'Je moèt in het hier en nu zijn!' Over het tsjakkagehalte van een welgemeend advies Zoektocht in mijn luie stoel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "'Je moèt in het hier en nu zijn!' Over het tsjakkagehalte van een welgemeend advies Zoektocht in mijn luie stoel"

Transcriptie

1 'Je moèt in het hier en nu zijn!' Over het tsjakkagehalte van een welgemeend advies Jeroen Hendriksen Gepubliceerd in Coachlink Magazine no 1, april 2014 In het ziekenhuis ontving ik een patiëntenmap waarin ik onder het kopje belangrijke tips las: 'de patiënt dient zoveel mogelijk in het hier en nu te zijn'. Juist, dacht ik, en wat is dat dan, dat hier en nu? Hoe kom ik daar? Wat levert het me op? Kan ik dat wel, kan ik dat alleen? De patiëntenwijzer gaf geen verdere informatie over het hier en nu... Allerlei vragen borrelden in mij op; ook merkte ik een bepaald verzet in mijzelf tegen de gebiedende wijs in deze zin. Ik moet? Ik moet helemaal niet! Natuurlijk kende ik het begrip hier en nu wel vanuit mijn achtergrond als communicatietrainer en coach, en vanuit therapie en spiritualiteit, maar zonder er actief betekenis aan te hechten; ik had mij het begrip niet eigen gemaakt, niet doorleefd, alleen zo nu en dan genoemd of ervaren. Het was nooit zo'n dringende behoefte om dit begrip te doorgronden, ik was ook nog nooit langdurig ziek geweest! Kortom, het zinnetje uit het patiëntenboek triggerde mij en ik besloot te onderzoeken wat dat hier en nu inhoudt en hoe ik mij dit eigen kon maken; het zou wel blijken of het mij ook iets op zou leveren. Om mijn zoektocht op gang te brengen heb ik literatuuronderzoek gedaan, een aantal vragen onder collega's uitgezet op Linkedin en vooral naar manieren gezocht om zelf in dat hier en nu te komen. Dat heeft alles met mijn persoonlijke situatie te maken: ik had net de diagnose van een zeldzame bloedkanker gekregen en was daardoor aardig in verwarring geraakt. Alle zekerheden werden in een klap onderuit gehaald en ik zocht hoe ik helderheid en rust terug kon krijgen. Hoe kon ik mij gaan verhouden tot mijn plotselinge confrontatie met ziekte en een naderende dood? Inmiddels denk ik dat deze zoektocht mij veel gebracht heeft; ik denk echter ook dat het niet makkelijk is om het hier en nu een duidelijk aanwezige plaats te geven in mijn leven en ik ben ervan overtuigd dat heel veel mensen die bijvoorbeeld kanker of een andere ernstige ziekte krijgen, dat niet zomaar alleen kunnen realiseren. Dat geldt overigens even goed voor mensen die de druk van alledag voelen, gestresst zijn, een burn-out hebben of in moeilijkheden zitten. Zoektocht in mijn luie stoel Ik weet nog dat mijn zoektocht begon in mijn studeerkamer. Ik nestelde mij in mijn leesstoel en dacht na over het hier en nu. En zoals dat gaat (bij mij), ik droomde wat weg, dacht aan andere dingen, zette de telefoon af en kwam uit op een heel ander vraagstuk in mijn leven, namelijk dat ik nu echt een nieuwe deur in ons schuurtje moest plaatsen. Ik had dat steeds maar uitgesteld, altijd maar moe. Ik weet nog dat ik na een uurtje mijmeren nieuwe energie en zin kreeg om dingen die lagen te wachten, aan te pakken. Mijn mijmeruurtje kwam vaak terug, het was haast een vorm van mediteren. Ik begon steeds met iets wat me bezighield, concentreerde daar mijn gedachten op en liet vervolgens de gedachten los. Soms kreeg ik een fantastisch idee, soms viel ik gewoon in slaap. Vaak ontleende ik energie aan mijn uurtje mediteren en ging ik verfrist weer aan de slag. Nog steeds beschouw ik mijn mijmeruurtjes als een groot geschenk, ik leerde bij mezelf stil te staan, mijn ziekte onder ogen te zien en ondanks alle zorgen en vragen te genieten van wat zich aanbood. Toen schoot die zin over het hier en nu mij weer in gedachten en ik vroeg mij af of ik tijdens mijn mijmeruurtjes echt in het hier en nu was. Ik herkende het loslaten van wat 'moet'. Ik hoefde niets, ik was blij met wat zich aandiende, ik was niet meer zo met verleden en toekomst bezig, hoewel die toekomst zich toch wel vaak, ook buiten de mijmeruurtjes 1

2 aandiende. Hoe zou het met mij over een jaar zijn? Gaan de medicijnen aanslaan? Kan ik nog werken of moet ik er helemaal mee stoppen? Waar gaan we naartoe met vakantie? Kopen we een camper? En, altijd op de achtergrond: hoeveel jaar heb ik nog? Ik moest mezelf niet voor de gek houden door te zeggen dat ik de kracht van het hier en nu gevonden had. Wel had ik een houvast: rust, even niets doen, een gedachte laten komen en weer loslaten. Noem het maar mediteren. Ik liet me niet gevangen nemen door gedachten over het waarom van mijn ziekte, evenmin was ik bezig met mijn leven in de nabije toekomst. Ik realiseerde me dat wanneer ik mijn verleden (mijn familie, mijn DNA) de schuld gaf van mijn ziekte, ik mijn verantwoordelijkheid stevig van mij af zou schuiven. De vraag was veel meer: hoe zie ik leven en overleven, leven en dood, mijn ziekte onder ogen? Dat deed ik in mijn luie stoel. Het geheim van het hier en nu Het boek van de populaire spiritueel auteur, Eckhart Tolle, ligt toevallig op het nachtkastje van mijn vrouw. In deze bestseller De kracht van het Nu ( ) gaat de auteur er van uit dat alles in het Nu gebeurt: 'Er is in het verleden nooit iets gebeurd; het gebeurde in het Nu. In de toekomst gebeurt er niets; toekomstige gebeurtenissen vinden plaats in het Nu.' Denken aan verleden en toekomst zijn volgens Tolle een soort trucjes van ons verstand (de herinnering van het verleden) of een projectie van het verstand als het om de toekomst gaat. Onmiddellijk geeft hij toe dat zijn uitspraken niet met datzelfde verstand te begrijpen zijn; daarvoor moet je van je verstand komen in het 'Zijn', dat leven en energie geeft. De enige vraag die ik bij zulke taal stellen kan is: wat bedoelt hij eigenlijk? Ik krijg er een boek lang geen grip op. Dan is Anselm Grün, de schrijvende monnik, een stuk duidelijker. Onder het kopje Wie wijs is heeft alle tijd van de wereld zegt hij: Hoe ouder we worden hoe meer gevoel we krijgen bij het ogenblik, voor het geheim van het nu. Wie in het ogenblik leeft, heeft niet steeds ervaringen van buitenaf nodig om te voelen dat hij leeft. Zo iemand voelt zichzelf en neemt tegelijk zijn omgeving waar. Dan is een boswandeling of een intensief gesprek met een vriend genoeg om helemaal in het moment te zijn en ervan te genieten, om de tijd te vergeten. Of hij laat de stilte op zich inwerken. Ik begrijp hieruit dat het nu (dit ogenblik, dit moment, hij gebruikt gelukkig ook synoniemen voor het hier en nu) mij laat voelen dat ik leef, zonder allerlei ruis van buiten (die mooie ervaringen, al dat gedoe uit de grote wereld om ons heen). Ik ben bij mezelf, begrijp ik, maar toch ook in een vorm van interactie met mijn omgeving. Een wandeling met een vriend kan zo n 'moment' zijn. Wat is dat moment in de tijd gezien? Is het hier en nu de tijdsduur van de wandeling? Is het een uurtje, een half uur of juist die ene seconde gevolgd door de volgende? Het is alsof Grün het element tijd introduceert in zijn beschrijving van het hier en nu en dan begrijp ik opeens Tolle ook beter als hij zegt: in het verleden is er nooit iets gebeurd, in de toekomst zal er niets gebeuren. Door verleden en toekomst in het hier en nu te ervaren neem ik verantwoordelijkheid voor wat ik doe, kies, wil. De bekende publicist, Zenmeester, monnik en boeddhist Thich Nhat Hanh (2006) beschrijft in een vraag die aan de Boeddha werd voorgelegd. 'Welke meditatie beoefenen U en uw leerlingen? Hij antwoordde: 'Wij zitten, we lopen en we eten.' De vraagsteller merkt op: 'Maar mijnheer, iedereen zit, loopt en eet.' Boeddha vertelt hem: 'Als wij zitten, wèten we dat we zitten, als we lopen, wèten we dat we lopen. als we eten, wèten we dat we eten.' Hij vervolgt: meestal verliezen we onszelf in het verleden of worden we weggevoerd naar de toekomst. Als we aandachtig zijn en in contact met het 2

3 huidige ogenblik, verdiept zich ons inzicht in wat er in en rond ons gebeurt, waardoor we geleidelijk vervuld worden van instemming, vreugde, vrede en liefde. Het is kenmerkend voor het Boeddhisme om de grote waarheden in een anekdote te vertellen om ons aan het denken te zetten. Zeker bij meditatie wordt een beroep op ons gedaan om in het moment zelf te zijn. Juist door een accent te leggen op ademhalen in een vast ritme wordt dit bereikt.. Boeddha zegt: Jaag niet achter het verleden aan. Verlang niet naar de toekomst. Het verleden is niet meer. De torkomst is nog niet begonnen Het vervuld worden van instemming, vreugde, vrede en liefde klinkt mooi en spiritueel, voor mij in mijn luie stoel betekende mijn mediteren veel meer dankbaarheid en rust, maar ook harde confrontatie met mijn eigen sores. Dat is voor mij vrede krijgen met mijn bestaan. Naast alle rottigheid ontstaat er toch een inzicht dat ik mijn leven niet wil laten bepalen door mijn ziekte. Voorbeeld Ik maak een wandeling met mijn vrouw. Ze maakt zich bezorgd over mijn ziekte, we hadden het zo fijn samen. Ze vertelt dat ze zich grote zorgen maakt over de nabije toekomst, hoe het met mij zal gaan. En met haar als ze uiteindelijk alleen overblijft. Eigenlijk begint ze al te rouwen. Ons gesprek is confronterend, pijnlijk maar vol emotie en empathie naar elkaar toe. Dit gesprek, waarin verleden en toekomst een rol spelen, kon alleen maar in dit 'moment', een uur, gehouden worden. En in het moment zijn betekent bepaald niet altijd vrede en geluk, integendeel, mijns inziens ontkom je niet aan de pijn, de confrontatie, de moeilijke kant van in het hier en nu zijn. Het begrip hier en nu wordt ook veelvuldig gebruikt in de humanistische psychologie (Perls, Rogers, Satir e.d.). In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw ontwikkelde de psychiater Frits Perls een nieuwe aanpak in gespreksgroepen die werkten met een vraag van een van de deelnemers. Zijn Gestalttherapie speelde zich in het hier en nu af. Gestalttherapeuten leggen geen nadruk op of wijden in het totaal geen aandacht aan het verleden en evenmin benadrukken zij de toekomst (Ruitenbeek, 1974). Er wordt nadruk gelegd op het verwoorden van het gevoel en de emotie, de ervaring van het moment staat centraal. Als iemand mij hier en nu in dit gesprek niet aankijkt is dat aan de orde. Als iemand kwaad wordt moet het daar over gaan. De tegenwoordig van romans met een therapeutisch thema bekende auteur Yalom beschrijft de functionaliteit van het gebruik van het hier en nu in groepstherapie door te wijzen op twee symbiotische lagen. In de eerste plaats geven de groepsleden uiting aan de directe gebeurtenissen in de groep en bespreken zij hun gevoelens daarover. De groep wordt daar vitaler van, heeft meer directe interactie en de betrokkenheid wordt verhoogd. De tweede laag bestaat uit het zelfonderzoek van de groep gekoppeld aan het proces dat de groep doormaakt, een vorm van reflectie op het gebeuren. De therapeut (trainer, coach) leert de groep aanwezig te zijn in het moment, gevoelens te uiten, te confronteren, maar ook terug te kijken op de waarde van de interacties in het proces, als een vorm van reflectie op het handelen van enkele minuten daarvoor (Yalom, 1978). In de Gestalttherapie gaat het niet zo zeer om het waarom, maar om het hòe: bijvoorbeeld: hoe kan ik met mijn angst voor mijn ziekte leren omgaan? Niet: Waarom ben ik ziek. 3

4 De vraag is of de Gestaltformulering van het begrip hier en nu dezelfde is als bovenstaande meer spirituele omschrijvingen. Voor mij zijn het twee verschillende begrippen die echter wel overeenkomen in bewustzijn en tijd. Het hier en nu van Tolle, Grün en het boeddhisme gaan over een privé-moment, een eigen ogenblik van bewustwording. De hier en nu situatie uit therapie of coaching richt zich op een ervaring die door een groep (of een tweetal) bewerkt en gewaardeerd wordt. De therapeut (trainer, coach) bewaakt het hier en nu en neemt initiatieven om (samen) te begrijpen wat er gebeurt. Dit is per definitie gericht op leren, terwijl het meer spirituele moment iets persoonlijks is, opgebouwd uit aspecten van inzicht, beleving, pijn, genieten en spiritualiteit. Het bewustzijn hierover hoeft ook niet gedeeld te worden. In het boek Verslag van een voetreis naar Santiago de Compostela, van Leonie Joosting- Bunk (2011), de voetreis bij uitstek om te reflecteren en in het hier en nu te zijn, lees ik aandachtig het volgende. De enige manier om de angst het hoofd te bieden is deze situatie nemen zoals ze komt. Gewoon maar bang durven zijn en niet mijn angst worden. Als ik verliefdheid toelaat, komt de verwachting binnen en ik wil niet verwachten, wil niet dwingen. Ik wil leven met wat er is n een aantal bladzijden verder: Ik ben verbaasd over het tempo van mijn belevenissen, gedachten, hoop, emoties en verwachtingen. Er is zoveel te beleven. Maar de vraag wat ik werkelijk belangrijk vind verplaats ik naar de toekomst. Ik ben in het hier en nu. De tekst verwondert mij. Ik leef in het hier en nu en wil geen grote gevoelens en verwachtingen toelaten? Geen verliefdheid of andere belangrijke zaken: kun je dat zomaar beslissen, heb je daar überhaupt macht over? En ontloop je dan niet juist je verantwoordelijkheid? Kun je wat werkelijk belangrijk is (en je dus nu bezighoudt) verbannen naar de toekomst? Deze auteur vermijdt het mijns inziens om in dat hier en nu te durven zijn. Er mag niet zijn wat er is! Ze maakt van het hier en nu een comfortzone, een excuus om niet aan moeilijker dingen te denken. Het is goed om ook op het spoor te komen van wat het hier en nu beslist niet is...het hier en nu is geen pretpark. Go with the flow Mijn vraag 'wat is dat hier en nu?' heb ik geplaatst op een discussieforum van Linkedin waar zo'n drieduizend coaches bij aangesloten zijn. Ook vroeg ik op welke wijze zij cliënten aanleerden in het hier en nu te zijn. Ik heb zo'n honderd reacties gekregen in een zich steeds verder uitdijende discussie. Ik wil mij even tot de eerste vraag: wat is dat hier en nu? beperken. Een korte bloemlezing: je bent al verloren door deze vraag te stellen reactie: hij is niet verloren want hij stelt juist vragen die er toe doen het hier en nu betekent dat je je ego hebt overwonnen hier en nu is 'awareness', gewaar zijn wat er is je leeft alleen in het hier en nu dit moment is het enige dat we hebben. Het vraagt aandacht om het niet te missen het leven is een aaneenschakeling van 'nu' momenten. Het verleden is niet meer, de toekomst is nog niet begonnen diepte in je ervaring is alleen te beleven in het moment zelf. Ook het genieten. in het hier en nu zijn is goed voor de gezondheid; betere werking van het hart, het immuunsysteem, de parasympaticus, het zenuwstelsel hier en nu is echte communicatie In het hier en nu adem je; je neemt alles waar en je verandert niets. Je hebt geen oordeel. Ervaar hoe het is 4

5 altijd in het hier en nu zijn kan niet. Het is een streven. Het verleden bepaalt hoe je nu bent; de toekomst bepaalt hoe je er nu tegen aan kijkt in het hier en nu heb je een beter contact met jezelf, je lijf en je emoties. Je kent innerlijke rust en ontspanning. Je bent verbonden. Je staat open voor leerervaringen. zijn waar je bent in volle aandacht. Niet bezig met toen en dan. nu is het kind van het verleden en de moeder van de toekomst; wie verdriet voelt leeft in het verleden, wie angst voelt leeft in de toekomst. bewust-zijn; contact maken met je innerlijke Zelf. NU = ZIJN = LIEFDE go with the flow; nu is continu; carpe diem Zoveel zinnen, zoveel omschrijvingen. De verdubbelingen heb ik weggelaten en niet iedereen ging in op mijn vraag naar een omschrijving van het begrip hier en nu. Er vallen mij enkele zaken op in de reacties. 1. veel omschrijvingen hebben iets van geheimtaal, of hebben een spirituele inhoud; het is van een hoog OSM-gehalte (Ons Soort Mensen) 2. het is alsof er in de gauwigheid iets geroepen wordt (nu=zijn=liefde), een statement of een cliché ( 'nu is continu') 3. het lijkt er regelmatig op dat de omschrijving tegelijkertijd een oordeel inhoudt: als je niet hier en nu bent, ben je fout! 4. Wanneer zo'n 100 coaches zo verschillen in hun omschrijving van het begrip hier en nu is er mogelijk wat aan de hand als het gaat om de deskundigheid op dit gebied Ik kan niet ontkennen dat die eerste reactie 'Je bent al verloren door deze vraag te stellen' mij zacht gezegd onaangenaam getroffen heeft. Veroordelen dat ik -net als zo velen- zoek naar de betekenis van het hier en nu! Is het ook niet een soort sektegedrag, met de boodschap dat ik zeker niet tot de uitverkorenen hoor? Juist nu moet ik even terugdenken aan mijn motivering om op zoek te gaan naar de betekenis van het hier en nu, want 'men' neemt wat al te makkelijk aan dat ik hoor te weten wat het is. Een praktijksituatie Ik breng in mijn intervisiegroep in dat ik me enkele keren overvallen voelde door een schuldgevoel omdat het zo goed gaat met mij. Mijn ziekte is stabiel, ik kan eigenlijk alles, behalve bergen beklimmen of honderd meter hardlopen. Ik tennis, ik wandel volop, ga skiën, ik lees, schrijf en knap mijn nieuwe huis op. Waarom dan schuldig voelen? Ik wil weten wat er zich in mijn binnenste afspeelt: of het de schuldvraag is of wat anders. En wat ik er aan doen kan. De groep analyseert dat gevoel; ze stellen nieuwsgierige en associatieve vragen. Wat speelde er allemaal mee, hoe heb ik dat ervaren, gevoeld, doorleefd? Ik antwoord met herinneringen, gedachten, op zoek naar...naar wat eigenlijk? Langzaam ontvouwt het zich tijdens de bespreking; mijn schuldgevoel heeft te maken met het durven erkennen dat ik zo blij ben met hoe het nu is. Dat ik dat wel aan iedereen zou willen vertellen. Maar dat haast niemand er meer naar vraagt, sommigen zelfs denken dat mijn ziekte al over is. Wat ik mis is authentieke aandacht voor mijn bijzondere situatie. Oprechte aandacht voor hoe het is, meer niet. Ik word er stil van. Maar ook aandacht voor het feit dat ik langzaam maar zeker afscheid neem van mijn werk en de mensen en de mensen die ik daarvan ken. Hoe kan ik oprechte aandacht krijgen?door vooral te erkennen dat ik kennelijk die aandacht nodig heb. Daar hoef ik me niet voor te schamen. Door vervolgens in gesprek te gaan met anderen over mijn ziekte en die niet als een gegevenheid parkeren. Verder dan een eerste stap kom ik op dit moment nog niet. 5

6 Verleden en toekomst zijn aanwezig Wat mij opvalt in mijn bovenstaande ervaring is dat verleden en toekomst wel degelijk een rol spelen als ik in mijn intervisiegroep mijn schuldgevoel onderzoek. Ik heb mijn verleden nodig om mijn heden te kunnen begrijpen en om belangrijke stappen te zetten naar de toekomst; het intervisiegesprek is een levende ervaring juist omdat het de verbinding maakt met verleden en toekomst. Verleden en toekomst lijken samen te komen in dat intervisieuurtje van zelfonderzoek. Dat is voor mij noodzakelijk om mezelf te begrijpen. Ik herinner me nog goed, hoe intens dat gesprek was. In verbinding met mijn gesprekspartners, voelend met al mijn voelsprieten, associërend, open staan, gewaarworden, er zijn. Het is goed te realiseren dat ik/we niet altijd zo bewust in dat hier en nu aanwezig zijn. Het is net als met de liefde, dat voel je ook niet de hele dag. Er zijn momenten dat je zonder er aan te denken in het hier en nu bent, of dat je er helemaal niet mee bezig bent. In het hier en nu zijn is een oefening om vaker bewust en alert aanwezig te kunnen zijn. Samengevat is het hier en nu voor mij het moment waarop ik leef, voel, ervaar, leer en geniet of op mijn tanden bijt, onlosmakelijk verbonden met hoe ik ben geworden door mijn geschiedenis en wat ik nog wil met mijn leven. Het hier en nu is volgens mij opgebouwd uit de volgende aspecten. 1. verleden en toekomst komen samen in het hier en nu (keuze) 2. het hier en nu is niet vast te leggen in tijd. Voor de één is het deze minuut, voor een ander de wandeling van een uur 3. zijn in het hier en nu geeft sensaties rond openheid en leegte, inzicht en gewaarwording, beleven en doorleven, bewustzijn en helderheid, ruimte en echte focus, spiritualiteit en vrede 4. het hier en nu is ook een moment van confrontatie met gevoelens en ervaringen rondom pijn, verdriet, conflicten en relatieproblemen e.d. Dat sluit niet uit dat deze ervaringen uiteindelijk af te ronden zijn met een gevoel van vrede ('het is goed zo') Hoe kom je in dat hier en nu? Dit alles houdt een zweverig gehalte wanneer iemand niet geleerd heeft in het hier en nu te komen. Ik kan me goed voorstellen dat zo'n weg niet door iedereen gevolgd kan worden. Er trekt teveel aan je, je hebt in balans te komen met een groot aantal verschrikkelijke dingen rondom je ziekte en je leven, je relatie, huwelijk, gezin, familie. Dokters, ziekenhuisbezoek, een batterij andere deskundigen, je werk, noem maar op. Dan denk je, net als ik in mijn eerste opwelling: wat een onzin, dat hier en nu, heb ik even geen tijd voor. Zie onderstaande casus. Marjolein heeft chemotherapie, stamceltransplantatie en bestraling achter de rug vanwege acute leukemie. Ze is 33 jaar, getrouwd en heeft twee jonge kinderen. Ze werkt parttime in het onderwijs. Ze maakt zich enorme zorgen over de toekomst van haar gezin en die van haarzelf. Daar krijgt ze paniekaanvallen van, ze slaapt slecht en is vaak erg onzeker en angstig. Altijd denkt ze aan ziekte en andere problemen. En gauw moe. Ze vraagt zich af hoe ze rust en stevigheid in haar leven terug kan krijgen. Haar leven wordt overheerst door haar ziekte en haar zeer onzekere toekomst. Ze gelooft niets van wat die artsen allemaal beweren. En haar kinderen en haar man hebben haar nodig, er is geen tijd om ziek te zijn. Belangrijk is dat ze haar leven toch anders wil inrichten. Hoe zou Marjolein geholpen kunnen worden bij haar behoefte aan rust en stevigheid in haar leven? Aan het begin van dit artikel heb ik gesteld dat het 'hoe' met dat hier en nu om te gaan even 6

7 belangrijk was als de definitiekwestie. Mijn Linkedin discussiepartners gaven samengevat de volgende antwoorden. 1. Het gesprek in het hier en nu voeren. Wat beleef je nu, wat gebeurt er met je op dit moment? Wat voel je en waar? Al datgene wat zich aandient in de gesprekssituatie maak je hier en nu van belang en dat trekt je weg van verleden en toekomst; 2. Het hier en nu gesprek kan verbonden worden met momenten van zelfreflectie en zelfbezinning, waardoor het inzicht in de eigen situatie groeit en er ook acceptatie van die situatie groeien kan; 3. Aandacht voor specifieke gedragspatronen (zorgen voor de ander, niet zorgen voor jezelf) en het ontmaskeren van je eigen vooroordelen (ik ben een tweedehands moeder/minnares/werknemer); 4. Het hier en nu leren ervaren door ontspanningsoefeningen eventueel gecombineerd met massages, mindfulnessoefeningen en yoga/meditatie; 5. Haptotherapie of een andere vorm van lichaamsgerichte therapie. Opstellingen doen bij een familieopsteller die ervaren is in het doen van opstellingen bij zieke mensen. 6. Wandelen, praten met je partner, goede vrienden of lotgenoten. En natuurlijk, die patiënt of cliënt die een therapeut of coach zoekt, doet er goed aan een hulpverlener te zoeken die de kunst verstaat in het hier en nu te werken. Ik ben met (deskundige) vrienden gaan wandelen en dat heeft mij veel opgeleverd aan inzicht en verwerking; ik ben gaan praten met lotgenoten om mijn verhaal kwijt te kunnen; ik heb zelf ook een paar cursussen gevolgd om mijn eigen angsten, drijfveren en toekomstverwachtingen duidelijk te krijgen. Doorheen de pijn op weg naar vrede. Hieronder geef ik drie voorbeelden van mogelijke oefeningen die helpen om te leren in het hier en nu te komen. Drie oefeningen 1. meditatieoefening Loop langzaam en ontspannen met een lichte glimlach op je lippen. Voel je op je gemak en maak zekere stappen. Zorgen en angsten vallen bij dit ritmisch lopen van je af; vrede en vreugde vullen je hart. iedereen kan het. het vergt een beetje tijd, bewuste aandacht en de wens om hier en nu gelukkig te zijn Je kunt tijdens het lopen zinnetjes opzeggen. Als je ritme 2-3 is zegt je : verwondering, verwondering - blij, blij, blij (of een eigen variant daarop) Je woorden en je voetstappen breng je in overeenstemming met je ademhaling. Je kunt dat ook doen met de variant: hier - nu (naar Thich Nhat Hanh, zie ook Youtube). 2. mindfulness oefening Ga ontspannen en rustig zitten op een stoel Zet je voeten stevig op de grond en laat je armen en handen losjes liggen op je benen Haal rustig adem; na een poosje verdiep je je adem Blaas je adem uit in de lucht om je heen, richting wolken Blaas nare gevoelens weg; haal adem met mooie gevoelens Ga weer rustig ademhalen, word leeg en ontspannen Bedenk welk fijn gevoel mag blijven en welk naar gevoel mag wegblijven 3. wandeloefening Loop, op je eigen manier, zo langzaam mogelijk. 7

8 Blijf daarbij ontspannen en haal rustig adem Gebruik je zintuigen: zien, ruiken, proeven, voelen, horen Neem alles om je heen en in jezelf bewust op (=kijken). -ruik de bomen de planten, de lucht, de grond -proef met het puntje van je tong de lucht, het gras een dennennaald -voel de bast van de bomen om je heen -luister naar de geluiden om je heen. voetstappen, vogels, de wind, de ruisende bladeren, Luister naar die oorverdovende stilte (naar J. Hendriksen, Wandelcoaching) Samenvatting Literatuur Grün, Anselm (2010). Leven is nu (2010). De kunst van het ouder worden. Forte, Baarn. Hendriksen, Jeroen (2012). Wandelcoaching. Boomnelissen, Amsterdam. Joosting-Bunk, Leonie (2011).Verslag van een voetreis naar Santiago de Compostela. ArtNik, Deventer. Ruitenbeek, H.M. (1974). Nieuwe groepstherapieën. Van Loghum Slaterus, Deventer. Thich Nhat Hanh (2006-4). Wandelen in vreugde. Een gids voor loopmeditatie. Ank-hermes bv., Deventer Tolle, Eckhart ( ). De kracht van het NU. Ankh-Hermes bv. Deventer. Yalom, Irvin D. (1978). Groepspsychotherapie in theorie en praktijk (1978). Van Loghum Slaterus, Deventer Jeroen Hendriksen (1945) is trainer-coach in deeltijd, vanwege zijn pensioengerechtigde leeftijd. Hij is als patiënt ervaringsdeskundige. Hij werkt nog als (wandel)coach en doet opstellingen met vragen rond ziekte en dood. Hij schreef meerdere boeken over intervisie, leren, begeleiden en coaching. 8

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Training: Mindfulness 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Waarom? Leven in deze hectische tijd vraagt veel van ons dat maakt dat we ons vaak uitgeput

Nadere informatie

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015!

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015! Agenda 2015 SEPTEMBER 22 september Start training: Mindfulness VOL! 23 september Start training: Mindfulness NOG 2 PLAATSEN! DECEMBER 1 december start extra training: Mindfulness In de onderstaande pagina

Nadere informatie

sochicken helpt je broeden op een leuker leven. Met talloze praktische tips en dagelijkse inspiratie, www.sochicken.nl

sochicken helpt je broeden op een leuker leven. Met talloze praktische tips en dagelijkse inspiratie, www.sochicken.nl 47 manieren om meer mindful te leven Mindfulness is zo simpel. En tóch zo ingewikkeld. Want hoe blijf je in het moment? Hoe laat je tijdelijk je gedachten los en ervaar je het leven zoals het is? Wij hebben

Nadere informatie

Inhoud. Frits Koster 15

Inhoud. Frits Koster 15 Voorwoord Frits Koster 15 Inleiding: Mindfulness bij kanker 19 Over de wetenschappelijke achtergrond van mindfulness 22 Vijf pluspunten 24 Hoe je dit boek kunt gebruiken 26 oefening: waar je ademt, daar

Nadere informatie

In 5 stappen naar meer vrijheid én verbinding in je relatie

In 5 stappen naar meer vrijheid én verbinding in je relatie In 5 stappen naar meer vrijheid én verbinding in je relatie Hallo! Je houdt van je partner. Jullie zijn al geruime tijd samen en hebben misschien samen kinderen. Jullie leiden een druk bestaan en tijd

Nadere informatie

Uitkomst onderzoek EFFECTEN ZELFREALISATIE

Uitkomst onderzoek EFFECTEN ZELFREALISATIE Uitkomst onderzoek We geven in dit verslag een aantal samenvattende uitkomsten weer van het onderzoek onder de deelnemers die in de periode 2012-2015 hebben deelgenomen aan de zesdaagse Zelfrealisatie.

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

EEN DIERBARE VERLIEZEN

EEN DIERBARE VERLIEZEN EEN DIERBARE VERLIEZEN 994 Inleiding Deze folder is bedoeld voor nabestaanden. U leest hierin over de gevoelens die u kunt ervaren en hoe u in deze moeilijke tijd goed voor uzelf kunt zorgen. U heeft kort

Nadere informatie

Ruik nu aan de rozijn. Houd de rozijn onder je neus en merk bij elke inademing de geur ervan op. En kijk er nu nog eens naar.

Ruik nu aan de rozijn. Houd de rozijn onder je neus en merk bij elke inademing de geur ervan op. En kijk er nu nog eens naar. Tips en oefeningen voor thuis Mindfulness leert mensen te leven met aandacht en bewust met handelingen en gedachten in het hier en nu om te gaan. Dit kan sommige mensen wat zweverig in de oren klinken,

Nadere informatie

Laat uw ogen elk deel grondig verkennen, alsof u nog nooit zoiets heeft gezien.

Laat uw ogen elk deel grondig verkennen, alsof u nog nooit zoiets heeft gezien. MINDFULNESS Tips en oefeningen voor thuis Mindfulness leert mensen te leven met aandacht en bewust met handelingen en gedachten in het hier en nu om te gaan. Dit kan sommige mensen wat zweverig in de oren

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

Werkboek bij e-book Hoe wordt je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens? Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens

Werkboek bij e-book Hoe wordt je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens? Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens Werkboek bij het e-book Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens (om te printen en in te vullen!) Tip: het bestand is opgemaakt in A5 (stel je printer in op twee pagina s per vel!).

Nadere informatie

Inspiratie. Werkplaats Aandachtig Leven. Mindfulness betekent aandacht geven op een bepaalde manier gericht in het hier en nu niet (ver)oordelend.

Inspiratie. Werkplaats Aandachtig Leven. Mindfulness betekent aandacht geven op een bepaalde manier gericht in het hier en nu niet (ver)oordelend. Werkplaats Aandachtig Leven WERKPLAATS AANDACHTIG LEVEN: INSPIRATIE, BEZIELING, SPIRITUALITEIT, LEVENSWERK PSYCHO-SOCIAAL THERAPIE, SABBATICAL COACHING, MINDFULNESS TRAINING Nieuwsbrief 3 februari 2011

Nadere informatie

Kiezelsteenmeditatie voor een beginnersgeest Een oefening voor kinderen van alle leeftijden

Kiezelsteenmeditatie voor een beginnersgeest Een oefening voor kinderen van alle leeftijden Kiezelsteenmeditatie voor een beginnersgeest Een oefening voor kinderen van alle leeftijden door Thich Nhat Hanh Ik wil jullie vragen om het liedje te zingen over de bloem, de berg, het water en de ruimte.

Nadere informatie

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. -----

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. ----- Test: Je persoonlijke afweerprofiel Met de volgende test kun je bepalen welk afweermechanisme je het meest gebruikt. Iedereen gebruikt alle afweervormen, maar er bestaan verschillen in de frequentie waarmee

Nadere informatie

Een dierbare verliezen. Informatie voor nabestaanden

Een dierbare verliezen. Informatie voor nabestaanden 00 Een dierbare verliezen Informatie voor nabestaanden Deze folder is bedoeld voor nabestaanden. U leest hierin over de gevoelens die u kunt ervaren, en hoe u in deze moeilijke tijd goed voor uzelf kunt

Nadere informatie

De vier onmetelijke vermogens van de geest

De vier onmetelijke vermogens van de geest De vier onmetelijke vermogens van de geest Geluk is alleen mogelijk als er liefde is. Ware liefde heeft het vermogen iedere situatie waarin we ons bevinden te genezen en te veranderen, en ons leven een

Nadere informatie

een dierbare verliezen

een dierbare verliezen een dierbare verliezen een dierbare verliezen U heeft kort geleden iemand verloren. Dat kan heel verwarrend zijn. Vaak is het moeilijk te accepteren dat iemand er niet meer is. Soms is het verdriet of

Nadere informatie

Voor Noa Mali Zulueta Acea

Voor Noa Mali Zulueta Acea Voor Noa Mali Zulueta Acea Lichtflits Momenten van inzicht Lichtflits Momenten van inzicht Anniek Oosting Schrijfster: Anniek Oosting Coverontwerp: Anniek Oosting ISBN:9789402123234 Lichtflits/Anniek Oosting/2014

Nadere informatie

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT DOOR ANN VAN RIET WWW.ALTHEA-COACHING.BE Hallo! In dit e-book ga je leren hoe je echt zelfvertrouwen kan opbouwen. En daarmee bedoel ik dus niet gewoon denken

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les twee Welkom bij les twee van deze e-cursus waarin we je willen laten zien hoe je groter kunt worden zodat je problemen

Nadere informatie

2.2 Liefdevolle vriendelijkheid naar jezelf

2.2 Liefdevolle vriendelijkheid naar jezelf 2.2 Liefdevolle vriendelijkheid naar jezelf Zingen of luisteren naar de cd: Adem in, ik ga terug naar het eiland in mijzelf. Er zijn prachtige bomen op dit eiland. Er zijn heldere waterstromen. Er zijn

Nadere informatie

21 tips om te beginnen met mediteren

21 tips om te beginnen met mediteren 21 tips om te beginnen met mediteren Innerlijke rust binnen handbereik Voorwoord Ik weet hoe het voelt wanneer je gespannen bent, slecht slaapt, snel geïrriteerd bent en eigenlijk niet echt kan genieten

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Nummer 1 December 2011. Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien

Nummer 1 December 2011. Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien Nummer 1 December 2011 Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien LANDELIJK HEEFT 16% VAN DE JONGEREN PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN. Scoop richt zich bij coaching, counseling en training

Nadere informatie

Jaarprogramma voor hooggevoelige vrouwen

Jaarprogramma voor hooggevoelige vrouwen Jaarprogramma voor hooggevoelige vrouwen Eerste weekend werkbladen Copyright Tamara Beekmans Vrouwenkrachtacademie 1 Jouw Sprookje Er was eens... Copyright Tamara Beekmans Vrouwenkrachtacademie 2 Schrijf

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Werkboek les helende emoties boosheid, angst, pijn en verdriet Verdriet Schuldgevoel

Werkboek les helende emoties boosheid, angst, pijn en verdriet Verdriet Schuldgevoel Er zijn 4 soorten helende emoties boosheid, angst, pijn en verdriet. Boosheid is de 1 e emotie die vooral mannen vaak eerst voelen. De 3 andere liggen eronder. Vrouwen wordt geleerd om niet boos te mogen

Nadere informatie

Dagboek. Free your mind. Meditatiedagboek van Dichtbijmediteren.

Dagboek. Free your mind. Meditatiedagboek van Dichtbijmediteren. Free your mind Meditatiedagboek van Dichtbijmediteren Voorwoord Als kind hield ik al een dagboek bij. Ik herinner me een klein boekje met een slotje er op dat ik onder in een la verstopte. Het voelde als

Nadere informatie

Oefeningen voor inkeer en verstilling

Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling In de christelijke traditie zijn veel voorbeelden te vinden van oefeningen die een hulp kunnen zijn voor het gebedsleven. Hieronder

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Kinderen op bezoek op de Intensive Care

Kinderen op bezoek op de Intensive Care Kinderen op bezoek op de Intensive Care Informatie voor ouders/verzorgers Als een ouder of een familielid op de Intensive Care is opgenomen, kan dit voor kinderen veel vragen oproepen. Kinderen hebben

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

3. Rouw en verliesverwerking

3. Rouw en verliesverwerking 3. Rouw en verliesverwerking 29 Voor de trainer De belangrijkste begrippen van dit gedeelte zijn: Grote verschillen tussen verschillende getroffenen Breuk in de levenslijn Rouw/Verliesverwerking/chronische

Nadere informatie

Module 5 Heel je relatie met geld

Module 5 Heel je relatie met geld Module 5 Heel je relatie met geld Inleiding In deze module gaan we nog wat dieper in op jouw relatie met geld. Veel coaches, therapeuten en trainers werken heel hard maar verdienen erg weinig (te weinig!).

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

De Tantrische Weg. Een lezing en introductieweekend van de Tantrische Weg onder leiding van Theo de Klein en Sandhya Wessels

De Tantrische Weg. Een lezing en introductieweekend van de Tantrische Weg onder leiding van Theo de Klein en Sandhya Wessels De Tantrische Weg Een lezing en introductieweekend van de Tantrische Weg onder leiding van Theo de Klein en Sandhya Wessels Tantra is het pad van intimiteit met jezelf. Intimiteit met jezelf is in hoge

Nadere informatie

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot.

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Rouw van naastbestaanden van personen met dementie Gerke VERTHRIEST Een pluim voor jou, mantelzorger! We staan stil bij: - Rouwen als iemand nog niet dood

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Ghandi, Barack Obama en uw buurvrouw. Iemand zei eens: Als je ademt bedrijf je de liefde met het universum. U bent van hetzelfde spul gemaakt als

Ghandi, Barack Obama en uw buurvrouw. Iemand zei eens: Als je ademt bedrijf je de liefde met het universum. U bent van hetzelfde spul gemaakt als Voorwoord Hoe ontstaat een gedachte? Een column? Een boek? Of laat ik de vraag groter maken hoe ontstaat álles? Heel lang geleden was de aarde toch niet meer dan een grote, kale steen en kijk nu eens:

Nadere informatie

The Magic / Rhonda Byrne

The Magic / Rhonda Byrne The Magic / Rhonda Byrne samenvatting: The Magic is gebaseerd op de Wet van de Aantrekkingskracht, een fundamentele, wetenschappelijke, universele wet, die alle energie in ons universum stuurt. Volgens

Nadere informatie

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding PRAKTIJK VOOR VERLIESVERWERKING Wilma Luyke Doetinchem Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding "Ik kan U vertellen dat ik in zak en as zat voordat ik bij Wilma aanklopte. Mijn vrouw is plotseling

Nadere informatie

Heling in de nieuwe tijd

Heling in de nieuwe tijd Heling in de nieuwe tijd Op zoek naar jouw ware zelf Zoals we hier bij elkaar zijn, zijn we allemaal lichtwezens. We zijn in ons diepste wezen allemaal al heel. Door het proces van de dualiteit wat we

Nadere informatie

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt.

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt. Hoofdstuk 7 Emoties Nu is het tijd om door te gaan. Je hebt je dwarslaesie, je bent hopelijk klaar met al de medische dingen, nu is het tijd om ook je gevoelens aandacht te geven. Dus: ga lekker zitten,

Nadere informatie

Intimiteit: pijn of fijn?

Intimiteit: pijn of fijn? Intimiteit: pijn of fijn? In dit artikel enige inzichten rondom intimiteit. Intimiteit lijkt zo makkelijk, maar is in de praktijk toch best lastig. Intiem zijn met elkaar is niet meer vanzelfsprekend.

Nadere informatie

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is.

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is. De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008 Lieve mensen, Allereerst wens ik iedereen een vreugdevol nieuw jaar toe. Misschien begin je dit jaar met de beste voornemens, zoals altijd en heb je bewust gekeken naar

Nadere informatie

mindfulness workshop

mindfulness workshop mindfulness workshop 1 mindfulness workshop Deze workshop wordt gegeven om een indruk te krijgen wat mindfulness inhoudt. Ook kan worden gekeken in welke training de workshop als onderdeel kan worden ingezet,

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

De Inner Child meditatie

De Inner Child meditatie De Inner Child meditatie copyright Indra T. Preiss volgens Indra Torsten Preiss copyright Indra T. Preiss Het innerlijke kind Veel mensen zitten met onvervulde verlangens die hun oorsprong hebben in hun

Nadere informatie

Inner Child meditatie

Inner Child meditatie De Inner Child meditatie Uit: Je Relatie Helen Een nieuwe weg naar heling van je relatievaardigheid Indra Torsten Preiss De Inner Child meditatie De Inner Child-meditatie is de meditatie bij uitstek om

Nadere informatie

Haïti. Anneke Vinke, 19 januari 2010

Haïti. Anneke Vinke, 19 januari 2010 Haïti Anneke Vinke, 19 januari 2010 Opzet Korte introductie Feiten en verder Morgen... PAUZE --> daarna vragen/discussie 2 Situatie: RAMP in Haïti TV beelden & leed: zien van pijn van kinderen niet te

Nadere informatie

IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID...

IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID... IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID... Geplaatst op 28 juni, 2015 in het YOGI YOGA blad editie juli + augustus 2015 Lieve schat, je bent zo'n mooie, lieve en grappige vrouw, zelfs met je nukken

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.]

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] 2011 Life Coach Désirée Snelling Berg Desirée [IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] Leer de technieken om met behulp van je onderbewuste en het universum je ex weer terug te krijgen. Inleiding Het is geen geheim

Nadere informatie

Beginnen met mediteren

Beginnen met mediteren Elke reis begint met een eerste stap Beginnen met mediteren Zwany Huiting 1 Inhoud 1. Iedereen kan mediteren 2. Waarom mediteren? 3. Ademen 4. Zitten 5. Klassieke zithoudingen 6. Zitten op een bankje,

Nadere informatie

Wat is emotionele pijn eigenlijk?

Wat is emotionele pijn eigenlijk? Wat is emotionele pijn eigenlijk? Door de enorme stappen die het laatste decennium zijn gezet in hersenonderzoek, wordt steeds meer duidelijk dat emotionele pijn net zo erg kan zijn als fysieke pijn. Emotionele

Nadere informatie

Meditatief Wandelen; Nguyen Anh-Huong & Thich Nhat Hanh Oorspronkelijke titel: Walking Meditation

Meditatief Wandelen; Nguyen Anh-Huong & Thich Nhat Hanh Oorspronkelijke titel: Walking Meditation Meditatief Wandelen; Nguyen Anh-Huong & Thich Nhat Hanh Oorspronkelijke titel: Walking Meditation 2006 Nguyen Anh-Huong & Thich Nhat Hanh &; Published by Sounds True Inc., Boulder, USA 2007 Nederlandse

Nadere informatie

Werkelijk hemels: na ruim 20 jaar

Werkelijk hemels: na ruim 20 jaar Succes verhaal - Stoppen met haren uittrekken Werkelijk hemels: na ruim 20 jaar knokken tegen Trichotillomanie eindelijk bevrijd van gewoonte tot haren uittrekken!!!! Al ruim 20 jaar lang had ik last van

Nadere informatie

Cursus in Gestalt-psychologie.

Cursus in Gestalt-psychologie. Cursus in Gestalt-psychologie. De grondbeginselen uit de gestalt-psychologie en -therapie bevatten een schat aan kennis en wijsheid. Ze zijn zeer praktisch toepasbaar op persoonlijk vlak en in werksituaties

Nadere informatie

Geweldloze Communicatie en vriendschap

Geweldloze Communicatie en vriendschap Geweldloze Communicatie en vriendschap Bron: Boeddha magazine herfst 2011 Niet door elkaar bang te maken maar door wederzijdse liefde krijgt het leven een samenhang die uitloopt in verbondenheid en hulp

Nadere informatie

Luister, luister Dit prachtige geluid neemt me mee naar mijn ware zelf

Luister, luister Dit prachtige geluid neemt me mee naar mijn ware zelf De bel en geluk Mindful Movement 6 (5x) In de Boeddhistische traditie, in de traditie van Thich Nhat Hanh, gebruiken we bij meditatieoefeningen vaak de bel. Het geluid van de bel - en ieder ander geluid,

Nadere informatie

Energiek de lente in!

Energiek de lente in! Miniboekje Energiek de lente in! 10 tips voor meer balans & energie Beste lezer, Dit boekje is een klein cadeautje voor u! De lente is weer begonnen en de bomen staan te popelen om uit te lopen. Koeien

Nadere informatie

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik.

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik. De muur Ik heb een muur om me heen. Nou, een muur? Het lijken er wel tien. En niemand is in staat om Over die muur bij mij te komen. Ik laat je niet toe, Want dan zou je zien Hoe kwetsbaar ik ben. Maar

Nadere informatie

De essentie van het leven

De essentie van het leven De essentie van het leven Eerste druk, 2014 2014 Lucien M. Verkooijen Coverbeeld: schilderij Mystieke reis ei tempera op board door Lia Vonk Fotografie: Fred van Welie Correctors: Elly van de Vlugt, José

Nadere informatie

70 Zegenspreuken. om aandachtig en dankbaar te leven. Kick Bras tekst Anke Bras - van Oord - schilderijen

70 Zegenspreuken. om aandachtig en dankbaar te leven. Kick Bras tekst Anke Bras - van Oord - schilderijen 70 Zegenspreuken om aandachtig en dankbaar te leven Kick Bras tekst Anke Bras - van Oord - schilderijen Inleiding In dit boekje vind je 35 kaartjes met elk twee zegenspreuken. De kaartjes kunnen uit het

Nadere informatie

Stap voor stap ontdekken hoe jij het allerbeste uit jezelf kan halen. / created by: Mariëlla /

Stap voor stap ontdekken hoe jij het allerbeste uit jezelf kan halen.  / created by: Mariëlla / Stap voor stap ontdekken hoe jij het allerbeste uit jezelf kan halen Start each day with a gratefull heart 1 Inleiding Stap 1 Face your FEARS Stap 2 De Confrontatie en Acceptatie Stap 3 Zoek naar je innerlijke

Nadere informatie

Zo ver weg, zo dichtbij

Zo ver weg, zo dichtbij Brief van een engel Sinds de dag dat ik mijn lichaam heb verlaten Heb ik geen woorden meer Enkel een gevoel dat geen lied kan vertalen Ik zal er altijd zijn voor je, in de wolken die je zullen vergezellen

Nadere informatie

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen.

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen. Oefening 1: Nodig: 2 personen en een boom of een huisdier: Zoek een plek op bij een boom of in de buurt bij je paard of ander huisdier waar je even niet gestoord wordt en veilig even je ogen dicht kunt

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Naam van gedichtenalbum : De eerste 30

Naam van gedichtenalbum : De eerste 30 Naam van gedichtenalbum : De eerste 30 Kinderen De Roos, een mooie school. Niet te stil of te druk. Kleine kindjes lopen door de gang, ik zie ze stampen en ze zeggen van alles door elkaar. Maar ze kunnen

Nadere informatie

Week 1 Focus Mindfulness beoefenen

Week 1 Focus Mindfulness beoefenen Week 1 Focus Mindfulness beoefenen Vaak schenkt onze geest geen aandacht aan wat er nu gebeurt, maar denken we na over iets dat gebeurd is of maken we ons zorgen over de toekomst. Dat zorgt ervoor dat

Nadere informatie

Je vindt geen vrede door de omstandigheden van je leven te veranderen, maar door te beseffen wie je ten diepste bent.

Je vindt geen vrede door de omstandigheden van je leven te veranderen, maar door te beseffen wie je ten diepste bent. Energetische Meditatie Je vindt geen vrede door de omstandigheden van je leven te veranderen, maar door te beseffen wie je ten diepste bent. - Eckhart Tolle - Wat is het? De grondlegger van Energetische

Nadere informatie

Gelukkig en Vrij zonder Stress. Annelies Hilgers

Gelukkig en Vrij zonder Stress. Annelies Hilgers Gelukkig en Vrij zonder Stress Annelies Hilgers 1. Kijk uit voor stress... 3 2. Hoe beginnen?... 4 3. Ontspanning en Meditatie... 5 http://www.stopstressnu.nl 2 1. Kijk uit voor stress Je kent zeker wel

Nadere informatie

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie.

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. De cliënt krijgt een groot vel papier en kleurkrijt. De opdracht is: Teken je gezin van herkomst rond de etenstafel. Een werkvorm

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Lees blz. 5, 6, 7, 8 Wat denk je dat Aïsha wilde doen? Waarom is dat niet gelukt? Is het goed dat de deur van het dak altijd op slot

Nadere informatie

Sta zonder twijfels en vragen, vol overtuiging en vreugde, in jouw authentieke kracht! Dit zegt een enthousiast gebruiker van deze planner:

Sta zonder twijfels en vragen, vol overtuiging en vreugde, in jouw authentieke kracht! Dit zegt een enthousiast gebruiker van deze planner: Boetseweg 47 7895 AV Roswinkel telefoon: 0591 785 780 www.jolandalinders.com e-mail: info@jolandalinders.com IBAN: NL32 KNAB 0729 6439 99 BIC: KNABNL2H KvK nummer: 59561742 BTW nummer: NL155366701B02 Alsjeblieft!

Nadere informatie

Module 1. Bewustwording.

Module 1. Bewustwording. Module 1. Bewustwording. Dag 3. Visioning Ontdek wat jouw ziel te zeggen heeft over jouw bestemming en werk. Je staat op het punt om te gaan luisteren naar de wijsheid van je ziel als het gaat over jouw

Nadere informatie

Affirmaties, welke passen bij mij?

Affirmaties, welke passen bij mij? Affirmaties, welke passen bij mij? Veel mensen maken gebruik van affirmaties, om hun gevoel, zelfbeeld en gedachten positief te beïnvloeden. Regelmatig hoor ik van cliënten, dat hoe vaak ze ook affirmeren,

Nadere informatie

Eerst je eigen toekomst bedenken, voordat je samen een toekomst bedenkt. Aantrekkelijk voelen Pak je echte wens

Eerst je eigen toekomst bedenken, voordat je samen een toekomst bedenkt. Aantrekkelijk voelen Pak je echte wens Trainen en coachen Psycholoog Mirella Brok Skype Tilburg Made Den Bosch psycholoog@psycholoogmirellabrok.nl 06 1771 2728 KvK 51743256 Lid Nederlandse Beroepvereniging voor Toegepaste Psychologie Opwarmoefening

Nadere informatie

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa Zeven hulpbronnen van vertrouwen Door: Carlos Estarippa Geïnspireerd door het boek van Bertie Hendriks Dagboek van de Ziel. De zeven levensfasen (Hendriks, 2013) wil ik in onderstaand artikel beschrijven

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

Geluk, lijden en een struisvogel: Mindfulness (Awareness) in de praktijk

Geluk, lijden en een struisvogel: Mindfulness (Awareness) in de praktijk 1 Geluk, lijden en een struisvogel: Mindfulness (Awareness) in de praktijk Wat is geluk? Geluk kan worden ervaren als lijden afwezig is. Wie niet lijdt, is gelukkig. Ik bedoel dan niet het geluk dat we

Nadere informatie

Preek Prediker 9 de zin van het leven

Preek Prediker 9 de zin van het leven Lieve gemeente, Vorige week was er een bijeenkomst voor vrijzinnige voorgangers en die ging over het hiernamaals. Wat stel je je voor bij het hiernamaals, bij de hemel of eventueel bij een hel? Mijn collega

Nadere informatie

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Het volgende dat de bouwblokjes zijn van de yes set waar we zo direct nog even een inductie mee gaan doen. Gisteren zijn we begonnen met de yes set. Maar hoe kan je hem nog effectiever maken? Als je koppelwoorden

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 9

Inhoud. Inleiding... 9 Inhoud Inleiding.............................................................. 9 Hoofdstuk 1: Mindfulness introduceren................................. 15 Mindfulness ontdekken.......................................15

Nadere informatie

Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten

Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten Christien de Jong, psychotherapeut / trainer Amsterdams Instituut voor Gezins- en Relatietherapie christiendejong@hetnet.nl Koos van der Knaap,

Nadere informatie

Ik zal de wet van pure potentialiteit in praktijk brengen door me voor te nemen de volgende stappen te doen:

Ik zal de wet van pure potentialiteit in praktijk brengen door me voor te nemen de volgende stappen te doen: Deepak Chopra - isbn 90-696-485-6 Eerste wet: Het toepassen van de wet van pure potentialiteit Ik zal de wet van pure potentialiteit in praktijk brengen door me voor te nemen de volgende Ik zal in contact

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Is iemand in jouw omgeving verslaafd?

Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Verslaafd aan Jou ondersteunt en informeert de omgeving van verslaafden. Vaak gaat alle aandacht uit naar de verslaafde en daardoor wordt soms niet gezien dat familie

Nadere informatie

Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken)

Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken) Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken) Doek achter de tafel Even kijken hoor. U en jullie hebben er al naar kunnen kijken, maar ik nog niet. Nu wil ik het goed zien. Ja, zo

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les drie WELKOM BIJ LES DRIE VAN DEZE E-CURSUS WAARIN WE JE WILLEN LATEN ZIEN HOE JIJ GROTER KUNT WORDEN ZODAT JOUW PROBLEMEN

Nadere informatie

Hele fijne feestdagen en een gezond en vrolijk 2017! Raymond Gruijs. BM Groep ARBO West Baanzinnig

Hele fijne feestdagen en een gezond en vrolijk 2017! Raymond Gruijs. BM Groep ARBO West Baanzinnig De tijd vliegt voorbij en voor je weet zijn we al weer een jaar verder. Ik zeg wel eens: mensen overschatten wat je in een jaar kunt doen, maar onderschatten wat je in 3 jaar kan realiseren. Laten we naar

Nadere informatie