vereniging van nederlandse verkeersvliegers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "vereniging van nederlandse verkeersvliegers"

Transcriptie

1 op de bok vereniging van nederlandse verkeersvliegers

2 Inhoud Rubrieken Woord en wederwoord Uit de post geplukt Shoot! Columns Evident Hamerslag Raadsverslagen KLM-raadsverslag Martinair-raadsverslag Transavia-raadsverslag Op de hoogte Mededelingen van de ledenraad

3 7 6 mei De Onderzoeksraad voor de veiligheid presenteert in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag bij monde van prof. mr. Pieter van Vollenhoven het rapport Neergestort tijdens nadering, Boeing , nabij Amsterdam Schiphol Airport, 25 februari Een uitgebreide, vlotte en ondanks de ernst van het onderwerp welhaast vlekkeloze presentatie vormt de begeleiding van een heel volledig rapport. Volledig omdat het alle onderwerpen behandelt. Het is ook behoorlijk uitgeschreven voor de leek en het geeft heel duidelijk aan wie nog welke terugkoppeling op het rapport hebben gegeven. Toch zijn er ook aspecten die buiten het bereik van het rapport vallen, die waarschijnlijk geheel uitgekauwd zullen worden in de schuldvraag. Bepaalde onderzoekshandelingen worden niet uitgeschreven, zoals sporenonderzoek, minutieus feitenonderzoek, onderzoek door TNO of de tripod-beta methode. Al met al is het, met de woorden van Evert van Zwol, een gebalanceerd rapport. Deze gaf als pilotenwoordvoerder uitgebreid antwoord aan de pers. Hij benadrukte de volledigheid van aspecten in het rapport en de samenhang daartussen. De VNV kan inderdaad het rapport prijzen. Maar zijn dit de laatste woorden over het ongeluk? Kunnen we als kenners, als B737-vliegers het rapport inzien en er de lering uit trekken die nodig is? Waardoor, waarom? Het onderzoek is omlijnd door de mal van ICAO Annex 13. De centrale vraag van het onderzoek waardoor is het vliegtuig neergestort is ook onze vraag. En is de tweede secundaire onderzoeksvraag niet eigenlijk de vraag waarom is het vliegtuig neergestort? De drie secundaire onderzoeksvragen: Wat is de toedracht van het ongeval en welke factoren hebben bij het ongeval een rol gespeeld? Wat zijn de achterliggende oorzaken die tot het ongeval hebben geleid? Hoe kan een dergelijk ongeval in de toekomst worden voorkomen? Evert van Zwol voor de camera in Nieuwspoort. Vlucht TK 1951 tekst Francis van Haaff beeld Maarten van Haaff De commissie Vliegtechnische zaken zou haar expertise nog op het rapport kunnen laten schijnen. Maar ondertussen kan de B737-vlieger in Nederland alvast enkele opmerkelijke constateringen doen. Onderstaand volgen bijzonderheden die voor een lezer met Boeing 737-kennis opvallen. Het is geen kritiek, want het rapport verdient alle lof. Het is wel de eerste keer dat de Onderzoeksraad voor de Veiligheid zo n rapport maakt. De verhoudingen tussen de verschillende partijen zijn nieuw. De lezer van Op de Bok is betrokken en heeft zijn vragen. Heeft THY geen auto altitude call-out op de B737? Het rapport rept er met geen woord over. Blz. 69 van het rapport:... onderzoek heeft in het verleden uitgewezen dat de snelheidsband geen goede basis vormt voor snelheidswaarneming in één oogopslag. Het ronde formaat van eerdere snelheidsinstrumenten bood bemanningen de mogelijkheid om snelheidsafwijkingen te onderscheiden en onmiddellijk te herkennen aan de hand van de stand van een wijzer, zonder een digitale waarde eerst te hoeven aflezen en mentaal te verwerken. Ontwikkelingen in cockpitontwerp hebben dus snelheidsbewustzijn veranderd van een visuele herkenningstaak tot een lees- en mentale verwerkingstaak, waarvan psychologisch onderzoek heeft aangetoond dat het meer tijd en mentale aandacht vraagt. Afleidingen maken het dan lastiger om in een oogopslag waar te nemen wat de hoogte en snelheid van het vliegtuig zijn. Wellicht spreekt hiervoor tot de verbeelding het moment dat de gezagvoerder meldde dat het vliegtuig de 500 voet passeerde tijdens het uitvoeren van de landingchecklist. Deze hoogte heeft hij kunnen aflezen op de rechterzijde halverwege op de primary flight display, terwijl op dezelfde hoogte aan de linkerzijde van de display de snelheid circa 125 knopen aanwees, 19 knopen onder de ingestelde snelheid. Tripod-Beta methode Een tripod-beta methode is een incidentanalyse volgens een computermodel dat parallel met het officiële onderzoek gedaan kan worden. De methode kan investigators sterken in theorieën, findings of nieuwe richtingen waarin het onderzoek gedaan moet worden.

4 8 9 Error types Error responses Error Outcomes Undesired State Responses Undesired State Outcomes Inconsequential Recovery Error management model van Helmreich, Klinect & Wilhelm Intentional Noncompliance Procedural Communication Proficiency Operational Decision Trap Exacerbate Fail to respond Undesired Aircraft State Mitigate Exacerbate Fail to respond Incident / Accident Misschien is CRM nog een station te ver voor een delicate analyse als van een dergelijk ongeluk. Additional Error Additional Error De stelling over de snelheidswaarneming lijkt in 2010 voorbij zijn uiterste houdbaarheidsdatum nu er allang geen Nederlandse luchtvaartmaatschappij meer vliegt met ronde analoge snelheidsmeters. De onderzoeken in de gerefereerde literatuur zijn oud en bevestigen deze stelling ook niet. Bovendien gaat een aangehaald onderzoek (Edwin Hutchins How a cockpit remembers its speeds ) helemaal niet primair over de taak van het aflezen maar over het onthouden van de snelheden die bij een handeling horen (zoals flaps en gear selecteren). Een tweede onderzoek (Camilli, Terenzi, & Di Nocera Concurrent validity of an ocular measure of mental workload ) gaat niet over het verschil tussen anologe instrumenten en de huidige Primary Flight Displays maar gaat over oogbewegingen en observaties van het oog als functie van werkdruk. Iets dat net zo interessant is, zeker ook bij dit ongeluk, maar echt een ander aspect. Crew resource management Het rapport wijdt begrijpelijkerwijs niet uit over het gecompliceerde onderwerp CRM (Crew Resource Management). Het onderwerp zou een tweede boekwerk van gelijke grootte kunnen vullen. En CRM is nog in ontwikkeling. Misschien is CRM nog een station te ver voor een delicate analyse als van een dergelijk ongeluk. Toch haalt het rapport CRM aan in de analyse. De focus ligt op de break-down van CRM. Is afbraak, een slechte gezagsverhouding of communicatie zichtbaar in de onderzoeken, de transcripties van de cockpit voice recorder? Nee, zegt het rapport, het is niet zichtbaar of hoorbaar op de transcripties van TK1951. Maar bovendien, werpt het rapport op: wat is CRM in deze gevallen überhaupt? Gewezen wordt naar een Brits document van de CAA getiteld CAP 737 CRM Training. Deze serieuze Engelse poging CRM te vangen is ondertussen vier jaar oud en besteedt nauwelijks aandacht aan Threat and Error Management (TEM). TEM is echter wel sinds 2003 een onderdeel van het ICAO Doc 9863 Human Factors Training Manual. In deze laatste stroming van Human Factors zit bijvoorbeeld ook een model dat aspecten van fouten door vliegers, de reactie van vliegers op die fouten en de resultaten daarvan kan verduidelijken. Dit is het Flightcrew Error Management model van Helmreich, Klinect & Wilhelm, University of Austin, Texas. Het onvoldoende toepassen van CRM-acties van een bemanning kan ermee geëvalueerd worden. Zo kun je fouten duiden, welke deze dan ook zijn. En pas dan kun je er van leren. Een operator moet er van leren. Elke vlieger moet ervan kunnen leren. Dit Flightcrew Error model, dat weergegeven wordt in onderstaande tekening, beschrijft vijf categorieën fouten die gemaakt worden in de cockpit: 1. bewust begane fouten, oftewel het opzettelijk afwijken van SOP s; 2. procedurele fouten: foutjes waarvan de bedoeling goed was, maar de uitvoering niet; 3. communicatie fouten: informatie wordt onjuist gegeven of geïnterpreteerd binnen een bemanning of met ATC; 4. proficiency fouten: fouten door gebrek aan kennis of stuurfouten; 5. operationele beslissingsfouten: eigen beslissingen die niet ingegeven zijn door procedures of regels geven onnodig risico, zoals extreme manoeuvres, een bui invliegen of teveel vertrouwen op de automatische piloot. Dan volgen de reacties op de fouten: 1. beet! (trap) de fout wordt onderkend en wordt aangepakt voordat het gevolgen krijgt, 2. de verkeerde actie (exacerbate) de fout wordt onderkend maar de handelingen die erop volgen helpen niet of hebben zelfs een slechter resultaat; 3. apathie de bemanning ziet de fout niet of negeert deze. De indeling van fouten nadat de bemanning er op gereageerd heeft kan, los van de verdere gevolgen, weer ingedeeld worden in Error outcomes. Daar zijn er drie van mogelijk: 1. niks meer aan de hand (inconsequential), de fout staat niet langer het veilig beëindigen van de vlucht in de weg door goed crew error management, zoals het meestal gaat gelukkig. 2. een onwenselijke/benarde staat van het vliegtuig (undesired aircraft state), het vliegtuig is onnodig in gevaar bv. door onjuiste navigatie, een onstabiele nadering of te weinig brandstof voor de vluchtfase. 3. de bijkomende fout (additional error), door een verkeerde beslissing of handeling komt er nog een fout bij. De ongewenste, benarde staat van het vliegtuig kan nog op drie manieren aangepakt worden: 1. ondervangen (mitigated), 2. verkeerd/verergerd (exacerbate) of 3. met apathie (fail to respond). Een voorbeeld van de eerste actie is de unstable approach die toegegeven moet worden en omgezet kan worden in een go-around: mitigated. De tweede actie zou kunnen zijn om toch te besluiten uit te wijken terwijl daar geen brandstof meer voor is. De derde behoeft geen uitleg, als je niks doet aan brand, een navigatiefout of aan brandstoftekort loopt het immers slecht af. De uitkomst, de actie/reactie op undesired state response is goed (recovery) of slecht (incident/accident). Óf het is nog niet helemaal goed en dient nog eens aangepakt te worden. Dat kan dan door op het nippertje opnieuw te onderkennen en ondervangen. De laatste hoop. Vlucht TK 1951 van 25 februari had welbeschouwd een undesired aircraft state. Over CRM is veel meer te zeggen dan in het rapport van de OvV aan de orde komt. Kennis van CRM is nodig om een onderzoek van invalshoeken te voorzien, maar is ook nodig om een onderzoeksrapport te kunnen lezen. Het is zeker dat CRM een rol heeft gespeeld bij vlucht TK1951. De vraag waarom dit ongeluk heeft moeten gebeuren is niet beantwoord. Het blijft een retorische vraag, zoals het lot is van elk ongeluk. De uitsmijter van prof. mr. Van Vollenhoven tijdens de persconferentie : Ze hebben denk ik niet zitten slapen, maar ze hebben het heel spijtig niet gezien. Oplettendheid blijft geboden. Vlucht TK 1951 van 25 februari had welbeschouwd een undesired aircraft state.

5 10 11 Unruly passengers en screening. Dat waren de onderwerpen die centraal stonden in de tweede VNV Ledenlunch ditmaal in het teken van Security die op 8 april plaatsvond. Het eerste deel van de lunch handelde over unruly passagengers. Hierin pleitte Jehan Ermers, lid van de juridische beleidsadviescommissie VNV, voor het overnemen van bestaande ICAO modelwetgeving in alle landen waardoor staten lacunes in de afhandeling van unruly passengers regelgeving kan wegnemen. KLM Security Director Jeroen van Vliet schetste het KLM-beleid voor dit onderwerp, en kapitein Hilbert Voogd (KMAR) ging in op de rol van de marechaussee en gaf daarbij aan wat de bemanning kan doen om politieonderzoek snel en effectief te doen verlopen. Rol bemanning bij security onmisbaar KLM-beleid unruly passengers KLM Security Director Jeroen van Vliet lichtte dit nader toe. KLM onderscheidt drie levels, waarbij altijd een notice of violation of aangifte wordt gedaan. Bij level 2 kan KLM bepalen dat voor een bepaalde periode alleen nog vervoer onder voorwaarden kan (bv. geen alcohol mogen gebruiken) en bij level 3 dat er vijf jaar lang niet mag worden gevlogen met de KLM. In het tweede deel van de lunch, met het accent op screening, zette de AIVDvertegenwoordiger de rol van de AIVD neer. Namens Schiphol gaf security director Ron Louwerse aan dat screening van vliegers onzin is, maar dat voor introductie van andere systemen, zoals profiling waarvan de foutmarge niet meetbaar is, politieke moed nodig is. Jo Schoenmaker, voorzitter Securitycommissie VNV, zette ten slotte de VNV-visie neer op security ( Crew is een onmisbare schakel in het security systeem ). Voor een goed gevulde ledenraadzaal veertig leden waren hierop afgekomen verrichtte Jehan Ermers de aftrap. Hij gaf aan dat voor de unruly passengers-problematiek er geen wereldwijde standaardwetgeving is. Effectieve vervolging is moeilijk door onduidelijke nationale wetgeving. Er zijn natuurlijk wel internationale conventies (Tokyo, Den Haag, Montreal en ICAO annex 17 [security]) maar die dekken niet alles. Zo heeft volgens de Tokyo Conventie (1963) de staat waar het vliegtuig landt met de unruly of disruptive passenger geen verplichting tot vervolging, maar slechts tot het instellen van voorlopig onderzoek en heeft het geen verplichting tot uitlevering. Ook is er geen eensluidende internationale definitie van strafbare feiten: dat wordt aan nationale wetten overgelaten. Op lange termijn zou er wat Jehan betreft een conventie voor unruly passengers moeten komen. Op korte termijn zou nationale wetgeving moeten worden aangepast. Rol KMar Kapitein Voogd bracht in kaart welke strafbare feiten er bij de unruly passengers zoal voorbij komen. Het gaat om negeren van aanwijzingen, het plegen van een gewelddaad aan boord waardoor de vluchtveiligheid in gevaar komt en overige strafbare feiten. In 2009 zijn er achttien overlastgevallen geweest, waarbij elf aanhoudingen zijn gedaan en waren er veertien gevallen van geweld aan boord waarbij negen personen zijn aangehouden. Het aantal incidenten van overlast en geweld aan boord van vliegtuigen is de laatste jaren niet gestegen. Overlast en geweld aan boord heeft een hoge prioriteit. In een dergelijk geval verzoekt de Kmar de gezagvoerder om alle passagiers, nadat het vliegtuig aan de gate is gearriveerd, aan boord te laten zitten totdat de agenten van de KMar aan boord zijn. Zo kunnen verdachten op ordelijke wijze worden aangehouden en getuigen/aangevers worden geïdentificeerd cq. gehoord. Zoeken naar personen of materialen? Naar aanleiding van het incident op 25 december 2009 (de mislukte poging een vliegtuig op weg van Amsterdam naar Detroit op te blazen) is de vraag gesteld waarom het systeem niet werkte en wat er moet veranderen. Ron Louwerse, Director Security, Safety & Environment Schiphol, gaf aan dat de luchthaven al in 2006 de MMW-scan heeft geïntroduceerd nadat was gebleken dat het niveau van fouilleringen onvoldoende was. Na commentaar van het Europese Parlement op de scan is de screening geautomatiseerd en worden de beelden niet meer door een veiligheidsmedewerker bekeken. Jo Schoenmaker, voorzitter van de VNV Securitycommissie hield zijn gehoor voor dat een hoger niveau van security bereiken ook op een andere manier kan worden benaderd. Op de eerste plaats zou je het kunnen zoeken in intelligence ; via inlichtingen dreigingen en risico s in kaart brengen. Het accent dus meer op personen leggen en minder op materialen. Dat sluit ook heel erg aan op het werk dat de AIVD doet, waarvan de aanwezige vertegenwoordiger aangaf dat de Dienst vooral de onbekende dreiging zichtbaar wil maken en informatie daarover delen, zodat de dreiging kan worden afgewend. In dat verband ondersteunt ook in zekere zin Ron Louwerse dat standpunt, die aangaf de screening van vliegers eigenlijk onzin te vinden. Voor wat betreft controles meent Jo Schoenmaker dat die wel solide moeten blijven, dat niet alles op iedereen hoeft te worden toegepast, maar dat je via positieve profiling de te controleren groep kunt beperken en dat ze onvoorspelbaar moeten zijn. Bv: Niet alle middelen zouden op iedereen moeten worden toegepast. Middels positieve profiling kun je de te controleren groep beperken en specifiek controleren. Daarnaast moeten ze onvoorspelbaar zijn. Vanuit de zaal kwam nog de vraag hoe de overheid zover gekregen wordt dat ze meegaat in dit beleid. Jo Schoenmaker gaf aan dat dat een lastige kwestie is. We zitten aan veel goede tafels, maar aan die tafels zijn er vaak partijen met tegengestelde belangen. Lastig is ook dat Europese wetgeving geen alternatieve methoden toestaat. Het is dus een kwestie van lange adem. Actieve MMW (Millimeter Wave) scanner Dit is de scanner die op Schiphol staat. In Nederland wordt dit de security scan genoemd. L3 (Provision) heeft al lange tijd proefopstellingen op Schiphol en dus veel operationele ervaring opgedaan. Het is op dit moment de beste balans tussen opsporing, gezondheid en privacy. De detectiecapaciteit is veel groter dan alle tot nu toe toegepaste methodes. De techniek is niet aantoonbaar onveilig en de automatische detectie ondervangt het privacy vraagstuk. De VNV vindt deze techniek een solide basiscontrole. Voor wat betreft x-ray screening meent de VNV dat deze, gezien de gezondheidsrisico s, niet op bemanningen mogen worden toegepast. Meer informatie over scannertechnieken en security, zie de VNV-website onder informatie commissies. Rol bemanning De bemanning kan helpen het politieonderzoek goed te laten verlopen. 4 duidelijkheid verschaffen aan verdachte middels (zeker bij herhaalde overtreding) het verstrekken van een notice of violation en deze mondeling toe te lichten ( de politie zal worden geïnformeerd ); 4 journaal bijhouden (gebeurtenissen, tijd, plaats) en verstrekken aan KMar; 4 namen, stoelnummers van getuigen (ook bemanningsleden) noteren. Er zijn daarvoor informatiebriefjes voor getuigen (komen of zijn beschikbaar); 4 bij ernstige overlast/gewelddaad: maak tekening/plattegrond; ook verstrekken aan KMar. De KMar poogt een snelle afhandeling mogelijk te maken door gebruik te maken van standaard en voorbedrukte conceptformulieren aan de gate (behalve bij ernstige delicten). Bij overlast of geweld in een vertrekkend vliegtuig is een verkorte aangifte mogelijk (tien minuten). De volledige verklaring kan dan nadien op afspraak worden afgelegd. Ook wordt voor alle betrokkenen gebruikt gemaakt van informatieformulieren. Op basis daarvan worden aangevers en getuigen per geïnformeerd over de afloop van de zaak. Aandachtspunten gezagvoerder Mogelijkheid tot opdracht de verdachte te boeien Vermelden alle maatregelen in journaal of op aangifteformulier Tijdens vlucht evt. boeien al doormelden evenals hoeveelheid betrokken verdachten (ivm aantal in te zetten agenten). Screening van vliegers is onzin, maar voor introductie van andere systemen is politieke moed nodig. Millimeter Wave scanner.

6 Mededelingen bestuur 20 bestuur Evident 21 column Vergrootglas Column Evident Op de hoogte Algemene zaken Juridische zaken Professionele zaken Evert van Zwol president Dat alles wat er in de luchtvaartsector gebeurt een meer dan gemiddelde aandacht van de media krijgt wisten we al. Maar de reacties na de vermoedelijke vogelaanvaring en het daarop volgend rondje over Haarlem en Spaarndam van Royal Air Maroc begin deze maand spannen wat dat betreft de kroon. Zelden zal er meer ongefundeerde onzin verteld zijn over een situatie waarvan je je af kunt vragen of er ook maar enig echt gevaar voor inzittenden en mensen op de grond is geweest. Het gaf mij ruim de gelegenheid te vertellen dat een vliegtuig op één motor kán vliegen, er geen fueldumping mogelijk is met een Boeing 737 en dat dit nu bij uitstek een situatie is waar verkeersvliegers ruimschoots op trainen in de simulator. De zeer overdreven mediaaandacht voor dit voorval geeft natuurlijk wel aan dat de schrik er bij het publiek aardig in zit na de crash bij Tripoli, de aswolk en enkele andere negatieve gebeurtenissen uit de afgelopen periode. Het is aan de luchtvaartsector, en dus ook aan ons als vliegers, om hier terdege rekening mee te houden. In eigen huis loopt de spanning over een volgende deeloplossing over hoe de activiteiten van KLM en Martinair op een goede manier te integreren op. Het bestuur was helaas genoodzaakt haar motie uit de ledenraad terug te trekken nadat deze geamendeerd was. Dat deden wij omdat met het inkorten van de looptijd naar een onrealistische periode de gedragenheid bij de bedrijven wellicht in gevaar zou komen. In overleg met hen zoeken we nu naar een oplossing die ook rekening houdt met wensen vanuit de ledenraad. Ik roep alle betrokkenen nogmaals op om niet het korte termijn eigenbelang zwaarder te laten wegen dan het bereiken van een evenwichtige oplossing die recht doet aan alle betrokken groeperingen. De consolidatie en alliantievorming in de luchtvaart lijkt onverminderd door te gaan. United en Continental kondigden onlangs aan te gaan fuseren en meerdere nieuwe maatschappijen sluiten zich aan bij SkyTeam. Vooral de belangstelling van grote Chinese carriers voor de alliantie waarin ook Air France/KLM zit is bemoedigend. De VNV zal zich in dit speelveld onverminderd krachtig inzetten voor de belangen van onze leden. Het maken van goede afspraken over verdeling van productie bij allianties en joint ventures is zo belangrijk dat we dit echt als primaire arbeidsvoorwaarden beschouwen. Indien de bedrijven denken dat wij op dit vlak verslappen hebben ze het mis. Ik wens u allen een plezierige zomerperiode toe met veel veilige vluchten en voor sommigen wellicht zelfs een vakantie. ArkeFly Denim Air KLM Martinair Transavia Het maken van goede afspraken over verdeling van productie bij allianties en joint ventures is zo belangrijk dat we dit echt als primaire arbeidsvoorwaarden beschouwen.

Wat gebeurt er met de conclusies en aanbevelingen van ongevallenonderzoek. Hans van Ruler 14 oktober 2013

Wat gebeurt er met de conclusies en aanbevelingen van ongevallenonderzoek. Hans van Ruler 14 oktober 2013 Wat gebeurt er met de conclusies en aanbevelingen van ongevallenonderzoek Hans van Ruler 14 oktober 2013 Programma Introductie OVV Wettelijk kader aanbevelingen Over aanbevelingen Proces Twee voorbeelden

Nadere informatie

Direct teruggekeerd na rook in de cockpit

Direct teruggekeerd na rook in de cockpit Direct teruggekeerd na rook in de cockpit Direct teruggekeerd na rook in de cockpit Den Haag, februari 2014 De rapporten van de Onderzoeksraad voor Veiligheid zijn openbaar. Alle rapporten zijn boven dien

Nadere informatie

Analyse AirFrance-KLM

Analyse AirFrance-KLM Analyse AirFrance-KLM 10-11-2010 door het Bestuur Alle zwarte tekst is vooraf gemaakt. Rode tekst is commentaar toegevoegd n.a.v. de analyseavond Algemene informatie Air France-KLM is een Frans-Nederlandse

Nadere informatie

Verslag voorjaarsvergadering 2003

Verslag voorjaarsvergadering 2003 Vereniging Publiek Vervoerrecht Verslag voorjaarsvergadering 2003 Veiligheid: Beveiliging in de Luchtvaart door mr.dr. H.L. van Traa-Engelman, secretaris VPV De voorjaarsvergadering van de Vereniging Publiek

Nadere informatie

Zeerecht GZV (4) Werk- en rusttijden. 4 op 4 af? 5 op 7 af 8 op 4 af? 4 op 8 af 4 op 8 af? 14 op 14 af? gzv-4. gzv-4. gzv-2 kzv-3

Zeerecht GZV (4) Werk- en rusttijden. 4 op 4 af? 5 op 7 af 8 op 4 af? 4 op 8 af 4 op 8 af? 14 op 14 af? gzv-4. gzv-4. gzv-2 kzv-3 Zeerecht GZV (4) Werk- en rusttijden 4 op 4 af? 5 op 7 af 8 op 4 af? 4 op 8 af 4 op 8 af? 14 op 14 af? gzv-2 kzv-3 1 Oefeningen gzv-3 Oefeningen Verplichte oefeningen: Brand Schip verlaten (evacuatie)

Nadere informatie

Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag

Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag Vul deze verbetercheck in om zicht te krijgen op waar uw organisatie staat met de aanpak rond ongewenst gedrag. Aan de hand van de scores kunt

Nadere informatie

Above the turbulence

Above the turbulence Verkeersvliegers vliegen wel op de Autopilot, maar werken niet op de automatische piloot. NEXT GEN TRAININGEN Above the turbulence Een Management training in een Boeing 737 Full Flight Simulator We trainen

Nadere informatie

De spectaculaire daling van de ongevallenfrequentie begin zestiger jaren is deels een gevolg van betere greep op de techniek, maar vooral van de

De spectaculaire daling van de ongevallenfrequentie begin zestiger jaren is deels een gevolg van betere greep op de techniek, maar vooral van de Samen sterk voor preventie is een uitstekend begin. Maar als de grenzen waarbinnen veilig gewerkt kan worden eenmaal zijn getrokken staat de volgende fase voor de deur. De integratie van veiligheid in

Nadere informatie

Martinair DC-8 verongelukt bij Colombo (Sri Lanka)

Martinair DC-8 verongelukt bij Colombo (Sri Lanka) Martinair DC-8 verongelukt bij Colombo (Sri Lanka) Op 4 december 1974 crasht Martinair DC-8 PH-MBH op weg naar Jeddah door een navigatiefout vlak voor de landing op Colombo. Er zijn 191 doden. Toedracht

Nadere informatie

ALGEMENE GEGEVENS SAMENVATTING FEITELIJKE INFORMATIE. Nummer voorval: 2008031. Datum, tijd 1 voorval: 31 maart 2008, 12.07 uur

ALGEMENE GEGEVENS SAMENVATTING FEITELIJKE INFORMATIE. Nummer voorval: 2008031. Datum, tijd 1 voorval: 31 maart 2008, 12.07 uur ALGEMENE GEGEVENS Nummer voorval: 2008031 Classificatie: Ongeval Datum, tijd 1 voorval: 31 maart 2008, 12.07 uur Plaats voorval: Rotterdam Airport (EHRD) Registratie luchtvaartuig: PH-KIS Type luchtvaartuig:

Nadere informatie

KLM. Omgaan met infrastructuren in Kritische Bedrijfsprocessen. Teun J Platenkamp KLM Security Services Sr Vice President

KLM. Omgaan met infrastructuren in Kritische Bedrijfsprocessen. Teun J Platenkamp KLM Security Services Sr Vice President Omgaan met infrastructuren in Kritische Bedrijfsprocessen Veiligheid in de luchtvaart is een probleem van mensen en geen technisch probleem. Het gaat niet om leden van de bemanning en technici maar om

Nadere informatie

vereniging van nederlandse verkeersvliegers

vereniging van nederlandse verkeersvliegers op de bok 0 5 2010 vereniging van nederlandse verkeersvliegers Inhoud 1 05 2010 8 9 15 23 24 25 27 16 28 Rubrieken Uit de post geplukt Shoot! Columns Evident Hamerslag Raadsverslagen KLM-raadsverslag Martinair-raadsverslag

Nadere informatie

Veiligheid & cultuur vanuit luchtvaartperspectief

Veiligheid & cultuur vanuit luchtvaartperspectief Veiligheid & cultuur vanuit luchtvaartperspectief Marijn Giesberts en Gerben van Baren Luchtvaartveiligheidspecialisten Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) marijn.giesberts@nlr-atsi.nl gerben.van.baren@nlr-atsi.nl

Nadere informatie

LEERDOELEN HUMAN PERFORMANCE AND LIMITATIONS voor het zweefvliegen

LEERDOELEN HUMAN PERFORMANCE AND LIMITATIONS voor het zweefvliegen LEERDOELEN HUMAN PERFORMANCE AND LIMITATIONS voor het zweefvliegen LEERDOELEN VOOR INSTRUCTEURS Deel: MEDISCHE ZAKEN 1. De kandidaat kent de voorwaarden en de beperkingen van zijn medical (de kleine letters)

Nadere informatie

LEERDOELEN HUMAN PERFORMANCE AND LIMITATIONS voor het zweefvliegen

LEERDOELEN HUMAN PERFORMANCE AND LIMITATIONS voor het zweefvliegen LEERDOELEN HUMAN PERFORMANCE AND LIMITATIONS voor het zweefvliegen LEERDOELEN VOOR INSTRUCTEURS Deel: MEDISCHE ZAKEN 1. De kandidaat kent de voorwaarden en de beperkingen van zijn medical (de kleine letters)

Nadere informatie

Beoordeling. h2>klacht

Beoordeling. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoekster klaagt erover dat een ambtenaar van het regionale politiekorps Limburg-Noord op 14 juli 2008 heeft geweigerd de aangifte van diefstal van haar kat op te nemen. Beoordeling

Nadere informatie

Reageren op calamiteiten De inzet van brandweer op de luchthaven Schiphol. Marijn Ornstein 14 Oktober 2013

Reageren op calamiteiten De inzet van brandweer op de luchthaven Schiphol. Marijn Ornstein 14 Oktober 2013 Reageren op calamiteiten De inzet van brandweer op de luchthaven Schiphol Marijn Ornstein 14 Oktober 2013 INHOUD Intro Partners in veiligheid Safety binnen Schiphol Veiligheidsketen en activiteiten SEF

Nadere informatie

B40 Landbouwvoertuigen; een gevaar op de weg!

B40 Landbouwvoertuigen; een gevaar op de weg! B40 Landbouwvoertuigen; een gevaar op de weg! Lotte van den Munckhof ( Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland) Erik Geerdes ( Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland) Charlotte van Sluis

Nadere informatie

Geschreven taal is een belangrijk middel om te communiceren en is het meest effectief als deze geschreven is in de moedertaal van de lezer.

Geschreven taal is een belangrijk middel om te communiceren en is het meest effectief als deze geschreven is in de moedertaal van de lezer. Editorial Geschreven taal is een belangrijk middel om te communiceren en is het meest effectief als deze geschreven is in de moedertaal van de lezer. Daarom kan Tasma Productions de veiligheidsboodschap

Nadere informatie

Ambulance HEMS Verpleegkundige Crewmember Roelof van Dijk

Ambulance HEMS Verpleegkundige Crewmember Roelof van Dijk Ambulance Verpleegkundige HEMS Crewmember Roelof van Dijk Even voorstellen 1982 Verpleegkundige Leeuwarden 1985 C.C.U. Haarlem 1987 Anesthesiologie Den Haag 1989 Ambulancedienst Delft 1994 Ambulancedienst

Nadere informatie

ALGEMENE GEGEVENS SAMENVATTING FEITELIJKE INFORMATIE. Nummer voorval: 2007015. Datum, tijd 1 voorval: 5 maart 2007, 10.27 uur

ALGEMENE GEGEVENS SAMENVATTING FEITELIJKE INFORMATIE. Nummer voorval: 2007015. Datum, tijd 1 voorval: 5 maart 2007, 10.27 uur ALGEMENE GEGEVENS Nummer voorval: 2007015 Classificatie: Ernstig incident Datum, tijd 1 voorval: 5 maart 2007, 10.27 uur Plaats voorval: Amsterdam Schiphol Airport Registratie luchtvaartuig: G-EZIP Type

Nadere informatie

Voorbeeld Incidentenregeling voor een Uitvoeringsorganisatie

Voorbeeld Incidentenregeling voor een Uitvoeringsorganisatie Voorbeeld Incidentenregeling voor een Uitvoeringsorganisatie Mei 2009 1 Incidentenregeling van Inleiding Deze Incidentenregeling geeft aan welke stappen gevolgd moeten worden

Nadere informatie

Maatregelen ter preventie van Alcohol (overmatig), drugs en medicijngebruik vliegend personeel van Nederlandse AOC houders.

Maatregelen ter preventie van Alcohol (overmatig), drugs en medicijngebruik vliegend personeel van Nederlandse AOC houders. Protocol Maatregelen ter preventie van Alcohol (overmatig), drugs en medicijngebruik vliegend personeel van Nederlandse AOC houders. Omschrijving Programma van maatregelen waaraan participerende AOC houders

Nadere informatie

MH17 Passagiersinformatie

MH17 Passagiersinformatie MH17 Passagiersinformatie 3 Van passagierslijst naar nabestaanden 4 Aanbevelingen 7 Over de Onderzoeksraad 8 Colofon 8 Introductie Na de crash met vlucht MH17 was het voor nabestaanden van groot belang

Nadere informatie

PLENUMVERGADERING. van DONDERDAG 23 OKTOBER 2014. Namiddag. Samengevoegde vragen van

PLENUMVERGADERING. van DONDERDAG 23 OKTOBER 2014. Namiddag. Samengevoegde vragen van PLENUMVERGADERING van DONDERDAG 23 OKTOBER 2014 Namiddag Samengevoegde vragen van - de heer Filip Dewinter aan de eerste minister over "de Belgische voorzorgsmaatregelen in verband met de ebola-epidemie"

Nadere informatie

Noodlanding na vogelaanvaring

Noodlanding na vogelaanvaring Noodlanding na vogelaanvaring Introductie De vliegveiligheid komt in gevaar wanneer zich veel grote vogels rondom luchthaven Schiphol bevinden. Dit rapport gaat over de noodlanding van een vliegtuig van

Nadere informatie

Rapport. Datum: 31 januari 2011 Rapportnummer: 2011/032

Rapport. Datum: 31 januari 2011 Rapportnummer: 2011/032 Rapport Datum: 31 januari 2011 Rapportnummer: 2011/032 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de griffie van het gerechtshof Den Haag hem het arrest van 17 juli 2008 niet heeft toegestuurd met als gevolg

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

4. Vliegen boven Amsterdam

4. Vliegen boven Amsterdam 121 4. Vliegen boven Amsterdam U bent met de Cessna Skyhawk opgestegen vanaf het vliegveld Lelystad (EHLE) en vliegt op dit moment op een hoogte van 1500 voet in zuidwestelijke richting. Het weer is goed

Nadere informatie

Een vluchtje met een ILS Landing.

Een vluchtje met een ILS Landing. Een vluchtje met een ILS Landing. In de kleuren van 1972, net als het gebouw op de achtergrond, staat hij op ons te wachten, de PH-BUC. We gaan hem even gebruiken voor een klein vluchtje naar Heathrow,

Nadere informatie

Rapportage straatinterviews. preventief fouilleren. in veiligheidsrisicogebied Hollands Spoor en omgeving. op 17 februari 2006

Rapportage straatinterviews. preventief fouilleren. in veiligheidsrisicogebied Hollands Spoor en omgeving. op 17 februari 2006 Rapportage straatinterviews preventief fouilleren in veiligheidsrisicogebied Hollands Spoor en omgeving op 17 februari 2006 21 februari 2006 WBK Marktonderzoek Postbus 64755 2506 CD Den Haag Tel: 070-3235292

Nadere informatie

BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY)

BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY) BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY) Versie 1.1 Bekende Afzender & AEO: 1 project, 1 partner Dit e-book bevat toelichting over de Bekende Afzender status en AEOcertificering. Wat houden beide erkenningen

Nadere informatie

Hand- out Boeing 737 vliegen. hand- out- PU.01

Hand- out Boeing 737 vliegen. hand- out- PU.01 Hand- out Boeing 737 vliegen. Pitch- Up Arendweg 37- B Lelystad Airport 085-210 60 66 pitch- up.nl 1 Deze hand- out is samengesteld door Simcenter Lelystad, Pitch- Up en wordt toegepast bij het uitvoeren

Nadere informatie

Naar aanleiding van de vele vragen die we krijgen, heeft het ILT onderstaand voor u de meest voorkomende vragen incl. antwoord op een rij gezet.

Naar aanleiding van de vele vragen die we krijgen, heeft het ILT onderstaand voor u de meest voorkomende vragen incl. antwoord op een rij gezet. Naar aanleiding van de vele vragen die we krijgen, heeft het ILT onderstaand voor u de meest voorkomende vragen incl. antwoord op een rij gezet. Wat is de aanleiding voor het nietig verklaren van de medisch

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Klokkenluidersregeling Gedragsregels in verband met een Vermoeden van een misstand Policy Eigenaar Director GRC Policy Goedkeurder Board of Management Ingangsdatum 15 November 2013 Uitgifte datum Versie

Nadere informatie

Vragen en antwoorden

Vragen en antwoorden Vragen en antwoorden 1) Wat is de reikwijdte van de Ethics Open Talk-site van L ORÉAL? Afhankelijk van de vervulling van de voorwaarden zoals vermeld bij vraag 2 hieronder kun je op de Ethics Open Talk-site

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Meldingsregeling overtredingen of misstanden Group Compliance Document informatie Titel Klokkenluidersregeling Auteur Group Compliance Versie 2.0 Datum 1 januari 2014 Inhoud 1. Inleiding... 2 1.1 Doel

Nadere informatie

Juist in het openbaar onderwijs

Juist in het openbaar onderwijs Juist in het openbaar onderwijs Over de aandacht voor levensbeschouwing op de openbare school Legitimatie MARLEEN LAMMERS Wie denkt dat het openbaar onderwijs geen aandacht mag besteden aan levensbeschouwing,

Nadere informatie

Air Operations Regulation

Air Operations Regulation Air Operations Regulation Regulation 965/2012 Leonard Boer Senior beleidsmedewerker DGB - Directie Luchtvaart Voorstellen Leonard Boer Senior-beleidsmedewerker Ministerie van Infrastructuur en Milieu Afdeling

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling REGELING INZAKE HET OMGAAN MET EEN VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND HOOFDSTUK 1. DEFINITIES Artikel 1. Definities In deze regeling worden de volgende definities gebruikt: betrokkene: degene die al dan niet in

Nadere informatie

Wees duidelijk tegen je klanten

Wees duidelijk tegen je klanten Ronald Dingerdis Wees duidelijk tegen je klanten 3 In onze training Klantgerichtheid en communicatie vroeg een cursist me onlangs of je tegen je klant kan zeggen dat hij extreem vervelend is. Dat hij onredelijk

Nadere informatie

UITSPRAAK 1 VAN 2015 VAN HET TUCHTCOLLEGE VOOR DE SCHEEPVAART IN DE ZAAK NR. 2015.V3-LEAH

UITSPRAAK 1 VAN 2015 VAN HET TUCHTCOLLEGE VOOR DE SCHEEPVAART IN DE ZAAK NR. 2015.V3-LEAH UITSPRAAK 1 VAN 2015 VAN HET TUCHTCOLLEGE VOOR DE SCHEEPVAART IN DE ZAAK NR. 2015.V3-LEAH Op het verzoek van: verzoeker de Minister van Infrastructuur en Milieu, te s Gravenhage, gemachtigde: ing. M. Schipper,

Nadere informatie

Advies nr. 05/2013. Steriele-cockpitprocedures

Advies nr. 05/2013. Steriele-cockpitprocedures Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart directoraat Regelgeving Advies nr. 05/2013 Steriele-cockpitprocedures GERELATEERD(E) NPA/CRD: 2012-06 RMT.0416 (OPS.009(A)) EN RMT.0417 (OPS.009(B))

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Beoordeling. h2>klacht

Beoordeling. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoeker klaagt erover dat politieambtenaar S. van de Politieacademie voorafgaand aan het sollicitatiegesprek met verzoeker op 14 februari 2008, informatie heeft ingewonnen over een

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord- Nederland.

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord- Nederland. Een extra stap Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord- Nederland. Datum: 16 april 2015 Rapportnummer: 2015/076 2 Klacht Verzoeker klaagt erover

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker

Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Informatie folder Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Pagina 2 van 16 Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Landelijke versie,

Nadere informatie

Terrorism Act 2000. [Wet Terrorisme 2000]

Terrorism Act 2000. [Wet Terrorisme 2000] Terrorism Act 2000 [Wet Terrorisme 2000] Denk aan uw rechten als u in detentie gehouden wordt De rechten in deze kennisgeving zijn voor u gewaarborgd op grond van de wetgeving in Engeland en Wales en zijn

Nadere informatie

Veiligheid 2015 ^ICSB. Respons. Veiligheid & leefbaarheid. dŷ Veel sociale controle. Gemeente Gefdermafsen. 147 Respondenten. Veiligheid.

Veiligheid 2015 ^ICSB. Respons. Veiligheid & leefbaarheid. dŷ Veel sociale controle. Gemeente Gefdermafsen. 147 Respondenten. Veiligheid. Gemeente Gefdermafsen Veiligheid 2015 Respons 147 Respondenten 147 respondenten (270Zo). De respons is iets lager dan in 2013 (340Zo). De gemiddelde leeftijd van panelleden is 53 jaar. Mannen (5107o) B

Nadere informatie

2500 EA DEN HAAG. 3 februari Onderw er. Antwoorden kamervragen

2500 EA DEN HAAG. 3 februari Onderw er. Antwoorden kamervragen > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag 2500 EA DEN HAAG 3 februari Onderw er Antwoorden kamervragen Minister van Veiligheid en Justitie Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol. convenant Schiphol Airport Authority

Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol. convenant Schiphol Airport Authority Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol convenant Schiphol Airport Authority Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol Vanaf 1 februari 2010 werkt de overheid voor enkele controle- en toezichtstaken samen

Nadere informatie

Rapport. Datum: 3 juni 1998 Rapportnummer: 1998/207

Rapport. Datum: 3 juni 1998 Rapportnummer: 1998/207 Rapport Datum: 3 juni 1998 Rapportnummer: 1998/207 2 Klacht Op 26 maart 1996 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van mevrouw M. te Oldenzaal met een klacht over een gedraging van het regionale

Nadere informatie

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege 2014 INSPIREREND BETROKKEN - ONDERNEMEND Inhoudsopgave Voorwoord 3 Wat is wat 4 Handelingskaart wapenbezit 6 Handelingskaart opname maken zonder toestemming

Nadere informatie

AI in FSX. Voor het AI traffic in FSX zijn een aantal zaken van belang : Wat is AI : Artificial Intelligence ( kunstmatige intelligentie )

AI in FSX. Voor het AI traffic in FSX zijn een aantal zaken van belang : Wat is AI : Artificial Intelligence ( kunstmatige intelligentie ) AI in FSX Voor het AI traffic in FSX zijn een aantal zaken van belang : Wat is AI : Artificial Intelligence ( kunstmatige intelligentie ) AI vliegtuigen vliegplannen AI vliegtuigen belijningen en parkings

Nadere informatie

In het beleidsplan 2003 heeft de commissie een duidelijker omschrijving van de rol en werkwijze die bij de commissie horen geformuleerd:

In het beleidsplan 2003 heeft de commissie een duidelijker omschrijving van de rol en werkwijze die bij de commissie horen geformuleerd: Jaarrapportage 2010 Jaarrapportage 2010 Commissie Milieuhygiëne Luchtvaartterrein Eelde Machlaan 38 9761 TK Eelde tel. 050 311 29 27 fax 050 311 81 48 e-mail secretariaat@cmle.nl klachtenlijn 050 309 3009

Nadere informatie

Rapport onderzoek Afgevaardigden

Rapport onderzoek Afgevaardigden 1. Inleiding Op 30 november 2012 (herinnering op 12 december) hebben 28 afgevaardigden en 1 oudafgevaardigde van Badminton Nederland een mailing ontvangen met daarin een link naar de enquête Afgevaardigden

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over een buitengewoon opsporingsambtenaar van de gemeente Utrecht. Datum: 9 juli 2014

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over een buitengewoon opsporingsambtenaar van de gemeente Utrecht. Datum: 9 juli 2014 Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over een buitengewoon opsporingsambtenaar van de gemeente Utrecht. Datum: 9 juli 2014 Rapportnummer: 2014/073 2 Wat is er gebeurd? Karim1 heeft een koeriersbedrijf.

Nadere informatie

In bezwaar of beroep

In bezwaar of beroep In bezwaar of beroep Wanneer u het niet eens bent met een beslissing van de Nederlandse overheid op grond van de Vreemdelingenwet, dan kunt u hiertegen juridische stappen ondernemen. Dit informatieblad

Nadere informatie

Zij weer? Over inbrekers die twee keer langskomen

Zij weer? Over inbrekers die twee keer langskomen TERUG MAIL SLA OP Zij weer? Over inbrekers die twee keer langskomen SAMENVATTING 27/1/2009 Als er in de buurt is ingebroken, kun je maar beter de ramen dichthouden en een extra slot op de deur doen. De

Nadere informatie

Procedure en formulier Melding Incidenten

Procedure en formulier Melding Incidenten Procedure en formulier Melding Incidenten 1 1. Procedure melding incidenten Incidenten willen we zoveel als mogelijk voorkomen en áls ze zich voordoen is het van belang dat er adequaat op wordt gereageerd.

Nadere informatie

Automating the cockpit. Constructing an autonomous, human-like flight bot in a simulated environment

Automating the cockpit. Constructing an autonomous, human-like flight bot in a simulated environment Automating the cockpit Constructing an autonomous, human-like flight bot in a simulated environment Introductie Inhoud van de presentatie: afstudeerproject onderzoek ontwerp implementatie conclusies demonstratie

Nadere informatie

31936 Luchtvaartbeleid. 21501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie. Brief van de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu

31936 Luchtvaartbeleid. 21501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie. Brief van de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu 31936 Luchtvaartbeleid 21501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 132 Brief van de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Beleidsregels. voor de vaststelling en consultatie van voorwaarden voor het gebruik van de luchthaven Schiphol,

Beleidsregels. voor de vaststelling en consultatie van voorwaarden voor het gebruik van de luchthaven Schiphol, Beleidsregels voor de vaststelling en consultatie van voorwaarden voor het gebruik van de luchthaven Schiphol, zoals bedoeld in artikel 8.25d, eerste lid, van de Wet luchtvaart De Autoriteit Consument

Nadere informatie

Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland

Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland Inleiding Calamiteiten bij zorg en ondersteuning kunnen helaas niet altijd voorkomen worden. Ze hebben een grote impact op betrokkenen

Nadere informatie

Aruba Happy Flow gestart op Aruba Airport Innovatief passagiersproces, uniek in de wereld

Aruba Happy Flow gestart op Aruba Airport Innovatief passagiersproces, uniek in de wereld JOINT PRESS RELEASE GEZAMENLIJKE PERSBERICHT Aruba Happy Flow gestart op Aruba Airport Aruba Happy Flow gestart op Aruba Airport Innovatief passagiersproces, uniek in de wereld Op Aruba Airport is vandaag

Nadere informatie

Hoe wordt je een Pattern piloot.? Bouwstenen. Rc3 training

Hoe wordt je een Pattern piloot.? Bouwstenen. Rc3 training Hoe wordt je een Pattern piloot.? Beetje zware titel, maar er moest toch wat boven staan! In dit verhaal heb ik een aantal zaken op papier gezet die voor mij van belang zijn gebleken om mezelf te verbeteren

Nadere informatie

2014 Advies Commissie Wetenschappelijke Integriteit Universiteit Maastricht

2014 Advies Commissie Wetenschappelijke Integriteit Universiteit Maastricht 2014 Advies Commissie Wetenschappelijke Integriteit Universiteit Maastricht Aanleiding De Commissie Wetenschappelijke Integriteit UM heeft op (..) 2014 een door (..) (klager) ingediende klacht ontvangen.

Nadere informatie

KONINKRIJK BELGIE FEDERALE OVERHEIDSDIENST MOBILITEIT EN VERVOER. Luchtvaart CIRCULAIRE. Uitgave : 2

KONINKRIJK BELGIE FEDERALE OVERHEIDSDIENST MOBILITEIT EN VERVOER. Luchtvaart CIRCULAIRE. Uitgave : 2 KONINKRIJK BELGIE FEDERALE OVERHEIDSDIENST MOBILITEIT EN VERVOER Luchtvaart CIRCULAIRE CIR/OPS-17 Datum 09/03 Uitgave : 2 Betreft : Samenstelling van de bemanning, in het bijzonder bij vluchten met uitgebreide

Nadere informatie

Rapport. Datum: 29 november 2007 Rapportnummer: 2007/279

Rapport. Datum: 29 november 2007 Rapportnummer: 2007/279 Rapport Datum: 29 november 2007 Rapportnummer: 2007/279 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de beheerder van het regionale politiekorps Drenthe verzoekers brieven van 6 december 2006, 29 december 2006

Nadere informatie

Protocol ongewenst gedrag Stichting Mensen Met Mogelijkheden.

Protocol ongewenst gedrag Stichting Mensen Met Mogelijkheden. Protocol ongewenst gedrag Stichting Mensen Met Mogelijkheden. 1. DOEL Deze procedure is bedoeld om zorgvuldig handelen te waarborgen bij constatering van ongewenst gedrag op de werkplek. 2. REIKWIJDTE

Nadere informatie

Business Continuity en Crisis Management

Business Continuity en Crisis Management Gezond weer thuis! www.klmhealthservices.nl Business Continuity en Crisis Management MANAGING PUBLIC HEALTH CRISES IN DE LUCHTVAART PUBLIC HEALTH CRISES Infectieziekten met ernstig beloop Besmettelijk

Nadere informatie

FUNCTIONEEL PARKET. Vestiging s-hertogenbosch. Mw. Mr. Dr. I.M. Koopmans MSHE officier van justitie

FUNCTIONEEL PARKET. Vestiging s-hertogenbosch. Mw. Mr. Dr. I.M. Koopmans MSHE officier van justitie FUNCTIONEEL PARKET Vestiging s-hertogenbosch Mw. Mr. Dr. I.M. Koopmans MSHE officier van justitie 03-03-09 pagina 2/x Arbeidsongevallen bestaan niet! 15 april 2015 03-03-09 pagina 3/x Eerst een paar cijfers

Nadere informatie

Rapport. Datum: 1 december 2010 Rapportnummer: 2010/338

Rapport. Datum: 1 december 2010 Rapportnummer: 2010/338 Rapport Datum: 1 december 2010 Rapportnummer: 2010/338 2 Klacht Beoordeling Conclusie AANBEVELING Onderzoek Bevindingen Klacht Verzoeker klaagt erover dat de IVW hem tijdens een telefoongesprek op 5 februari

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

Beoordelingsproces Aanvragen voor subsidiebeleidskader Samenspraak en Tegenspraak: strategische partnerschappen voor pleiten en beïnvloeden

Beoordelingsproces Aanvragen voor subsidiebeleidskader Samenspraak en Tegenspraak: strategische partnerschappen voor pleiten en beïnvloeden Beoordelingsproces Aanvragen voor subsidiebeleidskader Samenspraak en Tegenspraak: strategische partnerschappen voor pleiten en beïnvloeden Update Voortgang Inhoudelijke Beoordeling (Fase II & Fase III)

Nadere informatie

Privacy in het arbeidsrecht. Hayat Barrahmun 6 november 2014

Privacy in het arbeidsrecht. Hayat Barrahmun 6 november 2014 Privacy in het arbeidsrecht Hayat Barrahmun 6 november 2014 1 De privacy van de werknemer op de werkvloer moet door de werkgever in een bepaalde mate worden gerespecteerd. 2 Geen algemeen arbeidsrechtelijk

Nadere informatie

Voorbeeld Incidentenregeling voor een Pensioenfonds

Voorbeeld Incidentenregeling voor een Pensioenfonds Voorbeeld Incidentenregeling voor een Pensioenfonds Mei 2009 1 Incidentenregeling van Inleiding Deze Incidentenregeling geeft aan welke stappen gevolgd moeten worden indien het vermoeden

Nadere informatie

Vraag 1 Heeft u kennisgenomen van het bericht Steun voor KLM schadelijk voor Schiphol en Waarom zou je concurrentie KLM tegenhouden??

Vraag 1 Heeft u kennisgenomen van het bericht Steun voor KLM schadelijk voor Schiphol en Waarom zou je concurrentie KLM tegenhouden?? > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Universiteit Leiden Afdeling ICT&O, Cleveringa Instituut,

Nadere informatie

Resultaten van de Kans- tevredenheidenquête d.d. juni 2012.

Resultaten van de Kans- tevredenheidenquête d.d. juni 2012. Resultaten van de Kans- tevredenheidenquête d.d. juni 2012. In totaal legden 42 mensen deze enquête af. Statistieken voor vraag 1 : Heb je dit schooljaar contact gehad met Kans? Ja 90.48% Nee 9.52% Statistieken

Nadere informatie

Aangifte Schadeclaim Formulier

Aangifte Schadeclaim Formulier Aangifte Schadeclaim Formulier Aangifte Schadeclaim Referentie: Uw gegevens Volledige naam: Soort schadeclaim: Datum: Adres: (Voorbehouden administratie) Telefoonnummer: E mail adres: Belangrijke Information

Nadere informatie

OPLEIDING PPL. Inhoud:

OPLEIDING PPL. Inhoud: OPLEIDING PPL Inhoud: 1. Overzicht van de opleiding 2. Hoe kan ik piloot worden via de Limburgse Vleugels 3. De medische keuring 4. De oefenvergunning 5. Het logboek 6. Theoretische opleiding 7. Praktijk

Nadere informatie

Informatiemateriaal Managementsysteem

Informatiemateriaal Managementsysteem Q3 Informatiemateriaal HSEQ Blijf alert tijdens alle werkzaamheden. Bij twijfel: stel je vraag, begin niet of leg het werk stil! Sinds de eerste succesvolle boring op het Nederlands continentaal plat in

Nadere informatie

Rapport. Datum: 17 december 2013. Rapportnummer: 2013/194

Rapport. Datum: 17 december 2013. Rapportnummer: 2013/194 Rapport Rapport betreffende een klacht over de wijze van behandeling van een bezwaarschrift tegen de vastgestelde WOZ-waarde door de Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland te Leiden. Datum: 17 december 2013

Nadere informatie

5 Samenvatting en conclusies

5 Samenvatting en conclusies 5 Samenvatting en conclusies In 2008 werden in Nederland bijna 5,2 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit (cbs 2008). De meeste van deze slachtoffers kregen te maken met diefstal of vernieling,

Nadere informatie

Conflict en aangifte. module 3. Sport, dienstverlening en veiligheid

Conflict en aangifte. module 3. Sport, dienstverlening en veiligheid Conflict en aangifte module 3 INHOUDSOPGAVE INLEIDING...3 AANGIFTE DOEN...4 Hoe kan een aangifte worden gedaan?... 4 Wat gebeurt er met de aangifte?... 4 AMBTSHALVE VERVOLGBARE DELICTEN EN KLACHTDELICTEN...6

Nadere informatie

EU-OPS voor rondvluchtbedrijven

EU-OPS voor rondvluchtbedrijven 1 EU-OPS voor rondvluchtbedrijven De Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW) heeft bekendgemaakt, dat alle rondvluchtbedrijven met vliegtuigen uiterlijk 1 april 2009 moeten beschikken over een AOC. Hieronder

Nadere informatie

Opleidingscyclus Winkelveiligheid 2014 Workshop 1 Diefstal door collega s: hoe stel je het vast en hoe ga je ermee om?

Opleidingscyclus Winkelveiligheid 2014 Workshop 1 Diefstal door collega s: hoe stel je het vast en hoe ga je ermee om? Opleidingscyclus Winkelveiligheid 2014 Workshop 1 Diefstal door collega s: hoe stel je het vast en hoe ga je ermee om? Hoe omgaan met moeilijke situaties? Hoe pak ik conflicten en agressie aan? David De

Nadere informatie

Protocol veilig klimaat

Protocol veilig klimaat Protocol veilig klimaat Onze school wil een veilige school zijn voor iedereen. Kernwoorden hierbij zijn respect voor en acceptatie van elkaar. Een goede samenwerking tussen personeel, ouders/verzorgers

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2003.1733 (052.03) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

o p d e b o k Christelijke HBS v e r e n i g i n g v a n n e d e r l a n d s e v e r k e e r s v l i e g e r s

o p d e b o k Christelijke HBS v e r e n i g i n g v a n n e d e r l a n d s e v e r k e e r s v l i e g e r s Christelijke HBS 10.08 Sergeant-vlieger Max Christern hoorde op 7 oktober 1946 dat hij was goedgekeurd om als vlieger in Indië te gaan werken. Christern vloog op de Fairey Firefly Mk F 1, toentertijd een

Nadere informatie

Human Factors Actueel nr. 10, februari 2013

Human Factors Actueel nr. 10, februari 2013 Human Factors Actueel nr. 10, februari 2013 Geachte relatie, Met genoegen sturen wij u Human Factors Actueel februari 2013 toe. Deze uitgave bevat de volgende thema s: - Onderzoeksraad: veiligheid in gezondheidszorg

Nadere informatie

Rapport. Datum: 16 november 2006 Rapportnummer: 2006/368

Rapport. Datum: 16 november 2006 Rapportnummer: 2006/368 Rapport Datum: 16 november 2006 Rapportnummer: 2006/368 2 Klacht Verzoeker klaagt over de wijze waarop een ambtenaar van het regionale politiekorps Gelderland-Zuid hem na zijn aanhouding op 20 mei 2005

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 36599 15 december 2014 Beleidsregel van de Inspecteur-Generaal Leefomgeving en Transport, van 20 november 2014, nr. A-0-14-0072.001,

Nadere informatie

Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen

Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen FACTSHEET Thema: Veiligheid, Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen Publicatiedatum: oktober 2010 Bron: Bureau O+S Toelichting Ingevoegd rapport geeft goed weer hoe Amsterdammers

Nadere informatie

K l o k k e n l u i d e r s r e g e l i n g. Stichting Pensioenfonds PostN L

K l o k k e n l u i d e r s r e g e l i n g. Stichting Pensioenfonds PostN L K l o k k e n l u i d e r s r e g e l i n g Stichting Pensioenfonds PostN L Versie december 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Regelgeving 3 3 Samenhang interne regelingen 3 4 Inhoud Klokkenluidersregeling

Nadere informatie

De Grote (kleine) voicemail-poll

De Grote (kleine) voicemail-poll De Grote (kleine) voicemail-poll De Grote (kleine) voicemail-poll Maken mensen tegenwoordig nog gebruik van voicemail? En hoe staat men tegenover het gebruik van voicemails in het zakelijk verkeer? Mensen

Nadere informatie