NIETS IS WAT HET LIJKT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NIETS IS WAT HET LIJKT"

Transcriptie

1 België - Belgique PB 1000 Brussel 1 1/1366 DECEMBER JANUARI - FEBRUARI 2007 nieuwsbrief Netwerk Vlaanderen verschijnt driemaandelijks, 24ste jaargang, nr 4 NIETS IS WAT HET LIJKT Afgiftekantoor 1000 Brussel 1, P2A Afzender: Netwerk Vlaanderen, Vooruitgangstraat 333/9, 1030 Brussel 1

2 Edito. ACE bank. Een levensecht drama. 2 In de kijker. ACE bank bestaat 3 Reportage. Een kijkje in de bank 7 Interviews. Mie Demin, Afreux, Rona Kennedy 8 Achtergrond. Ruimtevaarders van een tijdperk 14 Blik op fi nancieel nieuws. ACE bank, ACE b*nk, *CE b*nk 18 Achter de schermen. Goededag/Bonjour. Kent u ACE bank al? 20 Edito ACE BANK. EEN LEVENSECHT DRAMA. Dit voorjaar vroeg de Stad Brussel ons of we geen educatieve tentoonstelling wilden opzetten over het thema duurzaam omgaan met geld. Razend enthousiast als we waren, zette deze verrassende vraag ons ook aan het denken. Want hoe giet je publieke bewustmaking over onverantwoorde investeringen, banken en geld in de vorm van een boeiende tentoonstelling? De uitdaging voor Netwerk Vlaanderen. In eerste instantie leek een normale expositie over geld ons tamelijk saai. We wilden geen wijzende vingertjes, nietszeggende foto s of lange lappen teksten. Daarom beslisten we er een eigen, vernieuwende invulling aan te geven. Het moest een waar schouwspel worden. Een levensecht interactief gebeuren. Een interactieve performance met als motto: beleef het zelf. Een voorstelling die rauwe emoties op zou roepen. Verwarring, ongeloof, enthousiasme, verontwaardiging, want juist dát maakt indruk. Campagnevoerders, communicatie-experts, designers, theatermakers en andere actievelingen, allemaal hadden we zo wel onze ideeën. Samen gingen we met het concept aan de slag. Zo werd al snel de ACE bank geboren ACE bank, een totaal onethische bank die niet bang is voor transparantie. De bank die geen problemen heeft met investeringen in wapenproducenten, in bedrijven die mensenrechten schenden of zich schuldig maken aan milieuverontreiniging. Een aantrekkelijk ingerichte bank met een trendy lounge en hippe 2

3 medewerkers. The place to be in Brussels. Een bank met een flashy website. Kortom: een levensechte bank, waarvan iedereen zou geloven dat ze echt was. In de eerste week van de opening kreeg de pers al lucht van deze niet erg ethische bank. Zo namen zeven landelijke dagbladen het eerste bericht over de opening van ACE bank klakkeloos over van Belga. De argwaan volgde al snel. Was deze bank wel te vertrouwen? Hoe kunnen ze deze enorm hoge rendementen garanderen? Redacties economie gingen op onderzoek uit. NGO s reageerden gechoqueerd, bankbedienden en beleggers overlegden met elkaar via digitale discussiefora. Sluwe journalisten bestookten Netwerk medewerkers met telefoontjes en vurige vragen. We beslisten om vol te houden en bleven alle betrokkenheid keihard ontkennen. ACE bank? Of Netwerk daarachter zit? Hoe komt u daar bij? In snel tempo nam de druk van de buitenwereld toe. Ook de bankcommissie (CBFA) kwam deze nieuwe bank op het spoor. Woedend deden ze aangifte, want ACE bank had zich niet officieel geregistreerd. 17 oktober. De klok slaat tien uur. Een tiental grote, stoere mannen bestormen de bank, vlak voor de aanvang van de persconferentie. De eerste journalisten staan al buiten te wachten. De stoere mannen blijken politie in burger. Ze vragen naar de verantwoordelijke van deze bank. De deuren blijven gesloten, maar via de grote ramen kun je het gebeuren binnen aanschouwen. De bankmedewerkers zien er wit en geschrokken uit. Het ACE multivitaminensapje, dat ze normaliter aan hun gasten schenken, blijft in de koelkast. Vreemd, er staan ook mensen van Netwerk Vlaanderen binnen. Zouden die actie gaan voeren? Eigenaardig. Maar de mannen vertrekken plots met een glimlach op hun gezicht. Geen spoor meer van enige boosheid. De medewerkers in de bank kijken elkaar opgelucht aan. De nerveuze gezichten ontspannen. De ruimte wordt klaar gemaakt voor de persconferentie. ACE perswoordvoerder Steve roept de wachtende journalisten naar binnen. De zaal zit al snel vol. Pennen in de aanslag. Camera s paraat. De sfeer is aardig gespannen. Het wachten is op ACE woordvoerders Steve en Rachel. Die kijken strak voor zich uit. Journalisten krijgen een persdossier. Ze luisteren naar Rachels speech over winst, investeringsvrijheid en onethisch bankieren. Daredevil banking. Zo noemen ze dat. Ongelooflijk. Steve zegt dat ACE bank niet veel verschilt van andere banken. Het enige verschil is de transparantie. ACE bank belegt in de wapenindustrie. Andere banken doen dat ook. Alleen houden die dat liever geheim. ACE bank houdt niets geheim. Plots komen medewerkers van Netwerk Vlaanderen binnen stormen. Ze nemen plaats achter het kolossale bureau. De camera s draaien de andere kant op. Ze filmen de reacties op de gezichten. Goed? Grappig? Beetgenomen? Hoe voelen de journalisten zich? Het blijft muisstil in de zaal. Netwerk Vlaanderen voert nu het woord. Ze geven toelichting over ACE bank en de educatieve methodiek die er achter schuilt. De volgende dag staat de ontmaskering van de ACE bank in alle grote kranten van België. Eindelijk kunnen we opgelucht ademhalen. Geen leugens meer. De eerste complimenten druppelen al binnen. Alleen de voorbijgangers van de bank houden we nog even in de waan. Klanten mogen zelf hun conclusies trekken nadat ze met mini-f16 spelende ACE bankmedewerkers hebben gesproken. Leontien Aarnoudse Stop onverantwoord investeren en steun onze activiteiten financieel ACE bank s investeringen verschillen niet van de bestaande banken in ons land. Beiden investeren immers in wapens. Dat blijkt ook uit ons onlangs verschenen rapport Explosieve Portefeuilles. De grote banken investeren nog altijd in clustermunitie, één van de meest controversiële wapens van deze tijd. Stop deze investeringen in wapens. Stort je bijdrage op rekeningnummer op naam van Netwerk Vlaanderen met de mededeling: stop onverantwoorde investeringen. Zo steun je onze activiteiten en werken we samen aan een duurzame samenleving. TAM TAM ACE bank wil breken met maatschappelijk verantwoord beleggen (Het Laatste Nieuws ) 3

4 In de kijker ACE BANK BESTAAT Een greep uit het aanbod van ACE financiële producten *ENDURING FREEDOM FUND De wapenindustrie is een duurzame sector. Oorlogen zijn immers van alle tijden. Daarom gelooft ACE bank in de toekomstkansen van haar investeringsfonds dat zich toespitst op de militaire sector. ACE bankt stelt het klaar en duidelijk: bewapening is het antwoord waarvoor velen kiezen in de huidige onzekere wereldsituatie. De War on Terror wordt een uitputtingsslag. De wapenindustrie boomt. Momenteel zijn investeringen in die sector niet enkel rationeel, ze zijn ook winstgevend. Vooral de ondernemingen die aan de VS en haar bondgenoten leveren, gaan door de recente conflicten stijl omhoog. Ze belonen de moedige belegger met een stevige return. Het gezicht van het Enduring Freedom fund is Lockheed Martin. De grootste wapenproducent ter wereld is de bevoorrechte leverancier van het Pentagon. De verhoogde defensieactiviteiten van de VS vertalen zich in een significante omzetgroei van Lockheed Martin. De onderneming staat ook sterk in het Midden-Oosten. Materiaal van Lockheed makelij diende in de recente verdedigingsmissies van Israël. Een andere interessante nichemarkt is die van de clusterbommen. Door optimale verspreiding van deze explosieven over vijandig gebied, bieden ze een zo groot mogelijke efficiëntie, tegen een zo laag mogelijke kost. Een aantal bedrijven hebben dit goed begrepen en investeren in de ontwikkeling van dit wapensysteem. Via het Enduring Freedom fund kan de ACE bank klant een graantje meepikken. Een greep uit de bedrijven in de portefeuille: ATK, EADS, Finmeccanica, BAE Systems en Textron. ACE bank gelooft in deze bedrijven en staat Net als ACE bank, geven de andere banken zich dus ook niet over aan ethische beslommeringen hierin niet alleen. Een aantal van de grootste spelers op de Belgische markt kiezen eveneens resoluut voor de topbedrijven in de militaire sector. Bankgroep Investeringen in producenten van clustermunitie 1 (in US Dollars) KBC Dexia ING AXA Fortis Fortis en ING verdienen hier een speciale vermelding omwille van hun gedurfde investering in EADS. Dit bedrijf is het tweede grootste Europese defensiebedrijf en producent van clustermunitie en kernwapens. ING en Fortis leken even toe te geven aan de politieke druk om hun investeringen in EADS stop te zetten, en tekenden een beleid uit dat het investeren in clustermunitie zou afstraffen. Dit heeft echter weinig impact op hun investeringen. In juli 2006 stapten ze in een kredietfaciliteit aan EADS van 3 miljard euro. ING neemt hierin een bedrag van 85 miljoen euro voor haar rekening, Fortis biedt 45 miljoen euro. ACE bank is aangenaam verrast met deze gedurfde aanpak. Minder positief is het feit dat sommige banken zich wel lijken over te geven aan politiek correct handelen. Zo is er de KBC, die vindt niet te mogen investeren in controversiële wapens, zoals landmijnen en clustermunitie. KBC gaat hierin zelfs zo ver dat ze bedrijven die deze producten op de markt brengen uitsluit van zo goed als álle investeringen. Alsof dit nog geen schade genoeg berokkent, maakt de bank ook nog eens bekend welke bedrijven zo uit de boot vallen. De beruchte black list van KBC bevat een aantal vooraanstaande bedrijven uit de defensie-industrie; ATK, BAE Systems, EADS, Finmeccanica, General Dynamics, Honeywell International, L-3 communications, Lockheed Martin, Northrop Grumman, Raytheon, Rheinmetall, Singapore Technologies Engineering, Textron en Thales. Het feit dat KBC deze 1 Explosieve portefeuilles, dossier Netwerk Vlaanderen, juni Waar ligt de grens?, rapport Netwerk Vlaanderen, november Waar ligt de grens?, rapport Netwerk Vlaanderen, november

5 bedrijven links laat liggen is een spijtige zaak. Het zijn stuk voor stuk bedrijven die hun sporen hebben verdiend in verschillende militaire groeimarkten en die de ACE bank klanten niet zullen teleurstellen. *NEW FRONTIER FUND De wereldwijde oliereserves bevinden zich niet steeds in democratieën. Toch zijn er economisch rendabele projecten mogelijk en noodzakelijk om die energiebronnen te ontginnen. Het werk van ondernemingen zoals Shell en Total bewijst dat projecten in autoritaire regimes bijzonder goed renderen. De kunst is om de omstandigheden naar je hand te zetten. Dit fonds gebruikt uw kapitaal om olie aan te boren, waar ook ter wereld. Het gezicht van het New Frontier fund: Total, het vierde grootste oliebedrijf ter wereld, met activiteiten in meer dan 130 landen. Total verwierf een goede naam bij beleggers met zijn gedurfd projecten, onder andere in Myanmar (Birma). Waar anderen risico s mijden en de olie mislopen, bereikt Total consequent haar exploitatiedo elstellingen. Al vele jaren zijn haar energieprojecten hoog renderend. Andere bedrijven die handig gebruik maken van de marktzekerheid die geboden wordt door sterke militaire regimes zoals dat van Myanmar, zijn onder meer Nippon Oil, Mitsui en Marubeni. Mocht je twijfelen aan de perspectieven die ACE bank biedt met haar investeringen in deze bedrijven, neem dan een kijkje bij de concurrentie. Bankgroep Investeringen in bedrijven actief in Myanmar (Birma) 2 (in US Dollars) KBC Dexia ING AXA Fortis *FREE LABOUR FUND Dit fonds investeert in groeimarkten wereldwijd. De loonkosten zijn er laag en de bedrijfsresultaten vaak spectaculair. Zet miljoenen mensen aan het werk met uw beleggingsgeld en verdien nu mee aan de opgang van landen als China, India en Bangladesh. In het westen wegen loon- en arbeidsvoorwaarden te zwaar op de bedrijfswinsten, dus de slimme belegger kijkt oostwaarts. TAM TAM Mais qui se cache derriere ACE bank? (L Echo ) 5

6 Het gezicht van het Free Labour fund: Wal-Mart, de grootste distributiegroep ter wereld. Wat de supermarktketen uiterst succesvol maakt is dat ze een realistische bedrijfsfilosofie hanteren. De slogan altijd lage prijzen slaat aan. Om de goedkope producten toe te leveren beheert Wal-Mart duizenden productieateliers. De reden voor hun succes is eenvoudig: er wordt dag en nacht geproduceerd aan een lage kost. Andere voornaamste posities: Taiwan Semi-Conductor, Nike, Flextronics, Petrochina, Sara Lee, Bharat Heavy electricals, Pou Chen, Cintas. Deze bedrijven hebben een sterk voordeel, omdat ze opereren in zones waar vakbonden niet zijn toegelaten en ze zodoende hun kosten optimaal kunnen drukken. Dit betekent hogere winsten voor het bedrijf en dus meer opbrengst voor de bankklanten van ACE en haar concurrenten. Dat hebben ook KBC, Dexia, Fortis, ING en AXA goed begrepen. Bankgroep Investeringen in bedrijven met een originele invulling van arbeidsrechten 3 (in US Dollars) KBC Dexia ING AXA Fortis Net als ACE bank, geven de andere banken zich dus ook niet over aan ethische beslommeringen. Business is Business, zoals één van de ACE bank medewerkers het mooi verwoordt. En daar schijnt ook de concurrentie zich perfect in te kunnen vinden. Een mooiere ondersteuning van haar filosofie kan ACE bank zich niet wensen. Inez Louwagie 6

7 Reportage EEN KIJKJE IN DE BANK ACE bank opende 10 oktober haar deuren op het Muntplein in Brussel. Vier weken lang duurde deze tweetalige performance aan het Muntplein. Doel was om duidelijk te maken dat ons geld niet slaapt bij de bank. Er gebeuren nog steeds investeringen met spaar- en beleggingsgeld die voor veel mensen onaanvaardbaar zijn. Met de ACE bankactie willen het publiek laten voelen, horen, ruiken en zien wat banken met ons geld doen. Persconferentie op 17 oktober in het kantoor van de ACE bank in Brussel. De officiële bekendmaking van Netwerk Vlaanderen en haar educatieve project ACE bank. Na de onthulling kunnen we opgelucht nen we ademhalen. Gelukkig kunnen ook de kunjournalisten lachen. Sommigen ook niet. Investeren in wapenproducenten? Dat is pas echt winstgevend. We spelen zelf trouwens ook graag met tanks hier Klanten bezoeken nog altijd volop de bank. Sommigen blijven geloven in de mooie praatjes van de bankbedienden. Het is nu de vraag of banken daadwerkelijk gaan veranderen na deze ACE actie. Maar alleszins weet het Belgische publiek nu meer over hun onverantwoorde investeringsgedrag. Met een hippe look en chique maatpak speelden de acteurs vol overtuiging vier weken lang de rol van ACE bankmedewerkers. ACE bankbedienden aan het werk. Na de ontmaskering van de ACE bank wordt hun act steeds absurder. TAM TAM ACE bank stunt met onethisch bankieren (De Morgen ) 7

8 Interviews over ACE bank STEL JE NU EENS VOOR DAT DIT WEL MENENS IS Interview met communicatie-expert: Naam: Beroep: Werkt bij: Leeftijd: Betrokkenheid ACE bank: Mie De Min Strategic Creativity Advocate Communicatiegroep Ogilvy 41 jaar Geïnteresseerde voorbijgangster, onder de indruk van deze onethische bank. Hoe heeft u de ACE bank leren kennen? M: Ik leerde ACE bank kennen op een dinsdagavond, na een bibliotheekbezoek. In het leegstaande pand naast de bibliotheek waren een aantal mensen druk bezig met het nogal loungy inrichten van de ruimte. ACE bank, Daredevil Banking for a New Era, zo las ik op het grote raam in een interessant lettertype. Mijn nieuwsgierigheid was geprikkeld en ik ging naar binnen. Men vertelde me dat de bank pas de dag nadien openging. En toen? M: Ik zag, vroeg en kreeg alvast een folder. Die begon ik te lezen en onmiddellijk kwamen de verontwaardiging en vele vragen. Colonial Blues fund? Schaamteloos kiezen voor een zo hoog mogelijk rendement wars van alle ethiek? De toon van de folder deed denken aan de Greed is good speech die het Gekko-personage aan een aandeelhoudersvergadering geeft in de film Wall Street. Dit kan niet echt zijn, zei ik, dit is way over the top. Thuisgekomen ontdekte ik dat er die dag in De Standaard een artikel verschenen was over deze nieuwe bank met vestigingsplannen in Europa en een marktaftastend project in Brussel. Ik bezocht de website van ACE bank, vond er het gsm nummer van de woordvoerder en liet m een bericht met de vraag of dit een (slechte) grap, een theaterperformance of een bewustmakingscampagne De woordvoerder stond me persoonlijk te woord. Met een ijzersterke eigen logica, en onvermurwbaar toen ik op de man af vroeg of hij een acteur was. was. De dag erna ging ik terug. De woordvoerder stond me persoonlijk te woord. Met een ijzersterke eigen logica, en onvermurwbaar toen ik op de man af vroeg of hij een acteur was. Intussen kwamen er vele geïnteresseerden over de vloer die zeer bereidwillig de vragen van ACE bank medewerkers in het kader van hun marktonderzoek beantwoordden. U stond dus met uw oren te klapperen toen u hoorde over hun Colonial Blues fund? M: Ja dus, klapperende oren en gefronste wenkbrauwen. Enerzijds het onmiddellijke intuïtieve gevoel dat hier wat anders achter schuil ging, anderzijds een onbehaaglijk gevoel in de zin van stel je nu eens voor dat dit wel menens is. Er zijn ongetwijfeld mensen die duurzaam en ethisch beleggen betuttelend vinden en menen dat hun spaargeld zoveel mogelijk moet renderen, ook als dit betekent dat er belegd wordt in bedrijven die actief zijn in destructieve industrieën en/of er onfrisse arbeidsvoorwaarden op na houden. Zulke bedrijven bestaan en maken veel winst dus waarom er niet in beleggen? Vond u de verkooppraatjes van het bankpersoneel geloofwaardig? M: Ik probeerde in mijn gesprekken het zeer consequent gespeelde marktonderzoek -scenario te doorprikken, daagde de ACE bankmedewerkers uit om toe te geven dat het om een bewustmakings- 8

9 campagne ging en dat ze een rol speelden. Dat lukte niet. En deed me twijfelen, dat geef ik grif toe. Alle gebruikte elementen van de communicatiemix oogden professioneel en ik begon zowaar bijna te geloven dat het misschien dan toch wel een waar initiatief was. Het ACE bankconcept en materiaal was glashelder en polariserend, met andere woorden ideaal Als een kwaliteitskrant als De Standaard over het initiatief bericht alsof het de normaalste zaak van de wereld is, is dit toch ergens een aanwijzing dat de journalist van dienst het mogelijk achtte voor iemand die een verkennend marktonderzoek doet. Vanuit dat standpunt kon ik ook de onwettelijkheden in de folders (bv. gegarandeerde return) plaatsen. En toch, t bleef knagen. Hoe ontdekte u uiteindelijk dat het een educatieve opzet was? M: Euh, ik vermoedde het reeds van in het begin en was dus blij toen de ontknoping kwam n.a.v. de klacht van de CBFA (Commissie voor Bank-, Financie- en Assurantiewezen). Het waren dus blijkbaar niet de onderzoeksjournalisten van onze kwaliteitskranten die het initiatief ontmaskerden. En? Teleurgesteld of gerustgesteld? M: Gerustgesteld. Dit initiatief deed me beseffen dat er ongetwijfeld een potentieel is voor dit soort banken. Als een kwaliteitskrant als De Standaard over het initiatief bericht alsof het de normaalste zaak van de wereld is, is dit toch ergens een aanwijzing dat de journalist van dienst het mogelijk achtte. ACE bank is een gedurfd educatief project. Ze noemen het ook wel een hoax. Bent u bekend met dit begrip? M: Zulk opgezet spel is een veelbeproefde communicatiestrategie in het kader van bewustmakingcampagnes. Onder meer om ook nog-niet-bekeerden te bereiken, om een hogere impact te hebben. Als je een boodschap als die van duurzaam beleggen onder de aandacht van een ruim publiek, en de massamedia, wil brengen is het aangewezen om origineel uit de hoek te komen. Ik kan me voorstellen dat een gewoon persbericht van Netwerk Vlaanderen over dit thema amper enkele lijnen in de krant haalt. En de kosten van een meer klassieke communicatiecampagne (incl. aankoop van mediaruimte) zouden al snel zeer hoog oplopen. De keuze voor de gehanteerde aanpak is dus zeer terecht en ook zeer geslaagd. Denkt u dat het project effectief is geweest in die zin dat mensen nu beter beseffen dat hun geld niet slaapt in de bank? M: Ik hoop dat dit initiatief mensen minstens een beetje doet nadenken. En u gaat nu binnenkort ook duurzaam sparen? M: Op het moment dat er wat te sparen/beleggen valt zal het zo duurzaam mogelijk zijn REACTIES Netwerk Vlaanderen contacteerde ACE klanten na afloop van de performance om uit te leggen dat ze geen echt bankkantoor bezocht hadden, maar een educatief project. Hieronder een reactie van een bezorgde bankbezoeker: Graag wens ik u proficiat met uw schitterend initiatief en knap opgezet spel; ik was er helemaal ingelopen en ben vreselijk kwaad weggelopen uit het interview met uw mannelijke collega, verontwaardigd over de manier waarop (zogenaamd) jonge bankiers/ ambtenaren denken over de wereld en investeren Eerlijk gezegd lag het nog steeds op mijn maag, tot vandaag met deze positieve mail. Zelf stort ik sinds ik anderhalf jaar geleden gestopt ben met roken- een maandelijks bedrag aan een microfinancieringsproject van Oxfam. U hebt me vandaag met uw bericht heel gelukkig gemaakt, ook zonder geld. Ik wens u ook alle succes toe met uw verdere projecten. G.H. TAM TAM ACE banque, la banque du vice (Le soir ) 9

10 HET HELE INTERIEUR IS EIGENLIJK IN ONS BUREAUTJE GEMAAKT Interview met designtalenten: Naam: Beroep: Werkt bij: Leeftijd: Betrokkenheid ACE bank: Tobias Debruyn & Bert Depuydt vormgevers/stylisten beeldfabriek Afreux in Antwerpen 25 en 24 jaar inrichting, communicatie, marketing en concept. B: Vanaf het moment dat Netwerk Vlaanderen naar ons toe kwam met het idee een bankkantoor te maken, zijn wij bij het proces betrokken geweest. Wat dat heeft opgeleverd: een geïntegreerde mix van interieur, de communicatie en marketing. T: Het was ook tof dat wij het vertrouwen van Netwerk Vlaanderen hebben gekregen om dit te doen. Wat vond je de grootste uitdaging van al die verschillende werkgebieden? T: Het zo weten te organiseren dat het er allemaal was. B: Ja. het een van de beste manieren van werken. Een inrichting á la ACE bank kost toch handen vol met geld? B: Mensen uit de design en interieursector weten volgens mij wel dat het niet heel duur was. We hadden een op maat gemaakt meubel en de trendy poefjes waren tweedehands. De verlichting en de stickers op de ramen waren wel duur, maar het zag er dan ook heel mooi uit. Een ander voordeel is dat we een eigen zeefdrukkerijtje hebben. Alle naamkaartjes, de bedrukte lampenkappen en kussens hebben we zelfgemaakt. Als ik zeg ACE bank, dan zeg jij.? B: Stress. Maar we zijn ook best een beetje trots dat het project gelukt is. T: Heel tof om te doen, omdat we alles konden doen wat we in onze mars hadden. We hebben werkelijk mogen opbouwen vanaf de besprekingsfase. In die zin ben ik ook heel trots dat het gelukt is in wel heel korte tijd en met wel heel weinig slaap. Hoeveel slapeloze nachten hebben jullie gehad? T: Eén dag zijn we 60 uur in de running geweest, waar vier keer op en af Brussel zat. Op een gegeven moment begin je dan flauwe grapjes te maken. Bert was redelijk snel uitgevallen. Die heeft een verschot gehad toen we bezig waren met affiches plakken voor de bank in Brussel. In de aftiteling van ACE bank staat jullie naam bij design, decor, layout en styling. Wat hebben jullie nu precies gedaan? De inrichting van de ACE bank was hip, trendy, modern en stijlvol. Hoe kregen jullie het voor elkaar om in korte tijd zo n mooie lounge ruimte te creëren? T: Voornamelijk door de mix van ons drieën, onze goede contacten en door een aantal kennissen die ons snel konden helpen. Ik denk sowieso dat het een heel dankbare locatie was. De eerste keer zag het er niet super uit, maar met een minimale ingreep was het heel snel fancy te maken. B: Een goede planning natuurlijk (lacht). Het hele interieur is eigenlijk in ons bureautje gemaakt. Alleen ik had vooraf het pand bezocht, opgemeten en gefotografeerd. Daarna hebben we de maten van pancartes vastgelegd, de muurschilderingen, de kleur van het tapijt en het type stickers voor de ramen uitgekozen. Alles is van hieruit gemaakt of geregeld, dus we hoefden niet telkens naar Brussel te reizen. Dat heeft veel tijdswinst opgeleverd. Volgens mij is ACE bank is een hoax, een gedurfd educatief project. Vond je het gewaagd om in dit project te investeren? B: Als je als bureau voor deze opdracht tekent, word je geassocieerd met een bepaalde politieke denkrichting, met een bepaalde stijl en een zeker engagement. Dat vind je niet bij alle grafische, design- en evenementenbureaus terug. Maar gewaagd? Nee niet echt. T: Vooral gewaagd vond ik het voor de Stad Brussel. Die heeft politiek en financieel wereldwijd grote belangen. Ik vind het stoer dat ze dit aandurfden. En van Netwerk Vlaanderen ook, t zal het campagnebudget en de klassieke methodiek zwaar overstijgen. Ik denk dat dit project Netwerk Vlaanderen in de toekomst ten goede gaat komen. Ze tonen immers aan de banken dat ze niet stil zitten, maar blijven zoeken naar nieuwe invalshoeken. 10

11 Denk je dat we er samen in geslaagd zijn om duidelijk te maken dat geld niet slaapt in de bank? B: Er zijn mensen die kwaad zijn weggelopen met een paar ACE bank beleggingsfolders en riepen: Hier ga ik mee naar Fortis om te vragen of zij hier óók in beleggen! Ook weet ik uit ervaring dat ACE bank al een mythe is geworden. Zeker lokaal in Brussel. Nationaal in de pers is de hoax er wel uitgekomen, maar lokaal zijn er nog velen die niet weten dat het een educatief project was. Het is dus perfect mogelijk om de ACE bank opnieuw te starten in een andere stad of ergens in Brussel een jaar later. T: Ik denk dat het daar een beetje de mist in is gegaan. Vooral door de aanklachten is de nadruk bij het bankwezen terechtgekomen. Veel van de krantenartikelen zijn verschenen in de financiële bijlagen. Dat zijn katernen die veel lezers overslaan. Maar ik denk niet dat het project daardoor minder succesvol was. Veel mensen hebben we een kleine por kunnen geven. Heel tof was dat we het publiek niet met een belerende vinger hebben gewezen. Dat is iets waar mensen dezer dagen toch allergisch voor zijn? Een normale bank mag gerust jaloers zijn op de inrichting van ACE bank, een persoonlijke aanpak, een loungesfeer, leuk muziekje. Denk je dat je andere banken geinspireerd hebt? T: Ik denk het wel, of dat nou van ons komt, of vanuit de stroom hoe de dingen gaan. Banken stappen eerder naar de grootste, duurste en meest gerenommeerde communicatiebureaus toe, naar mannen in maatpak die daar eindeloos veel geld voor vragen en eindeloos veel over zeuren om uiteindelijk tot een zelfde soort resultaat te komen. Die mensen kopen ook geen tweedehands stoeltjes van 25 euro, die kopen ze nieuw voor 500 euro. Inmiddels al veel nieuwe opdrachten binnengekregen? B: Nee, dat gaat altijd met een vertraging. T: Projecten Oostende Werf heeft laten weten al geïnteresseerd te zijn in onze communicatieve capaciteiten. Dat was wel naar aanleiding van de ACE bank. Wat is de meest opvallendste reactie die jullie hebben gekregen? T: Het grote publiciteitsbedrijf Clear Channel dacht tot lang na de onthulling dat ACE bank een echte bank was. Die dachten: een mogelijke klant! Ze wilden ons spreken over mogelijke samenwerking. Die hadden de kranten blijkbaar niet goed gelezen, want ze hadden nog niet door dat het een hoax was. Ah bon, was hun reactie, dan hebben jullie dat wel heel goed gedaan. Dan denk ik dat we uitgepraat zijn. Toch bedankt. En dan op het einde vroeg hij nog: Dus het is echt een nepbank? B: En de man die gedichten is gaan schrijven op onze ACE teaserposters. Deze posters zijn overal in de stad Brussel verschenen vlak voor de bank open ging. Deze stadsdichter, laten we hem zó noemen, schrijft over individuele vrijheden. Echte straatkunst. TAM TAM CBFA laat kantoor van mysterieuze ACE bank sluiten (De Standaard ) 11

12 HOE ABSURD WE OOK DEDEN, SOMMIGE MENSEN GELOOFDEN NOG ALTIJD DAT HET EEN BANK WAS Interview met regisseur en mental coach: Naam: Beroep: Werkt bij: Leeftijd: Betrokkenheid ACE bank: Rona Kennedy theatermaker, acteur en regisseur. beeldfabriek Afreux in Antwerpen 34 jaar werving en selectie, coachen en trainen van acteurs, regie, uitwerking en concept ACE bank: hoax en educatie. De performance duurde ongeveer vier weken. Welk moment is je het meest bijgebleven? Dramatsich spannend was het vooral in de eerste week, toen niemand mocht weten dat het geen echte bank was. Niemand mocht ons herkennen. Het toppunt was de dinsdag van de persconferentie, een week na de opening. Toen stond de pers, de politie en de CBFA op de stoep. Was de ontmaskering een ontlading voor jullie? R: Ja, door de bekendmaking viel de stress van ons af. Je merkte dat de acteurs losser werden. Het geheimzinnige was er niet meer. Hoe gaven jullie vorm aan de performance? R: We hadden het idee om twee weken hoax te doen en twee weken educatief luik, waarin we na afloop van onze act de klanten vertelden dat het een project van Netwerk Vlaanderen was. Binnen deze vier weken hanteerden we een crescendo effect. Dit betekent dat we meer en meer absurde dingen integreerden in onze performance. Zo gingen we de laatste weken, niet alleen verbaal maar ook visueel extreem. Soldaten, tanks, oorlogje spelen, onnozel doen voor het raam, liedjes zingen, geld strooien in de gang. Noem maar op. Hoe absurd we ook deden, sommige mensen geloofden nog altijd dat het een bank was. Verbazingwekkend was dat. De hoax werd uiteindelijk een week korter, vanwege de klacht van de bankencommissie CBFA. Dat is jammer, maar dankzij de CBFA hebben we meer persaandacht gekregen. Daar zijn we de CBFA weer dankbaar om. Mensen verschillen nogal onderling. Hadden jullie een individuele klantgerichte strategie ontwikkeld? R: Acteurs kregen vooraf een training over inhoud wat betreft economische en psychologische kennis omtrent klantbenadering. Voor dit laatste hadden we een soort van kader, geschikt voor elk individueel gesprek. In dit geval was het kader de enquête. We hanteerden de regel van het gouden kwartiertje. Eerst stel je simpele vragen zoals: bij welke bank bent u, doet u aan internetbankieren? Dat stelt de klant op zijn gemak. Pas daarna branden we los met extremere vragen als: zou u niet willen beleggen in de wapenindustrie? En hoe reageerden de klanten daarop? R: Als acteur zie je hoe klanten reageren op de bepaalde thema s. Daar speelden we verder op in. Improviseren binnen het kader, noemen we dat. Dat werkte vrij goed. Verder wilden we kijken hoe ver we verbaal konden gaan. Zat er bijvoorbeeld iemand uit Nigeria bij ons aan tafel, dan begonnen we over Shell in Nigeria, die hele dorpen ontruimen om olie uit de grond te halen. Om goed te kunnen improviseren, hebben de acteurs de dossiers van Netwerk grondig bestudeerd. Na de onthulling bleven jullie doorgaan met deze performance. Geloofden mensen nog altijd dat het een echte bank was? R: Voorbijgangers die ons zagen spelen en onnozel doen, dachten 12

13 waarschijnlijk wel dat het een performance was. Maar binnen in de bank geloofden klanten ons nog altijd. De bank, het interieur, onze kostuums, ons drukwerk het zag er perfect uit. Daarom konden we ons veel permitteren. Mensen geloven je. Dat is indrukwekkend. Als je een verhaal op normale manier brengt, met de juiste kleren aan, in de juiste omgeving, kun je verbaal heel ver gaan. Dat is wel een beetje eng. Op het ene moment speel je de onverantwoorde bankier, op het andere moment hoor je bij Netwerk Vlaanderen. Konden mensen die klik maken? R: We zijn acteurs en spelen onze rol. Op het einde van het verhaal stap je uit die rol. Je legt uit: dit is geen echte bank. Ik ben geen echte bankbediende, ik ben een acteur en dit is een bewustzijnsactie van Netwerk Vlaanderen. Gechoqueerde klanten haalden dan vaak opgelucht adem. Voor klanten die niet echt gechoqueerd waren, was het moeilijker om de klik te maken. Soms moest je het wel drie keer uitleggen voordat mensen het begrepen. Ga je nu een boek schrijven over alle ervaringen? R: We zijn van plan om een educatief pakket uit te werken waar wij in scholen ACE bank interventies kunnen doen. Anders omgaan met geld is een heel moeilijk thema om over te brengen, helemaal bij jongeren. In plaats van een gewone workshop te geven, willen we een spetterende performance opvoeren. En is bankmedewerker worden niets voor jou? R: Haha, nee dat nooit. Een strak kostuum dragen is niks voor mij. En elke dag die schmink? No way! Interviews door Leontien Aarnoudse Nieuwsgierig naar de rauwe emoties die de ACE bank heeft teweeggebracht? Bekijk dan de ACE bank movie. Je kunt deze documentaire downloaden op Hij verschijnt ook op dvd. Die kan je bestellen via of via tel: 02/ Wapenvrij sparen en beleggen. Het is mogelijk! Geen geld voor geweld. Zo heet de nieuwe brochure over duurzame bankproducten en wapeninvesteringen. Alle in België aangeboden duurzame financiële producten krijgen een score die aangeeft in welke mate investeringen in wapenproducenten worden uitgesloten. De resultaten vind je kort en overzichtelijk terug in onze brochure. Wil je weten of de bank jouw spaar- of beleggingsgeld ook investeert in wapenproducenten? Vraag dan nu de brochure aan via be of tel 02/ Binnenkort kun je de brochure ook downloaden op Enkele shots uit het promofilmpje voor de ACE bank TAM TAM Brussels gerecht laat zaak zeker niet blauwblauw (De Tijd ) 13

14 Achtergrond RUIMTEVAARDERS VAN EEN TIJDPERK Hoe hoaxes een starre logica openbreken en denkruimte creëren There was a bizarre logic that supported colonialism too staat ergens op de site van The Yes Men, de trendzetters in het goedbedoeld opgezet spel. Het is iets wat we soms vergeten. Slavernij, apartheid of kolonialisme hebben eeuwenlang mensen met dezelfde emotionele en verstandelijke vermogens als ons kunnen bekoren. Niet enkel omwille van hun evidente voordelen, maar ook omdat ze binnen het plaatje pasten. Een (bizarre) logica verklaarde en vergoelijkte de praktijken. Zulke denkpatronen opsporen, doorprikken en mediageniek te kijk zetten is een uitdaging voor elke cultuurkritische beweging. En de hoax, of het opgezet spel, blijkt er wonderwel toe in staat. Red de walvissen: verkoop ze! Salzburg, mei Op een druk bijgewoonde conferentie over internationaal handelsrecht betreedt een spreker van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) het podium. Hij is gecontacteerd via de site een nep WTO site. Andreas Bilchbauer start zijn uiteenzetting. De voordelen van de vrije markt worden belicht, en de neoliberale logica wordt op scherp gesteld. Er volgt een pleidooi voor de afschaffing van de siësta in Spanje en de lange lunches in Italië. Ze maken gestandaardiseerde uurroosters onmogelijk, waardoor het bedrijfsleven onnodige verliezen lijdt. Bilchbauer doet er nog een schepje bovenop: de vrije markt kan ook naar de verkiezingen worden uitgebreid. Zo wordt de efficiëntie in het stemproces verhoogd. Mensen die niet geïnteresseerd zijn in Vervormd zie je er lachwekkend uit, en komen je lelijke kantjes te voorschijn. Nochtans ben jij het die gespiegeld wordt, maar de overdrijving zorgt voor het bizarre resultaat. En net zoals mensen dol zijn op spiegelpaleizen, omdat ze vermakelijk en confronterend zijn, zo ook zijn de media dol op hoaxes het bolletjescircus kunnen hun stem per opbod verkopen op het internet. Het publiek reageert kalm, enkel de opmerking over hun eetgewoonten schiet sommige Italianen in het verkeerde keelgat. De video die de voordracht en de reacties documenteert, gaat nadien de wereld rond. Zes jaar later. Hanniford Schmidt spreekt op een bijeenkomst over zaken doen in Afrika. In de zaal zit onder andere Laurie Ann Agama, de speciale gezant voor Afrika van het handelsdepartement in de VS. Een echt bestaand neoliberaal opinieartikel, getiteld Red de 14

15 walvissen: verkoop ze, dient ter inspiratie voor de speech van Hanniford. Elk goed dat niet in de markten verhandeld en geprijsd wordt, is slachtoffer van overexploitatie. Zo gaat het ook met levende wezens die niet verhandelbaar zijn. Walvissen sterven uit, in tegenstelling tot kanaries. Ze zijn niet te koop, Banken praten doorgaans niet over hun investeringen: het is een verborgen realiteit en missen de bescherming onder eigendomsrecht. Daarom zou er een markt voor levende walvissen moeten komen, pleit het opinieartikel op policynetwork.net. Schmidt trekt dat marktdenken door tot haar extremen. Misschien is dát wel de tragedie van de hongerlijdende Afrikaan: pas als hij terug als slaaf verhandelbaar is, zal er aandacht zijn voor zijn hele welzijn. Nu sterft hij aan geneesbare ziektes, en heeft hij niet genoeg te eten. Maar als slaaf zal hij beter af zijn. Want een eigenaar is gebaat bij gezond en doorvoed humaan kapitaal. This is what free trade s all about, zei Schmidt. It s about the freedom to buy and sell anything, even people. Het publiek reageert rustig, op een enkeling na. Beide speeches zijn hoaxes. Opgezet spel. De schrijvers en performers zijn van het Britse collectief The Yes Men. Ze stelden de hoax op punt om de dominante logica van onze tijd in het absurde te trekken. Ze vertrekken bij de vrije markt ideologie zoals die gepresenteerd wordt in de teksten van haar apologeten. Dan keren ze die logica tegen zichzelf, door haar door te trekken tot een voor een normaal mens belachelijk en absurd resultaat. Belangrijk daarbij is dat het brede publiek kan zien hoe een hele groep mensen meegaat in de logica. Het is hét bewijs dat het over een dominant denkpatronen van een bepaald tijdperk gaat. Eenmaal is aangetoond dat een logica als een ideologie te veel geesten heeft ingepalmd, kunnen ook de gevolgen van die verstarring worden blootgelegd. The Yes Men maken door hun hoaxes duidelijk dat het marktdenken winst laat voorgaan op mens en milieu. Als valse woordvoerders van de WTO, Halliburton of DOW Chemicals ontmaskeren ze de logica die de hebzucht van deze instellingen en ondernemingen vergoelijkt. Zo onstaat er ruimte om over een andere economie voor onze tijd na te denken. Spiegels in de ideeënstrijd: de werking van een hoax You know how a funhouse mirror exaggerates your most hideous features? We do that kind of exaggeration operation, but with ideas, aldus The Yes Men. Hoaxes doen met ideeën wat de spiegels in een spiegelpaleis met mensen doen. Vervormd zie je er lachwekkend uit, en komen je lelijke kantjes te voorschijn. Nochtans ben jij het die gespiegeld wordt, maar de overdrijving zorgt voor het bizarre resultaat. En net zoals mensen dol zijn op spiegelpaleizen, omdat ze vermakelijk en confronterend zijn, zo ook zijn de media dol op hoaxes. Bij een geslaagde hoax gebeuren er drie mediastrategische TAM TAM Grootbanken beleggen in vuile aandelen (De Morgen ) 15

16 manoeuvres in één beweging: je haalt de media, je doorprikt voor het oog van het publiek de logica van je tegenstander, en je domineert de discussie over een realiteit die je opponent liever verborgen houdt. Over het tweede manoeuvre hadden we het hierboven, maar om het laatste te begrijpen kunnen we teruggaan naar de vervormende spiegel. Stel je voor dat je zwaarlijvig bent en in zo een spiegel nog dikker wordt afgebeeld. Dan kan je moeilijk naar de spiegel wijzen, en beweren: hé maar ik ben helemaal niet dik. Dat is ook het probleem waarmee de doelwitten van een hoax, geconfronteerd worden. Omdat de overdrijving van het opgezet spel inspeelt op een realiteit waarover de opponent het liever niet heeft, staat hij al bij aanvang van de discussie in een zeer slechte positie. Elk debat dat wordt aangegaan om de overdrijving te ontkrachten, zou alleen maar een vervelende realiteit steeds meer in the picture brengen. Een voorbeeld daarvan is te vinden in de ACE bank hoax van Netwerk Vlaanderen. Banken praten doorgaans niet over hun investeringen: het is een verborgen realiteit. Over hun renderende onethische investeringen hebben ze het nog minder. Die kunnen hen in een slecht daglicht brengen bij het publiek. Het opgezet spel van Netwerk Vlaanderen, de ACE bank, nam reële bestaande onethische investeringen als startpunt, maar overdreef ze wat, en stelde ze uitvoerig in de kijker. De banken reageerden niet. Waarschijnlijk omdat ze bij een reactie niets te winnen hadden. De media zou er enkel op uitkomen dat ze daadwerkelijk ook onethisch investeren, net als de ACE bank. Op die manier kon Netwerk Vlaanderen dankzij de hoax haar campagneboodschap terug in de media brengen en de discussie domineren. Een artikel in De Morgen dat een overzicht gaf van Wie uit de financiële wereld is niet geïnteresseerd in wat een woordvoerder in maatpak van een concurrerende bank te zeggen heeft? de onethische investeringen van de grootbanken, was de kers op de taart. De journalist keek niet meer naar de spiegel, maar naar de realiteit. Het belang van rolverandering Een sociale beweging kampt vaak met een centraal probleem. Ze bereikt de mensen niet, omdat ze uit de media blijft. De zeldzame keren dat ze wel de media haalt, kampt ze met imagoproblemen. De taal en uitstraling van haar woordvoerders nodigen uit tot stigmatiserende etiketten. Ze zijn wereldvreemd, belerend, intellectualistisch, saai of klein links. De boodschap komt niet over, omdat de boodschapper door de mediaconsumenten direct in een vakje wordt gestopt. Zo zou Augusto Boal het met de hoax nauw verwante Invisible Theatre hebben uitgewerkt op het ogenblik dat hij merkte dat zijn eigen verschijning in de weg stond van zijn boodschap: He 16

17 found that his attempts to inspire the people living in poor or slum areas to rise up against racial and class inequality was inhibited by his own racial and class background (himself being white and comparatively financially comfortable). De oplossing was om realiteitsgetrouw in de huid van iemand anders te kruipen, zodat de stoorzender van de eigen identiteit en culturele achtergrond wordt opgeheven. Zo ook met het opgezet spel. Doordat in een opgezet spel de boodschap in de outfit van de opponent verschijnt, wordt het imagoprobleem doorbroken. Kijken we terug naar het voorbeeld van de ACE bank. Wie uit de financiële wereld is niet geïnteresseerd in wat een woordvoerder in maatpak van een concurrerende bank te zeggen heeft? De woordvoerders van de ACE bank vonden vlot hun weg naar de Belgische media, en werden niet scheef bekeken vanuit de zakenwereld. Ze kregen zelf schouderklopjes. Op het ogenblik dat hun rol is uitgespeeld, omdat het opgezet spel onthuld wordt, komen de media en mediaconsumenten idealiter direct op de boodschap uit, geformuleerd in de taal van elk medium dat de hoax onthult. De taal en uitstraling van de echte boodschaper is onzichtbaar gebleven. Perfect is niet goed genoeg Ondanks de strategische voordelen van de hoax als methodiek voor cultuurkritische en sociale bewegingen, zijn er ook talloze moeilijkheden en beperkingen. De belangrijkste is dat spelen met waarheid als spelen met vuur is. Voor hetzelfde geld vallen heel je boodschap en geloofwaardigheid samen met de hoax door de mand. Mensen worden niet graag bedot, en al evenmin worden ze graag te kijk gezet. Netwerk Vlaanderen kreeg naar aanleiding van de ACE bank hoax bijvoorbeeld voorgeschoteld dat ze misschien wel tegen onethische investeringen zijn, maar dat ze zich alleszins aan onethische communicatie schuldig hadden gemaakt. Om zo een reactie op te vangen en te beantwoorden moet de reden om de hoax te doen voldoende sterk zijn. Zodat het publiek de balans opmaakt en denkt: oké we zijn misschien wel beetgenomen, maar om zo iets belangrijk te onthullen mag dat wel. Een ander evident nadeel is dat een hoax opzetten ontzettend moeilijk is. Je hebt kennis en inzicht nodig in de logica die je wil doorprikken, de werking van de media, de mogelijke reacties van betrokken partijen, en je moet alles geheim kunnen houden. Een gouden tip van John Jordan, die al jarenlang actief is op het raakvlak van kunst en activisme, is dat een hoax tot in de puntjes uitgewerkt dient te zijn. Ook adviseert hij dat je ongeacht de reacties van pers en publiek, moet volhouden met acteren. Een perfecte uitwerking betekent dat er over alle vormelijke aspecten zoals kostuums, drukwerk, lay-out en inkleding wordt nagedacht, en dat de inhoud zo goed mogelijk de grens opzoekt tussen geloofwaardigheid en absurditeit. Humor staat dan ook centraal bij een opgezet spel. De acteurs moeten goed getraind worden, en de teksten moeten op punt staan. Een hoax is als een ketting die onder spanning komt te staan, en die mislukt op het ogenblik dat de zwakste schakel knakt. Tot slot Elk investering die opbrengt, is verantwoord. Dat lijkt de dominante logica in de financiële wereld. Dat is de reden waarom investeringen in Total, een onderneming die de dictatuur in Birma onderhoudt, niet worden teruggeschroefd. Het is die logica die de ACE bank hoax van Netwerk Vlaanderen mediageniek doorprikte en te kijk zette. Of de banken nu gaan veranderen is nog de vraag, maar alleszins weten ze dat pers en publiek steeds meer af weten van hun investeringsgedrag. Daarin bewees de hoax haar nut als educatieve methodiek. Mathias Bienstman TAM TAM ACE stunt krijgt juridisch staartje (FET ) 17

18 Blik op financieel nieuws ACE BANK WORDT *CE B*NK Het juridische verhaal achter ACE bank Dinsdag 10 oktober. Brussel, Muntplein ACE bank gooit haar deuren open, de website is online, het kantoor ziet er blits uit, de acteurs staan volledig klaar voor een performance zonder voorgaande in Belgenland. Bij Netwerk Vlaanderen is de spanning groot: geen versprekingen aan de telefoon graag, er is toch nergens een Netwerk logootje over het hoofd gezien, is er ergens een foutje gemaakt dat overduidelijk naar Netwerk als initiatiefnemer wijst, en vooral: ligt het onethische karakter er niet zo dubbeldik op, dat het opgezet spel heel snel zal ontmaskerd worden? Paniek en schaduwgevechten Vrijdag 13 oktober. Brussel, Muntplein ACE woordvoerder Steve Smith sluit met voldoening zijn eerste werkweek af. Honderden klanten hebben al kennisgemaakt met ACE bank. Het staat vast dat ACE bank niemand onberoerd laat. Als hij de sleutel in het slot draait om af te sluiten, hoort hij plots luid gebonk op het raam. De late bezoeker op de vierde dag is CBFA adjunct-directeur Luc Roeges. CBFA (Commissie voor Bank-, Financie- en Assurantiewezen, ook wel bankcommissie genoemd) is de enige toezichthouder op de Belgische financiële sector. Kortom: de flikken van de bankwereld. Roeges laat er geen gras over groeien. ACE bank heeft geen licentie aangevraagd en mag dus geen bankactiviteiten verrichten. Smith, wetende dat ACE bank geen echte bank is, speelt zijn rol voortreffelijk. Woedend verlaat Roeges daarop het kantoor. Even later is een nieuwsitem gecreëerd: CBFA dient klacht in tegen ACE bank wegens illegale bankactiviteiten. Zaterdag 14 oktober. Gent, geheime locatie Netwerk Vlaanderen houdt spoedberaad. Hoe moeten we nu verder? Alle mogelijke scenario s houden we tegen het licht. We danken de CBFA op onze blote knieën voor wat op groene velden overal te lande een perfecte voorzet heet. We beslissen de keeper toch nog te dribbelen en de kans tergend traag in doel te werken. Twee uur later ligt het onthullingscenario voor de ACE bank op tafel. Het begrip bank, die vier letters in die volgorde, is alleszins beter beschermd dan de slachtoffers van clustermunitie Dinsdag 17 oktober. Brussel, Muntplein Ternauwernood gaat de persconferentie door, want de procureur heeft een indrukwekkende groep rechercheurs gevraagd de bank net voor de conferentie te ontruimen. Als we hen in uitzonderlijke preview uitleggen dat dit opgezet spel is, verlaten ze al lachend het kantoor en kan de persconferentie alsnog doorgaan. ACE bank wordt ACE b*nk Dinsdag 17 oktober. Brussel, Paleizenstraat Netwerk Vlaanderen stapt het stoffige herenhuis en tevens hoofdkwartier van CBFA binnen. Rustig nemen we plaats en vertellen dat er een verschil is tussen een bank en een theaterproject. Maar CBFA voorzitter Wijmeersch, heeft daar weinig oren naar. Hij windt er geen doekjes om en zegt: I m not amused. Hoezo not amused? Slecht gevoel voor humor? Of komt het wellicht omdat we hun ergste nachtmerrie waarmaken: je voordoen en benoemen als bank. Telkens komt het gesprek terug op het heiligdom der heiligdommen, het onaantastbare woord: het begrip bank, die vier letters in die volgorde, is alleszins beter beschermd dan de slachtoffers van clustermunitie. Wapens die diezelfde heilige banken ook financieren. Want de CBFA met een budget van 74 miljoen euro, spendeert geen één cent aan het aanklagen van of onderzoeken naar onethische investeringen van haar financiële zonen en dochters. Nee, investeringen in wapens, mensenrechtenschendingen of kinderarbeid wekken geen verontwaardiging op. Maar een spel in de vorm van een bank, is juridisch strafbaar 18

19 aldus CBFA. Bovendien vindt Wijmeersch: ACE bank is geen theaterproject, want theater hoort thuis in een schouwburg. Dus, theatermakers in België, binnenblijven hé. Goed, einde discussie. ACE bank wordt ACE b*nk met de ondertitel: This is not a bank. Het siert Eddy Wymeersch dat hij zijn job ernstig neemt. Het is zijn taak spaarders en beleggers te beschermen tegen kwaadaardige lui die op hun geld uit zijn. Maar hij zou toch wel een beetje gevoel voor humor moeten hebben. Wymeersch zou beter eens goed lachen omdat de jongens en meisjes van Netwerk Vlaanderen de CBFA bij de neus konden nemen, en de zaak voor de rest blauw-blauw laten. Want er is niemand benadeeld, en de actie was toch voor het goede doel? Bron: De Tijd, 21 oktober 2006 Hallo Bermuda? ACE b*nk wordt *CE b*nk Woensdag 18 oktober. Brussel, Vooruitgangstraat De telefoon rinkelt. Hallo meneer, u spreekt met de advocaat van Ace Insurance Group. Indien u deze middag niet bevestigt dat jullie de naam ACE niet meer zullen gebruiken, doen we jullie onmiddellijk een proces aan. Wat nu, weer een aanklacht? De termen ACE, Ace Insurance en Ace Group blijken beschermde merknamen. Netwerk schikt zich en stelt voor er *CE van te maken (hoe hilarisch kan een asteriks worden?). ACE b*nk wordt dus *CE b*nk. Welke producten van Ace Group voor verwarring zorgen, is ons overigens niet duidelijk. Zij hebben enkel verzekeringsproducten, wij enkel spaar- en beleggingsproducten. Bovendien communiceren we duidelijk dat ACE geen bank is. Wat was nu eigenlijk het onderwerp van deze dreigende klacht? Wij worden onder druk gezet door CBFA om de klacht in te dienen, verklaart de advocaat van de tegenpartij. Onmiddellijk bellen we naar CBFA, die deze informatie (natuurlijk) ontkent. Dat valt immers buiten de bevoegdheid van een autoriteit als CBFA. Waar is die Ace Group eigenlijk gevestigd? De advocaat blijft ons het antwoord schuldig. Gelukkig weten wij het wel: Bermuda! Bermuda? Wat doet een verzekeringsgroepje op het eiland Bermuda? Slachtoffers van vallende kokosnoten verzekeren? Nee. We weten alleen dat Bermuda een gekend fiscaal paradijs is, handig om belastingen te ontduiken en niet koosjere inkomsten met de mantel der geheimhouding te verbergen. Misschien interessant voor een Netwerkonderzoek? We are amused! Nee, investeringen in wapens, mensenrechtenschendingen of kinderarbeid wekken geen verontwaardiging op. Maar een spel in de vorm van een bank, is juridisch strafbaar aldus CBFA Donderdag 16 november. Brussel, Vooruitgangstraat. Ace bank (we zijn de asteriksen ondertussen beu), was een 100% geslaagd project. Met voldoening en veel plezier kijken we op de ACE bank terug. ACE blijft leven en wij broeden alweer op nieuwe ideeën: via Amerikaanse verhuisfirma Ace Deliveries tien bakken Looza Ace drank laten transporteren naar Bermuda als cadeautje voor de Ace Insurance Group, of management advies vragen voor onze nieuwe bank bij ACE! Management Partners in Nederland, of de CBFA verrassen met een blitse Ace ligfiets. De advocaat van ACE Insurance group zal nog veel werk krijgen! Christophe Scheire TAM TAM Door de bank genomen: hoe de hele financiële wereld een week lang bleef geloven in ACE bank (Humo ) 19

20 Achter de schermen GOEDENDAG/BONJOUR. KENT U ACE BANK AL? Goedendag mevrouw. Bonjour monsieur. Kent u ACE bank al? Indien u op een doordeweekse dag in oktober over het Muntplein in Brussel liep, zou de kans reëel zijn dat ik u met deze vraag confronteerde. Als een sympathiek glimlachende promoboy, die met een vlotte beweging een flashy folder tevoorschijn toverde. Indien ik uw nieuwsgierigheid voor een fractie van een seconde had opgewekt, zou ik mijn mentaal opgenomen bandje weer verder kunnen afspelen. Nu heb ik sinds mijn prille bestaan op de arbeidsmarkt, al heel wat verscheidene baantjes uitgevoerd. Ik communiceer vaak duidelijk naar mijn interim-werkgever dat ze mij nooit moeten proberen in te schakelen in één of ander promotieteam, laat staan voor een bank. Nu ja, er zijn tegenwoordig weinig zekerheden in het leven. Dus daar stond ik nu in mijn beste broek met hip kaptruitje van ACE bank en nog hippere knalrode basketsloefkes op het Muntplein. Feit dat dit echter allemaal onderdeel uitmaakte van één grote performance, verlichtte de pijn wel aanzienlijk. Meer nog, eigenlijk had ik plezier in het houden van mijn verkooppraatjes. Misschien zwichtte u voor mijn aanbod, zodat u slechts twee minuutjes van uw tijd wilde afstaan voor ons marktonderzoek in het bankkantoor. Dan liet ik u hoffelijk voorgaan bij de ingang. U belandde dan in een rustgevende omgeving. Mogelijk viel het hippe interieur met designlampen u op of kon u de sfeervolle lounge muziek op de achtergrond wel appreciëren. Ondertussen dronk u een ACE fruitsapje dat ik u had ingeschonken en werd u korte tijd later verder geholpen door andere medewerkers. Mijn taak was dan volbracht. Ik bevond mij ondertussen weer terug op straat, speurend naar een volgend doelwit. Met een heel team promojongens en - meisjes vormden we het sympathieke gezicht van ACE bank. We pasten een gekende marketingtactiek toe en spraken mensen rechtstreeks aan: we maakten ACE bank toegankelijk. Onze taak was eenvoudig maar essentieel. En we deden het speciaal voor uw reactie. Met dat idee ratelde ik voor de zoveelste maal mijn bandje af. Met een ondeugende glimlach weliswaar. COLOFON Anders Omgaan met Geld. De nieuwsbrief van Netwerk Vlaanderen Verschijnt vier maal per jaar REDACTIE EN ADMINISTRATIE Vooruitgangstraat 333/ Brussel Tel: 02/ , Fax: 02/ WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Inez Louwagie, Christophe Scheire, Mathias Bienstman, Leontien Aarnoudse, Johan Diels (EIND)REDACTIE Leontien Aarnoudse, Christophe Scheire VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Kristien Vermeersch Vooruitgangstraat 333/ Brussel DRUKKER Druk in de weer, Gent ONTWERP EN LAY OUT Iguane, Brussel Tel ABONNEMENTEN Jaarabonnement: 10 euro Contacteer ons tel. 02/ Netwerk Vlaanderen vzw promoot het anders omgaan met geld. Geld is een instrument dat een duurzame en eerlijke samenleving kan bevorderen als het goed wordt aangewend. Netwerk voert campagne met de slogan Mijn geld. Goed geweten? en wil zo het investeringsbeleid van de banken publiek maken en inspraak afdwingen voor de spaarder/belegger in de bestemming van zijn geld. Netwerk is een wegwijzer op de markt van ethische en duurzame spaar-en beleggingsvormen. Netwerk Rentevrij ondersteunt, adviseert en financiert organisaties en bedrijven die mens- en milieuvriendelijk omgaan met geld. Steun de activiteiten van Netwerk Vlaanderen en stort uw gift op (met mededeling: gift NB). Bij 30 euro of meer bezorgt Netwerk Vlaanderen u automatisch een fiscaal attest. De nieuwsbrief wordt gedrukt op kringlooppapier, met vegetale inkten. 20

Concept WHAT S UP, LATER?!

Concept WHAT S UP, LATER?! Omgevingsverkenning Toen ik aan mijn vrienden vroeg hoe ze denken over later en pensioen was de eerste reactie van allemaal: nee ik denk alleen over nu na eigenlijk. Vervolgens zei ik dat ze later als

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Wees duidelijk tegen je klanten

Wees duidelijk tegen je klanten Ronald Dingerdis Wees duidelijk tegen je klanten 3 In onze training Klantgerichtheid en communicatie vroeg een cursist me onlangs of je tegen je klant kan zeggen dat hij extreem vervelend is. Dat hij onredelijk

Nadere informatie

Tijdens de lessen loop ik rond en probeer ik de leerlingen te helpen, vragen te beantwoorden, tips te geven en de leerlingen wat te leren.

Tijdens de lessen loop ik rond en probeer ik de leerlingen te helpen, vragen te beantwoorden, tips te geven en de leerlingen wat te leren. Fase 1 Reflectie week 1 Wat gedaan De eerste week meteen alleen voor een nieuwe klas en een nieuwe les opstarten. Hoe zullen de leerlingen reageren? Hoe hoog is het niveau? Hoe is de werkhouding? Zijn

Nadere informatie

Sinterklaas. en de dieven. Maarten Stevens www.cts-producties.nl www.cts-producties.be

Sinterklaas. en de dieven. Maarten Stevens www.cts-producties.nl www.cts-producties.be Sinterklaas en de dieven Maarten Stevens www.cts-producties.nl www.cts-producties.be Rollen: Sinterklaas Hoofdpiet Agent Dief 2.013 Dief 2.012 Die hoeven we niet uit te leggen! Hoofdpiet staat er helemaal

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds.

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Evert Jan Hefting Mag ik me even voorstellen? Mijn naam is Zacheüs, oppertollenaar

Nadere informatie

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24.

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24. LES Sluipaanval Ben je wel eens gepest? Is er iemand die altijd vervelend tegen jou doet? Heb je ooit geprobeerd om die persoon terug te pakken? (Zie 1 Samuël 24; Patriarchen en Profeten, blz. 603-615)

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

GRATIS content TIPS & ideeën die jij zelf kan gebruiken voor je eigen (bedrijfs)website! #SchrijvenVoorBedrijven JasperVerelst.be

GRATIS content TIPS & ideeën die jij zelf kan gebruiken voor je eigen (bedrijfs)website! #SchrijvenVoorBedrijven JasperVerelst.be GRATIS content TIPS & ideeën die jij zelf kan gebruiken voor je eigen (bedrijfs)website! #SchrijvenVoorBedrijven JasperVerelst.be - Ik schreef al meer dan 100 commerciële bedrijfswebsites voor ondernemingen

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Blij ben ik om het grote nieuws te kunnen verkondigen: Ons (e)-boek Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? is klaar!

Blij ben ik om het grote nieuws te kunnen verkondigen: Ons (e)-boek Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? is klaar! Nieuwsbrief december 2011 Speciaal voor de feestdagen een extra lange! Karin Smith (http://www.kjsmith.nl) Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? Blij ben ik om het grote nieuws

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

Euh, geweldig eigenlijk. Superversie! Maar ik stel hier de vragen. Je wordt

Euh, geweldig eigenlijk. Superversie! Maar ik stel hier de vragen. Je wordt Elvis Perkins wanneer zijn In Dearland uitkwam, haatte ik hem voor het maken van zo n geweldige plaat. Binnenkort komt zijn Doomsday EP uit en die belooft wederom veel goeds. Ook live stelde hij niet teleur:

Nadere informatie

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God?

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? 1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Projectlijn D Blik op de weg Hellig Hart

Projectlijn D Blik op de weg Hellig Hart Informatieblad 2D Toneelstuk: Arme Jan en de perenboom Personen: Arme Jan, een beetje rare snuiter De koopman Mevrouw Goedhart, een van de omstanders Meneer Bovenbaas, een andere kijker Meneer Galeo, ook

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden.

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden. 1. We gaan eten in een restaurant. Serge heeft gereserveerd; dat doet híj altijd. Het is zo n restaurant waar je drie maanden van tevoren moet bellen. Of nog langer. Serge belt nooit drie maanden van tevoren.

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Een verhaal van Femke

Een verhaal van Femke Wordt u geprikkeld door deze afbeelding en wilt u graag te weten komen wat er achter schuilt? Lees dan... Een verhaal van Femke Ik ben Jasmien en vertel u een verhaal. Het is geen verhaal over, maar een

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden,

September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden, September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst Hallo mede dierenvrienden, Na mijn indrukwekkende reis naar India, is mij gevraagd om een kort verhaaltje

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten!

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten! 2 portfolio Lisa Van Damme Lisa Van Damme begon, geïnspireerd door sociaal geëngageerde fotografen, op 17-jarige leeftijd aan een studie fotografie. Voor haar is fotografie meer dan een doel; het is eerst

Nadere informatie

Welkom bij Brand instinct! In dit merkpaspoort leggen we uit wie wij zijn, wat we beloven, waarom wij doen wat we doen en waar wij voor staan.

Welkom bij Brand instinct! In dit merkpaspoort leggen we uit wie wij zijn, wat we beloven, waarom wij doen wat we doen en waar wij voor staan. merkpaspoort Welkom bij Brand instinct! In dit merkpaspoort leggen we uit wie wij zijn, wat we beloven, waarom wij doen wat we doen en waar wij voor staan. Dit paspoort is voor iedereen die op een of andere

Nadere informatie

PRESENTATIE NML DESIGN, VT W ONEN&DESIGN BEURS. W aarom zou jij m oeten kiezen voor een interieurstylist?

PRESENTATIE NML DESIGN, VT W ONEN&DESIGN BEURS. W aarom zou jij m oeten kiezen voor een interieurstylist? PRESENTATIE NML DESIGN, VT W ONEN&DESIGN BEURS W aarom zou jij m oeten kiezen voor een interieurstylist? Ik ben Nathali Meurs-Pas, mijn bedrijf heet NML Design Interieurontwerp & Styling. Ik woon in Amsterdam,

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Presenteren the easy way

Presenteren the easy way Presenteren the easy way Dit is een uitgave van Marie-Jose Custers van CustersCoaching (niets uit deze uitgave mag gekopieerd worden) Voor de meeste mensen is presenteren een echte opgave. Ze weten dat

Nadere informatie

Piet Boon. Van timmerman tot meester ontwerper. 114 All Inn Home magazine

Piet Boon. Van timmerman tot meester ontwerper. 114 All Inn Home magazine Piet Boon Van timmerman tot meester ontwerper 114 All Inn Home magazine Het is gewoon waanzinnig leuk om iets te creëren en je visitekaartje achter te laten. Hij begon 25 jaar geleden als timmerman/aannemer

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Dialogen website Motiveren tot rookstop

Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialoog verandertaal uitlokken en versterken Goedemorgen. Heeft u problemen gehad sinds uw vorige controle? Ja, eigenlijk wel. Mijn tanden zijn sterk verkleurd.

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

Het jongerenpack bij uitstek

Het jongerenpack bij uitstek Het jongerenpack bij uitstek MINE PACK IS HÉT JONGERENPACK BIJ UITSTEK VOOR JONGEREN TOT 25 JAAR DIE WETEN WAT ZE WILLEN. GEEN LIGHT VERSIE, MAAR THE REAL THING MET ALLE VOORDELEN VAN EEN ECHTE BANKREKENING

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Tijdens de training gaan we op de volgende vragen in:

Tijdens de training gaan we op de volgende vragen in: Wat is een campagne? Tijdens de training gaan we op de volgende vragen in: 0 Wat is een campagne? 0 Hoe geef je een campagne vorm? 0 Hoe pitch je je initiatief? Campagnes zijn er allerlei soorten en maten.

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Het is al erg warm in de kantine. Een koel blikje cola gaat er altijd wel in.

Het is al erg warm in de kantine. Een koel blikje cola gaat er altijd wel in. 1. Leroy Het is opvallend hoe snel de vakantie voorbijgaat. De eerste week vakantie kruipt voorbij. Daarna gaan de vrije dagen sneller. Steeds sneller. Dan komt die gevreesde dag. Je wordt op een morgen

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Omgaan met angsten E-book. www.smartcoachings.be Pascale Laffutte

Omgaan met angsten E-book. www.smartcoachings.be Pascale Laffutte 1 Omgaan met angsten E-book www.smartcoachings.be Pascale Laffutte 1 2 Bedankt voor het downloaden van mijn e-book : omgaan met angsten! Vanuit liefde en passie om mensen te laten doorbreken in hun potentieel

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Een mysterieuze uitnodiging

Een mysterieuze uitnodiging Een mysterieuze uitnodiging Het begon allemaal op een avond in september. Ik had net een nieuw artikel ingeleverd bij De Wakkere Muis, de krant van mijn broer, Geronimo Stilton. Het was een nogal eenvoudig

Nadere informatie

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7)

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Liturgie aangepaste dienst Baflo, 28-09-14 om 14.30 uur Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Welkom en mededelingen a. Opw. 334 Heer, uw licht en uw liefde schijnen b. Opw. 88 Een rivier vol

Nadere informatie

OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE. Richard Broer trainer/adviseur VERGADERAARS ALERT!

OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE. Richard Broer trainer/adviseur VERGADERAARS ALERT! 1 OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE VERGADERAARS ALERT! Richard Broer trainer/adviseur IS VERGADEREN HET JUISTE INSTRUMENT? 2 Ja! Iedereen tegelijk op de hoogte Korte tijd nodig Synergetische

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

De verdwenen pakjes. Maarten Stevens www.cts-producties.nl www.schooltoneel.net

De verdwenen pakjes. Maarten Stevens www.cts-producties.nl www.schooltoneel.net De verdwenen pakjes Maarten Stevens www.cts-producties.nl www.schooltoneel.net Rollen: De bekende kindervriend De trouwe helper van Sinterklaas Pakjespiet 1: Een Piet de taak heeft te zorgen voor de pakjes

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Over Dingerdis Customer Care

Over Dingerdis Customer Care Ronald Dingerdis Over Dingerdis Customer Care Met onze oplossingen en het VW-POLCA systeem* kunt u de verwachtingen van uw klanten overtreffen en de werkdruk in de organisatie verminderen. Wij bieden trainingen,

Nadere informatie

Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal.

Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal. Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal. In het verhaal staan twee opdrachten. Gebruik al je fantasie

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Workshop overtuigingen

Workshop overtuigingen Workshop overtuigingen Inleiding Overtuigingen zijn vaak automatische gedachten, die de keuze- en handelingsvrijheid van mensen onnodig beperken. Het zijn vaak algemene, sterk emotioneel geladen ideeën

Nadere informatie

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Lars (33) werkt 7 jaar als adviseur in de vastgoedsector, voornamelijk in kantooromgevingen. Sinds een half jaar heeft hij een nieuwe werkgever.

Nadere informatie

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk GEWASSEN IN WATER Inhoud: Vanuit de dopeling gezien een statement dat hij in het watergraf alles wat oud is achter zich laat. Hij weet niet alles, kent nog niet

Nadere informatie

Jezus roept vissers tot leerlingen - Mc 1,16-20 (ook Mt 4,18-22 en Lc 5,1-11)

Jezus roept vissers tot leerlingen - Mc 1,16-20 (ook Mt 4,18-22 en Lc 5,1-11) Jezus roept vissers tot leerlingen - Mc 1,16-20 (ook Mt 4,18-22 en Lc 5,1-11) vertaling Toen Jezus langs het meer van Galilea trok, zag hij Simon en zijn broer Andreas. Ze waren bezig hun netten in het

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Vanjezelfhouden.nl 1

Vanjezelfhouden.nl 1 1 Kan jij van jezelf houden? Dit ontwerp komt eigenlijk altijd weer ter sprake. Ik verbaas mij erover hoeveel mensen er zijn die dit lastig vinden om te implementeren in hun leven. Veel mensen willen graag

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Onze gemeentevisie GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Wij zijn gemeente van Jezus Christus die hem leren kennen, volgen en verkondigen. G K V - V Thematekst met gebaren: Sleutelvers: God

Nadere informatie

De olifant die woord hield

De olifant die woord hield De olifant die woord hield Een voorstelling van verhalenverteller Peter Faber www.peterfaber.eu Inleiding Aan het eind van haar leven las Annie MG Schmidt al haar sprookjes nog eens door. Genadeloos streepte

Nadere informatie

Ckv verslag. Julia van Sluijs April 2015. Kunst- en Cultuurroute en cabaret CKV VERSLAG

Ckv verslag. Julia van Sluijs April 2015. Kunst- en Cultuurroute en cabaret CKV VERSLAG Ckv verslag Kunst- en Cultuurroute en cabaret Julia van Sluijs April 2015!1 Inhoudsopgave - Algemene gegevens 3 - Verantwoording keuze 4 - Kunst- en cultuurroute Workshop 1: Graffiti 5 Workshop 2: Capoeira

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

De allerliefste oppas

De allerliefste oppas De allerliefste oppas Met de ene oppas ga ik buiten spelen door de andere wordt altijd thee gezet bij de derde zal ik mij echt nooit vervelen en van de vierde mag ik lekker laat naar bed Met de ene oppas

Nadere informatie

De meester is een Vampier

De meester is een Vampier De meester is een Vampier Door Wout Terpstra Het is maandag en Tom werd wakker. Hij vindt het altijd heel leuk op school. Maar vandaag weet hij het niet. Want ze krijgen een nieuwe meester. Tom!Tom! Ben

Nadere informatie

De Cues Filtered Out Theorie

De Cues Filtered Out Theorie De Cues Filtered Out Theorie Sommige mensen zien Computer mediated communication als een mindere vorm van communicatie, ook volgens de Cues Filtered Out theorie ontbreekt er veel aan deze communicatievorm.

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

The Yes Men. Out-Smarting Capitalism 13.07.14-30.11.14

The Yes Men. Out-Smarting Capitalism 13.07.14-30.11.14 The Yes Men Out-Smarting Capitalism Kapittelstraat 6 Postbus 230 NL-6130 AE Sittard 13.07.14-30.11.14 Tel : +31 46 451 3460 Fax : +31 46 452 9111 HAVO/VWO-versie CKV Kijkwijzer voor leerlingen van het

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

De Sorrydiculous Stijlgids

De Sorrydiculous Stijlgids Bekijk wat anderen voor u al allemaal probeerden om de BSA om de tuin te leiden. Leer van hun fouten, leer van de besten. Na het lezen van deze gids is voor u volledig duidelijk wat u moet doen om de BSA

Nadere informatie

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes.

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Rust nu maar uit, je hebt je strijd gestreden. Je hebt het als een moedig man gedaan. Wie kan begrijpen hoe je hebt geleden en wie kan voelen,

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever.

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Vos en Waar is Haas het ijs? NAAM Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Wat een raar beest! lacht Uil.

Nadere informatie