol of knowledge, from Mount Olympus and gave it to mankind Multifunctionele Waterkeringen Verkenning kansen en belemmeringen Ellen Trom, Deltares (AT Osborne) STW Multifunctionele

Nadere informatie

Bundeling goederenstromen in de Extended Gateway Antwerpen/Rotterdam met een focus op de binnenvaart

Bundeling goederenstromen in de Extended Gateway Antwerpen/Rotterdam met een focus op de binnenvaart Impactproject Bundeling goederenstromen in de Extended Gateway Antwerpen/Rotterdam met een focus op de binnenvaart Slotbijeenkomst Maastricht 3-12-2014 A. Verhoeven KvK Nederland Projectpartners Impactproject:

Nadere informatie

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012 Port of Ports and Hinterland congres 2012 Emile Hoogsteden Directeur Containers, Breakbulk & Logistics 1 2 1 Port of Agenda Havenvisie 2030 Containeroverslag (t/s en achterlandvolume) Modal split Marktaandeel

Nadere informatie

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen 1 Waarom? : Succesvol zijn is een keuze! Organisaties worden door haar omgeving meer en meer gedwongen om beter te presteren. Voornamelijk wordt dit ingegeven door de klant die haar eisen en wensen m.b.t.

Nadere informatie

Mainports ongehinderd verbonden

Mainports ongehinderd verbonden Mainports-ongehinderd verbonden Pleidooi voor onderzoek naar ongehinderde goederentransportsystemen Gert Dijkstra - Buisleiding Industrie Gilde (BIG) Johan Visser - International Society for Underground

Nadere informatie

Ton Venhoeven, Rijksadviseur Infrastructuur

Ton Venhoeven, Rijksadviseur Infrastructuur Geïntegreerde netwerken en knooppunten: veranderingen in de maatschappij Ton Venhoeven, Rijksadviseur Infrastructuur Project uitwerking en planvoorbereiding Advies verkenningen Onderzoek duurzame stedenbouw

Nadere informatie

Hoe kan ik een project indienen? INFORMATIESESSIE TOPSECTOR LOGISTIEK

Hoe kan ik een project indienen? INFORMATIESESSIE TOPSECTOR LOGISTIEK Hoe kan ik een project indienen? INFORMATIESESSIE TOPSECTOR LOGISTIEK 1 Agenda 1. Welkom Aad Veenman 2. Topsector overzicht Machteld Leijnse 3. Niet-onderzoeksprojecten Machteld Leijnse, Herman Wagter

Nadere informatie

7 Februari 2013 Paul Rooijmans. 4e Practical Knowledge Café

7 Februari 2013 Paul Rooijmans. 4e Practical Knowledge Café 7 Februari 2013 Paul Rooijmans 4e Practical Knowledge Café Stellingen voor vanmiddag Hoe kan OV-chipkaart informatie tot nut zijn? Waarom zijn jaarkaarten en leaseauto s dramatisch? Waarom is het nu anders

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Integratie is groen! Lean & Green 2.0

Integratie is groen! Lean & Green 2.0 Integratie is groen! Lean & Green 2.0 Integratie als randvoorwaarde voor grip op logistieke proces in keten Frank Erftemeijer 03-10-2013 Agenda Introductie Yellowstar Lean & Grean trends Overheid Verladers

Nadere informatie

Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains

Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains delaatstemeter@gmail.com Walther Ploos van Amstel Amsterdam, April 2010 Waarde creëren met supply chain ICT Nieuwe ICT oplossingen kunnen agrologistiek

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst prijsvraag Uitrol synchromodaal netwerk

Informatiebijeenkomst prijsvraag Uitrol synchromodaal netwerk Informatiebijeenkomst prijsvraag Uitrol synchromodaal netwerk Herman Wagter Topsector Logistiek / Connekt Topsectorenbeleid Topsector Logistiek: 2e plaats in de World Logistics 3e plaats in de Enabling

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Wladimir Moen Director Business Development wmoen@agtinternational.com 0031 6 31 95 48 77 A leader

Nadere informatie

RAAK PRO IMDEP INNOVATIE BOUWPROCES. M. Stevens. EINDSYMPOSIUM RAAK PRO IMDPEP / WP A1.3 & WP A3.2 Heerlen, 19 januari 2016

RAAK PRO IMDEP INNOVATIE BOUWPROCES. M. Stevens. EINDSYMPOSIUM RAAK PRO IMDPEP / WP A1.3 & WP A3.2 Heerlen, 19 januari 2016 RAAK PRO IMDEP INNOVATIE BOUWPROCES M. Stevens EINDSYMPOSIUM RAAK PRO IMDPEP / WP A1.3 & WP A3.2 Heerlen, 19 januari 2016 Emile Quanjel lector Innovatie Bouwproces & Techniek Tom Kretschmann coordinator

Nadere informatie

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 1 PROVINCIE BRABANT BELANGRIJK VOOR ROTTERDAM! Rotterdam-Noord-Brabant:

Nadere informatie

Het Bedrijfslevenbeleid

Het Bedrijfslevenbeleid Het Bedrijfslevenbeleid NAAR DE TOP! Sjoerd Visser Programmadirectie Topsectoren i.o. Inhoud Regeerakkoord Bedrijfslevenbeleid - ambitie - topsectoren - ruimtelijke aspecten - financiering - Proces fasering

Nadere informatie

RAI Vereniging GT Commissie Duurzaamheid & Techniek Intelligent Transport Systems

RAI Vereniging GT Commissie Duurzaamheid & Techniek Intelligent Transport Systems RAI Vereniging GT Commissie Duurzaamheid & Techniek Intelligent Transport Systems Leo Bingen Directeur Stichting SIMS Wat is ITS? Intelligent Transport Systems (ITS) apply information and communication

Nadere informatie

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making 12-11-2013 2 Operatie Tactiek Strategie Integrated decision making Integrated

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Together Better. CEO LogiXperience

Together Better. CEO LogiXperience Together Better LogiXperience Venlo 2012 Jeff van Hek CEO LogiXperience 1 Agenda Jeff van Hek CEO LogiXperience Why LogiXperience What do we do? Our Mission & Programm What do we want to achieve? 2 Dutch

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

vrijdag 8 juni 12 DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN

vrijdag 8 juni 12 DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN DE CONSUMENT IN DE ZORG? Fragmentatie ehealth initiatieven zorgen weer voor eilandjes in de zorg: ICT leveranciers, Regio s, Ziekenhuizen, Klinieken, Patiënt Verenigingen, Verzekeraars,

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com Best? New practice industry-university cooperation Chemelot InSciTe www.chemelot-inscite.com Aanleiding / Externe ontwikkelingen Wetenschappelijke competitie neemt toe; universiteit moet zich op sterktes

Nadere informatie

Ketensynchronisatie in Logistieke Netwerken

Ketensynchronisatie in Logistieke Netwerken Ketensynchronisatie in Logistieke Netwerken Tom van Woensel Technische Universiteit Eindhoven Ketensynchronisatie Van schakelperspectief KOOP bilaterale relaties bijziendheid m.b.t. marktvraag en leveringen

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

Workshop Bouwlogistiek in de Stadsregio

Workshop Bouwlogistiek in de Stadsregio Workshop Bouwlogistiek in de Stadsregio Bijeenkomst @ Stadregio, d.d. 30-10-2013 Marcel Ludema Lector Logistics Hogeschool Rotterdam RDM Sustainable Solutions Platform Logistiek in de Bouw Onderzoek naar

Nadere informatie

SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT. ir. Bart Vuijk

SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT. ir. Bart Vuijk SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT ir. Bart Vuijk TNO: MISSIE TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn van de samenleving

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Imec case. E-performance management. www.kluweropleidingen.be

Imec case. E-performance management. www.kluweropleidingen.be Imec case E-performance management 1. Performance management proces 2. Business case en support 3. Functionele vereisten aan het systeem 4. Van design naar implementatie 5. Resultaten p. 2 IPM definitie

Nadere informatie

Lean and Green Personal Mobility

Lean and Green Personal Mobility Lean and Green Personal Mobility Connekt heeft in samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Milieu het programma Lean and Green ontwikkeld voor duurzame mobiliteit. Sinds de introductie in

Nadere informatie

Hans Tijl Plv Directeur Ontwikkeligsbedrijf Gemeente Amsterdam Nicola Villa Global Head, Connected Urban Development Cisco

Hans Tijl Plv Directeur Ontwikkeligsbedrijf Gemeente Amsterdam Nicola Villa Global Head, Connected Urban Development Cisco Connected Urban Development @ The Clinton Global Initiative Hans Tijl Plv Directeur Ontwikkeligsbedrijf Gemeente Amsterdam Nicola Villa Global Head, Connected Urban Development Cisco 2 Heeft het thema

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

Ontwikkeling van Europese onderzoeksprojecten

Ontwikkeling van Europese onderzoeksprojecten Ontwikkeling van Europese onderzoeksprojecten Twente Grants Week Workshop Oriëntatie Europese Projecten 8 oktober 2015 Hans Schaffers Lector Ambient Intelligence, ACT, Saxion Research director Aalto University

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Safety Values in de context van Business Strategy.

Safety Values in de context van Business Strategy. Safety Values in de context van Business Strategy. Annick Starren en Gerard Zwetsloot (TNO) Papendal, 31 maart 2015. NVVK sessie Horen, Zien en Zwijgen. Safety Values in de context van Business strategy.

Nadere informatie

Hello map Ocean. To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) 21 maart 2007 Slide 1 Next slide.

Hello map Ocean. To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) 21 maart 2007 Slide 1 Next slide. Hello map Ocean To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) Slide 1 Next slide. NVVA symposium 2007 REACH handhaving en consequenties* *connectedthinking Agenda Wat verandert

Nadere informatie

Stad en Haven. De haven en kansen voor de stedelijke economie. Bart Kuipers RHV / Smart Port 26 Februari 2014 S M A R T P O R T

Stad en Haven. De haven en kansen voor de stedelijke economie. Bart Kuipers RHV / Smart Port 26 Februari 2014 S M A R T P O R T Stad en Haven. De haven en kansen voor de stedelijke economie. Bart Kuipers RHV / Smart Port 26 Februari 2014 Het Rotterdamse haven en industriecomplex Container hub: #1 in Europa, #11 in de wereld Chemisch

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Martin Bakker, 18 februari 2014 Eind 2014 gaan twee nieuwe Europese samenwerkingsverbanden van start. Verspreid over Europa zullen universiteiten, kennisinstellingen,

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie