Romeo en Julia Over de voorstelling

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Romeo en Julia Over de voorstelling"

Transcriptie

1 Lesmap Romeo en Julia Over de voorstelling Julia: Montecchi!! Montecchi!! Die naam, ik spuw op die naam. Mijn enige liefde uit mijn enige haat? Romeo, Romeo, waarom zijt ge Romeo? Ontken uw vader, ontdoe u van uw naam en als ge niet wilt, zeg dan dat ge mij graag ziet voor altijd en ik ben niet langer een Capuletti! Wat doe je als je van iemand houdt die aan de andere kant staat? Is het mogelijk voor twee geliefden om de rauwheid te ontvluchten op zoek naar poëzie, als je opgroeit in een wereld van haat en geweld? Kan het verlangen naar liefde de drang naar de dood overwinnen? Elke generatie heeft recht op haar Romeo en Julia. Regisseur Simon De Vos brengt deze klassieker voor jongeren van nu. Het verhaal van een verboden liefde blijft brandend actueel. In geen enkel werk zijn liefde en dood zo vervlochten met mekaar als in Romeo en Julia. De Vos pelt de lagen van Shakespeares meesterwerk af en komt voor zijn bewerking tot de rauwe kern. 1. Wie is Simon De Vos? Met zijn eigen gezelschap Sermoen maakte Simon De Vos onder meer Blasted (2009), wat geselecteerd werd voor Theater aan Zee 2010 en recentelijk de kindervoorstelling En we stierven nog lang en gelukkig!. In HETPALEIS regisseerde De Vos eerder Caligula (2011) en begeleidt hij regelmatig de workshops van De Stal, waarin hij met jongeren werkt. Met Romeo en Julia bestormt hij voor de eerste keer de Grote zaal met een ploeg jonge, enthousiaste spelers, waaronder vooral acteurs in opleiding vanuit verschillende toneelscholen en net afgestudeerde acteurs. In de bijlage kan u een interview vinden met Simon De Vos (verschenen in de persmap van Romeo en Julia). 1

2 2. Credits Tekst William Shakespeare Bewerking en regie Simon De Vos Spel Pieter-Jan De Wyngaert, Bert Dobbelaere, Robbert Vervloet Spel stage Evgenia Brendes, Jonas De Vuyst, Lukas De Wolf, Annemieke Ros, Scarlet Tummers, Andy Van Kerschaver, Oscar Willems Scenografie en lichtontwerp Mark Van Denesse Compositie Jens Bouttery Live muziek Jens Bouttery, Steven Cassiers Kostuumontwerp Barbara De Laere Choreografie Natascha Pire Dramaturgie Jelte Van Roy Geluid Ben Bonner Licht Frank Haesevoets Kleedster/kapster/grime Hilde Mertens Kleedster Veerle Segers Polyvalente techniek Marco Santy Polyvalente techniek tot aan première Barbara De Wit Decoruitvoering Fati Ben Azouz, Koen Corbet, Barbara De Wit, Tom De Roy, Danny Havermans, Erik Moonen, Patrick Romain, Marco Santy, Vicente Simon Y Araixa, Luk Willekens, vzw Kopspel Toneelmeester Vicente Simon y Araixa Projectleiding Erik Moonen en alle andere medewerkers van HETPALEIS MET DANK AAN 3. Wist je dat een kleine inleiding over Shakespeare Wist je dat: - William al enkele jaren dood is? - Hij waarschijnlijk op 23 april 1564 geboren werd en op 26 april 1616 stierf? - Hij dus 52 jaar werd? - Zijn achternaam in die tijd op zowat 80 verschillende manieren geschreven werd, zoals Shakspere, Shagspeare, Shaxpere, Shackspeare? - Hij zijn naam nooit zelf heeft geschreven zoals wij hem nu schrijven? - Zijn vader een handschoenmaker was? - Dit beroep de dag van vandaag niet meer zo populair is? - Hij daar toen wel veel geld mee verdiende? - Hij daarom drie huizen had? - William acht broers en zussen had? - Zijn vrouw Anne Hathaway heette? - Zij ouder was dan William? - Zij zwanger was van William en ze daarom moesten trouwen? - Hij haar in zijn testament zijn tweede beste bed naliet? - Hij drie kinderen kreeg? - Hij in 1598 een heel chique huis kocht? - Hij toen een enorm landgoed verpachtte dat hij liet bewerken en bewonen door zijn personeel? - Hij dus eigenlijk gewoon een echte zakenman was? - Er in zijn tijd vier theaters aan de oever van de Thames stonden? - Dit The Rose, The Swan, The Hope en The Globe waren? - Hij van deze laatste in 1599 voor 1/10de eigenaar werd? - Dit heel uniek was? - The Globe op deze manier het eerste theater werd dat eigendom was van de spelers? 2

3 - Er in zijn tijd twee theatergezelschappen heel populair waren? - Dit The Admiral s Men en The Lord Chamberlain s Men waren? - William deel uitmaakte van het laatste gezelschap? - Copyright in 1590 niet bestond? - Alle rollen in die tijd werden gespeeld door mannen? - De mannen dus ook de vrouwenrollen speelden? - Er altijd overdag in openlucht gespeeld moest worden? - Dit kwam omdat kaarsen zo duur waren en elektriciteit nog niet bestond? - Theater in zijn tijd echt iets voor het volk was? - Je dit merkt omdat de stukken in die tijd heel volks, grappig en wreed waren? - De armen in het theater vooraan recht moesten staan? - De rijken achteraan wel een zitje hadden? - Romeo en Julia helemaal niet zo zwaarmoedig is als Williams andere tragedies? - Het bovennatuurlijke in zijn andere tragedies vaak de gebeurtenissen bepaalt? - Dit in Romeo en Julia niet het geval is? 4. Personages In Shakespeares theaterstukken komen altijd erg veel personages voor. In Romeo en Julia is dit ook zo. Wat zeker niet vergeten mag worden, is dat de families van Romeo en Julia (respectievelijk de Montecchi s en de Capuletti s) elkaars vijanden zijn. Ze koesteren een diepgewortelde haat voor elkaar en zijn er niet vies van elkaar uit te moorden in naam van de familie. Wie zijn de personages in Romeo en Julia van HETPALEIS? Het kamp van de Montecchi s: Romeo Montecchi (Lukas De Wolf). Romeo is, in tegenstelling tot de rest van de familie, niet gewelddadig of haatdragend. Hij heeft een totaal ander karakter dan zijn vader. Hij vecht met woorden, niet met wapens en hij volgt zijn hart. Vader Montecchi (Andy Van Kerschaver). Vader Montecchi is de pater familias van de familie Montecchi. Hij draagt de familie-eer hoog in het vaandel! Benvolio (Oscar Willems). Benvolio is een goede vriend en neef van Romeo. Hij was vroeger heel gewelddadig, maar is daar van afgestapt. Hij heeft het geweld ingeruild voor bemiddeling. Mercutio (Pieter-Jan De Wyngaert). Mercutio is de neef van de vorst en een goede vriend van Romeo. Hij is extravert en uitdagend maar heeft een goed hart. 3

4 Het kamp van de Capulleti s: Julia Capuletti (Evgenia Brendes). Ze weet in het begin van het stuk nog niet wat de liefde is, maar ze wordt halsoverkop verliefd op Romeo en vecht er ultiem voor. Ook zij is iemand die radicaal haar hart volgt. Moeder Capuletti (Annemieke Ros). Moeder Capuletti is een harde, zakelijke vrouw. Na de dood van haar man nam ze de rol van mater familias met bravoure op. Ze is jaloers op de jeugdigheid van haar dochter en maakt elke keuze met haar verstand. Donna (Scarlet Tummers). Donna is de beste vriendin van Julia. Ze is vroeger in huis gehaald om voor Julia te zorgen en een grote zus voor haar te zijn. Ze komt uit een lagere klasse en probeert de hogere klasse na te doen. Ze is zeer beïnvloedbaar. Tebaldo (Robbert Vervloet). Tebaldo is een krijger, de waakhond van moeder Capuletti. Hij is niet goed met woorden maar traint zichzelf te pletter ter compensatie. Paris (Jonas De Vuyst). Paris is een loyale krijgssoldaat en familie van de vorst. Hij ziet zichzelf als een opvolger van moeder Capuletti. Hij is verliefd op Julia, maar evengoed op haar familienaam. De mediators (een mediator is een persoon die geen kant kiest, hij bemiddelt tussen de verschillende partijen): Lorenzo (Bert Dobbelaere). Lorenzo is de priester, maar hij gedraagt zich meer als een soort filosoof en een intermediair. Hij heeft het geweld afgewezen, is een vertrouwenspersoon van iedereen en een spirituele vader voor Romeo. De Vorst (Bert Dobbelaere). De Vorst is de wet, de politieke leider. In de oorspronkelijke tekst van Romeo en Julia komen meer personages voor dan in de Romeo en Julia van HETPALEIS. Simon De Vos heeft ervoor gekozen om enkel de essentie en het herkenbare te behouden. In de oorspronkelijke tekst komen de vader en de moeder van Romeo en Julia voor. In het stuk van HETPALEIS niet. Er is gekozen voor 1 ouderfiguur: een vader voor Romeo en een moeder voor Julia. Deze twee personages zijn het meest interessant voor de bewerking. Het maakt het verhaal extra tragisch als een vader zijn zoon niet begrijpt en een moeder haar dochter uithuwelijkt. Donna is in het oorspronkelijke verhaal de voedster, iets wat in de 16 de eeuw wel voorkwam, maar vandaag natuurlijk helemaal niet. Donna is in het stuk van HETPALEIS een heel goede vriendin van Julia. De nevenpersonages zijn weggelaten om tot de kern van het stuk te komen. 5. Thema s Kruip mee in het hoofd van de makers. Welke thema s zijn belangrijk in de Romeo en Julia van HETPALEIS. Waar hebben de makers hun inspiratie gehaald? Hoe hebben zij de actualiteit in het stuk verwerkt? Met een schets van de twee belangrijke thema s nemen we u mee achter de schermen van Romeo en Julia. De leerlingen kunnen ook nog zelf voorbeelden uit de actualiteit toepassen op de thema s. 4

5 5.1 Haat en geweld Zolang de Capuletti onze staat niet erkennen, onze identiteit en ons volk verloochenen, zolang spuwen wij op dat woord en spuwen wij op de Capuletti. Haat is jammer genoeg iets van alle tijden. In Romeo en Julia staan de Capuletti s en de Montecchi s lijnrecht tegenover elkaar. Maar ook nu zien we deze haat nog elke dag in de actualiteit verschijnen. Israël en Palestina (zie bijlage), Assad (http://nl.wikipedia.org/wiki/bashar_al-assad) en de Moslimbroederschap (http://www.deredactie.be/cm/ vrtnieuws/buitenland/egypte/130613_ag_moslimbroeders), de Hutu s en de Tutsi s (http://nl.wikipedia.org/wiki/tutsi) zijn maar enkele van de talrijke voorbeelden. In de naam van Montecchi! In de naam van Capuletti! In naam van de familie, van vaders, moeders, dochters en zonen. In naam van de eerstgeborene. In naam van eer en vrijheid. In naam van trouw. In naam van liefde. In naam van schoonheid. In naam van macht. In naam van vriendschap. In naam van vrede. In naam van de natuur. In naam van blauwe lucht. In naam van t groene mos, van gekleurde bloemen en van wilde waters. In naam van koraalriffen, zee-egels en fucking dolfijnen, van stranden, continenten, bronnen en meren, van vijvers, moerasland, bergen en valleien. Valt moorden te begrijpen als het gebeurt in de naam van iets waar je volledig in gelooft, waar je zelf je leven voor zou geven? Of is geloven in iets vrij en persoonlijk, zodat een moord nooit goed te praten valt, zelfs in de naam van? In zijn bewerking drijft Simon De Vos het goedpraten van moord in de naam van tot het uiterste. In naam van plichtsbesef en waardigheid (http://www.standaard.be/cnt/ dmf _ ) voegde een Italiaanse priester zich bij de revolutie in Syrië, in naam van de familie-eer (http://www.hln.be/hln/nl/960/buitenland/article/ detail/964971/2009/08/11/oom-doodt-verkracht-nichtje-omfamilie-eer-te-zuiveren.dhtml) doodt een oom zijn nichtje nadat zij verkracht is en zo zijn nog tal van voorbeelden te vinden. Ik maak hem af, ik snij zijn keel door, ik eet zijn lever op, ik ruk zijn hart uit zijn lijf. Dood aan die fucking Montecchi! In het heetst van de strijd, komen schokkende waarheden en beelden in de media (http://www.demorgen.be/dm/nl/9616/onrust-in-het-midden- Oosten/article/detail/ /2013/05/14/Syrische-rebelrukt-hart-soldaat-uit-en-eet-het-op.dhtml). Ik hou van het grotere geheel rondom de twee hoofpersonages en hun familie, van de samenleving als politiek systeem. De twee families Montecchi en Capuletti staan tegenover elkaar als twee volkeren, met tussen hen een conflict dat zo groot is, maar ook zo diepgeworteld, dat de echte reden van het conflict niet meer zichtbaar is. Hun naam is het enige dat hen anders maakt, maar verder strijden zij met dezelfde argumenten en vuren zij dezelfde verwijten op elkaar af. Tussen hen in staat de vorst, die bemiddelt, kalmeert en een vonnis velt, zoals de VN dat doet in conflictsituaties. De vorst als de VN en de twee families als twee volkeren in conflict, zoals bijvoorbeeld Israël en Palestina, dat is een grote inspiratiebron geweest. De VN stemt aan de lopende band resoluties, zodat je je kan afvragen wat de waarde daarvan is of in hoeverre ze nageleefd worden. De vorst spreekt verschillende resoluties uit maar het lijken loze woorden te zijn. Een resolutie blijkt slechts een pleister op een te diepe wonde. (Simon De Vos, persmap) WIJ willen vrede, maar zolang Capuletti gebrand zijn op het uitroeien van onze naam, zullen wij ons laven aan onze haat om dat geslacht te vernietigen. Wij. Zij. Wij zijn tegen zij. Want zij zijn anders dan wij. Waarom zijn zij anders? Wie zijn wij? En wie zijn zij? Waarom zijn zij de vijand? Wat maakt van iemand een vijand? Simon De Vos kiest ervoor de twee families erg op elkaar te laten lijken om geen expliciet onderscheid tussen de twee groepen te maken. Want dat is de ergste haat, die zit zo diep dat ze niet meer te duiden valt. Kijk naar het artikel over Karim Ben Khelifa (zie bijlage). Zij willen allemaal hetzelfde: vrede. 5

6 5.2 verboden liefde Hoe zijt ge hier gekomen? Over de hoge muren? Als mijn familie u hier vindt, zijt ge een lijk. Ge weet toch wie ik ben? Een hoopje stenen houdt mijn liefde niet tegen, laat staan een naam. Ik vrees uw familie niet, Julia. Ge wordt vermoord als ze u ontdekken. Uw ogen zijn gevaarlijker dan hun messen. Eén lach van u maakt mij onsterfelijk. Liefde is gelukkig iets dat de tand des tijds goed heeft doorstaan. Nog steeds verzetten geliefden hemel en aarde om bij elkaar te kunnen zijn. Helaas niet altijd met goedkeuring van hun familie en hun achterban. Eerste echte liefde is extreem en overweldigend. In die jeugdige context snap ik hoe je op dat moment rigoureus voor elkaar kiest, wat de omgeving er ook van vindt. Het feit dat die liefde in Romeo en Julia verboden wordt door die omgeving, is helaas ook vandaag de dag niet ver te zoeken. Denk maar aan die twee jongeren (http://www.standaard.be/cnt/dmf _ ) die in de gevangenis zijn beland omdat ze elkaar op straat kusten en een foto van hun kus op facebook postten. Als reactie hierop werd de netwerksite nog dagen erna bedolven onder de foto s van kussende koppels. Het signaal dat jonge mensen radicaal durven tonen dat ze kiezen voor elkaar, voor de liefde, los van wat de omgeving hen oplegt, is gigantisch krachtig. Het recht op liefde zou moeten opgenomen worden in de rechten van de mens. (Simon De Vos, persmap) Kleed je op, bereid je voor, sta je morgen niet paraat, dan ben je mijn dochter niet meer. Graas dan waar je wil, maar niet onder mijn dak! Julia wordt uitgehuwelijkt door haar moeder. Omdat Paris rijk is en veel aanzien geniet. En omdat Julia moet luisteren. Zo hoort het. Kinderen moeten luisteren naar hun ouders. Of niet? Uiteindelijk volgt Julia radicaal haar hart, volgt ze haar grote liefde Romeo. Maar is dit wel zo simpel? Is het zo simpel om je eigen keuzes te maken? Romeo en Julia zijn rebellen omdat ze in een wereld van haat en geweld resoluut kiezen voor de liefde. Ook vandaag nog zijn er geliefden die omwille van hun achtergrond, niet met elkaar mogen samenzijn, niet mogen trouwen. Toch is de liefde gelukkig soms heel sterk, zo bewijzen de Love Commandos, een Indische organisatie die geliefden uit verschillende kasten bij elkaar brengt. Zij vechten (zo zeggen ze zelf) voor de Romeo s en Julia s van India (zie bijlage Love Commandos). Opdrachten ter voorbereiding van het theaterbezoek 1. Shakespeare versus Simon De Vos Bij de volgende opdracht dienen de leerlingen informatie op te zoeken op internet. Indien dit niet mogelijk is, kan u in de bijlage een tekst vinden over Shakespeare waar ze informatie uit kunnen halen. Het is niet de bedoeling dat de volledige tekst in de diepte wordt gelezen. De klas wordt onderverdeeld in twee groepen: de ene groep werkt rond Shakespeare, de andere groep werkt rond Simon De Vos. Informatie over Simon De Vos kan je al vinden op de website van HETPALEIS en in het gesprek met Simon De Vos in de persmap. Vooraan in de lesmap kan u een wist-je-datjeslijst over Shakespeare vinden. Deze lijst kunnen de leerlingen gebruiken als startpunt van hun zoektocht naar meer informatie over Shakespeare. De leerlingen krijgen de opdracht om in de huid van een journalist te kruipen, die Shakespeare mag interviewen. Wat zouden ze hem vragen? Met de gevonden informatie, formuleren ze antwoorden op hun vragen. Simon De Vos heeft Romeo en Julia naar zijn hand gezet. In de inleiding stond al een beetje informatie over Simon De Vos, maar de leerlingen dienen zelf nog meer informatie op te zoeken. De leerlingen kruipen in de huid van een journalist die Simon De Vos mag interviewen. Op basis van de opgezochte informatie, kunnen ze de vragen beantwoorden. Als de leerlingen klaar zijn, kunnen ze hun interviews aan elkaar voorstellen in de klas. Hebben de leerlingen leuke, originele, interessante of grappige interviews geschreven? Stuur ze dan door naar en misschien leest Simon De Vos wel het interview van jouw leerlingen. 6

7 2. Een schrijfopdracht: kruip in de pen van Simon De Vos Nu de leerlingen al iets meer over Simon De Vos weten, mogen ze in zijn pen kruipen. Per groepje of per twee krijgen ze een scène (zie scènes in de bijlage) uit de originele (vertaalde) theatertekst van Romeo en Julia.Ze mogen deze bewerken naar het heden. Ze dienen na te denken over de vraag: hoe zou Simon De Vos dit nu doen?. Hebben de leerlingen zelf nog geniale en verfrissende ideeën? Dan mogen ze de scènes ook aanpassen naar hoe zij het zélf zouden doen. Tip: Simon De Vos heeft elke scène gestript tot alleen de essentie overbleef. 3. Een twitterconversatie De leerlingen kunnen een twitterconversatie opstellen rond de thema s die in de Romeo en Julia van HETPALEIS aan bod komen of rond de scènes uit opdracht B2. Om een twitterconversatie op te stellen rond de thema s (haat en verboden liefde), dienen de leerlingen informatie op te zoeken op internet of in kranten en tijdschriften. Dit kan op voorhand thuis gebeuren of in een computerlokaal/ bibliotheek/ mediatheek. In Romeo en Julia zijn haat en verboden liefde belangrijke thema s. De Capuletti s en de Montecchi s haten elkaar uit de grond van hun hart. Zijn er in onze tijd ook nog groepen die elkaar zo hard haten? Die alles zouden doen voor de eer/ de naam van hun familie/ groep? Of is er in de actualiteit nog iets terug te vinden over verboden liefde? De leerlingen krijgen de opdracht om te kijken naar het journaal, te zoeken in kranten en tijdschriften, kortom in de media (of in de geschiedenis) te duiken en te zoeken naar dit soort situaties. Als ze dit gevonden hebben, dienen ze een twitterconversatie op te stellen waarin beide groepen aan het woord komen. Het is niet de bedoeling dat ze enkel oppervlakkige argumenten opschrijven, maar dat ze op zoek gaan naar waar de groepen écht voor staan. In een twitterbericht mogen maar 140 tekens worden gebruikt. Voorbeeld: Abraham jij krijgt het beloofde land #gelukzak God_jodendom bedankt #hetisvooraltijdvandejoden Joodse_volk Israël is nu van ons, jullie moeten onze goden vereren! #Jupiteraandetop Romeinen dit komt tot een conflict #er_is_maar_één_god Joodse_volk er is een nieuwe godsdienst, hoezee #Jezusboven Joodse_volk er is een nieuwe godsdienst, hoezee #Allahboven Islam dit is niet leuk #Jodendom_eerste_godsdienst Palestina wij komen terug #Israël_terug_van_ons #zionisme Joodse_volk wij vechten terug #vicieuzecirkel Wat vinden de leerlingen van zo n discussie op twitter? Kan je een goed onderbouwde discussie voeren in berichten van 140 tekens? Wat vinden de leerlingen ervan wanneer politici dit doen? Een voorbeeld van een échte twitterruzie is te vinden in de bijlage. Werkt u liever rond de scènes uit Romeo en Julia? Laat de leerlingen duiken in de scènes uit opdracht B2. De leerlingen kunnen ervoor kiezen om de originele versie of hun eigen bewerkte versie te gebruiken om een twitterconversatie op te stellen. Voorbeeld: Romeo_Montecchi Waarom zijn er lippen? #verliefd Romeo_Montecchi om geheimen te vertellen #nogverliefder geretweet laat ons dan geheimen vertellen ;) #ikkannietwachten Eén vinger naar Julia en ge zijt hem kwijt Weg van hier, dit is gevaarlijk #doodsvijanden 7

8 Kijk- en literatuurtips Shakespeare Marcia Williams Marcia Williams herschrijft (en maakt hierbij heel leuke illustraties) van de grote literaire klassiekers uit haar jeugdjaren: Griekse mythologie maar ook Shakespeare. Zo brengt ze deze verhalen tot leven, op kindermaat. Maar de verhalen zijn interessant voor iedereen, die niet of net wel bekend is met de klassiekers. In de les Engels kunnen de leerlingen scènes uit Marcia Williams bewerking van Romeo en Julia vertalen naar het Nederlands. Link naar het verhaal: en co.uk/wp-content/uploads/2012/06/img_6423.jpg Film Romeo+Juliet Een heel interessante film om te kijken is Romeo+Juliet (1996) van Baz Luhrmann. In deze film maakt Baz Luhrmann een moderne bewerking van Romeo en Julia. Zo zijn er in deze film geen zwaarden meer te vinden, deze worden vervangen door pistolen en de achtervolgingen gebeuren met de auto. De dichterlijke taal van Shakespeare werd wel behouden. Het verhaal speelt zich af in het fictieve Verona Beach. Simon De Vos baseerde zich voor zijn bewerking van Romeo en Julia ook op deze film. De trailer van de film kan u hier (http://www.youtube. com/watch?v=5zqxob2tjio) vinden. Zeer recent is er een nieuwe film van Romeo en Julia verschenen, door regisseur Carlo Carlei. Een trailer van de film kan u hier (http://www.youtube. com/watch?v=jtgwnha1wiq) vinden. Documentaire In search of Shakespeare Wanneer u echt alles over te weten wil komen over Shakespeare, kijk dan zeker naar In search of Shakespeare. In In search of Shakespeare gaat Michael Wood op zoek naar de Engelse locaties die belangrijk waren voor Shakespeare s werk en leven. Theater Romeo and Juliet on Broadway Dit jaar speelt Romeo en Julia ook op Broadway in New York. Hier spelen Orlando Bloom en Condola Rashad in mee. Een trailer van de voorstelling kan je hier (http://romeoandjulietbroadway.com/videos/) bekijken. Thematiek Fictie Khaled Hosseini De Vliegeraar en Duizend Schitterende Zonnen De Vliegeraar vertelt het verhaal van Amir en Hassan, twee vrienden die opgroeien in Kabul, Afghanistan. Hassans vader werkt voor Amirs vader, ze behoren dus tot andere klassen. Bij een jaarlijkse vliegerwedstrijd in Kabul is Amir de vliegeraar en is Hassan zijn hulpje. Er gebeurt iets vreselijks met Hassan, en Amir verraadt zijn vriend. Na de inval van Rusland in Afghanistan vluchten Amir en zijn vader naar de Verenigde Staten, waar Amir een nieuw bestaan opbouwt. Hij kan Hassan echter niet vergeten In Duizend Schitterende Zonnen, maken we kennis met Mariam, die op haar vijftiende wordt uitgehuwelijkt aan Rasheed, een veel oudere man. Jaren later redt Rasheed Leila uit het puin van een raketaanval. Hij neemt Leila in huis in de hoop dat zij hem een zoon kan schenken. Na een tijd van jaloezie en achterdocht, groeien beide vrouwen naar elkaar toe. Fictie Nadeem Aslam De tuin van de blinde In de maanden na 9/11 besluiten de Pakistaanse pleegbroers Jeo en Mikal naar Afghanistan te trekken om de gewonden van de war on terror te helpen. Al snel sterft Jeo. Mikal overleeft het bloedbad maar verkeert in de onwetendheid over de dood van zijn broer. In De tuin van de blinde beschrijft Nadeem Aslam ook het verhaal van Jeo s vader en zijn worsteling over hoe ver je kan gaan in de naam van de Islam. Over hoe mensen zich laten leiden door een geïndoctrineerde haat. 8

9 Documentaire Promises Promises (2001) is een documentaire over het Israël- Palestina conflict vanuit het perspectief van Israëlische en Palestijnse kinderen. In de documentaire maken we kennis met 7 kinderen, die allemaal in de buurt van Jeruzalem wonen. Hoewel ze vaak maar 20 minuten van elkaar verwijderd wonen, leven ze in totaal verschillende werelden. De trailer naar de documentaire kan u hier (http://www.youtube.com/watch?v=9ryzl0ce5fc) vinden. Film Waltz with Bashir We may forget the past, but the past won t forget us. Waltz with Bashir is een animatiefilm over de Israëlische invasie van Libanon in De film start met een gesprek tussen de regisseur en een oude oorlogvriend, die vertelt dat over een terugkerende nachtmerrie waarin hij op de hielen wordt gezeten door zesentwintig bloeddorstige honden. Evenveel als hij er heeft neergeschoten tijdens de Libanese oorlog van Wat je verdringt, komt in je nachtmerries terug. De trailer naar de film kan u hier (http://www.youtube. com/watch?gl=nl&hl=nl&v=ylzo9vbeppg) vinden. Documentaire (achtergrondinformatie) Dockland: de revolutieroute Rudi Vranckx In Dockland: de revolutieroute gaat Rudi Vranckx op zoek naar hoe het is als je leven overhoop wordt gehaald door een opstand. Hij bekijkt de Arabische lente door de ogen van de mensen die hem meemaken. De revolutieroute kan u herbekijken op de website van Canvas (http://www.canvas.be/programmas/dockland%3a-de-revolutieroute/server1-7bfd5690%3a13b664db193%3a-7f8d). Informatiewebsite over Israël-Palestina Op deze (link naar website kan je erg veel objectieve informatie vinden over het conflict Israël-Palestina. Bijlagen 1. Interview Simon De Vos (verschenen in de persmap over Romeo en Julia) het recht op liefde moet worden opgenomen in de rechten van de mens! Barbara Wyckmans (directeur HETPALEIS) stelde voor om aan de slag te gaan met Romeo en Julia. Wat was jouw reactie hierop? Ja, graag! Anders dan bij Caligula (HETPALEIS, 2010), waar ik vooral gevallen was voor de taal van Camus, word ik bij Romeo en Julia aangetrokken door de thematiek. Zonder afbreuk te doen aan de mooie manier waarop dit geschreven is, vind ik bij Shakespeare iets te veel flauwe spielerei terug. Maar de thematiek, en hoe clichématig het ook klinkt de tijdloosheid van het verhaal, vind ik echt prachtig. Door intensief te werken met het stuk, door er echt in te duiken, merk ik pas hoe heftig en hoe waardevol die thematiek is. Welke thematiek sprak jou aan in Romeo en Julia? Ik hou van het grotere geheel rondom de twee hoofpersonages en hun familie, van de samenleving als politiek systeem. De twee families Montecchi en Capuletti staan tegenover elkaar als twee volkeren, met tussen hen een conflict dat zo groot is, maar ook zo diepgeworteld, dat de echte reden van het conflict niet meer zichtbaar is. Hun naam is het enige dat hen anders maakt, maar verder strijden zij met dezelfde argumenten en vuren zij dezelfde verwijten op elkaar af. Tussen hen in staat de vorst, die bemiddelt, kalmeert en een vonnis velt, zoals de VN dat doet in conflictsituaties. De vorst als de VN en de twee families als twee volkeren in conflict, zoals bijvoorbeeld Israël en Palestina, dat is een grote inspiratiebron geweest. De VN stemt aan de lopende band resoluties, zodat je je kan afvragen wat de waarde daarvan is of in hoeverre ze nageleefd worden. De vorst spreekt verschillende resoluties uit maar het lijken loze woorden te zijn. Een resolutie blijkt slechts een pleister op een te diepe wonde. Daarnaast spreekt ook het persoonlijke verhaal van Romeo en Julia mij aan, meer bepaald de radicaliteit van de liefde van jongeren, waar je als volwassene vol nostalgie naar terugkijkt. Eerste echte liefde is extreem en overweldigend. In die jeugdige context snap ik hoe je op dat moment rigoureus voor elkaar kiest, wat de omgeving er ook van vindt. Het feit dat die liefde in Romeo en Julia verboden wordt door die omgeving, is helaas ook vandaag de dag niet ver te zoeken. Denk maar aan die twee jongeren 9

10 die in de gevangenis zijn beland omdat ze elkaar op straat kusten en een foto van hun kus op facebook postten. Als reactie hierop werd de netwerksite nog dagen erna bedolven onder de foto s van kussende koppels. Het signaal dat jonge mensen radicaal durven tonen dat ze kiezen voor elkaar, voor de liefde, los van wat de omgeving hen oplegt, is gigantisch krachtig. Het recht op liefde zou moeten opgenomen worden in de rechten van de mens. De voorbeelden en inspiratiebronnen die je aanhaalt, zijn gebeurtenissen van nu. In hoeverre actualiseer je Shakespeares Romeo en Julia? De thematiek van Romeo en Julia is tijdloos. Ik wou de tekst en de dramaturgie niet naar een specifieke context brengen, maar wel herkenbaar voor jongeren van nu én speelbaar voor de jonge acteurs op het podium. Een personage zoals de voedster heb ik in die zin gemoderniseerd door haar jonger te maken. Zij is bij ons Donna en ze is meer een vriendin voor Julia dan haar opvoedster. Ik focus in mijn bewerking op de essentie van het verhaal. Nevenpersonages zijn gesneuveld en het louter informatieve van de originele tekst laat ik achterwege, zodat de dynamiek van het geheel krachtiger wordt. We willen iets vertellen wat de jongeren in de zaal direct aanspreekt. Rebellie tegen de omgeving en in de eerste plaats tegen de ouders zal niemand in de zaal vreemd zijn. Romeo en Julia gaat over rebellie, alleen wordt hier niet gerebelleerd met geweld maar met liefde. Romeo en Julia vechten door juist niet te vechten, maar door graag te zien. De thematiek spreekt jongeren aan, maar wat doe je met de taal van Shakespeare? Ik heb de plot en de grote verhaallijnen gehandhaafd. De scènes zijn uitgepuurd tot de essentie en de aanleidingen zijn eruit verwijderd. Je valt nu vaak midden in een scène binnen, zodat de dynamiek overeind blijft. Vooral naar het einde van het verhaal toe is er veel weggevallen. De poëzie heb ik wel proberen te behouden. Er zijn zulke mooie tekstfragmenten in het originele stuk dat ik het zonde vind om er niets mee te doen. Dat was voor de acteurs best een moeilijke oefening. Zij moeten die poëtische taal wel op een natuurlijke en hedendaagse manier uit hun strot krijgen. Inspirerend hiervoor was Baz Luhrmanns Romeo+Juliet. Niet alleen zal de zaal gevuld zijn met overwegend jongeren, er staan ook nog jonge acteurs op het podium. Hoe ben je bij hen uitgekomen? Drie van de tien acteurs zijn reeds afgestudeerd, al is dit nog recent. De anderen studeren nog en zijn via audities bij de productie gekomen. Er is een mooie mix met studenten van de toneelscholen uit Antwerpen, Brussel, Gent en Leuven. Het is geweldig om met deze groep te werken. Ze zijn ambitieus en gretig en onze neuzen staan in één richting. Het is wel een hele uitdaging, niet? Zowel jij als de acteurs bespelen voor de eerste keer de grote zaal. Ja, dat is heel spannend, maar ik verlang er wel naar. Ik heb veel goesting om die zaal te ontheiligen, om ze in te palmen. Het stuk leent er zich ook toe om het in al zijn grootsheid en zijn monumentaliteit te spelen. Op het podium zitten ook twee muzikanten, wie zijn zij? Ik wist al snel dat ik met twee drummers wilde werken voor deze productie. Jens Bouttery ken ik nog vanuit mijn jeugdjaren en toen wij elkaar opnieuw tegenkwamen, heb ik hem meteen gevraagd om mee te doen. Hij maakt regelmatig de muziek voor Wunderbaum en ik hou van zijn muziekstijl. Via Jens heb ik Steven Cassiers leren kennen, de drummer van onder meer Dez Mona. Hoe vertaal je geweld op scène? Wij vechten met woorden, met enscenering en met beweging. Daarvoor heb ik hulp van de choreografe Natascha Pire die een specifieke bewegingstaal heeft aangeleerd aan de acteurs. Ook de muziek stuwt het geweld voort. Het geweld is constant aanwezig, als een smeulend haardvuur. Romeo en Julia wordt momenteel veel gespeeld. Er wordt gewerkt met de tegenstellingen tussen de Nederlanders en de Belgen, de blanken en de zwarten, de Walen tegen de Vlamingen. Jij maakt niet zo n duidelijke. Wat wil je daarmee vertellen? Het gaat in onze voorstelling meer over één samenleving. Er vallen doden in Romeo en Julia, er wordt gemoord in naam van de (familie)eer. Ik kon hier niet aan voorbij gaan en wou de terreur van wat er in het stuk gebeurt, begrijpen. We hebben ons hiervoor onder meer laten inspireren door een reportage van vorig jaar uit De Standaard over een fotoproject van de Belgisch-Tunesische fotograaf Karim Ben Khelifa, Portretten van vijanden. Hij plaatste in zijn tentoonstelling portretten van twee vijanden tegenover elkaar en vroeg iedereen dezelfde vragen over vrede en vijandschap. Het kwam er op neer dat zij allen voor hetzelfde vochten. Zij willen allemaal dezelfde fundamentele basisrechten: vrijheid, onderwijs, vrede In feite zijn hun idealen en hun verwijten inwisselbaar. Het fotoproject toonde ook hoe ingebakken geweld in sommige samenlevingen zit. Dat besef was zeer aangrijpend en vormde de basis voor de bewerking. In deze Romeo en Julia verwijten de twee kampen elkaar ook hetzelfde en zit het geweld 10

11 diepgeworteld in hun maatschappij. We hebben samen hard gezocht naar hoe het kan dat een samenleving zo ontwricht geraakt en hoe mensen door het geweld alleen komen te staan. Elk personage is opgegroeid in dit geweld en de acteurs zijn op zoek gegaan naar hoe een personage daar uitkomt. En dat kan alleen maar fucked up zijn. Shakespeare laat de Montecchi en de Capuletti na de dood van hun kinderen een hand schudden en vrede sluiten. Als de haat in jouw bewerking zo diep zit, kan je dan na hun dood gewoon de hand schudden? Dat is moeilijker. Het kan bijna niet anders dan dat het geweld blijft doorgaan dus kan er ook geen oplossing komen in onze voorstelling. Het blijft me intrigeren hoe geweld ingebakken zit in de samenleving en hoe het de samenleving ook voor een deel structureert. Dat is gevaarlijk en ik vraag me af of het iets inherents is aan mensen, of we het bijna nodig hebben in de samenleving. Zou je zelf kunnen sterven voor de liefde zoals Romeo en Julia? Romeo en Julia kiezen zo radicaal voor hun liefde, dat het uiteindelijk hun ondergang wordt. Hun keuze hiervoor is heel bewust gemaakt, omdat het niet anders kan. Binnen die gewelddadige context, snap ik dit zeker. Maar hoe erg het ook is, het is troostrijk. Zou je kunnen sterven voor je idealen? Sterven voor de liefde van je leven, dat is tastbaar en kan ik ergens begrijpen. Sterven voor iets abstracts, dat kan ik moeilijker vatten. 2. Samenvatting van het conflict Israël-Palestina Gebaseerd op de Vrije Encyclopedie van het Conflict Israël-Palestina (www.vecip.com) Vrede binnen handbereik als beide partijen maar willen? Splinternieuw volk tegen oeroud broedervolk? Zijn de Palestijnen de dupe van de schandelijke behandeling die Joden eeuwenlang in Europa hebben ondergaan? Is in de Joodse staat geen ruimte voor Arabieren? Aspecten van het conflict op een rijtje. Over het algemeen zien commentatoren het conflict als onoplosbaar en hopeloos. Een minderheid echter, denkt dat beide partijen de uitputting nabij zijn en dat ze binnenkort geen zin meer zullen hebben om te vechten. Waar gaat het conflict over? Op het eerste zicht lijkt het een simpele ruzie om land. De oorspronkelijke Arabische inwoners van Palestina (link naar (land)) willen de Joodse nieuwkomers er niet bij. De geïmmigreerde Joden willen hun Bijbelhistorische land bewonen liefst zonder de Palestijnse Arabieren erbij. Deze voorstelling is echter te eenvoudig, en geeft geen verklaring voor de diepgewortelde wederzijdse haat. De rol van Abraham In het eerste boek van de Bijbel, de Genesis, krijgt Abraham van zijn onzichtbare God de landbelofte. Het beloofde land is ongeveer het stukje land waar het conflict nu om draait. Voor vele mensen is deze landbelofte nog steeds hét argument om de Joden het gebied te gunnen. De rol van de Romeinen Vlak voor het begin van onze jaartelling, bezetten de Romeinen Israël. Op dat moment wonen daar al 1200 jaar Israëlieten (het Joodse volk). Een deel van deze Joden wordt afgevoerd naar andere gebieden en een deel is geassimileerd (d.w.z. in de autochtone bevolking opgegaan). Tussen de in Israël wonende Joden en de Romeinen bestaat er een groot conflict omdat de Joden de Romeinse goden moeten vereren terwijl ze dit niet willen. Hiervoor worden de Joden gestraft. De rol van het christendom Na de dood van de Joodse rabbijn Jezus komt een nieuwe godsdienst op: het christendom. Wanneer keizer Constantijn het christendom toelaat en zijn opvolger het tot staatsgodsdienst benoemt, herhaalt de geschiedenis zich. De Joden willen ook voor de Christenen niet buigen en worden hiervoor geconfronteerd met discriminatie, vervolging en moord. De rol van de islam In de zevende en de achtste eeuw krijgt een nieuwe godsdienst vorm: de islam. Ook nu komt er wrevel tussen de nieuwe godsdienst en de Joden. Volgens de politieke islam, mag grond die eenmaal in handen van de islam is geweest, nooit meer uit handen worden gegeven. Met politieke islam of islamisten, wordt vandaag een kleine minderheid in de moslimwereld bedoeld, die geweld en terreur tegen Joden en het Westen voorstaat. De rol van het zionisme De discriminatie van Joden in Europa in de 19 de eeuw, leidde tot het zionisme. Deze beweging wenst dat Joden terugkeren naar hun Bijbelhistorische land. Vanaf de 20 ste eeuw beginnen buitenlandse zionistische organisaties grond in Palestina te kopen. Ze stichten er Joodse nederzettingen. Begin 20 ste eeuw beginnen in Palestina wonende Arabieren zich aan de immigratie van Europese Joden te ergeren. De staat Israël In 1947 komen de Verenigde Naties met een oplossing voor het conflict tussen de Palestijnen en de Joden: ze zullen het gebied verdelen. 11

12 3. Karim Ben Khelifa portetten van vijanden Karim Ben Khelifa Israël-Palestina - voorstel VN 1947 Israël en Palestina - nu De Arabische landen verwerpen het plan. Daarop wordt de staat Israël in mei 1948 gesticht. Dezelfde dag nog vallen Arabische strijders Palestina binnen. De Joden winnen de oorlog. Israël toont ook in de daaropvolgende oorlogen nog haar overmacht. Sinds 1950 hebben alle Joden recht op terugkeer naar Israël. Bij de Palestijnen ontstaat hierdoor onbegrip, omdat er voor hen geen plek is in Israël. Ze beschuldigen Israël van etnische zuivering. Na de oorlog van 1967 bezet Israël de tot dan toe Arabische gebieden, zoals een deel van Jeruzalem, de Gazastrook en de Westbank. Vooral de status van Jeruzalem, de heilige stad van joden, christenen en moslims, lijkt onoplosbaar. De rol van de VN Na oorlogen en conflicten komt de VN met resoluties, die door beide kampen moeten worden nageleefd. Beide partijen lappen de besluiten en aanbevelingen van de VN aan hun laars. Herhaaldelijk zijn en worden overeenkomsten gesloten, even vaak worden ze geschonden. Economie Israël bouwt een sterke, Westerse economie op, terwijl de Palestijnse inwoners van de Gazastrook en de Westbank geen kans zien om dit ook te doen. In 2000 besluit de Israëlische regering om het Palestijnse terreuracties moeilijker te maken. Er wordt een muur gebouwd. Slachtoffers Beide partijen hebben erg veel slachtoffers. Ze houden lijsten bij van slachtoffers, die ze overdrijven en opblazen om op het internationale toneel sympathie op te wekken. De kern van het probleem is zowel het onvermogen als de onwil om samen een vreedzame samenleving op te bouwen. Steeds weer ontstaat er hoop in de harten van miljoenen mensen, als het erop lijkt dat partijen tot elkaar gekomen zijn. Steeds weer strandt de zo begeerde vrede op onwil en onmacht van zowel leiders als achterban. In Romeo en Julia vechten twee families een eeuwenoude vete uit. Simon De Vos, de regisseur, gaat voor zijn bewerking tot de kern en zoekt in de actualiteit naar inspiratiebronnen voor de uitwerking van het geweld en de haat. Helaas zijn die voorbeelden niet ver te zoeken. De kranten schrijven elke dag over uitzichtloze conflicten waar haat en geweld ingebakken zitten in de samenleving. De strijd tussen Palestijnen en Israëli s, en de oplossingen in de vorm van resoluties van de Verenigde Naties, zijn voelbaar aanwezig doorheen de voorstelling. Eén van de meest belangrijke documenten dat de doorslag heeft gegeven om Romeo en Julia over zulke diepgewortelde haatgevoelens en uitzichtloze conflictsituaties te laten gaan, was een artikel in De Standaard van 17 en 18 november 2012: Portretten van vijanden. Portretten van vijanden, een fotoproject van de Belgisch-Tunesische fotograaf Karim Ben Khelifa, tracht het menselijke gelaat van de oorlog te tonen, de strijders te ontmoeten en hun stem te laten horen. Dit zijn de mensen die in langdurige, vaak vergeten en onbegrijpelijke conflicten strijden, met hun eigen verhaal en hun motivaties om te vechten. De twee strijdende partijen worden geportretteerd. De strijders blikken open in de camera en onthullen hun persoonlijke gedachten in korte interviews, altijd met dezelfde vragen: Wie is je vijand? Waarom is hij je vijand? Heb je ooit je vijand gedood? Wat betekent geweld voor jou? Wat betekent vrijheid voor jou? Hoe zal je leven er over twintig jaar uitzien? Via deze portretten krijgt de vijand een gezicht. Via het korte interview krijgt dat gezicht ook een inhoud. Het zijn vijanden die elkaar naar het leven staan en toch blijkt uit hun woorden dat ze allemaal hetzelfde willen: vrede. Vechten voor de vrede. Is dit te rechtvaardigen? Is dit te begrijpen? Karim Ben Khelifa, geboren in 1972, is een Belgisch- Tunesische fotojournalist die momenteel in Boston woont en werkt aan de Massachusetts Institute of Technology. Zijn werk is wereldwijd gepubliceerd in kranten magazines zoals Newsweek, The New York Times, Stern, Le Monde 2, Time Magazine Zijn werk werd tentoongesteld in verschillende landen, zoals in 2004 op Visa, het belangrijke, jaarlijkse evenement voor fotojournalistiek in Perpignan. In

13 was hij één van de geselecteerden voor de World Press Foundation Masterclass. Ben Khelifa is twee keer genomineerd voor de award voor oorlogscorrespondentie in Bayeux en hij trok door meer dan 80 landen voor zijn reportages. De tentoonstelling Portretten van vijanden is momenteel te zien in Bayeux-Calvados, Normandië, in het teken van de prix Bayeux, een gerenommeerde prijsuitreiking voor oorlogsfotografen. De tentoonstelling bestaat uit 12 portretten en 6 landschappen, en 3 introducties over 3 conflicten (Israël-Palestina, Kashmir India, Zuid Soedan). Karim Ben Khelifa (http://www.karimbenkhelifa.com/) De tentoonstelling wordt aangekondigd voor de Prix Bayeux op p. 20 van hetvolgende document: Een demo van de tentoonstelling, aangemaakt door Karim Ben Khelifa zelf, is te zien onder de volgende link: Reportages met Karim Ben Khelifa over zijn portretten van vijanden zijn de volgende: 13

14 14

15 4. Love Commandos 15

16 5. Shakespeare William Shakespeare 1 William Shakespeare William Shakespeare Van het Chandos-portret, dat dateert uit de periode , wordt vermoed dat het William Shakespeare uitbeeldt. De National Portrait Gallery waar het te bezichtigen is, is daar zelfs van overtuigd. De maker van het schilderij is onbekend. Algemene informatie Geboren Overleden Land Beroep gedoopt op 26 april 1564 (geboortedatum onbekend), Stratford-upon-Avon 26 april 1616 (OS), Stratford-upon-Avon Verenigd Koninkrijk Dichter, toneelschrijver Werk Jaren actief Genre(s) Stroming Bekende werken ca ca.1613 Komedie, tragedie, koningsdrama, romance, poëzie Engels renaissancetheater o.a. Macbeth, Romeo en Julia, Hamlet, Othello en King Lear Dbnl-profiel [1] Portaal Literatuur Shakespeare Shakespeares handtekening, van zijn testament William Shakespeare (Stratford-upon-Avon, ± 23 april 1564, gedoopt 26 april aldaar, 23 april OS 1616) was een Engels toneelschrijver, dichter en acteur. Shakespeare wordt gezien als de grootste schrijver die Engeland ooit heeft voortgebracht, niet alleen vanwege de kwaliteit van zijn werken, maar ook vanwege zijn enorme invloed op de Engelse taal, waarin nog steeds honderden woorden, uitdrukkingen en citaten aan hem zijn toe te schrijven. Hij schreef 154 sonnetten en een aantal langere gedichten en kan beschouwd worden als de eerste moderne toneelschrijver. Zijn toneelwerk bestaat uit 38 tragedies, historische stukken en komedies over tijdloze, universele thema's die tot op de dag van vandaag gebruikt worden voor theaterbewerkingen, opera's, musicals en films. Een van de beroemdste adaptaties van het Romeo en 16

17 William Shakespeare 2 Julia-verhaal is bijvoorbeeld West Side Story uit 1957, de musical van Leonard Bernstein met de sloppenwijken van New York als decor. Leven William Shakespeare (ook gespeld Shakspere, Shaksper, en Shake-speare, omdat de spelling in de Elizabethaanse periode niet absoluut was) werd geboren in Stratford-upon-Avon in Warwickshire, in april William was de zoon van John Shakespeare, een succesvolle handelaar en wethouder, en van Mary Arden, een dochter uit een adellijke familie. De Shakespeares woonden toen in Henley Street. Bekend is dat William op 26 april werd gedoopt. Omdat het destijds gebruikelijk was om een kind drie dagen na de geboorte te dopen, is Shakespeare waarschijnlijk op zondag 23 april geboren. Het huis in Stratford is bekend als 'de geboorteplaats van Shakespeare,' Shakespeares geboortehuis in Stratford-upon-Avon maar deze status is onzeker. Shakespeares vader was een welvarende handschoenenmaker en verkreeg vele titels tijdens zijn leven, met inbegrip van chamberlain, [2] wethouder, deurwaarder (equivalent van burgemeester), en eerste schepen. Later werd hij vervolgd voor deelname aan de zwarte markt in wol en verloor zijn positie als wethouder. Sommige gegevens wijzen op mogelijke roomse sympathieën aan beide kanten van het gezin - een gevaar onder de strenge anti-katholieke regels van koningin Elizabeth. William Shakespeare studeerde waarschijnlijk aan de Stratford Grammar School in het centrum van Stratford, wat een intensief onderwijs in Latijnse grammatica en het vertalen van auteurs als Cicero en Vergilius inhield. Ook Ovidius, die later Williams meest geliefde auteur zou worden, ontbrak niet op het curriculum. Er wordt verondersteld dat de jonge Shakespeare op deze school zat omdat John Shakespeares positie als wethouder hem in staat stelde zijn kinderen daar gratis onderwijs te laten volgen. Helaas ontbreekt enig bewijs dat William na deze school een andere vorm van formeel onderwijs volgde. Op 28 november 1582 trouwde de 18-jarige William Shakespeare met de 26-jarige Anne Hathaway in Temple Grafton, nabij Stratford. Twee buren van Anne, Fulk Sandalls en John Richardson, stelden zich borg dat er geen belemmeringen voor het huwelijk waren. Er lijkt enige haast geweest te zijn bij het regelen van de ceremonie, want Anne was toen waarschijnlijk drie maanden zwanger. Na het huwelijk geraken we Williams spoor bijster tot hij in de Londense literaire scène opduikt. Op 26 mei 1583 werd Shakespeares eerste kind, Susanna, gedoopt in Stratford. Een zoon, Hamnet, en een dochter, Judith, werden kort daarna op 2 februari 1585 gedoopt. Hamnet overleed in 1596 op elfjarige leeftijd aan een onbekende oorzaak. Sommigen vermoeden dat zijn dood mogelijk de inspiratie vormde voor de tragische Geschiedenis van Hamlet, Prins van Denemarken (ca. 1601). Susanna en Judith zouden respectievelijk zesenzestig en eenenzestig jaar oud worden. Er is uit deze tijd verder weinig over William Shakespeare bekend. Dit verandert vanaf het moment dat hij opduikt in de theaters van Londen. Ongeveer in 1588 arriveerde hij in Londen en het duurde vier jaar voordat hij als acteur en als schrijver succes kreeg. De galerijen in het (gereconstrueerde) Globe Theatre, London, waaraan Shakespeare verbonden was 17

18 William Shakespeare 3 Die late jaren 1580 staan ook bekend als Shakespeares 'lost years' omdat we gewoon niet weten waar hij ergens was en wat hij precies deed nadat hij Stratford voor Londen verliet. Een van de theorieën luidt dat Shakespeare met een van de toneelgezelschappen, dat van Leicester of van Queen's Men, op tour zou zijn meegetrokken. De 17de eeuwse biograaf John Aubrey legde een getuigenis vast van een van de zonen van Shakespeares medespelers, waarin hij 'de plattelands-schoolmeester' werd genoemd. Shakespeares grafmonument op de Holy Trinity Church te Stratford Shakespeare kreeg naamsbekendheid als acteur, schrijver en uiteindelijk als mede-eigenaar van het toneelgezelschap van Richard Burbage dat bekendstond als The Lord Chamberlain's Men, genoemd naar de aristocraat die het sponsorde. Later werd het gezelschap geadopteerd door Jacobus I van Engeland en vanaf die tijd stond het bekend als The King's Men. Uit verschillende documenten uit die tijd blijkt dat Shakespeare een rijk man werd in de jaren dat hij in Londen woonde en werkte. Hij stopte met werken in 1613 en hij overleed op 23 april Hij ligt begraven in de Holy Trinity Church in Stratford-upon-Avon, waar jaarlijks miljoenen bezoekers het gedicht op zijn grafsteen lezen. Over de religie van Shakespeare is altijd veel discussie en onzekerheid geweest. Sommige onderzoekers claimen dat leden uit Shakespeares familie katholieken waren in een tijd dat het praktiseren van het katholicisme bij wet verboden was. Wat wel vaststaat, is dat Shakespeares moeder, Mary Arden, werd opgevoed in een vroom katholiek gezin. Het sterkste argument pro komt misschien van een door zijn vader ondertekende katholieke geloofsbelijdenis, die in 1757 werd gevonden tussen de daksparren van zijn gewezen huis in Henley Street. Het document zelf is echter verloren gegaan en onderzoekers verschillen nu van mening over de authenticiteit. 18

19 William Shakespeare 4 Werken Datering Zie Chronologie van Shakespeares toneelstukken voor het hoofdartikel over dit onderwerp. Noch over de exacte data waarop de werken van Shakespeare zijn geschreven, noch over de chronologische volgorde bestaat zekerheid. Van de afzonderlijke toneelstukken is zelfs niet zeker of ze wel aan één bepaald tijdstip toegeschreven zouden kunnen worden: wellicht is eraan geschreven en herschreven, zodanig dat het ene fragment van een bepaald ogenblik is, terwijl het andere juist een latere toevoeging of verandering betreft. Daardoor is het gebruik van interne aanwijzingen ook maar beperkt mogelijk: een stuk kan een verwijzing bevatten naar een eigentijdse gebeurtenis, en zo kan die verwijzing ruwweg worden gedateerd; maar dat zegt weinig over de rest van hetzelfde toneelspel. Dit heeft veel te maken met de productiewijze van Shakespeares toneelwerk; dit was bedoeld om te worden gespeeld, niet om te worden gelezen. Het waren teksten voor acteurs en via hen voor toeschouwers; niet voor lezers. Publicatie lag dan ook niet voor de hand, en vóór het jaar 1597 is maar een stuk in druk verschenen (Titus Andronicus). Toch is ruwe datering in groepen wel mogelijk. In 1598 publiceerde ene Francis Meres uit Cambridge een soort citatenboek, waarin ook Het "Cobbe-portret", gemaakt rond 1610, dat passages uit Shakespeares werk voorkomen: hij noemt daarbij een Shakespeare zou tonen aantal titels (waaronder het verloren gegane Loves labours wonne). Zo komen we op het spoor van Shakespeares vroegere werk, en door kenmerken te vergelijken, valt vervolgens na te gaan wat er nu ongeveer tot dit vroegere werk behoort. Toen Hemminge en Condell in 1623 hun First Folio van shakespeares werk uitbrachten, was in die verzameling opgetekende stukken weliswaar een zekere groepering aangebracht, maar die kan ook niet werkelijk uitsluitsel brengen; de groepering vormt geen strikte chronologie. Toneelgenres In de First Folio van 1623 werden Shakespeares toneelstukken ingedeeld in blijspelen, treurspelen en historiespelen (in het Engels Comedies, Tragedies and History Plays. Dat is lange tijd traditioneel zo gebleven. In recente wetenschappelijke literatuur over Shakespeare, zoals in de Riverside Shakespeare 2nd edition uit 1997, wordt nog een 4de groep toneelstukken met gemeenschappelijke kenmerken beschreven: die van zijn late "romances". Het waren stukken die Shakespeare later in zijn leven schreef, na zijn grote tragedies. Vier van deze tragedies worden als Shakespeares grootste werk beschouwd: Hamlet, Othello, King Lear en Macbeth. Er worden grote thema's in uitgewerkt, respectievelijk wraak die tot waanzin leidt; jaloezie; zelfbegoocheling en verzoening, en tomeloze ambitie. Verreweg het meest becommentarieerd is Hamlet, wellicht juist door de meerduidigheid die ontstaat door de visies en visioenen van de hoofdpersoon. Het stuk kan, ondanks de suggestie die kan worden gewekt door een zo omvangrijke secundaire literatuur, eenvoudig gezien en gelezen worden als een soort wraaktragedie. De koningsdrama's (de historische stukken) vormen een soort politieke geschiedenis van Engeland, met uiteraard de nadruk op de val en ondergang van koningen. Daarbij worden in feite eigentijdse thema's uit de toenmalige politiek behandeld, die in een historische setting nu eenmaal veiliger te bespreken waren. Voorbeelden van dergelijke 19

20 William Shakespeare 5 kwesties waren: hoever reikt het (goddelijk) recht van een koning, wat is zijn verhouding tot zijn onderdanen, in hoeverre is hij identiek met de staat, in hoeverre valt onrecht te billijken? Taal en techniek Dit houdt niet in dat Shakespeare partij kiest. Het is vaak zijn techniek om krachten tegenover elkaar te plaatsen, en zo blijft een oordeel uit. Veeleer zijn het de menselijke condities en zwakheden die voorop staan, de dilemma's en de druk der omstandigheden. Personages en plot grijpen daardoor ineen, en worden (ook als ze, zoals vaak het geval was, ontleend zijn aan werk van anderen) gedenkwaardig en uniek. Shylock bijvoorbeeld, die geld uitleent, wordt niet afgeschilderd als een boosdoener en woekeraar; in essentie is hij nu juist een geldlener. Koning Lear is een verblind man, die niet voldoende contact had met de realiteit om in te zien dat hij zich niet aan zijn dochters moest uitleveren; maar naast deze tragiek laat hij, zeker in de sterfscène, een ongekende koninklijkheid zien, en zijn laatste monoloog is majesteitelijk. Hamlet is niet zozeer wraaklustig of gek; hij is een gekweld mens. De koningen in de koningsdrama's worden verscheurd door krachten die zij nauwelijks kunnen hanteren, hetzij buiten henzelf, hetzij in hun eigen zwak karakter (Richard II). Vanaf het vroege werk is het taalgebruik bijzonder beeldend: woordspelingen en metaforen leiden tot een opvallend beeldend vers dat grote bedrevenheid in de taal laat zien. Ook de neiging met taal te experimenteren (vooral in het vroege werk), onderscheidt de auteur al dadelijk van zijn tijdgenoten. In het Elizabethaanse toneel was de alleenspraak een veelvoorkomende conventie. Waar Shakespeare die toepast, valt, vooral in het grote werk, de dramatische kracht op die hij zijn monologen (soliloquies) meegeeft, en waardoor die alleenspraken vaak in de herinnering voortleven, en bijna of zelfs geheel tot clichés in de Engelse taal zijn geworden. Bekende citaten zijn "To be or not to be, that is the question" (Te zijn of niet te zijn, dat is de vraag, uit Hamlet); "Tomorrow and tomorrow and tomorrow" (Morgen en morgen en morgen, uit Macbeth), "Aye, but to die, and go we know not where" (Measure for Measure). De verzoening tussen King Lear en zijn dochter Cordelia levert aangrijpende versregels op als het koninklijke "Pray, do not mock me; / I am a very foolish fond old man", dat na enige tijd overgaat in herkenning van zijn dochter, gevolgd door het berouw: "If you have poison for me, I will drink it." Overzicht Tragedies [3] The Tragedy of Titus Andronicus (1593/1594) The Tragedy of Romeo and Juliet (1595/1596) The Tragedy of Julius Caesar (1599) The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark (1600/1601) The Tragedy of Othello, The Moor of Venice (1604) The Tragedy of King Lear (1605) The Tragedy of Macbeth (1606) The Tragedy of Antony and Cleopatra (1606/1607) The Life of Timon of Athens (1607/1608) The Tragedy of Coriolanus (1607/1608) Komedies The Comedy of Errors ( ) The Taming of the Shrew (1593/1594) The Two Gentlemen of Verona (1594) Love's Labour's Lost (1594/1595) A Midsummer Night's Dream (1595/1596) The Merchant of Venice (1596/1597) 20

Lesbrief. Romeo en Julia. Een vertelvoorstelling van Niels Brandaan Cotterink

Lesbrief. Romeo en Julia. Een vertelvoorstelling van Niels Brandaan Cotterink Lesbrief Romeo en Julia Een vertelvoorstelling van Niels Brandaan Cotterink Over de voorstelling De vertelvoorstelling Romeo en Julia is gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van William Shakespeare.

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

Lesmap Wij ook HETGEVOLG WIJ OOK

Lesmap Wij ook HETGEVOLG WIJ OOK WIJ OOK Spel: Jason Van Laere en Marjan De Schutter Tekst & Regie: Stijn Van de Wiel Scenografie: Jan Strobbe Camera, Montage: Dries Segers Dramaturgie: Bram Verschueren 1 7+ Ik ben ik. Jason. Dat is mijn

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

DE WIJZE KONING SALOMO

DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO

Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Vandaag is rood. Pinksteren 2014 Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Dat mooie rood was ooit voor mij Een kleur van passie

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Marcus 1:15 - Een nieuw begin

Marcus 1:15 - Een nieuw begin Marcus 1:15 - Een nieuw begin Opnieuw beginnen, dat zou soms best fijn zijn! De wereld kan ook wel een nieuw begin gebruiken. Maar een nieuw begin komt niet van een nieuw jaar, maar van Jezus. Hij is het

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld In meer dan dertig landen in de wereld is er oorlog. Wereldwijd zijn er dus miljoenen kinderen die een oorlog meemaken. Vraag 1. Kun je drie landen noemen

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Onderduiken Mijn spreekbeurt gaat over mensen die in de tweede wereldoorlog zijn ondergedoken. Mijn werkstuk heb ik gemaakt over Anne Frank. Anne Frank is in de tweede wereld oorlog ook ondergedoken. Vandaar

Nadere informatie

PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED

PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED Bijbel voor Kinderen presenteert PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd

Nadere informatie

My Neighbourhood. Opdrachtenblad. Regie: Rebekah Wingert-Jabi & Julia Bacha Jaar: 2012 Duur: 26 minuten. Movies that Matter Educatie Film opent ogen!

My Neighbourhood. Opdrachtenblad. Regie: Rebekah Wingert-Jabi & Julia Bacha Jaar: 2012 Duur: 26 minuten. Movies that Matter Educatie Film opent ogen! 1 Filmbeschrijving Mohammed El Koerd is een Palestijnse jongen die opgroeit in de wijk Sheikh Jarrah in het hart van Oost-Jeruzalem. Wanneer zijn woonplaats door Israëlische kolonisten wordt bezet, moet

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Jezus en jij. Tekst: Willem de Vink. Illustraties: Arjan Wilschut, Timo Visser en Willem de Vink

Jezus en jij. Tekst: Willem de Vink. Illustraties: Arjan Wilschut, Timo Visser en Willem de Vink Jezus en jij Tekst: Willem de Vink Illustraties: Arjan Wilschut, Timo Visser en Willem de Vink Vooraf Jezus en jij Minidagboek Vink, Willem de ISBN 978-90-8601-101-8 NUR 248, 707 Boekverzorging: Marian

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg ter gelegenheid van in ontvangst nemen boek Klein en groot zijn daar gelijk, 23 november 2009

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg ter gelegenheid van in ontvangst nemen boek Klein en groot zijn daar gelijk, 23 november 2009 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg ter gelegenheid van in ontvangst nemen boek Klein en groot zijn daar gelijk, 23 november 2009 Dames en heren, Een nieuwe stad komt pas tot leven

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 God en je naasten liefhebben LES 3 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 Wat leer

Nadere informatie

DE KNAPPE KONINGIN ESTER

DE KNAPPE KONINGIN ESTER Bijbel voor Kinderen presenteert DE KNAPPE KONINGIN ESTER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd

Nadere informatie

Eén eeuwig verbond. Verbond. Verbond. Discussie. Twee manieren van bijbellezen. blok F - nivo 3 - avond 7

Eén eeuwig verbond. Verbond. Verbond. Discussie. Twee manieren van bijbellezen. blok F - nivo 3 - avond 7 Eén eeuwig verbond blok F - nivo 3 - avond 7 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Terugblik, herhaling 19.20 Discussie over de positie van Israël 19.30 Twee manieren van bijbellezen 19.35

Nadere informatie

Vóór de 1e lijdensaankondiging staat die prachtige belijdenis van Petrus, dat Jezus is de Messias.

Vóór de 1e lijdensaankondiging staat die prachtige belijdenis van Petrus, dat Jezus is de Messias. Zondag 23 september 2012, Kogerkerk 1e zondag van de herfst, kleur groen Wijsheid 1, 1-7 & Marcus 9, 30-37 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, In het Marcus-evangelie zijn patronen te

Nadere informatie

Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt

Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt bedoeld: het Israël dat wij ontmoeten in de bijbel en

Nadere informatie

De Bijbel Open 2013 18 (11-05)

De Bijbel Open 2013 18 (11-05) 1 De Bijbel Open 2013 18 (11-05) Op 14 mei is het precies 65 jaar geleden dat in 1948 de staat Israel werd uitgeroepen. U merkt wel dat daar op allerlei manieren publiciteit aan gegeven wordt, positief

Nadere informatie

In de loop van de vele jaren dat ik in mijn bediening sta, constateerde

In de loop van de vele jaren dat ik in mijn bediening sta, constateerde INHOUDSOPGAVE Inleiding................................................... 5 1. Jezus en de doop........................................ 7 2. Het werk van de Heilige Geest.......................... 11

Nadere informatie

STRIJD OM JE IDENTITEIT

STRIJD OM JE IDENTITEIT STRIJD OM JE IDENTITEIT BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 11 3 4 INLEIDING We zijn snel geneigd om onze identiteit te halen uit

Nadere informatie

Twee beelden van Jeruzalem: bij Jesaja en bij Mattheüs.

Twee beelden van Jeruzalem: bij Jesaja en bij Mattheüs. Gemeente van Christus, Twee beelden van Jeruzalem: bij Jesaja en bij Mattheüs. In Jesaja 60 een stralend visioen. Vrouwe Jeruzalem, ze schittert en blinkt in het gouden licht van de Eeuwige. De glans van

Nadere informatie

Dag tegen Racisme. Kijk eens naar jezelf! Kijk eens naar de anderen! Gudrun Peperstraete. hoe je eruitziet? Of is er meer? Is

Dag tegen Racisme. Kijk eens naar jezelf! Kijk eens naar de anderen! Gudrun Peperstraete. hoe je eruitziet? Of is er meer? Is Gudrun Peperstraete Kijk eens naar jezelf! hoe je eruitziet? Of is er meer? Is er nog iemand die er net zoals jij uitziet? Kijk eens naar de anderen! Kijk eens goed in de spiegel. Welke kleur hebben je

Nadere informatie

LESBRIEF HARTENJAGERS 3.0

LESBRIEF HARTENJAGERS 3.0 INHOUDSOPGAVE Voorwoord Inhoudsopgave Docentenhandleiding Leerlingenbladen: Jonge Harten Theaterfestival FILMmmmmmmmm Wie werkt er mee aan een voorstelling? Opdracht Papagaaienjas Kijkwijzer LESBRIEF HARTENJAGERS

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen Lieve gemeente, Afgelopen donderdag was het Hemelvaartsdag. Een feest waar we ons als vrijzinnigen niet zo heel veel bij voor kunnen stellen. Wat moeten we van dit verhaal nog geloven en wat heeft het

Nadere informatie

Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten. Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11

Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten. Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11 Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11 Als wij Pinksteren vieren, dan vieren we toch ook dat de boodschap van Gods liefde wereldwijd rondgaat. Dat we in het

Nadere informatie

Het verhaal van William Booth

Het verhaal van William Booth Lesmateriaal bij Het verhaal van William Booth Inhoudsopgave Geroepen om te dienen woordzoeker 3 Graaf in het verhaal! 4 Graaf dieper 5 Gods weg doolhof 6 Nieuw leven interview 7 Het Leger des Heils verspreid

Nadere informatie

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats.

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats. LESMAP VINKENSLAG Welkom op de voorstelling 'Vinkenslag'. Op de volgende bladzijden vind je, en en over de voorstelling om rechtstreeks in de klas te gebruiken. Paragrafen voorzien van een groen bolletje

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer gelezen dan eigenlijk stond aangegeven. Die gaan over

Nadere informatie

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder Jezus zoekt ruzie Inleiding Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard. Want ik kom een wig drijven tussen een man en zijn vader,

Nadere informatie

De dood is dood, leve het leven!

De dood is dood, leve het leven! De dood is dood, leve het leven! blok A - nivo 3 - avond 5 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Bijbelstudie Romeinen 6:1-13 19.30 De opstanding als historisch feit 19.45 Zondag 17 HC 20.00

Nadere informatie

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden:

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Relaties halen het beste in je naar boven Les 1 GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Lees met elkaar de volgende hoofdstukken en laat iemand opschrijven

Nadere informatie

Kapstok. Proces van Geestelijke Groei. Dick Slikker

Kapstok. Proces van Geestelijke Groei. Dick Slikker Kapstok Proces van Geestelijke Groei Dick Slikker 1 Inhoud 1 Komt het weer goed tussen mens en God? 5 2 In Sync met God 11 3 Uitdaging van de Leerschool 17 4 Onze waarom vragen als God het net anders doet

Nadere informatie

Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b

Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b 1 Verkondiging Enkele kinderen vragen in de kerk: waarom vieren we kerst? En wat betekent het voor u? Reactie op de antwoorden Ja, waarom vieren we kerst? En wat betekent

Nadere informatie

De vorm van het verhaal

De vorm van het verhaal Over dit boek Het verhaal van Reinaart de vos is een van de oudste verhalen in het Nederlands. Het is geschreven in de 13 de eeuw door Willem. Wie die Willem precies was, weten we niet. Willem heeft het

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Als je de Bijbel goed leest merk je dat elk verhaal over jou en mij gaat. Over onze werkelijkheid, over wat wij dagelijks zien en meemaken. De theoloog

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH, 25 december 2014 Johannes 1

Ontmoetingskerk - Laren NH, 25 december 2014 Johannes 1 Ontmoetingskerk - Laren NH, 25 december 2014 Johannes 1 Halverwege de vorige eeuw lanceerde de theoloog Paul Tillich de term: God beyond God. Hij zei: wereldwijd zijn mensen op zoek naar God. Ze hebben

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3

Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3 Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3 Na 7 dagen en nachten gaat Job klagen. Hij en zijn vrienden hebben al die tijd stil bij elkaar gezeten op de ashoop. Verdoofd. Ze hebben geen

Nadere informatie

Matteus 2, 1-12 en Jes. 60, 1-6 6 januari 2013 Wehl. Inleiding bij overdenking 6 januari 2013 Mat. 2, 1-12

Matteus 2, 1-12 en Jes. 60, 1-6 6 januari 2013 Wehl. Inleiding bij overdenking 6 januari 2013 Mat. 2, 1-12 Matteus 2, 1-12 en Jes. 60, 1-6 6 januari 2013 Wehl Inleiding bij overdenking 6 januari 2013 Mat. 2, 1-12 Het is de eerste zondag in het nieuwe jaar en ook nog 6 januari: Driekoningen. Dus: het verhaal

Nadere informatie

Spreekbeurt. Pakistan

Spreekbeurt. Pakistan Spreekbeurt Pakistan Hoofdstad: Islamabad Taal: Urdu, Engels en Punjabi Inwoners: Er wonen bijna 200 miljoen mensen in Pakistan Religie: Moslims (96%), christenen (4%) Pakistan ligt in Azië en grenst aan

Nadere informatie

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Bedrinkt u niet (5:18a) is duidelijk een opdracht waar we

Nadere informatie

GODSBEELDEN BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

GODSBEELDEN BIJBELSTUDIE VGSU BLOK GODSBEELDEN BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 7 Avond 2... 8 Avond 3... 9 Avond 4... 10 3 4 INLEIDING Een relatie hebben met iemand is een abstract begrip, maar toch

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift -

Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift - Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift - I Oefenen met observeren 1. Het woordenschilderij A Kijk 60 seconden heel goed

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 25 (29-06)

De Bijbel open 2013 25 (29-06) 1 De Bijbel open 2013 25 (29-06) Vandaag bespreken we een vraag die ik kreeg over 1 Koningen 2. Daarin gaat het over de geschiedenis van Adonia, een oudere broer van Salomo, die zojuist koning was geworden.

Nadere informatie

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid)

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Hieronder volgen de resultaten van het Israël onderzoek wat de EO in de afgelopen weken heeft laten uitvoeren. Veel stellingen zijn in een 5- puntsschaal

Nadere informatie

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk GEWASSEN IN WATER Inhoud: Vanuit de dopeling gezien een statement dat hij in het watergraf alles wat oud is achter zich laat. Hij weet niet alles, kent nog niet

Nadere informatie

Preek 3 januari 2016 doop David Noordermeer

Preek 3 januari 2016 doop David Noordermeer Lieve doopouders, grootouders, familie en vrienden, gemeente, Het Bijbelgedeelte dat we vanmorgen gelezen hebben uit de brief van Paulus aan de Korintiërs, loopt als een rode draad door jullie leven. Bij

Nadere informatie

Afgelopen week was het podium van de gay pride parade. In Nederland verzamelde iedereen zich in Amsterdam voor de praaltocht over de grachten.

Afgelopen week was het podium van de gay pride parade. In Nederland verzamelde iedereen zich in Amsterdam voor de praaltocht over de grachten. Afgelopen week was het podium van de gay pride parade. In Nederland verzamelde iedereen zich in Amsterdam voor de praaltocht over de grachten. Een feestelijke optocht waarin op allerlei manieren uiting

Nadere informatie

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR Bijbel voor Kinderen presenteert Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

JEZUS IS MIJN SUPERHELD

JEZUS IS MIJN SUPERHELD JEZUS IS MIJN SUPERHELD NAAM Studielessen voor 4-7 jarigen. Mei 2005 Deze lessen zijn geschreven door Beryl Voorhoeve, Judith Maarsen De lessen zijn geschreven om te gebruiken in kleine Bijbelstudie groepen

Nadere informatie

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Bijbel voor Kinderen presenteert DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek. Willem van Oranje

De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek. Willem van Oranje De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek Willem van Oranje Willem van Oranje Wij brengen een muzikaal theaterstuk over prins Willem van Oranje. Tijdens deze familievoorstelling blikt de

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1)

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Over de doop Bij de doop word je in water ondergedompeld of ermee besprenkeld.

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven.

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven. Doel B: Relatie met Jezus de Koning : studenten ontwikkelen zich, vanuit een persoonlijke overtuiging, als leerling, vertrouweling en toegewijde volgeling van Jezus op elk terrein van hun leven. Doel van

Nadere informatie

Wie heeft eigenlijk God gemaakt?

Wie heeft eigenlijk God gemaakt? Wie heeft eigenlijk God gemaakt? Nieske Selles-ten Brinke Wie heeft eigenlijk God gemaakt? Praten met kinderen over geloofsvragen Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer Bij de productie van dit boek is

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader.

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader. 3. Samen eten Een Afrikaanse vrouw nodigt de Vlaamse buurkinderen uit voor het eten. De buurvrouw komt thuis en vindt haar kinderen niet. Ze is ongerust en maakt zich kwaad. Je gaat toch niet zomaar bij

Nadere informatie

DOPEN. Th ema s N i e u w L e v e n M a as tri ch t. Geloven = dopen

DOPEN. Th ema s N i e u w L e v e n M a as tri ch t. Geloven = dopen Th ema s N i e u w L e v e n M a as tri ch t DOPEN Geloven = dopen Op veel plekken in de bijbel wordt gesproken over dopen. Maar als je onbekend bent met dopen, waar moet je dan beginnen? We hopen dat

Nadere informatie

MAAR uit genade door het geloof. Hoe wordt iemand gered?

MAAR uit genade door het geloof. Hoe wordt iemand gered? BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 6 Les 6 - Redding Niet door te proberen de wet te volbrengen Niet door goede werken te doen Niet door onze eigen inspanningen Niet door het doopwater MAAR uit genade

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

Soms kan het te moeilijk zijn om wat diep in je leeft uit te spreken. Soms durf je dat gewoon niet, voor niemand niet.

Soms kan het te moeilijk zijn om wat diep in je leeft uit te spreken. Soms durf je dat gewoon niet, voor niemand niet. Ontmoetingskerk - Laren NH - 3 november 2013 2 Koningen 2 Hoe zwaar kan het voor je zijn om afscheid te moeten nemen. Wat gaat er door je heen, als je iemand moet loslaten. Red ik het wel zonder de ander,

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent De Bijbel Een geloofsboek EWe kunnen vele wegen gaan met de Bijbel. De één ervaart het vooral als een mooi kunstobject. Vele kunstenaars hebben er inspiratie in gevonden om een kunstwerk te maken. We kennen

Nadere informatie

Vlinder circus Waar wonderen uitkomen

Vlinder circus Waar wonderen uitkomen Vlinder circus Waar wonderen uitkomen Leugen en waarheid Gedachten over de film Een man heeft in zijn leven allen maar minachting en afwijzing meegemaakt. Hij is zo anders als al de mensen om hem heen.

Nadere informatie

Terug naar de Essentie

Terug naar de Essentie 40-dagendagboek Terug naar de Essentie De gemeente als beweging van de Geest Kees de Vlieger Een Kerygma studie Copyright Stichting Kerygma Nederland Kerkstraat 24-3 3781 GB Voorthuizen Tel. 0342-475048

Nadere informatie

Hoe lees je de bijbel

Hoe lees je de bijbel Hoe lees je de bijbel blok F - nivo 3 - avond 1 Bij(bel)sluiter Lees voor gebruik altijd de bijsluiter! Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Introductie onderwerp, verwachtingen peilen 19.20

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

IEDEREEN IS BELANGRIJK VOOR GOD prediking 23-2-2008 Door: Peter Sleebos 1

IEDEREEN IS BELANGRIJK VOOR GOD prediking 23-2-2008 Door: Peter Sleebos 1 1 Lezen: Gen. 1:27 Je bent belangrijk voor God!! Het maakt niet uit hoe je er uitziet, het maakt niet uit wat je allemaal kunt, voor Gods liefde is iedereen gelijkwaardig. Toen Jezus stierf aan het kruis

Nadere informatie

HC zd. 6 nr. 32. dia 1

HC zd. 6 nr. 32. dia 1 HC zd. 6 nr. 32 wie Jezus wil kennen moet de verhalen over hem lezen beschreven door Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes terecht worden ze evangelisten genoemd ze beschrijven het evangelie ze vertellen

Nadere informatie

De daden van de vergoddelijkte Augustus, met welke hij de wereld aan het oppergezag van het Romeinse volk onderwierp.

De daden van de vergoddelijkte Augustus, met welke hij de wereld aan het oppergezag van het Romeinse volk onderwierp. Het leven van Jezus 2.0 Preek over Handelingen 1:1-5 [dia 1] Pas kregen we van mijn schoonmoeder een foto. Een foto van vroeger, van het gezin van de opa van mijn schoonmoeders moeder. Er staat geen jaartal

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie