Aan ieder monopolie komt een einde.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aan ieder monopolie komt een einde."

Transcriptie

1 Aan ieder monopolie komt een einde. Vooruit naar de kern? OK, maar naar welke kern? 3 perspectieven voor corporaties. Rudy de Jong, 20 maart Inleiding Het essay Vooruit naar de kern laat op een boeiende manier zien wat ook weer de bedoeling van de sociale huisvesting is en waar het systeem in de loop van de tijd de weg is kwijtgeraakt. Van daaruit wordt een aantal perspectieven geschetst om het woonbeleid weer op het goede spoor te zetten. Het essay past daarmee in het ordeningsdebat dat de sector nu bezighoudt en dat draait om de vraag waar het heen gaat met ons mooie, internationaal geroemde corporatiesysteem. De vraag die daarbij echter alleen zijdelings aan de orde komt, is in hoeverre het sociale huursysteem nog past bij de ontwikkeling van onze samenleving. Hoe ontwikkelt de markt van vraag en aanbod zich? In hoeverre is er nog behoefte aan een centraal gestuurde bedoeling? Dat wil zeggen: een aanbod-gestuurd woonbeleid met een exclusieve rol voor een groep toegelaten verhuurders. Daarin ligt ook de institutionele vraag besloten wat we nog collectief willen regelen op de woningmarkt en wat we inmiddels wel kunnen overlaten aan mensen zelf en aan commerciële en niet-commerciële aanbieders? In dit essay doe ik een poging om als aanvulling op Vooruit naar de kern - een begin te maken met het beantwoorden van deze vragen. Dat doe ik door aan de andere kant van de leefwereld van de sociale huursector te beginnen. Dus niet bij het institutionele speelveld van bedoelingen en regulering, maar bij de vraagstukken in de samenleving, het spel van vraag en aanbod op de woningmarkt. Achtereenvolgens komen daarbij de volgende vragen aan de orde: 1. Wat gebeurt er op de woningmarkt? 2. Hoe reageren aanbieders en vragers? 3. Hoe kan het beleid worden verbeterd en waar is nog behoefte aan collectieve oplossingen? 4. Wat is het toekomstperspectief voor woningcorporaties? NB: de vraag die in dit essay niet aan de orde zal komen, is het nut dat woningcorporaties hebben voor het realiseren van een aantal publieke doelstellingen, die alleen indirect met goed wonen te maken hebben. Bijvoorbeeld het uitvoering geven aan onderdelen van het sociale zekerheidssysteem of het functioneren als een anticyclische investeringsmachine in economisch slechte tijden. 1

2 1. Wat gebeurt er op de woningmarkt? Over de Nederlandse woningmarkt zijn de afgelopen jaren veel rapporten geschreven. Er blijkt sprake te zijn van forse tekortkomingen. Het belangrijkste probleem is de extreem lage aanbodelasticiteit. 1 Dat wil zeggen dat het aanbod nauwelijks reageert op veranderingen in de vraag. De belangrijkste verklaring hiervoor is de schaarste aan bouwgrond en de overheidsregulering, die het aanbod beperkt. Ook subsidies spelen een grote rol bij de verstoring. In een markt waarin aanbod nauwelijks reageert op de vraag, leidt subsidiëring van afnemers (via hypotheekrenteaftrek, hypotheekgarantie en huurtoeslag) vooral tot hogere prijzen en slechts beperkt tot hogere kwaliteit of meer aanbod. 2 Daarnaast leiden de subsidies niet alleen tot hogere prijzen, maar ook tot herverdeling van koopkracht. Door de tegengestelde werking van hypotheekrenteaftrek en huurtoeslag ondersteunt het bestaande systeem vooral de koopkracht van lage (in de huursector) en hoge (met een eigen woning) inkomens en veel minder die van (lagere) middeninkomens. Daar komt bij dat eigen woningbezit fiscaal veel sterker wordt gestimuleerd dan het verhuren van woningen. Het totale bedrag aan belastingaftrek voor kopers is een veelvoud van de toeslagen voor huurders. Het gevolg is dat verhuurders wel worden geconfronteerd met de hoge vastgoedprijzen, opgejaagd door de subsidiëring van de kopers, maar niet dezelfde fiscale voordelen hebben. En alsof dat niet voldoende is, kunnen particuliere verhuurders ook geen gebruik maken van de rentevoordelen door overheidsgaranties van veel kopers (NHG) en van woningcorporaties (WSW) en van de fiscale voordelen van institutionele beleggers. Het is dan ook geen wonder dat er in Nederland slechts een kleine particuliere huurmarkt bestaat. Lage doorstroming. De onevenwichtige subsidiëring van de woningmarkt verklaart ook deels waarom de doorstroming laag is. Bij een stijgend inkomen raken huishoudens immers hun subsidie Door de subsidies zit er een leemlaag in de woningmarkt waar moeilijk doorheen te komen is. (huurtoeslag) kwijt, waarna het inkomen nog veel verder moet stijgen voordat ze opnieuw aanspraak op subsidie (hypotheekrenteaftrek) kunnen maken. Door het subsidiesysteem zit er een leemlaag in de woningmarkt waar moeilijk doorheen te komen is. Behalve het subsidiesysteem zijn er ook andere factoren die de doorstroming beperken, zoals de kredietcrisis en de veranderingen op de arbeidsmarkt. Ondanks de lage rente, is de toegang tot hypothecair krediet een stuk moeilijker geworden. Dat geldt zeker voor het groeiende leger mensen zonder vaste baan en met wisselende inkomsten. Maar ook de huurregelgeving en het huurbeleid van woningcorporaties hebben een negatief effect op de doorstroming. Door het huurbeleid van overheid en corporaties bestaat vaak een zwakke relatie tussen prijs en kwaliteit. Mensen, die het geluk hebben in een aantrekkelijk geprijsde huurwoning te wonen, zullen niet gauw verhuizen. Het plaatje van de trage doorstroming wordt compleet gemaakt door de vergrijzing en de verandering in het zorgbeleid. Ouderen zijn sowieso minder verhuisgeneigd dan jongeren, maar door het beleid om zo lang mogelijk in eigen huis verzorgd te worden, wordt dit verder versterkt. 3 Het gevolg is lange wachttijden voor sociale huurwoningen in gewilde gebieden, zeker voor 1 Zie o.a. OESO 2011: Housing markets and structural policies in OECD countries. 2 Zie o.a. Besseling, Bovenkerk cs 2008: De Nederlandse woningmarkt en overheidsbeleid; over aanbodrestricties en vraagsubsidies. In: Vereniging Staatshuishoudkunde: Agenda voor de woningmarkt. 3 WoOn

3 normale woningzoekenden, dus zonder een erkende urgentie. In gewilde steden als Amsterdam of Utrecht bedraagt de gemiddelde wachttijd van starters 7-8 jaar. 4 Dichten van de kloof. In de loop der tijd zijn verschillende pogingen gedaan om de kloof in de woningmarkt te dichten, echter zonder het echte probleem aan te pakken. In de jaren negentig zijn de hypotheekvoorwaarden aanmerkelijk versoepeld waardoor een groeiend aantal huishoudens met lagere middeninkomens een woning kon kopen. Toen dit pull beleid vastliep door de prijsstijging van woningen en de uit de hand gelopen hypotheekschulden, werd gekozen voor een push beleid. Dat willen zeggen: het stimuleren van huurders met een wat hoger inkomen om te verhuizen door versnelde verhoging van de huren. Het financieel belasten van relatief goedkope huurwoningen (verhuurdersheffing) werkte hierbij als een stimulans. Impliciete subsidies. Veel beleidsmakers zien de extra huurstijging als een terechte correctie op de te lage prijs van sociale huurwoningen. Omdat met die huurprijs geen marktconform rendement mogelijk is, beschouwen zij de relatief lage huur als een impliciete subsidie. Het is zeer de vraag of deze beleidsmakers gelijk hebben. Wat marktconform is wordt niet Door de leemlaag in de woningmarkt betalen huurders met een middeninkomen meer dan kopers met het zelfde inkomen. alleen bepaald door de rendementseis van de eigenaar, maar ook door hetgeen de huurder kan en wil betalen. Zij realiseren zich onvoldoende dat het merendeel van de huurwoningen ooit met subsidie is gebouwd, omdat zelfs huurders met een lager middeninkomen zich een dergelijke woning niet konden veroorloven. Het is zeer de vraag of de koopkracht van die huishoudens inmiddels zover gestegen is, dat zij zich de marktprijs van hun woning wel kunnen veroorloven. Ook realiseren zij zich onvoldoende dat er op de schaal van Nederland nauwelijks nog sprake is van een kwantitatief woningtekort 5 en dat de woonlasten van huurders nu al tot de hoogste van Europa behoren. 6 Door de leemlaag in de woningmarkt betalen huurders met een middeninkomen nu al hogere woonlasten dan kopers met het zelfde inkomen en door de huurstijging neemt dat verschil toe. 7 Verder is er opvallend weinig beleidsaandacht voor de effecten van de huurtoeslag op de huren. Door het generieke, landelijke systeem is de hoogte van de huurtoeslag vrijwel onafhankelijk van de waarde van de woning. De gemiddelde WOZ-waarde in Amsterdam ligt meer dan tweemaal zo hoog als in zwakke woningmarkten, maar de gemiddelde huurprijs (per m 2 ), verschilt niet meer dan een procent of tien. 8 Het is daarom waarschijnlijker dat Alleen in gewilde woningmarkten is sprake van impliciete subsidies van corporaties door lage huren. In andere gebieden wordt de huur juist opgestuwd door de huurtoeslag. 4 AFW, website. Provincie Utrecht: Woningmarktmonitor. 5 Zie o.a. ABF 2012: Opgave stedelijke vernieuwing en woningbouw. 6 Zie o.a. Cecodhas 2012: Housing affordability in the EU. European Commission 2009: Housing and exclusion. 7 WoOn WoOn

4 alleen in gewilde woningmarktgebieden het probleem speelt dat de hoogte van de huur door overheids- en corporatiebeleid onnodig wordt beperkt. In veel andere gebieden speelt het omgekeerde. Door de huurtoeslag wordt de huur daar aan de onderkant van de markt juist onnodig opgestuwd. Hogere kosten maar geen beweging. Het resultaat van dit alles is dat een groot aantal kopers met een negatief vermogen wordt geconfronteerd, een groeiend aantal huurders onverantwoord hoge woonlasten heeft, de subsidielast van de overheid is toegenomen, maar de woningmarkt niet in beweging is gekomen. 4

5 2. Hoe reageren aanbieders en vragers op de woningmarkt? Door de economische teruggang en de daling van de huizenprijzen (met zo n 25%) verminderde de vraag naar koopwoningen en werden projectontwikkelaars, corporaties en gemeenten met grote verliezen geconfronteerd. Het aanbod van nieuwe woningen is in enkele jaren meer dan gehalveerd. Vrijkomende koopwoningen staan langdurig te koop en worden steeds vaker tijdelijk verhuurd. Tegelijk nam de vraag naar huurwoningen sterk toe. Van de verhuizende huishoudens ging de afgelopen jaren zo n 70% naar een huurwoning. Voor startende huishoudens ligt dat voor de hand, maar inmiddels verhuizen ook meer kopers naar een huurwoning dan omgekeerd. 9 Daarmee groeit de markt voor duurdere huurwoningen. Groeiende vraag huurwoningen. Behalve de economische stagnatie zijn er nog enkele belangrijke verklaringen voor de grote belangstelling voor huurwoningen. Ten eerste is dat de samenstelling van de verhuizende huishoudens. Van de startende huishoudens bestaat inmiddels zo n 70% uit één persoon en bij de doorstromers is dat bijna de helft. Alleenstaanden zijn in het algemeen minder koopbereid, maar zijn daar gezien hun gemiddeld lage inkomen ook veel minder toe in staat. Dat geldt niet alleen voor jongeren, maar zeker zo sterk voor oudere alleenstaanden. 10 Een tweede verklaring is de flexibilisering van de arbeidsmarkt. Een steeds groter deel van de arbeidsmarkt bestaat uit vormen van flexibele arbeid, dat wil zeggen tijdelijke contracten en werken als kleine zelfstandige. Het is goed mogelijk dat dit een structureel verschijnsel is, mede gezien de trend van een in omvang afnemende (lagere) middenklasse. 11 Vanwege de wisselende en onzekere inkomsten is het voor die groep extra moeilijk om een lening voor het kopen van een woning te krijgen. Bovendien vraagt het hebben van wisselende werkgevers om flexibiliteit in de woonplek. Een koopwoning kan dan een blok aan je been zijn. Een derde verklaring voor de groeiende belangstelling voor huurwoningen is de vergrijzing. Veel ouderen willen het vermogen in hun woning vrijmaken om hun inkomen aan te vullen of om geld aan hun kinderen te schenken. Gezien de stijgende zorgkosten en de onder druk staande pensioenen zal dit trend sterker worden. Vanwege het structurele karakter van verschillende verklaringen zou de gegroeide vraag naar huurwoningen wel eens blijvend kunnen zijn, ook als de koopmarkt weer aantrekt. Onbereikbaar. De grotere vraag naar duurdere huurwoningen gaat samen met een snelle stijging van de huurprijs, vooral van leegkomende woningen. Het is niet ongewoon als woningcorporaties de huur van leegkomende woningen met meer dan 100 euro per maand verhogen. Door de verstopte woningmarkt, de stijgende vraag naar huurwoningen en de snel stijgende huren, lijkt de reguliere huursector voor veel starters met lagere inkomens echter vrijwel onbereikbaar te worden. Voor betaalbare sociale huurwoningen bestaan in 9 CBS Statline WoOn 2012, CBS Statline Zie o.a. Goos, Manning cs 2010: Explaining job polarisation in Europe. De grote vraag naar duurdere huurwoningen kon wel eens blijvend zijn. Is het niet merkwaardig dat het tekort aan betaalbare woningen nauwelijks tot commotie leidt? 5

6 veel steden lange wachtlijsten. De particuliere huursector is meestal klein, slecht toegankelijk voor lagere inkomens en duur. En de huren stijgen zo snel, dat voor een groeiend aantal huishoudens met lage inkomens zelfs de sociale huursector onbetaalbaar lijkt te worden. 12 Dus hoe komen starters nog aan een betaalbare woning? Hoe kunnen de huurders die nu al zowat de helft van hun inkomen kwijt zijn aan woonlasten 13, de steeds hogere huren opbrengen? Zijn we op weg naar een nieuwe woningnood? Maar.., aan de andere kant: als het probleem zo groot is, is het dan niet merkwaardig dat het tekort aan betaalbare woningen nauwelijks tot commotie leidt? Alhoewel veel huishoudens zich zorgen maken over de betaalbaarheid van huisvesting, staat dit niet eens in de top 10 van grootste zorgpunten van de Nederlandse bevolking. 14 Wat is er aan de hand? Creatieve oplossingen. Zou het kunnen zijn dat huurders, maar vooral starters, veel minder weg hebben van de makke schapen dan waar we ze voor houden? Zou het kunnen zijn dat zij van de nood een deugd maken? Dat ze veel zelfredzamer zijn dan we denken? Dat ze hun eigen oplossingen zoeken? Het lijkt er sterk op dat dit inderdaad het geval is, maar dat dit nog buiten het beeld van veel beleidsmakers blijft. 15 Zou het kunnen zijn dat huurders minder weg hebben van de makke schapen dan waar we ze voor houden? Natuurlijk hebben corporaties in steden als Amsterdam, Utrecht en Den Haag best door dat illegale onderhuur net zoiets is als drugsgebruik. Je kunt er tegen vechten, maar de strijd winnen, lukt je nooit. Ook zien ze wel dat steeds vaker woningen worden gehuurd door een stel dat niet persé een relatie heeft. Studentenhuisvesters weten dat onzelfstandige woonruimte steeds populairder wordt. Corporaties in gebieden met veel laaggeschoolde arbeid zien dat er s avonds opvallend veel auto s met Poolse kentekens in hun complexen staan. En verhuurmedewerkers weten best dat gescheiden vaders hun heil zoeken op vakantieparken en daar jaren kunnen blijven wonen. Minder ruimte. Wat we minder op ons netvlies hebben, is dat steeds meer jongeren niet zo nodig op kamers hoeven. Of dat ze thuis wonen en ook nog ergens anders. Dat sinds een aantal jaren starters weliswaar meer betalen, maar ook minder woonruimte consumeren. 16 Dat door de gezinsverdunning en de vergrijzing steeds meer mensen ruimte over hebben. Dat je als alleenstaande met een nieuw relatie je woning best een tijdje kunt doorverhuren. Dat ouderen in plaats van de dure thuiszorg soms liever een paar Poolse dames in huis nemen. Dat jonge mensen het Wat we nog niet zo op ons netvlies hebben, is dat steeds meer jonge mensen het niet alleen normaal, maar ook prima vinden om met anderen een woning te delen. 12 Zie o.a. Volkskrant : Sociale huurwoningen fors duurder geworden. 13 WoOn SCP Burgerperspectieven Zie ook: BZK 2013: Wonen in ongewone tijden. 16 WoOn 2012, BZK 2013: Wonen in ongewone tijden. 6

7 steeds vaker niet alleen normaal, maar ook prima vinden om met anderen een woning te delen. En dat ze hun eigen sociale netwerken hebben om woonruimte en medebewoners te vinden. Flexvastgoed. Wat we ook minder op ons netvlies hebben, is dat vastgoed steeds meer een multifunctioneel en flexibel karakter krijgt. 17 Niet alleen na elkaar, maar ook tegelijk. Dat heeft alles te maken met de transformatie van de arbeidsmarkt en met de communicatie via internet en sociale netwerken. Publieke, commerciële en sociale functies worden gemengd in één gebouw. Woonhuizen, bibliotheken en horecagelegenheden dienen als werkplek en uitvalsbasis voor de groeiende groep ZZP-ers en flexwerkers. Zorgdiensten worden niet meer in instellingen, maar aan huis geleverd. Dat betekent dat ook woonruimte een bredere functie krijgt. Niet alleen thuis zijn en vrienden ontvangen, maar ook commerciële functies. Steeds meer mensen ontdekken hun huis als een asset waarmee geld verdiend kan worden. Als kantoor of werkplaats, als al of niet tijdelijk verhuurobject, als bed- and breakfast, als. Serieus alternatief. Het lijkt er sterk op dat zich rond de woningmarkt net als rond de arbeidsmarkt een flexibele schil aan het vormen is, die de acute problemen van veel starters oplost. De kern is voor de insiders: de mensen met een vast contract en met oude rechten. De schil is voor de nieuwkomers, de jongeren, de mensen met wisselende inkomens. De flexibele schil is geen traditionele concurrent van de bestaande aanbieders op de woningmarkt. Ze bestaat uit een veelheid van initiatieven. Tijdelijke verhuur via online diensten, zoals de in Silicon Valley gevestigde Airbnb, die alleen al in Amsterdam zo n adressen in de aanbieding heeft en zich opmaakt om beursnotering aan te vragen. 18 Aanbieders waarbij het niet alleen gaat om een alternatief voor hotelkamers, maar ook om verblijf voor een paar maanden of langer. Ook gaat het om antikraak organisaties en eigenaren van vakantiehuisjes, die hun werkterrein verbreden. En het gaat om mensen die hun woning en daarmee de woonlasten graag willen delen met een ander, om huurders die hun woning geheel of gedeeltelijk doorverhuren. En natuurlijk om eigenaren die hun woning niet kunnen verkopen en ontdekken dat ze er zo best een aardige opbrengst uit kunnen halen. Enzovoorts. De flexibele schil bevindt zich zeker in deze beginfase in een grijs gebied en blijft voor een belangrijk deel nog buiten de statistieken. Maar ze groeit tegen de verdrukking in. Corporaties en gemeenten bestrijden illegale onderhuur met hand en tand; een activiteit die zij zien als een vorm van woonfraude. Maar een stad als Amsterdam heeft Het lijkt er sterk op dat zich rond de woningmarkt een flexibele schil aan het vormen is. De flexibele schil zou zomaar zo n disruptive innovation kunnen zijn, die de bijl aan de wortel legt van de oude monopolisten op de woningmarkt. onlangs al besloten zich bij de werkelijkheid neer te leggen en het verhuren van woningen via online marktplaatsen te gedogen Zie o.a. Jong, R. de, 2013: Het rommelhok van de vastgoedmarkt. In: Barometer Maatschappelijk Vastgoed Bol, N. 2014: Tijdelijke en flexibele oplossingen groeien door verandering van de vraag. Service Magazine. 18 Zie o.a. Parool : Amsterdammers verdienen bij door toeristen onderdak te bieden. 19 Zie o.a. Volkskrant : Amsterdam akkoord met thuis verhuren aan toeristen. 7

8 Al met al is het waarschijnlijk dat de groei van de flexibele schil van de woningmarkt zich verder door zal zetten en uiteindelijk net als op de arbeidsmarkt een serieus alternatief vormt voor de bestaande aanbieders. Het zou zomaar zo n disruptive innovation kunnen zijn: een concurrent uit onverwachte hoek, die de bijl aan de wortel legt van de oude monopolisten op de markt Christensen, C. 1995: Disruptive Technologies. Catching the Waves. 8

9 3. Hoe kan het beleid worden verbeterd en waar is behoefte aan collectieve oplossingen? De problemen op de woningmarkt laten zien dat de onevenwichtige subsidiëring van de woningmarkt moet worden afgebouwd om de leemlaag te slechten en de doorstroming te verbeteren. Daartoe zijn inmiddels de eerste, voorzichtige stappen gezet. De fiscale steun aan de bovenkant van de koopmarkt wordt stap voor stap afgebouwd en de prijs van huurwoningen krijgt langzaam een sterkere relatie met de kwaliteit. Maar er is meer nodig. Als we de keuzevrijheid van mensen op de woningmarkt echt willen verbeteren, moeten verhuurders en eigenaar-bewoners fiscaal gelijk behandeld worden. Dan kan zich ook een nieuw marktsegment van particuliere verhuurders ontwikkelen. Een segment dat in Duitsland al sinds jaar en dag een belangrijke bijdrage levert aan de woonvoorziening, ook voor mensen met lagere inkomens. Daarnaast zijn er argumenten om net als in Duitsland - huurders en kopers met lage inkomens gelijk te behandelen, d.w.z. evenveel financiële ondersteuning. 21 Daarbij zou wel het prijsopdrijvend effect van die ondersteuning moeten worden beperkt, bijvoorbeeld door een relatie te leggen met de regionale woningprijzen. Zelfredzaam. Het gedrag van aanbieders en vragers op de woningmarkt laat niet alleen zien dat de verstarde woningmarkt tot creatieve oplossingen leidt, maar ook dat de zelfredzaamheid van mensen groter is dan we geneigd zijn te denken. Wat dat betreft, doet zich een bijzonder fenomeen voor dat opnieuw te maken heeft met de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Er zijn steeds meer mensen met een relatief hoge opleiding, die geen vaste baan vinden en langdurig op een laag en wisselend inkomen zijn aangewezen. Dat zijn mensen die in het algemeen goed hun weg weten te vinden in sociale netwerken en online diensten. Dat zijn ook mensen die middelen weten te vinden om hun woonlasten te verlagen of inkomsten uit hun woning te verkrijgen. Het beleid van gemeenten en corporaties lijkt er echter op gericht om die creativiteit zoveel mogelijk af te remmen, om eigen initiatief snel illegaal te verklaren. Maar als het Als de onevenwichtige fiscale behandeling wordt afgebouwd, kan zich een marktsegment van particuliere verhuurders ontwikkelen. Als het woonbeleid niet meer in staat is om iedereen goed en betaalbaar te huisvesten, waarom staan we mensen dan niet toe om zelf oplossingen te vinden? huidige woonbeleid, dat is gebaseerd op de distributie van een schaars goed, niet meer in staat blijkt om iedereen goed en betaalbaar te huisvesten, waarom staan we mensen dan niet toe om zelf oplossingen te vinden. Bijvoorbeeld door bij een ander in te trekken. Of door hun woning door te verhuren. Of door hun huis voor nieuwe functies te gebruiken? 21 Statistisches Bundesambt 2010: Sozialleistungen. Wohngeld. 9

10 Communities. Ook zien we in toenemende mate dat er groepen mensen zijn of liever communities die naar nieuwe vormen van collectiviteit zoeken. Mensen met de zelfde achtergrond, levensstijl of belangstelling. Mensen met een zorgbehoefte die elkaar kunnen steunen. Of mensen, die individueel te weinig koopkracht of organisatievermogen hebben om een goede woonplek te regelen, maar dat gezamenlijk wel kunnen: de oude doelgroep van de coöperatieve vereniging. Alhoewel deze organisatievorm in landen als Tsjechië, Polen en Duitsland een belangrijk deel van het woningaanbod verzorgt, kennen we haar in de Nederlandse woningmarkt nauwelijks. In het huidige woonbeleid wordt de totstandkoming van dat soort initiatieven ook nauwelijks gefaciliteerd. 22 Maar in een woningmarkt waarin het aantal zelfredzame mensen toeneemt, moet ruimte zijn voor nieuwe vormen van collectief belang, naast de wel bekende verenigingen van eigenaren en woningcorporaties. Sociale problemen. Natuurlijk is die zelfredzaamheid niet voor iedereen weggelegd. Er zijn en blijven grote groepen mensen die steun nodig hebben om een fatsoenlijke en betaalbare woonplek te vinden en te houden. Mensen die vaak met verschillende sociale problemen worden geconfronteerd. Voor die mensen blijft een collectief systeem nodig, dat wonen verbindt met maatschappelijke diensten en zorgt voor een stabiele steun in de rug. Voor die groep is het dan ook de vraag of de scheiding van wonen en zorg wel zo n goede zaak is. Ook is het de vraag of het beperken van de taken van corporaties tot het verhuren van woningen wel zo In de woningmarkt is ruimte voor nieuwe vormen van gemeenschappelijk belang. Voor kwetsbare mensen is het de vraag of de scheiding van wonen en zorg wel zo n goede zaak is. verstandig is, zeker in kwetsbare wijken. Wat dat betreft valt veel te leren van Engeland, waar veel housing associations ook zorgdiensten leveren. 22 Zie ook: V.d. Schaar 2013: Het wordt nooit meer zoals het was. 10

11 4. Het toekomstperspectief voor woningcorporaties. Het is de vraag welk toekomstperspectief er ligt voor corporaties als het stof van de korte termijn doelstellingen van de huidige overheid is neergedwarreld. In hoeverre hebben collectieve dienstverleners als woningcorporaties, de zogenaamde non-profits van de verzorgingsstaat, straks nog toegevoegde waarde? Feit is in elk geval dat het vertrouwen van de bevolking in instituties als woningcorporaties niet hoog is 23 en dat in tegenstelling tot zorg en onderwijs wonen een domein is dat mensen graag in eigen hand houden. Ook de politieke steun voor het instituut woningcorporaties is sterk afgenomen. Een fenomeen overigens dat niet specifiek Nederlands is. Met name ook in onze buurlanden Duitsland en Engeland is dat het geval. 24 Uit de voorgaande pagina s tekent zich het beeld af dat er na een goede hervorming van de woningmarkt minder behoefte is aan de klassieke rol van woningcorporaties. Er moet ruimte komen voor particuliere verhuurders, voor gemeenschappelijke belangen van groepen mensen en vooral voor de creativiteit van mensen om hun eigen woonsituatie te regelen. Het einde van het monopolie van corporaties op de huurmarkt komt langzaam in zicht. Maar dat wil niet zeggen dat er bij een genormaliseerde woningmarkt, met ruimte voor individueel en collectief initiatief, geen behoefte meer is aan organisaties, die problemen oplossen waarin anderen niet voorzien. Al met al lijkt er vooral plek voor 3 perspectieven: 1. Een wijkgebonden woon-zorg voorziening voor kwetsbare mensen. Grote sociale achterstanden concentreren zich in bepaalde wijken, vooral in de grotere steden. De bewoners worden vaak geconfronteerd met meervoudige problematiek, waarvan fatsoenlijk wonen er één is. Het zijn meestal wijken met een slecht imago, die door beleggers worden gemeden. Wel zijn die wijken vaak het domein van het soort particuliere verhuurders die in de volksmond huisjesmelkers worden genoemd. Het zijn wijken die behoefte hebben aan intensief sociaal en technisch beheer. Wijken, waar relatief veel mensen wonen die steun van buiten nodig hebben. Wijken, waar behoefte is aan krachtige maatschappelijke organisaties, die een breed takenpakket tot hun verantwoordelijkheid rekenen. Een natuurlijke biotoop voor woningcorporaties, waar ze nu al met succes werkzaam zijn en absoluut niet gemist kunnen worden. 2. Een belangenbehartiger en ondersteuner van burgerinitiatieven. Het einde van het monopolie van woningcorporaties komt langzaam in zicht. Kwetsbare wijken hebben behoefte aan krachtige maatschappelijke organisaties met een breed takenpakket. De woningmarkt wordt gedomineerd door een beperkt aantal grote partijen. Woningcorporaties, beleggers en projectontwikkelaars hebben de goede bouwlocaties in handen en hebben weinig belangstelling om ruimte te geven aan particuliere initiatieven. Opvallend is in dit verband dat er wel 23 SCP 2013: Burgerperspectieven. 24 Zie o.a. Stephens, Elsinga, Knorr 2008: The privatisation of social housing. Three differend pathways. In: Social Housing in Europe II. 11

12 belangenverenigingen zijn voor verhuurders, eigenaar-bewoners en huurders, maar niet voor gemeenschapsinitiatieven. Die initiatieven komen dan ook niet of met grote moeite tot stand. Toch is die vraag er wel, vooral in de groep met (lagere) middeninkomens; de traditionele achterban van de coöperatieve bouwverenigingen in andere landen. Enkele verspreide voorbeelden in Nederland 25 laten zien dat corporaties in principe goed geëquipeerd zijn om deze vraag te ondersteunen. Ze hebben de technische en organisatorische expertise en hebben ervaring in de samenwerking met bewonersgroepen. Ze zouden dan ook een goede initiator kunnen zijn van dit nieuwe segment in de woningmarkt. Een logische variant hierbij is dat bewoners financieel kunnen participeren in hun woning of in kleine coöperatieve verenigingen. Op die manier krijgen de bewoners de gelegenheid te sparen in hun woning en daarmee een voorziening voor de oude dag op te bouwen. Een mogelijkheid die huurders niet hebben. 3. Een prijsvechter op de markt: de hoogste kwaliteit voor de laagste prijs. Eigenlijk is het bizar dat er op de huurmarkt geen aanbieders zijn die de slogan van de Lidl in hun vaandel voeren. En dat terwijl we weten dat een fatsoenlijke woning voor een zo laag mogelijke prijs het product is waar de markt juist op zit te wachten. Het laat zien dat er nauwelijks concurrentie is en dat de meeste verhuurders ook woningcorporaties zich weinig richten op de vraag in de markt. Hier ligt dan ook een groot gat in de markt, waar corporaties als geen ander in kunnen springen. Zij hoeven immers geen dividend uit te keren. Zij hoeven ook geen hoge rendementseisen te hanteren. Net als in landen als Oostenrijk, Denemarken en Finland kan het business-model worden gebaseerd op cost-based renting, dat wil zeggen dat het in principe voldoende is als de kosten door de huurprijs worden goedgemaakt. 26 Deze 3 perspectieven geven een antwoord op problemen in de samenleving waarin onvoldoende wordt voorzien. Perspectieven die passen bij de competenties en de core-business van woningcorporaties. Het zijn ook perspectieven waarvoor waarschijnlijk maatschappelijke steun zal bestaan en waardoor het legitimatievraagstuk van corporaties kleiner kan worden. Maar het zijn ook 3 perspectieven die een geheel verschillende attitude en aanpak vragen en daarom moeilijk in één bedrijf te verenigen zullen zijn. Omdat de kern nu eenmaal altijd kleiner is dan het geheel, zal dit betekenen, dat vooruit naar de kern niet alleen wil zeggen dat de corporatiesector kleiner wordt, maar dat dit ook geldt voor een aantal individuele bedrijven. Corporaties zullen zich specialiseren. Wijkgerichte corporaties vragen om kleinschaligheid, maar de Lidl van de woningmarkt kan best landelijke dekking hebben. Zo wordt het toch nog spannend in de sociale huursector! Aanbieders op de woningmarkt hebben weinig belangstelling om ruimte te geven aan gemeenschapsinitiatieven. Het is bizar dat de slogan: de beste kwaliteit voor de laagste prijs op de huurmarkt niet voorkomt. 25 Bijvoorbeeld Woningbouwvereniging Gelderland. 26 Cecodhas 2012: Housing Europe review. 12

Aan ieder monopolie komt een einde; zelfs aan een monopolie met goede bedoelingen.

Aan ieder monopolie komt een einde; zelfs aan een monopolie met goede bedoelingen. Aan ieder monopolie komt een einde; zelfs aan een monopolie met goede bedoelingen. 3 perspectieven voor woningcorporaties. 1 Rudy de Jong, 11 juni 2014. Inleiding Onder druk van de Parlementaire Enquête

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst 27926 Huurbeleid Nr. 216 Herdruk 1 Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 21 maart 2014 Hierbij doe ik u het volgende toekomen:

Nadere informatie

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek 7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek Auteur Remco Kaashoek De dynamiek op de koopwoningmarkt is tussen 2007 en 2011 afgenomen, terwijl die op de markt voor huurwoningen licht is gestegen. Het aantal

Nadere informatie

Kengetallen woningtoewijzing in de gemeente Utrecht

Kengetallen woningtoewijzing in de gemeente Utrecht Kengetallen woningtoewijzing in de gemeente Utrecht Stand van zaken zomer 2014 Inleiding Op dit moment volstrekt zich een grote verandering binnen de sociale huursector. Dit is het gevolg van het huidige

Nadere informatie

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen?

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen? DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen? 1 Met de vraag 'Een huis kopen of een huis huren?' kunt u op verschillende momenten in uw leven te maken krijgen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

VOORBEELD. Verkoop van huurwoningen. De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen. Derde (geheel herziene) druk, april 2014

VOORBEELD. Verkoop van huurwoningen. De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen. Derde (geheel herziene) druk, april 2014 Verkoop van huurwoningen De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen Derde (geheel herziene) druk, april 2014 VERKOOP VAN HUURWONINGEN De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen

Nadere informatie

Nieuwsflits 16 september 2015

Nieuwsflits 16 september 2015 reacties@hbvzflats.nl Gisteren, op de derde dinsdag van september maakte het Kabinet zijn beleidsvoornemens voor het komende jaar (en de jaren daarna) bekend. In de Rijksbegroting 2016 is over (de te sturen

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Freya Mostert freija.mostert@vng.nl Betaalbaarheid van het wonen - Rapport VNG - Belangrijkste inzichten & bestuurlijke

Nadere informatie

Resolutie Corporatiesector

Resolutie Corporatiesector Resolutie Corporatiesector Indiener: Woordvoerder: Auteurs: David Struik (PC Wonen en Ruimtelijke Ordening) David Struik (PC Wonen en Ruimtelijke Ordening) Maarten van t Hek, Paul Le Doux, David Struik,

Nadere informatie

Middeninkomens & de staatssteunregeling. Simulatie woningmarkteffecten

Middeninkomens & de staatssteunregeling. Simulatie woningmarkteffecten Middeninkomens & de staatssteunregeling Simulatie woningmarkteffecten 1 Inhoud Context Aanpak Uitkomsten 2 Staatssteunregeling Woningcorporaties Positionering: staat, markt, middenveld? Taakopvatting:

Nadere informatie

argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt

argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt 10 argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt Woningmarkt heeft behoefte aan hervorming De fiscale hypotheekrenteaftrek is de afgelopen

Nadere informatie

Frank Kalshoven, Vrij naar Bob Evers Hommeles op de huizenmarkt

Frank Kalshoven, Vrij naar Bob Evers Hommeles op de huizenmarkt Vrij naar Bob Evers Hommeles op de huizenmarkt Frank Kalshoven, directeur van De Argumentenfabriek, columnist de Volkskrant en Vrij Nederland frank@argumentenfabriek.nl Inhoud Het vergeten dossier Vrije

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 De Hypotheek Index geeft ieder kwartaal inzicht in het consumentengedrag op het gebied van hypotheken. De kerncijfers zijn afkomstig van De Hypotheker die met ruim 10 procent

Nadere informatie

HUURBELEID 2015 Maart 2015

HUURBELEID 2015 Maart 2015 HUURBELEID 2015 Maart 2015 Inhoud 1. Inleiding 2. Politieke gebeurtenissen 3. Betaalbaarheid 4. Uitgangspunten voor het 5. Huurbeleid Brederode Wonen 2015 2 1. Inleiding Voor u ligt het. Op 12 maart 2013

Nadere informatie

Schaarste op de woningmarkt Zuid- Kennemerland-IJmond

Schaarste op de woningmarkt Zuid- Kennemerland-IJmond Schaarste op de woningmarkt Zuid- Kennemerland-IJmond 1. Aanleiding Per 1 januari 2015 treedt de Huisvestingswet 2014 in werking. Gemeenten hebben tot 1 juli 2015 de tijd om een nieuwe, op deze wet gebaseerde

Nadere informatie

Voordracht voor de raadsvergadering van

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum raadsvergadering> Voordracht voor de raadsvergadering van Jaar 2011 Publicatiedatum * Agendapunt * Datum indiening 30 juni 2011 Tekst wordt gepubliceerd in Onderwerp Initiatiefvoorstel van de raadleden

Nadere informatie

Op 19 mei 2014 stelde u ons college schriftelijke vragen over de verkoop van huurwoningen door Vestia.

Op 19 mei 2014 stelde u ons college schriftelijke vragen over de verkoop van huurwoningen door Vestia. De heer P. Beeldman Westeinde 12 2841 BV MOORDRECHT ** verzenddatum 27 mei 2014 onderwerp uw kenmerk bijlage afdeling VROM behandeld door J.D. Lindeman telefoon 0180-639976 Geachte heer Beeldman, Op 19

Nadere informatie

Vooruit naar de oorsprong

Vooruit naar de oorsprong Vooruit naar de oorsprong strategisch kader 2014-2016 1 Strategisch kader in 12 puntjes 1 We zien goed en plezierig wonen als basis van bestaan 2 We bieden mensen met lagere inkomens goede, passende woonruimte

Nadere informatie

Memo. Algemeen. jm.van.geet@mvgm.nl. Marktontwikkelingen rapportage

Memo. Algemeen. jm.van.geet@mvgm.nl. Marktontwikkelingen rapportage Aan Memo Behandeld door MVGM Vastgoedtaxaties / +31(0)33 464 02 97 E-mail jm.van.geet@mvgm.nl Datum Kwartaal 3 van 2011 Stationsplein 121 Postbus 442 3800 AK Amersfoort T +31(0)33 464 02 97 F +31(0)33

Nadere informatie

D66: Help Starters de Woningmarkt op Tien concrete maatregelen die nieuwe huurders en kopers een kans geven

D66: Help Starters de Woningmarkt op Tien concrete maatregelen die nieuwe huurders en kopers een kans geven D66: Help Starters de Woningmarkt op Tien concrete maatregelen die nieuwe huurders en kopers een kans geven Samenvatting De woningmarkt zit op slot. Vooral starters komen momenteel moeilijk aan een passend

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Doelgroepen TREND A variant

Doelgroepen TREND A variant Doelgroepen TREND A variant Kleidum Socrates 2013 Doelgroepen 3 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 1.1 Doelgroepen en Socrates... 5 1.2 Werkgebieden... 6 2 Doelgroepen en bereikbare voorraad... 7 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Hoorcollege actualiteiten

Hoorcollege actualiteiten Hoorcollege actualiteiten De toekomst van de woningmarkt voor de middeninkomens Kees Fes (Atrivé) Günter Weber (Stichting OpMaat) Harold Ferwerda (Ministerie van Binnenlandse Zaken) Delft University of

Nadere informatie

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Inleiding De Prioriteringssessie Woonvisie is een belangrijk vervolg op de co-makersgesprekken die zijn gevoerd en de 5 thematafels die

Nadere informatie

Woonwensen en Woningbehoefte. Kenneth Gopal Kathrin Becker

Woonwensen en Woningbehoefte. Kenneth Gopal Kathrin Becker 16086-ABF Woonwensen en Woningbehoefte Kenneth Gopal Kathrin Becker 16086-ABF Opbouw presentatie I. Waar komen we vandaan? Relevante ontwikkelingen in het recente verleden II. Waar gaan we naar toe? Blik

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Het (dis)functioneren van de Nederlandse woningmarkt. Johan Conijn UvA / ASRE, Ortec Finance

Het (dis)functioneren van de Nederlandse woningmarkt. Johan Conijn UvA / ASRE, Ortec Finance Het (dis)functioneren van de Nederlandse woningmarkt Johan Conijn UvA / ASRE, Ortec Finance Datum 27 september 2011 Bericht FD vandaag Hypothekenmarkt in nog dieper dal Het effect van de tijdelijk verlaagde

Nadere informatie

Woonruimteverdeling 2015 2 Woningstichting Putten. Opening Schauwplein

Woonruimteverdeling 2015 2 Woningstichting Putten. Opening Schauwplein Samenvatting In 2015 leverden wij 39 appartementen op aan het Schauwplein te Putten. De belangstelling voor de woningen was groot en leidde tot doorstroming. Wij sloten in 2015 inclusief deze nieuwbouw

Nadere informatie

Woningmarkt en corporatiesector. Johan Conijn

Woningmarkt en corporatiesector. Johan Conijn Woningmarkt en corporatiesector Johan Conijn Ruimteconferentie PBL 21 mei 2013 Inhoud Woningmarktdebat Positie woningcorporatie Regeer- en woonakkoord DrieKamerModel 2 Woningmarkt Overmatige subsidiering

Nadere informatie

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Petra Bassie petra.bassie@vng.nl Betaalbaarheid van het wonen - Rapport VNG - Belangrijkste inzichten & bestuurlijke

Nadere informatie

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt http://maps.amsterdam.nl/woningwaarde/ Aanleiding UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding woningprijs verhouding Amsterdam/Nederland Bron: UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding percentage

Nadere informatie

Huur beleid Ru t te II. Een overzicht van de impact. van het huidige huurbeleid op huurders, woningzoekenden en de huursector.

Huur beleid Ru t te II. Een overzicht van de impact. van het huidige huurbeleid op huurders, woningzoekenden en de huursector. Huur beleid Ru t te II Een overzicht van de impact van het huidige huurbeleid op huurders, woningzoekenden en de huursector. Januari 2015 Inleiding De huren zijn de afgelopen twee jaar fors gestegen.

Nadere informatie

Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf!

Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf! Ondernemingsplan 2016-2018 Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf! Woondiensten Aarwoude is een bedrijf dat woonruimte verhuurt aan mensen die op basis van hun inkomen in aanmerking komen voor een sociale

Nadere informatie

Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord

Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord Samen kiezen voor een sterke woningmarkt Martin Hoiting/Rob Ravestein 14 oktober 2013 verandering in denken: één woningportefeuille welke woningen hebben we nodig

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst in het kader van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap voor Huurders (CPOH)

Verslag van de bijeenkomst in het kader van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap voor Huurders (CPOH) Verslag van de bijeenkomst in het kader van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap voor Huurders (CPOH) Datum : 8 oktober 2012 Locatie : t Bourgondisch Hof, Waalwijk Aanwezig : Willem Ebbers, beleidsmedewerker

Nadere informatie

BETAALBAAR WONEN IN ALMERE

BETAALBAAR WONEN IN ALMERE BETAALBAAR WONEN IN ALMERE Een manifest met bouwstenen voor een actieprogramma Een dak boven het hoofd is één van de eerste levensbehoeften, een woning is de veilige uitvalsbasis voor iedereen om mee te

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Aan de Raad der gemeente Haarlem. Ter attentie van wethouder Jan Nieuwenburg. Van Pieter Elbers, SP Raadslid gemeente Haarlem

Aan de Raad der gemeente Haarlem. Ter attentie van wethouder Jan Nieuwenburg. Van Pieter Elbers, SP Raadslid gemeente Haarlem Raadsstuk B&W datum Sector/Afd Reg.nr(s) Onderwerp 221/2008 21 oktober 2008 STZ/wwgz 08/167856 Beantwoording vragen van de heer P.G.M. Elbers inzake de verkoop van 183 huurwoningen Bloemenbuurt Aan de

Nadere informatie

Koers zoeken in onzekere (crisis)tijd. Sterk worden in strategie

Koers zoeken in onzekere (crisis)tijd. Sterk worden in strategie Koers zoeken in onzekere (crisis)tijd Sterk worden in strategie Het rommelt op de woningmarkt Effect kredietcrisis dalende prijzen, afname doorstroming, dalende productie Historische verwachting bouw-crises

Nadere informatie

DENK MEE MET MITROS. Uitkomsten onderzoek Toekomstplannen Mitros 2010-2030

DENK MEE MET MITROS. Uitkomsten onderzoek Toekomstplannen Mitros 2010-2030 DENK MEE MET MITROS Uitkomsten onderzoek Toekomstplannen Mitros 2010-2030 Mitros heeft een plan opgesteld met doelstellingen voor de periode 2010-2030. In dit plan staat wat Mitros de komende twintig jaar

Nadere informatie

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlage 1: Vraag en Aanbod woningmarkt Aalsmeer Bijlage 2: Kaart Woningbouwprojecten Bijlage 3: Woonfonds Aalsmeer Bijlage 1: Vraag & aanbod woningmarkt Aalsmeer

Nadere informatie

De rol van corporaties op de woningmarkt

De rol van corporaties op de woningmarkt De rol van corporaties op de woningmarkt WoON-congres 2016 7 april 2016 Onderwerpen Presentatie door Jeroen Lijzenga (Companen) - Woningvoorraad - Bewoners - Verhuiswensen en woonwensen - Woonuitgaven

Nadere informatie

B E R A A D S G R O E P

B E R A A D S G R O E P Introductie Deze Beraadsgroep kent 19 deelnemers. De heer Arjan Deutekom is de bestuurder van woningcorporatie Goede Stede. Voor de technische ondersteuning heeft hij mevrouw Birgit Kuiper meegenomen.

Nadere informatie

Gevolgen van de Woningwet voor huurders en woningzoekenden vraag- en antwoordlijst

Gevolgen van de Woningwet voor huurders en woningzoekenden vraag- en antwoordlijst Gevolgen van de Woningwet voor huurders en woningzoekenden vraag- en antwoordlijst Op 1 juli 2015 is de nieuwe Woningwet ingegaan. U leest hier wat deze nieuwe wet mogelijk voor u betekent. We hebben de

Nadere informatie

Uitwerking marketingplatform

Uitwerking marketingplatform Uitwerking marketingplatform Regeerakkoord: marketingstrategie of dooddoener? verbinden samenwerken Co-creatie Verantwoordelijkheid nemen tegenstellingen openheid 2 kanten kansen Win-win Gedeeld probleem

Nadere informatie

BELEGGERS EN WONINGCORPORATIES EEN PERFECT MATCH? 21 mei 2014 Thomas Heijdendael

BELEGGERS EN WONINGCORPORATIES EEN PERFECT MATCH? 21 mei 2014 Thomas Heijdendael BELEGGERS EN WONINGCORPORATIES EEN PERFECT MATCH? 21 mei 2014 Thomas Heijdendael NEDERLANDSE WONINGMARKT IN EUROPEES PERSPECTIEF Initiatief van acht institutionele woningbeleggers en de IVBN Doel om Nederlandse

Nadere informatie

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Inleiding Om inzicht te krijgen in de effecten van het beleid op segregatie, is het noodzakelijk de lokale situatie en de samenstelling van de voorraad in ogenschouw

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Wijziging inschrijfbeleid en toewijzingsbeleid naar aanleiding van Europese regelgeving

Wijziging inschrijfbeleid en toewijzingsbeleid naar aanleiding van Europese regelgeving Wijziging inschrijfbeleid en toewijzingsbeleid naar aanleiding van Europese regelgeving Met ingang van 1 januari 2011 gelden er Europese regels voor de verdeling van woonruimte van woningcorporaties. Woningcorporaties

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. Een fijn huis

Jaarverslag 2014. Een fijn huis Een fijn huis Een goede woning is een basisbehoefte van ieder mens en een randvoorwaarde om deel te kunnen nemen aan de samenleving. In ons werkgebied, de noordvleugel van de Randstad, zijn veel mensen

Nadere informatie

Back to the future. Goed Wonen Special Woningwet 2015

Back to the future. Goed Wonen Special Woningwet 2015 Back to the future Goed Wonen Special Woningwet 2015 De Woningwet 2015 geeft duidelijke spelregels voor de sociale huursector. In deze special van Goed Wonen leggen we uit wat er verandert, wat we als

Nadere informatie

Vrijesectorhuur: het nieuwe goud?

Vrijesectorhuur: het nieuwe goud? Vrijesectorhuur: het nieuwe goud? Frans Wittenberg en Joep Arts 22 mei 2014 Even voorstellen Economisch onderzoek- en adviesbureau Markt en financiële kant van vastgoed Wonen, commercieel vastgoed en gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Groot economisch en maatschappelijk voordeel van energieneutraal renoveren Woningverbetering naar energieneutraal in de sociale huursector is economisch en maatschappelijk zeer

Nadere informatie

Q en A Ouderen. Solidariteit & gemeenschap

Q en A Ouderen. Solidariteit & gemeenschap Q en A Ouderen Solidariteit & gemeenschap 1. Moeten ouderen straks een beroep doen op familie of buren? De PvdA wil een samenleving waarin we ook zorg voor elkaar hebben. Een samenleving waarin we de zorg

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

TIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 6 DECEMBER 2014 ANALYSE HERVORMINGEN

TIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 6 DECEMBER 2014 ANALYSE HERVORMINGEN 40 KWETSBAARHEID VAN WONI HERVORMINGEN Het aantal huishoudens met aan het wonen gerelateerde financiële risico s is toegenomen in de periode 2002 2012. Een concentratie van huishoudens met zulke risico

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen PvdA-fractie T.a.v. Mevrouw A. Postma De Roede 12 9285 VK Buitenpost Dossiernummer : n.v.t. Stuknummer : n.v.t. Behandeld door : E. Idsardi Email : gemeente@achtkarspelen.nl Uw brief/mail van Uw kenmerk

Nadere informatie

Veranderingen in de volkshuisvesting. 10 mei 2011

Veranderingen in de volkshuisvesting. 10 mei 2011 Veranderingen in de volkshuisvesting 10 mei 2011 Opbouw presentatie 1. Veranderingen en gevolgen 2. Betekenis voor PALT 3. Ontwikkelrichtingen De belangrijkste veranderingen 1. Regelgeving Staatssteunregeling

Nadere informatie

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg Informatienotitie AAN VAN ONDERWERP DATUM 17 april 2013 KOPIE AAN BIJLAGE 1 REGISTRATIENUMMER 1208556/7266 Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van

Nadere informatie

Onderzoeksinstituut OTB

Onderzoeksinstituut OTB Regionale woonafspraken en veranderende nationale beleidskaders Inleiding tijdens conferentie De regio Zuid- Kennemerland/IJmond geeft thuis, Tweede conferentie Regionaal Actieprogramma Wonen Zuid- Kennemerland/IJmond,

Nadere informatie

de huurders van verschillende inkomensgroepen met het rninimale huishoudbudget rond kunnen

de huurders van verschillende inkomensgroepen met het rninimale huishoudbudget rond kunnen Woningstichting Rochdale Raad van Bestuur Mevrouw H. van Buren Postbus 56659 1040 AR Amsterdam AM STERDAM ONSKENMERK 12 maart 2015 COSM/15.005 UW KEKMERK BEHANOEIO DOOR Dagelijks Bestuur ONDERV/ERP TELEFOON

Nadere informatie

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Stap 1 van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking schrijft voor dat een stedelijke ontwikkeling past binnen de regionale behoefte. Provincie

Nadere informatie

Gemeente Amersfoort BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN Reglement van Orde van de Raad 2011 Docs.nr 4402318

Gemeente Amersfoort BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN Reglement van Orde van de Raad 2011 Docs.nr 4402318 Gemeente Amersfoort BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN Reglement van Orde van de Raad 2011 Docs.nr 4402318 Nr. 2013-99 Vragen van raadslid Frits Schoenmaker (SP), over Huurverhogingen n.a.v. WSW-rapport,

Nadere informatie

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance Woningmarkt na de crisis Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance 1 Waar staan we met Nederland na de crisis? Nederlandse economie is er heel voorzichtig weer bovenop aan

Nadere informatie

VOGON. Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf

VOGON. Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf VOGON Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf Samenwerking: het perspectief van de belegger Syntrus Achmea Vastgoed Ca. 14,0 miljard belegd vermogen; Ca. 1,0 miljard in het buitenland Ca. 4,0 miljard financiering

Nadere informatie

Onderbouwing huur-inkomenstabellen per 01-07-2015

Onderbouwing huur-inkomenstabellen per 01-07-2015 Onderbouwing huur-inkomenstabellen per 01-07-2015 Datum: 10 juni 2015 Uitgangspunten voor de huur-inkomens tabellen a. De 95% toewijzingseis voor huishoudens met recht op huurtoeslag moet gehaald kunnen

Nadere informatie

Voorwaarden voor de verhuur van uw woning.

Voorwaarden voor de verhuur van uw woning. Voorwaarden voor de verhuur van uw woning. In dit document vind u informatie en voorwaarden waar u aan moet voldoen bij de verhuur van uw woning. * Wanneer mag u uw woning verhuren? * Vergunning Gemeente

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014 DATUM 7 december 2014 PROJECTNUMMER 3400.106 OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2014 Inleiding Afgelopen maand is er een nieuwe update uitgevoerd van de Woningmarktmonitor

Nadere informatie

Trends op de Vlaamse woningmarkt

Trends op de Vlaamse woningmarkt Trends op de Vlaamse woningmarkt Sien Winters KU Leuven - HIVA Studiedag Wonen in Vlaanderen anno 2013. Wat leert ons het Grote Woononderzoek 2013 Brussel, Vlaams Parlement, De Schelp 3 maart 2015 www.steunpuntwonen.be

Nadere informatie

Single op de woningmarkt

Single op de woningmarkt Krap aanbod, nieuwe eisen, één inkomen Single op de woningmarkt Alleenstaanden moesten al meer moeite doen om een huis te kunnen kopen. Dat wordt er de komende jaren niet eenvoudiger op. TEKST SANDER VAN

Nadere informatie

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam thema; financiering van de woningmarkt Ik ben blij dat ik deze bijeenkomst kan bijwonen

Nadere informatie

[pag. 33 uit Bruggen Slaan, Regeerakkoord VVD PvdA, 29 oktober 2012]

[pag. 33 uit Bruggen Slaan, Regeerakkoord VVD PvdA, 29 oktober 2012] [pag. 33 uit Bruggen Slaan, Regeerakkoord VVD PvdA, 29 oktober 2012] X. Woningmarkt De woningmarkt zit op slot. Dat is slecht voor onze economie en buitengewoon belemmerend voor mensen die willen kopen,

Nadere informatie

Het disfunctioneren van de Nederlandse woningmarkt. Prof. dr. Johan Conijn

Het disfunctioneren van de Nederlandse woningmarkt. Prof. dr. Johan Conijn Het disfunctioneren van de Nederlandse woningmarkt Prof. dr. Johan Conijn Een overview De koopsector De huursector Interactie tussen koop en huur Actuele punten van discussie Koopsector: instabiliteit

Nadere informatie

Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance

Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance Datum 11 mei 2011 Het middensegment Wat verstaan we onder het middensegment in de huursector? - verhuurders:

Nadere informatie

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide Volgens de laatste Provinciale Prognose (2011) bedraagt de woningbouw behoefte in Valkenswaard een netto toevoeging van 1.230 woningen

Nadere informatie

Woningmarktonderzoek Wijk bij Duurstede 2012

Woningmarktonderzoek Wijk bij Duurstede 2012 Woningmarktonderzoek Wijk bij Duurstede 2012 Versie: juni 2013 Gemaakt door: Ingeborg van den Wijngaart Gemaakt in samenwerking met: Willemijn Tepper Suggesties voor verbetering kunt u e-mailen naar i.vandenwijngaart@volksbelangwbd.nl

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM Data & Research 2 april 2012 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Inleiding: beschrijving van de gebruikte betaalbaarheidsindicatoren en grafieken...

Nadere informatie

Provincie Noord-Holland

Provincie Noord-Holland Provincie Noord-Holland POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Provinciale Staten van Noord-Holland Door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-l 04 2012 HK Haarlem 2 2OKT. 2013

Nadere informatie

B E R A A D S G R O E P

B E R A A D S G R O E P Deze Beraadsgroep kent negentien deelnemers. Voor de pauze zal John van der Pauw de deelnemers aan deze Beraadsgroep informeren over de diverse overheidsbijdragen die het wonen betaalbaar houden. Na de

Nadere informatie

Met bewoners naar vitale wijken. Strategie SSW voor 2014 2019

Met bewoners naar vitale wijken. Strategie SSW voor 2014 2019 Met bewoners naar vitale wijken Strategie SSW voor 2014 2019 September 2014 Inhoudsopgave 1. Een eerlijk verhaal... 1 2. Wat is SSW... 2 2.1 Woningcorporatie 2 2.2 Wat zien wij in onze wereld 2 2.3 Grote

Nadere informatie

Kreileroord 222, 3079 NB Rotterdam - Tel. 010-479 34 08 - www.hnrotterdam.nl - E-mail ier.vbc@wxs.nl Werkplan 2007/2008

Kreileroord 222, 3079 NB Rotterdam - Tel. 010-479 34 08 - www.hnrotterdam.nl - E-mail ier.vbc@wxs.nl Werkplan 2007/2008 Werkplan 2007/2008 HuurdersNetwerk Rotterdam Kreileroord 222 3079 NB Rotterdam 0. Inleiding Het Huurdersnetwerk Rotterdam (HNR) heeft voor de activiteiten van 2007 en 2008 een werkplan opgesteld. Dit werkplan

Nadere informatie

[FA 01-26 stenen] huis & hypotheek. Help, mijn geld zit in de stenen!

[FA 01-26 stenen] huis & hypotheek. Help, mijn geld zit in de stenen! [FA 01-26 stenen] huis & hypotheek Help, mijn geld zit in de stenen! Als uw spaargeld vooral in de stenen van uw huis zit, is het niet altijd even gemakkelijk om het er weer uit te halen. Maar met wat

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Lars Brugman Lars Brugman is projectadviseur/onderzoeker bij Kadaster Ruimte & Advies. Hij legt zich toe op complexe maatwerkvraagstukken vanuit de bij het Kadaster beschikbare ruimtelijke informatie.

Nadere informatie

Woonbeleid Woonstrategie Limburg

Woonbeleid Woonstrategie Limburg Woonbeleid Woonstrategie Limburg Limburg inleiding voor Vastgoed Belang Zuid Wim Sniedt, 26 maart 2015 Trend: Minder & kleinere huishoudens Prognose aantal huishoudens in Limburg Samenstelling huishoudens

Nadere informatie

Rapportage woonruimteverdeling Wachttijd voor een huurwoning loopt verder op. Eerste helft 2016

Rapportage woonruimteverdeling Wachttijd voor een huurwoning loopt verder op. Eerste helft 2016 Rapportage woonruimteverdeling Wachttijd voor een huurwoning loopt verder op. Eerste helft 2016 Samenvatting In de eerste helft van 2016 leverden wij geen nieuwe woningen op. Dat zie je terug in de slaagkansen

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het huurbeleid: kansen voor beleggers

Ontwikkelingen in het huurbeleid: kansen voor beleggers Ontwikkelingen in het huurbeleid: kansen voor beleggers Renske Jongsma en Martijn Schut Directie Woningmarkt Woningvoorraad Woningtype mln % Koopwoningen Corporatie huurwoningen Corporatie huurwoningen

Nadere informatie

Prof. dr. P. van Gool FRICS

Prof. dr. P. van Gool FRICS VOGON symposium 2010 Tijd voor keuzes; houdbaarheid van de Nederlandse (huur)woningenmarkt Prof. dr. P. van Gool FRICS Amsterdam School of Real Estate / Universiteit van Amsterdam / Spoorwegpensioenfonds

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beantwoording motie positie starters op de woningmarkt (M2-3/5-3-2-12) Geachte leden,

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beantwoording motie positie starters op de woningmarkt (M2-3/5-3-2-12) Geachte leden, Provinciale Staten van Noord-Holland door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-104 2012 HK Haarlem Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon J.J. Kluit BEL Doorkiesnummer

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR APRIL 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 WAT TE DOEN MET ÉÉN MILJOEN 4 BEDRIJVEN SPELEN IN OP WET DBA 5 VEEL STARTENDE FREELANCERS OP LEEFTIJD 6

Nadere informatie

Beantwoording artikel 38 vragen

Beantwoording artikel 38 vragen Beantwoording artikel 38 vragen Aan de PvdA fractie Ter attentie van mevrouw Suijker directie/afdeling RO/RBA contactpersoon J. de Heer onderwerp artikel 38 vragen PvdA telefoon 0182-588288 uw kenmerk

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID donderdag 19 maart 2015 BETAAL- BAARHEID Groningen is de jongste stad van Nederland. Van de totaal circa 200.000 inwoners zijn

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009 Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-020 22 maart 2010 9.30 uur Woononderzoek Nederland 2009 Totale woonlasten stijgen in dezelfde mate als netto inkomen Aandeel en omvang aflossingsvrije

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van..., nr..., Directie Constitutionele Zaken en Wetgeving;

Op de voordracht van Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van..., nr..., Directie Constitutionele Zaken en Wetgeving; Besluit van tot wijziging van het Besluit huurprijzen woonruimte (aanpassing woningwaarderingsstelsel) Op de voordracht van Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van..., nr...., Directie

Nadere informatie

KENNISBANK 2012. SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing

KENNISBANK 2012. SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing Auteur: Martin Liebregts, 25 juni 2012 KENNISBANK 2012 SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing De afgelopen 50 à 60 jaar is de maatschappij voortdurend bezig geweest met de voorspelling

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2015

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2015 DATUM 30 oktober 2015 PROJECTNUMMER 3400.106/G OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2015 Inleiding De woningmarkt is, na jaren van crisis, weer flink in beweging.

Nadere informatie

Keuzes in kaart CPB (mei 2010)

Keuzes in kaart CPB (mei 2010) Keuzes in kaart CPB (mei 2010) Samenvatting woonbeleid politieke partijen CDA Het woningmarktprogramma van het CDA laat de fiscale subsidiëring van koopwoningen ongemoeid. Wel voorziet het in een aanpassing

Nadere informatie