Winkelgebied Samen in beweging

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Winkelgebied 2025. Samen in beweging"

Transcriptie

1 Winkelgebied 2025 Samen in beweging

2 Colofon Auteur Max Erich ING Economisch Bureau Redactieraad Edse Dantuma ING Economisch Bureau Jan van der Doelen ING Sectormanagement Ceel Elemans ING Sectormanagement Thijs Geijer ING Economisch Bureau Karlijn Kersten Dirk Mulder ING Sectormanagement Marcel Peek ING Economisch Bureau Maurice van Sante ING Economisch Bureau Dirk Visser ING Sectormanagement Philip Zwart ING Real Estate Finance 2

3 Inhoud Inleiding en voorwoord 4 Samenvatting en visie 5 1. Trends nieuw versus oud 6 Veranderende wereld van winkelen 7 Ontschulden versus overconsumptie 8 Vergrijzing versus baby-boom 9 Nieuwe generatie versus oude generatie 10 Online versus offline 11 Raming online 12 Kritisch winkelen 13 Decentralisatie versus centralisatie Winkelgebied e eeuwse maatschappij vs. 20 e eeuws winkellandschap 16 Leegstand neemt toe 17 Minder vraag naar winkelvloeroppervlak 18 Lat wordt hoger gelegd in retail 19 en leidt tot nieuwe dynamiek 20 Selectiever locatiebeleid 21 ook in Franchise 22 Vastgoedeigenaren anticiperen 23 Overheden reactief 24 Veranderende spelregels winkelen Winkelgebieden van de toekomst Op weg naar Retail en Franchise flexibel en proactief 28 Vastgoed actief managen 29 Nieuwe huurvormen 30 Overheid coördineren en faciliteren 31 Gezamenlijke belangen Zoeken naar richting 33 Kansarme gebieden 34 Pijnlijke beslissing 35 Economische èn sociale functie 36 Burger versus consument 37 Trial and error 38 Lessen van andere landen 39 Lessen van andere generaties 40 Lessen van andere sectoren 41 De weg kwijt Conclusie nieuwe dynamiek 43 Samen in beweging 44 Urgentie hoog 45 Nieuwe dynamiek andere opstelling 46 Bronnen 47 3

4 Inleiding en voorwoord Winkels en winkelgebieden zijn niet weg te denken uit ons dagelijks bestaan. Van al onze dagelijkse behoeften tot aan onze grootste wensen; winkels zijn in staat ons hierin te voorzien. Daarbij hebben winkels en winkelgebieden niet alleen een nuttige taak, maar ze zijn ook gewoon leuk. Winkelen blijft volgens onderzoek een van de belangrijkste vrijetijdsbestedingen van Nederlanders. Omdat winkels en winkelgebieden deze taken al jaren lang vervullen zijn we er min of meer aan gewend geraakt. Eigenlijk zijn we echter vooral verwend geraakt. Nederland kent een relatief hoge winkeldichtheid. Duizenden ondernemers, van groot tot klein, hebben met hun inzet en liefde voor het vak er voor gezorgd dat in Nederland winkels altijd binnen bereik zijn. Uiteindelijk kunnen deze winkels echter niet alleen draaien op liefde en inzet. Een combinatie van factoren zorgt er voor dat delen van de detailhandel steeds meer onder druk staan. De economische crisis, oplopende werkeloosheid, stijgende lasten en dalende koopkracht hebben ertoe geleid dat de consument de hand op de knip houdt. Daarnaast trekt ook de snelle opkomst van e-commerce geld weg uit de winkelstraat en transformeren demografische ontwikkelingen (vergrijzing) bepaalde delen van Nederland tot krimpgebieden. Dit betekent dat er op termijn simpelweg minder behoefte zal zijn aan winkels. In de periode naar 2025 is dan ook niet voor alle winkelgebieden plaats. De lat wordt hoger gelegd, winkelgebieden moeten onderscheidend en relevant zijn om te overleven. Dit vraagt om een actieve opstelling van alle betrokken partijen. In vier deelrapporten beschrijft het ING Economisch Bureau hoe de verschillende sectoren (detailhandel, franchise, vastgoed en overheid) ieder voor zich een bijdrage kunnen leveren op weg naar het winkelgebied van Uiteindelijk zullen zij vooral ook samen moeten optrekken. Gevaar is echter dat een afwachtende houding van één of meerdere partijen elk initiatief in de kiem smoort. In dit overkoepelende rapport wordt daarom gekeken hoe de relevante spelers elkaar kunnen versterken en aansporen tot gezamenlijke actie. De zorg om en aandacht voor de toekomst van winkelgebieden is groot. Ook ING wil haar bijdrage leveren aan een succesvolle ontwikkeling van winkelgebieden. Dat doen wij enerzijds door kennis in te zetten en onze visie op het onderwerp te ontwikkelen. Anderzijds laten wij met aandacht voor dit onderwerp ons netwerk samenkomen, om hen aan het denken te zetten en in beweging te brengen. Zo beogen wij reikwijdte en draagvlak voor een proactieve ontwikkeling van succesvolle winkelgebieden richting 2025 te vergroten. Samenwerking stond ook bij het schrijven van dit rapport centraal. Zonder input vanuit de verschillende sectoren zouden wij dit rapport niet tot stand kunnen brengen. Ik wil daarom hierbij iedereen bedanken die middels interviews en round tables zijn of haar visie op dit onderwerp aan ons kenbaar heeft gemaakt. Ik wens u veel leesplezier en inspiratie toe bij het lezen van dit rapport. Met vriendelijke groet, Ben van de Vrie Directeur Marketing & Onderzoek ING Zakelijk Nederland 4

5 Samenvatting en visie Kansarm en kansrijk Het winkelgebied van In vier deelrapporten en dit eindrapport heeft het ING Economisch Bureau gekeken naar de belangrijkste trends en ontwikkelingen en hun impact op winkelgebieden. Daaruit is een visie gecreëerd op de meest kansrijke winkelgebieden richting Ook is in de deelrapporten geanalyseerd hoe de betrokken sectoren retail, franchise, vastgoed en decentrale overheid het best op de veranderingen in kunnen springen. Tegenover kansrijke winkelgebieden staan ook kansarme winkelgebieden. Niet ieder winkelgebied is te redden. Nederland kent een overcapaciteit aan winkelvloeroppervlak. Sanering is noodzakelijk, maar ook pijnlijk. Zowel op economisch als sociaal vlak. Reden ook dat beslissingen veelvuldig worden uitgesteld. Zonder voldoende commerciële potentie zijn kansarme gebieden op termijn echter niet sterk genoeg te overleven. Uitstel leidt niet tot afstel. Een sterke focus op kansrijke winkelgebieden is daarom te prefereren zonder kansarm volledig te verwaarlozen. Een proactieve aanpak van kansarme winkelgebieden is wenselijk in gevallen waarbij verpauperende winkelgebieden een negatieve impact hebben op hun omgeving. Overheid en markt zullen elkaar hierin moeten vinden. De urgentie is hoog en vraagt om maatregelen met een dwingend karakter. Samen in beweging Binnen alle sectoren is de bereidheid keuzes te maken en in acties om te zetten noodzakelijk. Een afwachtende houding van partijen kan ieder initiatief om tot kansrijke winkelgebieden te komen in de kiem smoren. Een succesvolle transitie van winkelgebieden richting 2025 vereist dat alle betrokken partijen gelijktijdig in actie komen. Retail, Franchise en Vastgoed Voor de betrokken marktpartijen in winkelgebieden is een proactieve, maar wel selectieve opstelling noodzakelijk. Flexibiliteit is een vereiste om voortvarend te kunnen halen. Durf is nodig om keuzes te maken. Decentrale overheden Gemeenten en Provincies zetten de koers uit en komen met een strategische visie, waarin onderscheid wordt aangebracht tussen kansrijke en kansarme winkelgebieden. Daar wordt ook duidelijk naar gehandeld. Nationale overheid De nationale overheid kan voor bovengenoemde partijen een ondersteunende rol spelen. Denk aan kennisopbouw door het faciliteren van onderzoek en opleiding. Ook kan zij de dynamiek van winkelgebieden verbeteren door daar waar nodig wet-en regelgeving te herzien. Met het juiste gereedschap kunnen alle betrokken partijen in beweging worden gebracht.. 5

6 Hoofdstuk 1. Trends nieuw versus oud Veranderende wereld van winkelen Ontschulden versus overconsumptie Vergrijzing versus baby-boom Nieuwe generatie versus oude generatie Online versus offline Raming online Kritisch winkelen Decentralisatie versus centralisatie 6

7 1 Trends nieuw versus oud Veranderende wereld van winkelen De Industriële Revolutie verhoogt welvaart en consumptie. Winkels groeien. Warenhuizen en (overdekte) winkelgalerijen bloeien op. De ontwikkeling van supermarkten in de 20 e eeuw leidt tot een retail revolutie. Ook (perifere) winkelcentra zijn dan in opkomst. Tijdlijn De tijdlijn laat zien dat winkelen in een periode van steeds snellere opeenvolgende veranderingen is terechtgekomen. Veranderingen die in sommige gevallen de vaste grond onder winkelgebieden hebben opgeschud, met consequenties voor belanghebbende partijen. In dit hoofdstuk kijken we naar de belangrijkste trends op economisch, demografisch, technologisch en politiek gebied, die winkelen en winkelgebieden nu en in de toekomst een ander gezicht geven Aldrich uitvinder e-commerce 1 e web browser (www) ontstaan M-commerce 1995 start Amazon.com ontstaan ebay Wehkamp begint site 1998 Google Paypal 1999 kieskeurig.nl en bol.com 1999 Victoria s Secret website Zappos (schoenen) 2000 Internetbubbel Thuiswinkel.org De snelle ontwikkeling van internet leidt tot een nieuwe revolutie in retail en zal het winkelgebied van de 21 e eeuw in verregaande mate beïnvloeden itunes start 2004 Facebook 2005 Youtube 2005 ideal 2006 Twitter 2007 iphone Apple Android (Google) 2010 Zalando 2008 Apple App store Groupon Whatsapp ipad Spotify in NL 2011 Amazon verkoopt meer e-books dan fysieke boeken 2012 AH Pick-up points uitrol 2013 Netflix in NL > 10 miljard omzet e-com in NL

8 1 Trends nieuw versus oud Ontschulden versus overconsumptie Economische crisis In de tijdlijn op pagina 7 zien we steeds snellere veranderingen in winkelen. De afgelopen jaren stonden daarbij regelmatig in het teken van de opkomst van e-commerce. De economische neergang had in die periode echter minstens zo n grote impact. Consumenten gaven de afgelopen vijf jaar telkens minder uit in winkels. De komende jaren valt een aanhoudend sterke groei van de consumentenbestedingen, en daarmee de winkelverkopen, niet te verwachten. Zo is er de nasleep van de Grote recessie van en de Europese schuldencrisis. Consumenten en overheden zijn druk bezig hun balansen te herstellen. Overconsumptie heeft plaatsgemaakt voor ontschulden. In dit scenario zal de economische groei in Nederland, zelfs bij een gelijkblijvende arbeidsproductiviteit, structureel lager komen te liggen dan in de afgelopen decennia (zie figuur 1). Figuur 1 Economische groei, % jaar-op-jaar wederopbouw Bron: ING Economisch Bureau 4,8% 70 oliecrisis ,2% 85 vredesdividend ,3% 1,6% decennium horribilis ,25%-1,5% Stijgende kosten Doordat opkomende economieën wel een periode van productie- en welvaartsgroei doormaken, blijft de vraag naar energie en grondstoffen in de wereld hoog. Dit resulteert in toenemende schaarste, wat weer leidt tot hogere en meer volatiele prijzen en stijgende kosten van levensonderhoud. Deze kostenstijging wordt nog eens versterkt door de schuldencrisis, waardoor overheden scherper moeten kijken naar hun inkomsten en uitgaven. Belastingen zijn verhoogd. De financiële crisis heeft daarnaast overheden en toezichthouders bewogen schuldengroei onder burgers te beperken. Van een maatschappij waarin consumeren beloond werd, staat nu ontschulden centraal. Dalend vermogen Resultaat van deze combinatie van lage groei of zelfs krimp, stijgende lasten en dalende huizenprijzen is dat huishoudens hun vermogen hebben zien krimpen. Het gemiddelde daalde van euro in 2008 naar euro in Een neergang van ruim 13%. Dit gemiddelde zegt echter niet alles aangezien aanzienlijke verschillen waarneembaar zijn. Bij ouderen is het vermogen gemiddeld hoger (Eur bij 65+ vs. Eur bij jaar). Ook zit veel van het vermogen bij een relatief kleine groep huishoudens. De 10% meest vermogenden waren in 2008 goed voor 56,7% van het totale vermogen van particuliere huishoudens. Hun aandeel groeide tot 61,1% in Ook het verschil in spaarsaldi tussen meer en minder vermogenden nam toe. Kritisch op uitgaven Een combinatie van ontschulden, dalende koopkracht en minder vermogen leidt tot een situatie waarbij consumenten genoodzaakt zijn kritischer naar hun uitgaven te kijken. Met name de uitgaven aan duurzame goederen (non-food, zie figuur 6 blz 13) zijn hierdoor getroffen. 8

9 1 Trends nieuw versus oud Vergrijzing versus baby-boom Minder bevolkingsgroei, meer kleine huishoudens Belangrijk voor de consumentenbestedingen op langere termijn zijn demografische veranderingen. Gedurende de vorige eeuw kende Nederland een forse groei van de bevolking. Het aantal inwoners steeg van 5 miljoen in 1900 naar 10 miljoen in 1950 en 15 miljoen in In de 21 e eeuw zal deze stijging echter beduidend lager zijn. Momenteel telt Nederland ongeveer 16,8 miljoen inwoners en de prognose van het CBS is dat dit aantal in 2025 uitkomt op een kleine 17,4 miljoen. De groei neemt daarna verder af. Belangrijk ook is dat de samenstelling van bevolking en huishoudens in de loop der jaren sterk verandert. Door een toename van het aantal eenpersoonshuishoudens groeit het totaal aantal huishoudens gestaag door. Van 7,5 miljoen huishoudens nu naar 8,2 miljoen in Het aandeel eenpersoonshuishoudens stijgt dan naar een kleine 40%. Vergrijzing Waar in 1990 nog slechts 12,8% van de inwoners 65 jaar of ouder was is dit aandeel gestegen tot ruim 17% nu. De komende jaren neemt het aandeel ouderen verder toe tot 21,8% in 2025 en 26,5% in De mate van vergrijzing varieert overigens enigszins per regio. In Zeeland, Friesland en Limburg is de vergrijzing het sterkst. In de Randstad en Flevoland is het aandeel 65+ relatief laag. Ook in de vier grote steden is sprake van vergrijzing, maar het aandeel ouderen ligt daar wel duidelijk lager dan in andere gebieden. Ondanks het feit dat ouderen gemiddeld over een groter vermogen en meer spaargeld beschikken wordt door de categorie 65+ minder besteed dan door lagere leeftijdscategorieën. Cijfers van het CBS over de bestedingen van huishoudens naar leeftijd van de hoofdkostwinner wijzen uit dat in 2010 de gemiddelde bestedingen in de categorie 65+ met een kleine euro duidelijk onder het gemiddelde van jongere huishoudens vielen; ruim euro tot 45 jaar, bijna euro in de categorie jaar. Figuur 2 bevolkingsgroei Relatieve bevolkingsgroei per COROP-regio, Aandeel 65+ in 2025 Bron: CBS o.b.v. PBL Sterke krimp (5% of meer) Krimp (2,5% tot 5%) Redelijk stabiel (-2,5% tot 2,5%) Groei (2,5% tot 5%) Sterke groei (5% of meer) Dubbele Sterke krimp (5% of meer) dip: vergrijzing Minder Krimp dan 10% (2,5% tot 5%) 10% Redelijk + tot 15% stabiel (-2,5% tot 2,5%) ontvolking 15% Groei tot 20% (2,5% tot 5%) 20% Sterke tot groei 25% (5% of meer) 25% of meer Minder dan 10% 10% tot 15% 15% tot 20% 20% tot 25% 25% of meer 9

10 1 Trends nieuw versus oud Nieuwe generatie versus oude generatie Nieuwe generatie(s) De Nederlandse bevolking ondergaat niet alleen veranderingen in samenstelling van leeftijden en huishoudens. Nieuwe generaties groeien op, betreden de arbeidsmarkt, genereren inkomsten en zullen middels bestedingen hun stempel drukken op de markt. Richting 2020 zal de protestgeneratie ( ) zich verder terugtrekken uit de arbeidsmarkt. Generatie X ( ) en de Pragmatische generatie ( ) schuiven door, terwijl generatie Y ( ) zijn intrede doet en generatie Z langzaam op de deur klopt. Andere cultuur Uit onderzoek blijkt dat iedere generatie haar eigen kenmerken heeft. Zo kunnen jongere generaties een beweging in gang zetten richting een meer praktisch ingestelde no-nonsense cultuur. Snelheid, samenwerking, netwerken en informalisering zullen naar verwachting nog meer terrein winnen. Ook flexibel werken, zelfontwikkeling en authenticiteit komen meer centraal te staan. Trends en patronen met betrekking tot vrijetijdsbestedingen kunnen eveneens veranderen (zie ook figuur 5, blz. 13). Verder zullen online technologie en het onderhouden van sociale contacten op afstand vanzelfsprekend worden. Op deze wijze zullen, door de invloed van nieuwe generaties, wensen en eisen ten aanzien van winkelen beïnvloed worden. Nieuwe ondernemers Een aantal ontwikkelingen lijkt er voor te zorgen dat ook een nieuwe generatie ondernemers opstaat. Flexibilisering van de arbeidsmarkt leidt tot een grotere arbeidsmobiliteit. Langdurige dienstverbanden zijn minder gebruikelijk. Individualisering zorgt tegelijkertijd dat mensen meer waarde toekennen aan het nastreven van persoonlijke doelen. Deze combinatie stimuleert de behoefte om eigen baas te zijn. De afgelopen jaren leidde de crisis daarnaast tot veel noodgedwongen ondernemerschap door ontslagen en verminderde werkgelegenheid. Verder zorgt vergrijzing het komende decennium voor meer verloop in het ondernemersbestand. Andere blik Het potentieel aan nieuwe ondernemers lijkt richting 2025 vooral bij jongeren te zitten. In de periode tot 2025 vinden forse verschuivingen in de leeftijdssamenstelling van de Nederlandse bevolking plaats. Het aantal potentiële ondernemers tussen de jaar neemt nog toe met 5%, terwijl de groep jarigen met ruim 20% krimpt. De instroom van een nieuwe generatie ondernemers leidt ook tot een andere blik op winkels en winkelgebieden ten opzichte van eerdere generaties. De grotere bekendheid en vaardigheid met internet en social media bij nieuwe ondernemers is daar een element in. 10

11 1 Trends nieuw versus oud Online versus offline E-commerce als game-changer Een sterk in het oog springende verandering in retail is uiteraard de eerder gemelde opkomst van internet. In haar nog jonge bestaan heeft online retail een enorme impact gehad op de detailhandel. In Nederland werd in 2013 voor Eur 10,6 miljard aan producten en diensten gekocht via internet. Iets meer dan de helft daarvan werd gespendeerd aan producten. Online aandeel relatief gering Het aandeel van online in de totale detailhandelsverkopen bedraagt nu naar schatting zo n 6%. Wanneer alleen gekeken wordt naar non-food dan ligt het aandeel hoger, op ongeveer 10%. Hoewel dit nog relatief gering is kunnen de percentages fors variëren per productgroep. Zo zijn de aandelen in bijvoorbeeld boeken, muziek, games, elektronica en kleding en schoenen hoger. maar impact groot Hoewel dus in totaliteit (nog) relatief gering kan ook het wegtrekken van een klein deel van de omzet richting internet, fysieke winkels voor problemen stellen. Bijvoorbeeld wanneer het een zeer winstgevend deel van de omzet betreft. Daarnaast geeft het omzetaandeel alleen slechts beperkt weer wat de impact van e-commerce is op retail. Met name de mogelijkheden van consumenten zich te oriënteren via internet zijn groot. Internet is dan ook in veel productgroepen het dominante oriëntatiekanaal geworden. Grotere (prijs)transparantie is daarmee gepaard gegaan, leidend tot forse druk op marges van (online en offline) winkels. Nog niet uitgegroeid Omdat het voor de toekomst van de winkelstraat belangrijk is een idee te krijgen van de ontwikkeling van het online aandeel is in tabel 1 op pagina 12 een raming gemaakt omtrent het online marktaandeel. Eerdere ramingen van ING Economisch Bureau zijn bijgesteld op basis van de laatste ontwikkelingen en de horizon is verlegd naar Uit de tabel blijkt dat in vrijwel alle categorieën internet marktaandeel naar zich toetrekt. Het tempo waarin deze ontwikkeling zich voltrekt varieert echter. Kijken we naar de gehele sector retail (food en non-food) dan komt dit aandeel in 2025 naar schatting uit op 20% tot 25% van de markt. Kijken we enkel naar non-food dan stijgt het aandeel tot zo n 30% à 35%. Snelle ontwikkeling Ramingen kunnen overigens drastisch veranderen door een combinatie van nieuwe of betere technologie en / of de opkomst van nieuwe marktpartijen. De wereld van muziek, film en games trok reeds een aantal jaar geleden meer richting internet. De verkoop van cd s en dvd s online was de doorbraak voor sommige pure players. De situatie veranderde echter door digitalisering van het product. itunes werd zo een dominante partij. Inmiddels ziet itunes haar omzet al weer dalen en zijn streaming diensten (distributie van media via internet) in opkomst. Cijfers van de NVPI (branchevereniging enterainmentindustrie) laten zien dat in 2013 de omzet van streaming in Nederland meer dan verdubbelde. Het marktaandeel steeg in één jaar tijd van 14% naar 29%. Deze ontwikkeling toont aan hoe snel nieuwe technologie en nieuwe spelers een markt onverwacht kunnen veranderen. Toch verlopen dit soort processen niet in elke sector even snel. Hoewel partijen als Zalando de online markt voor fashion hebben geopend, ligt het aandeel van zo n 13%-14% nog ver onder dat van het fysieke kanaal. In sommige productcategorieën zoals food lijkt internet vooralsnog zelfs geen potten te kunnen breken. De kracht en dominantie van het fysieke kanaal speelt daarin een rol, evenals het feit dat men sommige producten graag fysiek ervaart. 11

12 1 Trends nieuw versus oud Raming online Tabel 1 Raming online marktaandeel 2025 naar productgroep (schattingen 2013 o.b.v. cijfers Thuiswinkel.org / Blauw Research, CBS en GfK, raming 2025 ING Economisch Bureau) Online aandeel Food en personal care (voeding en pers. verzorging) Wonen (doe-het-zelf, woninginrichting, tuin en huishoudelijke artikelen) 0%-5% 10%-15% De dominantie van het traditionele fysieke kanaal met relatief veel outlets, efficiënte logistieke systemen die hierop gefinetuned zijn en sterke prijsconcurrentie werpt hoge barrières op voor online nieuwkomers. Voor veel consumenten is online niet relevant als het op boodschappen doen aankomt, zowel uit oogpunt van kosten als tijd. Wel biedt online kansen aan specialisten (speciaalzaak) of specifieke productgroepen (koffie). 5%-10% 15%-20% Als oriëntatiekanaal is internet succesvol in woninginrichting. Online transacties zijn echter relatief gering. Veel producten vragen uiteindelijk om een fysieke ervaring. Grote online spelers zoeken deze markt echter wel op en brengen fysieke spelers ook langzaam in beweging. Dit zal het online kanaal uiteindelijk wel enige groei brengen. Het fysieke kanaal blijft dominant. Kleding 10%-15% 25%-30% Internet is in korte tijd doorgebroken dankzij sterke pure players. Bestaande (fysieke) ketens volgden met crosschannel proposities. Assortiment en professionalisering laten online groeien. Sanering in de winkelstraat zal het fysieke aanbod uitdunnen. Desondanks blijven internationale ketens in de winkelstraat dominant. Er zijn limieten aan het ervaren van producten online en de hoge mate van retouren vraagt om een gedegen aanpak. Schoenen 10%-15% 30%-35% In schoenen begon de online fashion revolutie. Zappos in de VS en later Zalando in Europa openden de markt. Traditionele (fysieke) ketens proberen te volgen, maar zijn veelal niet in staat tot een sterk weerwoord. Dit resulteert in een saneringsslag. Een enorm online assortiment, gemak en service en (soms) gratis verzending en retournering zijn succesfactoren voor online. Ook hier geldt echter dat er limieten zijn aan het ervaren van producten online en vormt het hoge percentage retouren een probleem. Consumentenelektronica 20%-25% 40%-45% Elektronica was er vroeg bij als succesvolle productgroep op internet. Een aantal online spelers wist zichzelf verder te ontwikkelen ten koste van traditionele fysieke ketens. Overgebleven partijen ontwikkelen zichzelf tot crosschannel aanbieders. Consumentenelektronica kent zowel producten die online worden gekozen als producten waarvoor consumenten naar een winkel toekomen om te kunnen ervaren. Er komt wel steeds meer productinfo op internet. De sector nijgt op termijn naar een evenwichtige online-offline verdeling. Speelgoed 20%-25% 50%-55% Speelgoed behoorde niet direct tot de snellopers op internet, maar kende gedurende de afgelopen jaren een groeispurt, waardoor het online aandeel inmiddels op ruim 20% ligt. Pure players namen speelgoed in hun assortiment op en traditionele ketens gingen multichannel. Het online aanbod is hierdoor versterkt. Fysieke winkels kennen op dit vlak juist beperkingen. Hun omzet en aantal krimpt. Online lijkt op weg naar een groter aandeel. Toch zal net als in elektronica een behoefte aanwezig blijven om bepaalde producten fysiek te kunnen ervaren. Boeken 35%-50% 85%-90% Een van de eerste productcategorieën met online potentie. Veel omzet is weggetrokken door pure players. Het product leent zich in veel gevallen uitstekend voor online verkoop. Bij een aantal categorieen (kinderboeken) en specifieke doelgroep blijft het fysieke kanaal, veelal local heroes met een specifiek assortiment, echter relevant. Toch kan verdere digitalisering van het product tot nieuwe online impuls leiden. Het e-boek aandeel loopt in NL nog sterk achter bij andere landen. Entertainment (muziek, film, games) 50%-65% 90%-95% Samen met boeken vroegtijdig richting internet getrokken. Fysieke winkel(keten)s hebben lang stand gehouden maar hun verzet lijkt nu gebroken door digitalisering en delen (streaming) van producten. Dit proces voltrekt zich momenteel in sneltreinvaart, waardoor deze productgroep voor een zeer groot deel uit de winkelstraat zal verdwijnen. 12

13 1 Trends nieuw versus oud Kritisch winkelen De diverse trends op economisch, demografisch en technologisch gebied leiden tot een kritischere consument, die minder tijd spendeert en geld uitgeeft in fysieke winkels. 6Figuur 3 Ontwikkeling koopkracht Figuur 4 Ontwikkeling mediaan vermogen (x Eur 1.000) NL */ / / / / / / / / / / /2012* * 2012* Bron: CBS, dynamische koopkracht in % jaar-op-jaar Bron: CBS. mediaan = absolute midden 100 Figuur 5 Vrijetijdsparticipatie Winkelen voor plezier Percentage van de NL bevolking, dat in jaar tijd tenminste eenmaal 94 deze activiteit buiten de eigen woning heeft ondernomen Bron: NBTC-NIPO Figuur 6 Index bestedingen* index 100 = /2000 Voedings- en genotmiddelen _ 3000 Duurzame goederen Bron: CBS, (2013 schatting) * 2012* 2013* 4000 Overige goederen _ 5000 Diensten *Noot: CBS (bij bestedingen zijn 4000 overige goederen o.a. energie en brandstof, 5000 diensten o.a. huisvesting, medische diensten, horeca etc.) 13

14 1 Trends nieuw versus oud Decentralisatie versus centralisatie Zoals beschreven (blz 8) heeft onder andere het beleid van de overheid in de afgelopen jaren, met hogere lasten voor burgers en beperkingen omtrent kredietverlening, het koopgedrag van consumenten beïnvloed. Daarnaast heeft de overheid ook een belangrijke stem in de creatie van winkelgebieden. Ruimtelijke ordening gedecentraliseerd Met de Nota Ruimte in 2006 en de verankering van beleidsinstrumenten in de nieuwe Wet ruimtelijke ordening (Wro) per 1 juli 2008 koos het Rijk met betrekking tot de taken op het gebied van ruimtelijke ordening voor decentralisatie naar provincies en gemeenten. Uitgangspunt van dit beleid is meer maatwerk. De wet gaat ervan uit dat de gemeente de meest geschikte partij voor het ontwikkelen en uitvoeren van ruimtelijk beleid is. Onderscheid in beleid en normen De nieuwe Wro introduceert een duidelijk onderscheid tussen beleid en normstelling. Het beleid wordt opgenomen in structuurvisies. Normstelling vindt plaats in het bestemmingsplan of in algemene regels voor bestemmingsplannen (rijk: amvb; provincies:verordening). Daarnaast zijn gemeenten en provincies sinds 2012 verplicht nieuwe stedelijke ontwikkelingen te motiveren aan de hand van de SER-ladder voor duurzame verstedelijking. Deze is gericht op het versterken van de bestaande detailhandelsstructuur en het voorkomen van winkelleegstand. Provincies hebben stevige vinger in de pap Over het algemeen stellen de provincies richtinggevende kaders vast, waarbinnen gemeenten hun eigen detailhandelsbeleid kunnen vormgeven. De wijze waarop een gemeente de ruimtelijke consequenties en normen van haar beleid in bestemmingsplannen opneemt, kan aanleiding zijn voor een reactieve aanwijzing door de provincie. Provinciaal detailhandelsbeleid is veelal gericht op versterking van de bestaande structuur. Over het algemeen eisen provincies dat gemeenten nieuwe grootschalige detailhandelsontwikkelingen toetsen aan de hand van de SER-ladder of een distributie planologisch onderzoek (dpo) om in geval van een ontwikkeling buiten de bestaande structuur aan te tonen waarom deze gewenst is. Figuur 7 Ruimtelijke ordening en detailhandelsbeleid: belangrijkste partijen en instrumenten Europese Dienstenrichtlijn: bevorderen gelijk speelveld. Detailhandelsontwikkelingen mogen niet geweigerd worden om economische redenen. Dit beperkt economische sturing door branchering. Europa Het Rijk Algemene maatregel van bestuur: mogelijkheid van directe aansturing ruimtelijk beleid van gemeenten. Proactieve en reactieve aanwijzing: specifieke aanwijzing voor en afwijzing van bestemmingsplan. Ruimtelijke verordening: mogelijkheid van directe aansturing ruimtelijk beleid van gemeenten. Proactieve en reactieve aanwijzing: specifieke aanwijzing voor en afwijzing van bestemmingsplan. Provincies Stadsregio s Advies: bij bovenlokale ontwikkelingen. Juridisch houdbaar bij opname in provinciale verordening. Bestemmingsplan: beschrijving van welke functie, onder welke voorwaarden waar mag plaatsvinden. Beheersverordening: bestaand gebruik beschermen en handhaven. Gemeenten 14

15 Hoofdstuk 2. Winkelgebied e eeuwse maatschappij versus 20 e eeuws winkellandschap Leegstand neemt toe Minder vraag naar winkelvloeroppervlak Lat wordt hoger gelegd in retail en leidt tot toename dynamiek Selectiever locatiebeleid ook in Franchise Vastgoedeigenaren anticiperen Overheden reactief Veranderende spelregels winkelen Winkelgebieden van de toekomst 15

16 2 Winkelgebied e eeuwse maatschappij versus 20 e eeuws winkellandschap Een nieuwe periode De in het vorige hoofdstuk beschreven trends zullen winkelen en winkelgebieden structureel beïnvloeden. Sommige ontwikkelingen laten reeds nu hun impact voelen. Niet overal is men daar klaar voor. Op diverse plekken is sprake van een 21 e eeuwse maatschappij, met specifieke wensen en eisen, die botst met een winkellandschap dat nog stamt uit de vorige eeuw. Winkelgebieden en belanghebbenden hebben te lang afwachtend gereageerd op gewijzigde trends. Soms konden zij dit niet door langetermijn verplichtingen, maar soms is ook stug doorgebouwd aan nieuwe winkelgebieden zonder op een realistische wijze rekening te houden met toekomstige structurele veranderingen. Dit uit zich in overcapaciteit en leegstand van winkels. Het geloof in een terugkeer naar vroeger zal dan ook snel plaats moeten maken voor het realisme van nu. In dit hoofdstuk kijken we hoe de betreffende sectoren retail, franchise, vastgoed en overheid beïnvloed worden door trends en hoe zij hier mee omgaan. Figuur 8 Trends 21 e eeuw vs 20 e eeuw 20 e eeuw 21 e eeuw Bevolkingsgroei Vergrijzing Welvaartsstijging Welvaartsbehoud Bestedingsgroei Vertraagde economie Aanbod gedreven Vraag gedreven Merktrouw en emotie Ratio en toegevoegde waarde Gedachteloos consumeren Maatschappelijk verantwoord Oriëntatie offline Oriëntatie online Inbellen Altijd online Kennis leverancier Kennis consument Intransparant Transparant Forenzen Nieuwe werken Vaste baan Flexibilisering arbeidsmarkt /7 Massa Individualisering 16

17 2 Winkelgebied 2025 Leegstand neemt toe Hoge winkeldichtheid Volgens het CBS kent Nederland een winkeldichtheid van 570 winkels per inwoners. Experts spreken over één van de hoogste winkeldichtheden in Europa. De combinatie van de in hoofdstuk 1 besproken trends en deze hoge winkeldichtheid resulteert momenteel in een oplopende leegstand. Volgens onderzoeksbureau Locatus steeg het percentage leegstaande winkelpanden in 2013 in Nederland tot 6,9%. In winkelmeters uitgedrukt is het cijfer zelfs gegroeid tot 7,3%. Leegstand varieert per regio Deze percentages variëren overigens sterk per regio. Winkelgebieden in regio s die te maken hebben met sterke vergrijzing en bevolkingskrimp zijn minder aantrekkelijk voor retailers. Dit uit zich in een grotere leegstand in de kleinere kernen van perifere gebieden van Nederland. In Friesland, Groningen, Zeeland en Limburg is de winkelleegstand relatief hoog. In de Randstad relatief laag. en type winkelgebied Ook per type winkelgebied is er variatie in leegstand. Veel vierkante meters zijn te vinden in de categorieën verspreide bewinkeling en PDV/GDV gebieden (Perifere Detailhandels Vestigingen / Grootschalige Detailhandels Vestigingen). Deze beslaan samen bijna de helft van alle winkelruimte in Nederland. Het zijn vooral branches met behoefte aan veel vierkante meters zoals het woonsegment, tuincentra en doe-het-zelf zaken die daar gevestigd zijn. De flink oplopende leegstand laat ook zien dat in deze gebieden de afgelopen jaren teveel m 2 zijn ontwikkeld. Ook in hoofdwinkelgebieden, kernverzorgende en ondersteunende winkelgebieden neemt leegstand toe. In de periode werden in deze gebieden veel meters afgenomen door mode en food. Deze beweging kwam na 2009 tot stilstand. In de (grotere) binnensteden is de leegstand relatief beperkt. Deze gebieden blijven gewild. Figuur 9 Verdeling winkelvloeroppervlakte in 2014 * 1mln. m 2 Binnenstad Ondersteunend winkelgebied Kernverzorgend gebied PDV/GDV Hoofdwinkelgebied Verspreide bewinkeling Leegstand Mode en vrije tijd Wonen Doe-Het-Zelf Food & Pers. verzorging Electronica Tuin & Dieren Bron: Locatus, bewerkt door ING Economisch Bureau (zie bijlage I voor definities winkelgebieden) Figuur 10 Leegstand winkelvloeroppervlak per COROP-plus-gebied, 2013 Bron: Locatus, bewerking PBL Percentage leegstand 5 of minder Meer dan 11 17

18 2 Winkelgebied 2025 Minder vraag naar winkelvloeroppervlak Figuur 11 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte in m 2 *, en verwachte ontwikkeling t/m Binnenstad Hoofdwinkelgebied Kernverzorgend gebied Ondersteunend winkelstraat/centrum Verspreide bewinkeling Overig (Grootschalige & speciaal winkelgebied) Verwachte toename vraag naar m 2 tot 2020 Verwachte afname vraag naar m 2 tot 2020 Verwachte toename van de leegstand tot 2020 Leegstand Food & Pers. Verz. Mode en vrije tijd Electronica Wonen Tuincentra & dierenwinkels Doe-Het-Zelf Horeca (Definities: Binnenstad: meer dan 400 winkels, Hoofdwinkelgebied: 100 tot 400 winkels, Kernverzorgend gebied: 5 tot 100 winkels, Ondersteunend winkelstraat/centrum: > 5 winkels en altijd als aanvulling op een binnenstad of hoofdwinkelgebied, Verspreide bewinkeling: winkels die niet tot een winkelgebied behoren, Overig: grootschalig met > 5 winkels zoals PDV/GDV en outletcenters.) Bron: Locatus, bewerkt door ING Economisch Bureau * Ontwikkeling horeca in aantal etablissementen Minder meters gevraagd De afgelopen jaren is het winkelvloeroppervlak in Nederland toegenomen tot meer dan 31 miljoen m 2 begin Dit is een stijging van 16% ten opzichte In de jaren zijn er vooral grootschalige en perifere detailhandelslocaties (GDV en PDV) bijgebouwd (figuur 10). In deze jaren bedroeg dit aandeel bijna de helft van alle nieuwe winkelprojecten. Na de piek in 2008 is dit aandeel flink afgenomen tot ongeveer een derde in Na jaren van afname van het planvolume door de economische crisis is het aantal winkelprojecten in de pijplijn in 2013 toch weer (licht) gestegen. ING Economisch Bureau verwacht dat de meeste winkelgebieden de komende jaren met een oplopende leegstand te maken krijgen. Naar nieuwe uitbreidingen is de komende jaren, behalve in de binnensteden, weinig tot geen behoefte. Wel is er behoefte aan herontwikkeling van gebieden. 18

19 2 Winkelgebied 2025 Lat wordt hoger gelegd in retail Lat hoger De lagere vraag naar winkelmeters heeft uiteraard alles te maken met de wijze waarop retailers en franchise organisaties zich ontwikkelen. Duidelijk is dat winkeliers terecht zijn gekomen in een meer dynamische omgeving, waarin de lat voortdurend hoger wordt gelegd. Consumenten zijn kritischer op hun uitgaven. Meer (prijs) transparantie door internet zet de retail sector verder onder druk. Retailers zien zich voor de taak een duidelijke positionering te kiezen waarin onderscheidend vermogen en relevantie richting consument centraal staan. De opkomst van nieuwe value retailers die lage prijzen en toegevoegde waarde weten te combineren stelt traditionele winkeliers voor uitdagingen. Tegelijkertijd zijn snelheid en flexibiliteit van belang om veranderende trends niet alleen te kunnen volgen, maar liefst voor te zijn. Vereisten daarvoor zijn kennis van markt en consument en het vermogen daarop in te kunnen spelen. Dit vraagt om een supply chain waarin samenwerking centraal staat. Integratie van technologie in supply chain en winkel moet retailers in staat stellen dit alles in de praktijk te kunnen verwezenlijken. Denk aan het gebruik van (big) data waarbij informatie over (zoekgedrag van) consumenten op internet en in winkels wordt gecombineerd om beter op individuele wensen in te kunnen springen. Daarnaast mag service in de winkel zelf allerminst vergeten worden. Personeel zal een doorslaggevende rol spelen in winst of verlies. Meer dynamiek De steeds hogere eisen die gesteld worden in retail vragen continu om alertheid. De groep winkeliers die in het midden blijft hangen en zich niet meer kan onderscheiden krijgt het steeds moeilijker. Deze ontwikkelingen spelen enerzijds grotere partijen in de kaart. Geïntegreerde ketenretailers met voldoende schaal kunnen investeringen doen in supply chain, technologie en personeel en daarmee de concurrentie op achterstand zetten. Anderzijds kunnen kleine zelfstandige specialisten overleven mits zij daadwerkelijk in bepaalde aspecten uitblinken, lokaal een relevante positie innemen en voldoende marge weten te genereren. De capaciteiten van de ondernemer worden hierbij steeds belangrijker. Franchising kan hierin een helpende hand bieden. Ook voor dergelijke formules geldt echter dat men vooruit moet kunnen lopen in de markt. Flexibiliteit en het vermogen zich proactief aan te passen worden steeds belangrijker. De levenscyclus van formules wordt korter. 19

20 2 Winkelgebied 2025 en leidt tot toename dynamiek Deep impact Niet iedereen is bestand tegen de vele en snelle veranderingen in retail. De toenemende dynamiek heeft de afgelopen jaren onder meer geresulteerd in een stijgend aantal faillissementen. Daarnaast zijn partijen gefuseerd of overgenomen. Ook hebben veel ondernemers hun winkel opgeheven. Aan de andere kant hebben de verschillende trends ook geleid tot kansen en zijn nieuwe spelers opgestaan. Mede dankzij internet en social media kunnen partijen sneller dan ooit tot bloei komen. In deze survival of the fittest zijn de winnaars partijen die zich het best kunnen aanpassen aan de grillen van de markt en op het juiste moment en de juiste wijze weten in te spelen op de behoeften van consumenten. Figuur 12 Druk op bedrijven leidt tot toename dynamiek in retail E-commerce Nieuwe technologie Internationalisering (Prijs)transparantie Toetreders Retail Uittreders Bestedingskrimp Inkoopkosten Vergrijzing Ontschulden Dynamiek in retail Het aantal starters in de detailhandel nam, volgens cijfers van de KvK, de afgelopen jaren toe tot in Daaronder veel webshops (was een kleine in 2008). Opheffingen van bedrijven in de detailhandel lagen in de periode eveneens fors hoger (bijna in 2013, was een kleine in 2008). Volgens het CBS namen faillissementen in de detailhandel in 2013 toe tot ruim 900. Steeds meer starters overleven het eerste jaar niet (zeker niet in e-commerce). In 2013 hield 50% het na één jaar voor gezien (in 2008 lag dit op 28%). Bronnen: KvK 20

Winkelgebied 2025. Breken met het verleden

Winkelgebied 2025. Breken met het verleden Winkelgebied 2025 Breken met het verleden Colofon Auteur Max Erich ING Economisch Bureau max.erich@ing.nl Redactieraad Dirk Mulder ING Sectormanagement dirk.mulder@ing.nl Marcel Peek ING Economisch Bureau

Nadere informatie

Winkelstraat van de Toekomst Veranderende consument en online groei zetten winkels klem

Winkelstraat van de Toekomst Veranderende consument en online groei zetten winkels klem Winkelstraat van de Toekomst Veranderende consument en online groei zetten winkels klem Dirk Mulder Sectormanager Retail @MulderDirk 06-11380971 VOOR WE VAN START GAAN. 2 Agenda Stand van zaken in de retail

Nadere informatie

Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015

Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015 Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015 Onderwerpen: Wat is er gebeurd de afgelopen jaren? Wat gaat er gebeuren

Nadere informatie

De strijd om de harde A1

De strijd om de harde A1 De strijd om de harde A1 Ontwikkelingen in het A1-winkelgebied november 2014 www.dtz.nl Duidelijk. DTZ Zadelhoff De strijd om de harde A1 In de populairste winkelstraten in Nederland is een strijd gaande

Nadere informatie

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht Factsheets Profielen gemeentes van Utrecht Leeswijzer Profielen gemeentes van Utrecht Per gemeente van de provincie Utrecht is een profiel gemaakt. Dit profiel is weergegeven op basis van vier pagina s.

Nadere informatie

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Op 24 september werden de koopstromen 2015 van Oost- Nederland gepresenteerd door het onderzoeksbureau

Nadere informatie

Retail nog niet in evenwicht

Retail nog niet in evenwicht Vooruitzicht Detailhandel Retail nog niet in evenwicht 2015 met horten en stoten; onevenwichtige groei in detailhandel Stijgende koopkracht huishoudens biedt volgend jaar zetje in de rug. Op termijn zal

Nadere informatie

Alles blijft Anders. Het winkellandschap 2003-2011-2020. Gerard Zandbergen CEO Locatus

Alles blijft Anders. Het winkellandschap 2003-2011-2020. Gerard Zandbergen CEO Locatus Alles blijft Anders Het winkellandschap 2003-2011-2020 Gerard Zandbergen CEO Locatus Enkele begrippen Dagelijks aankopen Winkels / Detailhandel Mode & Luxe Wel oppervlak: Vrije Tijd WVO = In en om het

Nadere informatie

Leegstand als kans voor de lokale economie?

Leegstand als kans voor de lokale economie? Leegstand als kans voor de lokale economie? NVBO congres 13 april 2011 Arnhem Simon Hiemstra Senior consultant MKB Adviseurs Leegstand als kans voor de lokale economie Voorstellen Simon Hiemstra 35 jaar

Nadere informatie

Toekomst van de binnenstad en vraaggericht denken

Toekomst van de binnenstad en vraaggericht denken Toekomst van de binnenstad en vraaggericht denken Waar hebt u voor het laatst iets gekocht? De klantenreis Oriëntatie Keuze Koop winkelcentrum waar wat wil ik? vergelijken folder feedback prijs wanneer

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Retail2020 en de effecten op de binnenstad

Retail2020 en de effecten op de binnenstad Vereniging van Onroerend Goed Onderzoekers Nederland Retail2020 en de effecten op de binnenstad Drs. M.H.J. Evers Manager Leden & Advies bij CBW Mitex Retail 2020 en de effecten op de binnenstad VOGON

Nadere informatie

Internet: alles wordt anders

Internet: alles wordt anders Internet: alles wordt anders Prof Dr C.N.A. Molenaar Twee miljoen winkelmeters in de stad gaan verdwijnen De komende zeven jaar krimpt het winkeloppervlak in stedelijke gebieden sterk. In totaal zal er

Nadere informatie

Internetwinkelen: bijna iedereen doet het Resultaten uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 (KSO2011)

Internetwinkelen: bijna iedereen doet het Resultaten uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 (KSO2011) Internetwinkelen: bijna iedereen doet het Resultaten uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 (KSO2011) De detailhandel heeft het moeilijk. Daar waar voor veel sectoren geldt dat vooral de economische

Nadere informatie

Programma. Trends en ontwikkelingen in centrumgebieden. Grote verschil Nederland en België. Het aanbod in de periferie

Programma. Trends en ontwikkelingen in centrumgebieden. Grote verschil Nederland en België. Het aanbod in de periferie Trends en ontwikkelingen in centrumgebieden WinkellocatieMarkt Belgie 2014 Gent, 27 februari 2014 Henk J. Gianotten henk@garma.nl www.garma.nl Programma 1. Enkele belangrijke trends Demografie Economie

Nadere informatie

Winkelleegstand van meer dan 10% dreigt. Naast rem op nieuwe plannen ook sanering noodzakelijk

Winkelleegstand van meer dan 10% dreigt. Naast rem op nieuwe plannen ook sanering noodzakelijk Winkelleegstand van meer dan 10% dreigt Naast rem op nieuwe plannen ook sanering noodzakelijk ING Economisch Bureau / januari 2016 Leegstand naar dubbele cijfers? De winkelleegstand in Nederland dreigt

Nadere informatie

Retailscan. Pagina 1 van 5. Deelnemer: 1120533. Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport

Retailscan. Pagina 1 van 5. Deelnemer: 1120533. Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport Retailscan Deelnemer: 1120533 Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport Detailhandel in beeld In januari 2015 was de omzet in de detailhandel 0,8 procent hoger dan in dezelfde maand vorig jaar.

Nadere informatie

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

Winkelgebied 2025. Met ambitie en visie naar meer publieke regie

Winkelgebied 2025. Met ambitie en visie naar meer publieke regie Winkelgebied 2025 Met ambitie en visie naar meer publieke regie Colofon Auteurs Edse Dantuma ING Economisch Bureau Edse.Dantuma@ing.nl Karlijn Kersten Redactie Ceel Elemans ING Sectormanagement Ceel.Elemans@ing.nl

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Detailhandel in wonen De detailhandel in wonen bestaat uit de volgende branches: woninginrichting (onder te verdelen in meubelspeciaalzaken, woningtextielspeciaalzaken, slaapspeciaalzaken en gemengde zaken),

Nadere informatie

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan De Retailscan 2014 is 350 x ingevuld. 24% van de respondenten is werkzaam in de foodsector en 76% in de non food. Van de respondenten

Nadere informatie

@ Bereik. Iedereen is online. Internetpenetratie. Classic Internet Time: 65 minuten per dag New Internet Time: 28 minuten per dag

@ Bereik. Iedereen is online. Internetpenetratie. Classic Internet Time: 65 minuten per dag New Internet Time: 28 minuten per dag Het Nieuwe Winkelen @ Bereik 90% Internetpenetratie 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% Frankrijk Duitsland Nederland Verenigd Koninkrijk 10% 0% Iedereen is online Classic Internet Time: 65 minuten per dag New

Nadere informatie

Nederlandse winkelmarkt

Nederlandse winkelmarkt April 213 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse winkelmarkt 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.Raven Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein Vormgeving

Nadere informatie

De supermarkt als drager van de Nederlandse winkelstructuur

De supermarkt als drager van de Nederlandse winkelstructuur De supermarkt als drager van de Nederlandse winkelstructuur in verleden, heden en toekomst Aart Jan van Duren Annexum Academy, 28 januari 2014 Opbouw Over mijzelf Over mijn bedrijf Stellingen Over supermarkten,

Nadere informatie

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen!

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! F R I E N D S F reader Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! Als we de berichtgeving van de laatste maanden mogen geloven staat de non food detailhandel voor een herstructureringsslag.

Nadere informatie

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS APRIL 2015 Inhoudsopgave: 1. Voorwoord Blz. 3 2. Update leegstand bedrijven en kantoren Blz. 4 2.a Algemene

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Peter Nieland (PN) Blogger. Kadastermens. Echtgenoot. Directeur. Westfries. Mountainbiker. Vader van Nick. PN = Positief Nieuws.

Peter Nieland (PN) Blogger. Kadastermens. Echtgenoot. Directeur. Westfries. Mountainbiker. Vader van Nick. PN = Positief Nieuws. Peter Nieland (PN) Echtgenoot Blogger Directeur Kadastermens Mountainbiker Westfries Vader van Nick PN = Positief Nieuws Kaartenman Voorzitter Bar-End Shopper (kijker) Winkelman En wie bent u? Naam. Gemeente.

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Schoenendetailhandel De schoenendetailhandel verkoopt schoeisel en aanverwante accessoires. De schoenenwinkels zijn globaal onder te verdelen in: zelfstandige samenwerkende schoenenzaken, discountzaken,

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Vier scenario s en strategie De ontwikkeling van online retail is omgeven door verschillende onzekerheden. Wat zijn de gevolgen voor het winkellandschap? De Rabobank heeft een viertal scenario s ontwikkeld

Nadere informatie

Vastgoedbenadering: Begrip van markten

Vastgoedbenadering: Begrip van markten Dynamis Sprekende Cijfers Symposium: Nieuwbouw is nodig Vastgoedbenadering: Begrip van markten Jan van der Doelen, ING Sectormanager Bouw & Onroerend Goed Amsterdam, 4 februari 2016 Onderwerpen 1. Facts

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente

Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente 1 Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente Fact sheet augustus 15 Net als Amsterdammers kopen bewoners in de Amsterdamse regio steeds meer niet-dagelijkse producten (kleding, muziek, interieurartikelen)

Nadere informatie

Aanleiding voor het onderzoek

Aanleiding voor het onderzoek Aanleiding voor het onderzoek Gemeente Heerlen, juni 2013, alle zondagen koopzondag; wekelijkse koopzondag Centrum gestart m.i.v. september 2013 Heroverweging wekelijkse koopzondag in 2015 Breed gedragen

Nadere informatie

Stagflatie Alleen wonen wordt de norm Leeftijd als factor Sociale media Sociale community De winkel als showroom Cross-channel oriënteren Winkel Product Offline goes online Www met ons mee Online goes

Nadere informatie

Uw kiezers, onze klanten Provinciale Statenverkiezingen

Uw kiezers, onze klanten Provinciale Statenverkiezingen Uw kiezers, onze klanten Provinciale Statenverkiezingen Uw kiezers, onze klanten Provinciale Statenverkiezingen Uw kiezers, onze klanten 1 Inleiding De beste keuze is een keuze die bijdraagt aan een beter

Nadere informatie

Winkelen in het Internettijdperk

Winkelen in het Internettijdperk Winkelen in het Internettijdperk De (ruimtelijke) gevolgen van internet winkelen dr. Jesse Weltevreden, Hoofd Onderzoek BOVAG 1 Inhoud Winkelgebieden in Nederland Internet winkelen in Nederland E-shoppers:

Nadere informatie

Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst?

Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst? Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst? Trots maakte wethouder Jan Goijaards van Veghel de resultaten bekend van de renovatie van het winkelgebied van Veghel: 22 nieuwe winkels erbij in

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

SUCCES IN DE PRAKTIJK

SUCCES IN DE PRAKTIJK SUCCES IN DE PRAKTIJK Wat u kunt leren van uw klant en concullega s Jonneke Heins - GfK GfK 2013 Succes in de praktijk Textilia Mode Experience 2013 1 Inhoud Markt Koper Toekomst Kansen Jonneke Heins Consultant

Nadere informatie

Online Retail: een introductie

Online Retail: een introductie Online Retail: een introductie Projectbureau A7/Westergo 14 november 2011 Programma vanavond Introductie online retail - Trends; - Marktomvang en marktontwikkeling; - Kansen en bedreigingen - Nabije toekomst

Nadere informatie

Detailhandelsvisie. Goeree-Overflakkee

Detailhandelsvisie. Goeree-Overflakkee Detailhandelsvisie Goeree-Overflakkee 2 trends en ontwikkelingen in de detailhandel (algemeen)! Economische stagnatie! Omzetverschuivingen van offline naar online winkels (internet winkelen)! Overcapaciteit

Nadere informatie

ruimtelijke effecten van PUP s

ruimtelijke effecten van PUP s ruimtelijke effecten van PUP s Contact: Geert Welten (geert.welten@rho.nl) of Remko Bak (remko.bak@rho.nl) of bel: 010 201 8555 1 Agenda 1. Inleiding 2. Waar gaat het over 3. Doelgroep: afhalen vs. winkelen

Nadere informatie

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Startdia met foto Ruimte De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Wie ben ik? Stefan van Aarle: Adviseur Retail & Centrummanagement Coördinator Platform Binnenstadsmanagement Organisatie

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013. Provincie Noord-Brabant

Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013. Provincie Noord-Brabant Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013 Provincie Noord-Brabant Volle bak, dat was het in de Bois le Duczaal van het provinciehuis op 16 januari 2013. Van begin

Nadere informatie

Chasing Spaces, Lizzy Ansinghstraat 163, 1072 RG Amsterdam, telefoonnummer: 020-89 32 446

Chasing Spaces, Lizzy Ansinghstraat 163, 1072 RG Amsterdam, telefoonnummer: 020-89 32 446 Chasing Spaces, Lizzy Ansinghstraat 163, 1072 RG Amsterdam, telefoonnummer: 020-89 32 446 Persbericht Amsterdam, 30 september 2015 Jacht op pop-up locaties in Amsterdam geopend Leegstaande winkel- en bedrijfspanden

Nadere informatie

Nieuwegein is geen eiland, ontwikkelingen in de regio

Nieuwegein is geen eiland, ontwikkelingen in de regio Nieuwegein is geen eiland, ontwikkelingen in de regio Bevolking Besteding Bereik Bewinkeling Bevolking Index huishoudens (2014-2030) 140 135 130 Ontwikkeling bevolking 2014-2030 Bunnik Vianen Woudenberg

Nadere informatie

De Retail Evolutie 2015-2020. Waarom de Pure Online Player niet zonder de winkelstraat kan

De Retail Evolutie 2015-2020. Waarom de Pure Online Player niet zonder de winkelstraat kan De Retail Evolutie 2015-2020 Waarom de Pure Online Player niet zonder de winkelstraat kan Alexander Nijeboer, retailstrateeg Li Moon alexander@limoon.nl Li Moon, een toonaangevend retailreclamebureau Wij

Nadere informatie

Beleidsnota Webwinkels Nieuwegein 2013

Beleidsnota Webwinkels Nieuwegein 2013 Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Stadsplein 1 3431 LZ www.nieuwegein.nl Beleidsnota Webwinkels Nieuwegein 2013 Auteur Gemeente Nieuwegein Versie Vastgesteld door BW op 5 maart 2013, Gepubliceerd op 13 maart

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

Toepassing van het provinciaal detailhandelsbeleid

Toepassing van het provinciaal detailhandelsbeleid Toepassing van het provinciaal detailhandelsbeleid Uitwerking Ruimte voor vernieuwing in de detailhandel Inleiding Deze notitie is aanvullend op eerder door Gedeputeerde Staten vastgestelde notities: -

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

HOE SHOPT UW KLANT IN 2020?

HOE SHOPT UW KLANT IN 2020? HOE SHOPT UW KLANT IN 2020? GfK Expertonderzoek Shopping 2020 Marco Wolters Jaarcongres ECP 14 November 2013 Het is niet de consument maar de technologie die de paradigmashift van aanbod- naar vraagsturing

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Geldermalsen. Visievorming op het winkellandschap. Gerard Zandbergen Locatus

Geldermalsen. Visievorming op het winkellandschap. Gerard Zandbergen Locatus Geldermalsen Visievorming op het winkellandschap Gerard Zandbergen Locatus Locatus Congres 2011 6 BIG RETAIL TRENDS Schaalvergroting en Ketenvorming Clustering Internet Vergrijzing Crisis Leegstand? Winkels

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Nederlandse winkelmarkt

Nederlandse winkelmarkt September 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse winkelmarkt 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.Raven Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein

Nadere informatie

Provincie Utrecht. Op weg naar een toekomstbestendige retailstructuur

Provincie Utrecht. Op weg naar een toekomstbestendige retailstructuur Provincie Utrecht Op weg naar een toekomstbestendige retailstructuur Inhoudsopgave Managementsamenvatting 4 1. Inleiding 8 1.1 Aanleiding 9 1.2 Onze aanpak - een gezamenlijk traject 11 1.2.1 Vraagzijde

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE NEDERLAND

LANDEN ANALYSE NEDERLAND LANDEN ANALYSE NEDERLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee5 de sector (cijferma>g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms>ge (2018) waarde van de consump>e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Cross Channel is King De klant is van ons allemaal

Cross Channel is King De klant is van ons allemaal Cross Channel is King De klant is van ons allemaal Sector Advisory Retail 30 mei 2011 Frank Quix Q&A Research & Consultancy Photo: wugly.nl, 2011 Cross Channel is King Kanaal conflict is passé Cross Channel

Nadere informatie

SHIFT HAPPENS. OOK IN EINDHOVEN..

SHIFT HAPPENS. OOK IN EINDHOVEN.. 1 SHIFT HAPPENS. OOK IN EINDHOVEN.. JAN-WILLEM JANSSEN 9 JANUARI 2014 2 WAT IS EEN SHIFT? EEN KORTE UITLEG EEN SHIFT IS EEN FUNDAMENTELE GEDRAGSVERANDERING, DIE MEESTAL MOGELIJK WORDT GEMAAKT DOOR INTRODUCTIE

Nadere informatie

DE EVOLUTIE VAN ONLINE WINKELEN IN NEDERLAND 15 JANUARI 2012, KAMER VAN KOOPHANDEL, DEN HAAG

DE EVOLUTIE VAN ONLINE WINKELEN IN NEDERLAND 15 JANUARI 2012, KAMER VAN KOOPHANDEL, DEN HAAG DE EVOLUTIE VAN ONLINE WINKELEN IN NEDERLAND 15 JANUARI 2012, KAMER VAN KOOPHANDEL, DEN HAAG Dr. Jesse Weltevreden, Lector Online Ondernemen 1 DE EVOLUTIE VAN ONLINE WINKELEN IN NEDERLAND: 4 FASEN 2 4

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Daling cafés zet door, maar stagneert

Daling cafés zet door, maar stagneert Cafésector in cijfers Na een zeer forse daling in 2008 en 2009, is het caféaanbod in 2010 slechts met 0,8% gedaald. Absoluut gezien hebben 74 cafés hun deuren gesloten. Dat blijkt uit een analyse van het

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Winkelgebied 2025. Evolutie van franchise gevraagd

Winkelgebied 2025. Evolutie van franchise gevraagd Winkelgebied 2025 Evolutie van franchise gevraagd Colofon Auteur Thijs Geijer ING Economisch Bureau thijs.geijer@ing.nl Redactie Tom Bettelheim ING Zakelijke arrangementen tom.bettelheim@ing.nl Max Erich

Nadere informatie

Winkelgebied 2025. Vastgoedbelegger neemt heft in handen

Winkelgebied 2025. Vastgoedbelegger neemt heft in handen Winkelgebied 2025 Vastgoedbelegger neemt heft in handen Colofon Auteur Maurice van Sante ING Economisch Bureau maurice.van.sante@ing.nl Redactieraad Jan van der Doelen ING Sectormanagement jan.van.der.doelen@ing.nl

Nadere informatie

Retail Gemeente Atlas 2015

Retail Gemeente Atlas 2015 Retail Gemeente Atlas 2015 Introductie Introductie Wat zijn de toekomstbestendige winkelgemeenten van Nederland? Waar wil je als retailer of vastgoedpartij juist wel of niet zitten? Op welke aspecten kun

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Cafetaria's en kleine eetwarenverstrekkers Cafetaria's en kleine eetwarenverstrekkers behoren tot de spijsverstrekkende bedrijven. Zij richten zich op de bereiding en verkoop van gemaksvoedsel vanuit een

Nadere informatie

FOOD2MARKET INNOVATIE TRAINING. 14 november 2013

FOOD2MARKET INNOVATIE TRAINING. 14 november 2013 FOOD2MARKET INNOVATIE TRAINING 14 november 2013 Edwin Palsma The Food Agency Specialisten in food marketing Wij verbinden voedingskennis, technologie, marketing en sales om de marktpositie van agro & food

Nadere informatie

KoopstromenMonitor Gemeente Hilversum

KoopstromenMonitor Gemeente Hilversum KoopstromenMonitor Gemeente Hilversum Detailhandel in zwaar weer De marktomstandigheden voor de gevestigde detailhandel zijn er de afgelopen jaren niet beter op geworden. Tussen 2008 en 2012 is de totale

Nadere informatie

Actieplan binnenstad Maassluis

Actieplan binnenstad Maassluis Actieplan binnenstad Maassluis 1 Inleiding De dynamiek in de detailhandel is bijzonder groot en kent vele trends en ontwikkelingen. Een aantal trends is al jaren zichtbaar, zoals schaalvergroting. Andere

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE SPANJE

LANDEN ANALYSE SPANJE LANDEN ANALYSE SPANJE Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014!

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014! EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht Monique Roso, 12 maart 2014! Inhoud presentatie 1. economische trends en ontwikkelingen!! 2. economische monitor provincie Utrecht! - economische

Nadere informatie

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Nieuwe retail business modellen Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Achtergrond Retail business modellen voor MKB ondernemers in de mode- en woonbranche Is het noodzakelijk? De combinatie voldoende

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND

NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND 1 INTRODUCTIE Retailers worden op dit moment meer dan ooit gedwongen bestaande business

Nadere informatie

Ontwikkelingen en visie vanuit retail. 23 november 2011 Wijnand Jongen Thuiswinkel.org

Ontwikkelingen en visie vanuit retail. 23 november 2011 Wijnand Jongen Thuiswinkel.org Ontwikkelingen en visie vanuit retail 23 november 2011 Wijnand Jongen Thuiswinkel.org Agenda Introductie Online cijfers Trends, stellingen en observaties Logo Macropolis Van Macropolis.. Historie

Nadere informatie

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DUITSLAND

LANDEN ANALYSE DUITSLAND LANDEN ANALYSE DUITSLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers. AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack.

DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers. AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack. DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack.nl T: 020-5175175 Inhoud De achtergrond Resultaten autokoper Conclusies onderzoek Discussie

Nadere informatie

ConsumentenTrends 2013

ConsumentenTrends 2013 ConsumentenTrends 2013 Prof. Dr. Laurens Sloot CBL Haringparty 13 juni 2013 sloot@efmi.nl Vier ontwikkelingen die de consument raken Crisis Online Consolidatie Voedselveiligheid De crisis in beelden :

Nadere informatie

Rapportage enquête Leidse winkeliers over openstelling op zondag

Rapportage enquête Leidse winkeliers over openstelling op zondag Rapportage enquête Leidse winkeliers over openstelling op zondag Strategie en Onderzoek, september 2013 Inleiding Begin september 2013 is onder Leidse winkeliers een enquête gehouden over de openstelling

Nadere informatie

Visie en Actieplan winkelcentrum Heksenwiel

Visie en Actieplan winkelcentrum Heksenwiel Visie en Actieplan winkelcentrum Heksenwiel 29 april 2014 Bestuur Winkeliersvereniging Heksenwiel DELA/DTZ Wijkraad BeKom SOAB Breda BV i.spape@soab.nl e.kalle@soab.nl Waarom een visie op Heksenwiel Leegstand,

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

Cross Channel Retail

Cross Channel Retail Cross Channel Retail Onderzoek naar de implicaties voor Nederlandse winkelcentra 20 juni 2014 ir. Suzanne Tol MRE Asset manager bij HB Capital Wat is cross channel retail? Theorie: bij cross channel is

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE ITALIË

LANDEN ANALYSE ITALIË LANDEN ANALYSE ITALIË Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

BIJLAGE. Samenvatting trends kantorenmarkt 2012

BIJLAGE. Samenvatting trends kantorenmarkt 2012 BIJLAGE Samenvatting trends kantorenmarkt 2012 Opname en aanbod redelijk stabiel De opname van kantoren in 2011 is redelijk vergelijkbaar met de twee jaren daarvoor. In totaal werd 1,25 miljoen m² opgenomen;

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2005 Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Het inwonertal van Amsterdam is in 2004 met ruim 4.000 personen tot 742.951

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK LANDEN ANALYSE FRANKRIJK Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee9 de sector (cijfermabg) inzicht in de huidige (2013) en toekomsbge (2018) waarde van de consumpbe van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research

Nadere informatie

Retail Management Center

Retail Management Center Retail Management Center Retailvisie en positionering Vught Carine Ghazzi Huib Lubbers 29-1-2015 Copyright RMC 2012 1 Retail Management Center Retail Management Center is een retailadviesbureau waar strategische

Nadere informatie