A Brave New World. MONOGR AFIE nr 5 - ok tober Johan Van Overtveldt Geert Janssens. De verzwegen waarheden rond de Belgische economie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "A Brave New World. MONOGR AFIE nr 5 - ok tober 2005. Johan Van Overtveldt Geert Janssens. De verzwegen waarheden rond de Belgische economie"

Transcriptie

1 vkw Metena oktober 2005 MONOGR AFIE nr 5 - ok tober 2005 Johan Van Overtveldt Geert Janssens A Brave New World De verzwegen waarheden rond de Belgische economie

2

3 vkw Metena oktober 2005 A Brave New World De verzwegen waarheden rond de Belgische economie Johan Van Overtveldt Geert Janssens oktober 2005

4 Auteurs Johan Van Overtveldt is directeur van VKW Metena Geert Janssens is project manager van VKW Metena issn nummer Johan Van Overtveldt & Geert Janssens A Brave New World. De verzwegen waarheden rond de Belgische economie Monografie nr. 5 / Oktober 2005 Wettelijk depot d/2005/10.346/8

5 vkw Metena oktober 2005 Is it of the very essence of truth to be impotent and of the very essence of power to be deceitful? It may be in the nature of the political realm to be at war with truth in all its forms Unwelcome facts possess an infuriating stubbornness that nothing can move except plain lies Hannah Arendt in Truth and Politics (Arendt, 1993, p. 228, 239, 241)

6

7 vkw Metena oktober Inhoudstafel Auteurs 2 1. Inleiding 6 2. Het sluipende verval Economische groei Tewerkstelling Prijsstabiliteit Openbare financiën Internationale concurrentiepositie Externe positie De oorverdovende stilte Onderzoeksarmoede Cijferbrij Mediavervlakking De omerta rond la Belgique Het De Tocqueville-syndroom Het verloren schokeffect De Europese paria De ban gebroken De les Besluit 88 Bijlage A 90

8 6 1. Inleiding De Britse auteur Aldous Huxley publiceerde in 1932 met Brave New World één van de meest ophefmakende, en tegelijk bijna onvermijdelijk één van de meest controversiële romans van de twintigste eeuw. In dit satirische boek hangt Huxley een heel futuristisch beeld op van de mensheid, niet alleen voor de aardbewoners van toen, maar in veel gevallen ook voor de huidige generaties. Door de verregaande technologische vooruitgang of zo kan je Huxley ook begrijpen de duivelse vindingrijkheid van de mens, is het mensdom in Brave New World aanbeland in een perfecte staat van geluk, maar dan wel ontdaan van alle menselijke, sociale en politieke waarden. De mensheid die Huxley beschrijft, is dus van een ontstellende leegheid. Brave New World - de nieuwe, virtuele realiteit We grijpen in deze monografie twee keer terug naar de titel Brave New World als metafoor. Ten eerste, Huxley heeft het in zijn roman over perfect ogend menselijk geluk in het kader van een artificiële werkelijkheid. Wie de verklaringen van onze bewindvoerders er de jongste jaren erop naleest, moet tot de conclusie komen dat wij Belgen tot de allergelukkigste bewoners van deze aardbol behoren. Zeker als je afgaat op de sociaal-economische prestaties van ons land. Wanneer we het hier hebben over de bewindvoerders van de jongste jaren, dan gaat het vooral om de twee regeringen-verhofstadt, paarsgroen en paars. De verpersoonlijking van het onverdroten geserveerde hip-hip-hoera-sfeertje was Guy Verhofstadt zelve. Meer nog, de burger die vragen stelt en misstanden aanklaagt, krijgt al gauw antwoorden als Er is toch geen reden om zo te zeuren in ons land? 1 Jean-Claude Trichet, de president van de Europese Centrale Bank (ECB), had zeker niet Verhofstadt en diens ploeg voor ogen toen hij begin 2005 schreef dat het hem opviel dat Europeanen geregeld de economische cijfers en feiten op een pessimistische wijze weergeven 2. Optimisme en bezieling kunnen aanstekelijk werken en dus een zeer positieve rol spelen in het maatschappelijk gebeuren. Een optimistische sfeer werkt ook positief in op de verwachtingen van consumenten, investeerders en ondernemingen, wat dan weer de sociaal-economische ontwikkeling ten goede komt. Een en ander slaat echter 1 Verhofstadt in De Standaard van 12 juni Trichet in The Wall Street Journal van 24 februari 2005.

9 vkw Metena oktober radicaal om zodra de burgers zich beginnen te realiseren dat de veelheid aan optimistische geluiden veraf staat van de werkelijkheid die ze elke dag ondergaan. Er ontstaat voor de doorsnee burger een virtuele realiteit die soms mijlenver verwijderd ligt van de dagelijkse werkelijkheid. Nog eens: de leegheid die zo typerend is voor Brave New World gebruiken we hier metaforisch: België symboliseert op het vlak van sociaal-economische prestaties zeker niet de volstrekte leegheid, integendeel. Het is en blijft goed leven in België en Vlaanderen, maar de afstand tussen de reële prestaties op sociaaleconomisch vlak en de opgefokte verklaringen van beleidsverantwoordelijken neemt bij momenten hallucinante proporties aan. Anders uitgedrukt: onze stelling luidt niet dat het in België slecht gaat en/of dat ons een geweldige welvaarts- en welzijnsterugval te wachten staat. Ze luidt wel dat ons land met veel meer problemen worstelt dan de bewindvoerders de jongste jaren willen toegeven, dat de realisaties van diezelfde regeringen van een veel lichter allooi zijn dan ze ons willen laten geloven en dat bijgevolg het opzetten van een hoge borst en het uitstrooien van een ongebreideld positieve boodschap neerkomt op misplaatst triomfalisme. Een houding die ook nog eens belet dat je de juiste diagnose stelt en tot een efficiënt beleid komt. We geven een aantal concrete voorbeelden van de manier waarop bewindvoerders in België de jongste jaren voortdurend probeerden om met grote, van goedkoop optimisme doordesemde spitsvondigheden de reële sociaal-economische problemen onder te dompelen in een virtuele realiteit. Nu eens getuigen de uitlatingen van een arrogantie die naar het brutale neigt, dan weer geven ze blijk van een bijna perverse subtiliteit, zeker als het erop aankomt om zondebokken aan te wijzen. Eind januari 2005 publiceerde de Europese Commissie een rapport waarin de lidstaten geëvalueerd werden in functie van de geboekte vooruitgang om de fameuze Lissabon-doelstellingen te halen 3. Zelfs het voor zulke rapporten klassieke tongue in cheeck-taaltje kon niet verbergen dat de Commissie België een stevige onvoldoende gaf. Voor de verzamelde televisiecamera s stelde een breed glimlachende Guy Verhofstadt dat de Commissie hem en zijn regering toch wel had bedacht met 7 op 10. Dus op wat details na, zo meende de eerste minister, was alles dik in orde. Op voorwaarde dat zijn paarse regeringsploeg rustig kon blijven doorwerken. En daarmee was de discussie over België en de Lissabon-doelstellingen gesloten 4. In april 2005 raakte de premier maar niet uitgepraat over het feit dat het nu toch wel voor iedereen zonneklaar moest zijn dat paars sociaal-economisch erg goed 3 Tijdens de Europese Raad van Lissabon op 23 en 24 maart 2000 stelde de Europese Unie zich tot doel tegen het volgende decennium de meest competitieve economie van de wereld te worden. 4 Bij het begin van hoofdstuk 3 gaan we gedetailleerder in op België en de Lissabon-objectieven.

10 8 bezig was. De Belgische economie groeit nu immers al 11 kwartalen méér dan het Europese gemiddelde, aldus een correcte vaststelling van Guy Verhofstadt. Hij verzuimde echter om drie nuanceringen mee te geven. Ten eerste, aan die 11 kwartalen van bovengemiddelde groei voor de Belgische economie gingen nog méér kwartalen van lagere groei vooraf, ook onder de regeerverantwoordelijkheid van Guy Verhofstadt en paars. Maar toen luidde het dat we gewoon wat pech hadden gehad door de internationale economische verslapping 5. Ten tweede, de relatief hogere Belgische groei werd in belangrijke mate gedragen, zo stelde onder meer ook de Nationale Bank vast 6, door de consumptieve uitgaven van de overheid een ongewone en, zeker met de hoge Belgische staatsschuld, op termijn onhoudbare situatie en een hoger dan normale voorraadvorming van de ondernemingen. Ten derde, de triomfantelijke woorden van de premier zinderden nog na toen bleek dat de Belgische economische groei op jaarbasis in het eerste kwartaal van 2005 een lichte krimp had ondergaan. Waarmee we op het vlak van economische groei weer meteen stevig onder het Europese gemiddelde zaten. Alleen Italië en Nederland presteerden zwakker. Over datzelfde eerste kwartaal beliep op jaarbasis de reële economische groei in het geheel van de eurozone 2%. In het tweede kwartaal van 2005 presteerde de Belgische economie iets beter maar nog altijd niet beter dan het gemiddelde van de eurozone. Niet alleen de premier bediende zich geregeld van een virtuele realiteit om naar de bevolking optimistische geluiden te ventileren. Gewezen Vlaams minister en SP.A-voorzitter en huidig gouverneur van Limburg Steve Stevaert liet zich ook niet onbetuigd. Stevaert zal natuurlijk altijd vereenzelvigd blijven met het gratisbeleid, bijvoorbeeld inzake elektriciteit en bovenal openbaar vervoer. Electoraal zeer geslepen, want onder meer ten goede komend aan een sterk groeiende schare kiezers (namelijk de ouderlingen). Maar vanzelfsprekend is het concept gratis openbaar vervoer bedrog 7. Er moet altijd iemand de factuur voor de benzine van de bussen, voor de lonen van het personeel, voor het onderhoud van de infrastructuur enzovoort opnemen. Stevaert zorgde er gewoon voor dat de financiering van het openbaar vervoer verhuisde naar de pot van de algemene middelen van de overheid, een pot die in belangrijke mate wordt gespekt via de personenbelasting. En die kenmerkt zich in België, net zoals in de meeste West-Europese landen, door een steile progressi- 5 Verhofstadt in Knack van 29 augustus De opmerking van Verhofstadt is typisch voor de regeringscommentaren over de sociaal-economische gang van zaken in België. Gaan de zaken prima, dan laten de bewindvoerders geen enkele kans voorbijgaan om erop te wijzen dat de successen vooral het gevolg zijn van het gevoerde beleid. Stagneert de economie of duikt ze in een recessie, dan is dat altijd te wijten aan de internationale omgeving (en, zo wordt er dan vaak fijntjes aan toegevoegd: kan men dankzij het verstandige eigen beleid de schade nog een beetje beperken). Wat dat betreft, loopt Verhofstadt volkomen in de lijn van zijn voorgangers. 6 Zie het jaarverslag 2004 van de Nationale Bank, p Zie voor een bredere analyse hierover De Borger, 2005.

11 vkw Metena oktober viteit. Vooral de tweeverdieners betalen dus voor het gratis openbaar vervoer van beperkte groepen binnen de maatschappij 8. Onmiddellijk nadat bekend raakte dat de Belgische economie in het eerste kwartaal van 2005 compleet was stilgevallen, maakte Steve Stevaert gebruik van zijn 1 mei-toespraak om, zonder ook maar één keer die woorden expliciet in de mond te nemen, de zondebok voor de tegenvallende ontwikkeling aan te wijzen, namelijk: de banken. De banken maken meer winst dan ooit tevoren. En wat doen ze daarmee? Ze potten het op om elkaar op te kopen, niet om ondernemers van kredieten te voorzien 9. Naar Schots voorbeeld pleitte Stevaert voor de oprichting van een overheidsinstituut dat businessplannen moet screenen, zodat het voor banken veel moeilijker wordt om kredieten te weigeren aan ondernemingen met goede plannen. Zelden zat er zoveel onzin in één toespraak. We zetten de vier meest opvallende absurditeiten op een rijtje. Ten eerste, in de jaren was er misschien sprake van een grotere terughoudendheid van de banken voor het verlenen van kredieten. Dat fenomeen vloeide, voor zover het al reëel was, voort uit de nieuwe eisen waaraan banken moeten voldoen op het vlak van kapitaalstructuur. In de periode nadien stegen de bankkredieten aan KMO s stevig, terwijl die aan grote ondernemingen terugliepen. De reden was doodeenvoudig: ondernemingen bevoorraden zich steeds meer direct op de kapitaalmarkt. Ten tweede, er heerst onder de banken een scherpe concurrentie om kredieten binnen te halen. Ondernemers met een onderbouwd businessplan vinden meestal wél financiering. Een ander gevolg van de scherpe concurrentie is dat de afdelingen ondernemingskredieten binnen de banken, als ze al rendabel zijn, erg bescheiden winstcijfers op tafel kunnen leggen. Ten derde, Stevaert rept met geen woord over de kern van het probleem, namelijk dat onze ondernemingen niet het minst als gevolg van het kader waarbinnen zij van overheidswege gedwongen worden te werken in België het steeds moeilijker krijgen om hier rendabele initiatieven te ontwikkelen. Een onvermijdelijk gevolg hiervan is dat uiteraard de vraag naar kredieten vermindert. Ten vierde, de verwijzing naar Schotland is totaal uit zijn context gehaald en zo goed als irrelevant in het algemene verhaal van de Schotse economie Stevaert gaf die redenering schoorvoetend toe in een interview met Trends (2 oktober 2003). 9 Alle citaten uit deze paragraaf komen uit De Tijd van 2 mei Zie hierover Doyle, Alexander, Ashcroft, 2005.

12 10 Midden juni 2005 publiceerde de Studiecommissie voor de Vergrijzing haar vierde jaarrapport over de kosten van de vergrijzing 11. De meerkosten zijn een gevolg van vooral pensioenen en gezondheidszorg (naar rato van 5,4% van het BBP), gedeeltelijk gecompenseerd door de minderuitgaven voor brugpensioen, kinderbijslag en vooral werkloosheid. Zeer opvallend is dat de meerkost van de vergrijzing sinds het eerste rapport van de Vergrijzingscommissie stevig escaleerde. In 2002 schatte ze de meerkost nog op 3,1%, in 2003 op 4,2%, in 2004 op 4,9% en in 2005 op 5,6%. Merk op dat het hier de meerkosten over de periode betreft. Tegelijk hanteert de Vergrijzingscommissie eufemistisch uitgedrukt nogal optimistische macro-economische basishypothesen, gezien de prestaties van de Belgische economie in de eerste jaren van de 21 ste eeuw 12. Zo gaat de Vergrijzingscommissie uit van een werkgelegenheidsgraad van 67,6% tegen 2030 (in 2004 slechts 58,5%) en een toename van de productiviteit met 1,75% per jaar (over de periode nam de totale arbeidsproductiviteit gemiddeld met niet eens 1% per jaar toe). Toch nuanceerden premier Verhofstadt en minister van Begroting Johan Vande Lanotte onmiddellijk de oplopende factuur zoals voorgespiegeld door de Vergrijzingscommissie 13. Met een hogere economische groei, een hogere werkgelegenheidsgraad en een stevige schuldafbouw zou het land, aldus beide excellenties, de vergrijzingsfactuur veel beter verteren. Een uiteraard zeer terechte opmerking, maar over de manier waarop we al dat goeds zouden bereiken, werd met geen woord gerept. Verhofstadt en Vande Lanotte toonden zich op die manier heel solidair met minister van Pensioenen Bruno Tobback, die enkele weken daarvoor met veel aplomb had verklaard dat de betaling van de pensioenen zelfs voor de komende 150 jaar geen probleem zal opleveren 14. Het welbekende Zilverfonds, dat werd opgericht om het land beter te wapenen tegen de schokgolf van de vergrijzende bevolking, vormt misschien wel het summum van virtuele realiteit. Vooral minister van Begroting Johan Vande Lanotte, niet voor niets de geestelijke vader van het vehikel, trok geregeld alle registers open om de bevolking ervan te overtuigen dat dit Zilverfonds een zeer reëel appeltje voor de dorst uitmaakt in het vooruitzicht van de vergrijzing. Het misleidende van Vande Lanottes claim bestaat erin dat de minister te veel pluimen op zijn hoed wil steken. In het Zilverfonds zitten staatsschuldtitels (onder meer obligaties) waarvan de mi- 11 Hoge Raad van Financiën, Studiecommissie voor de Vergrijzing, jaarlijks verslag, mei Voor details, zie de bespreking in hoofdstuk Zie de verslagen in bijvoorbeeld De Tijd en De Standaard van 16 juni Tobback in Het Laatste Nieuws van 27 mei 2005.

13 vkw Metena oktober nister beweert dat ze niet meer tot de overheidsschuld behoren. Dat klopt natuurlijk niet 15. Je kunt argumenteren dat er reserves in het Zilverfonds zitten of dat de overheidsschuld werd verminderd. Maar beweren dat beide fenomenen zich tegelijk manifesteren, is onzin. Niemand minder dan Frank Vandenbroucke omschreef het Zilverfonds als een lege doos als we er niet in slagen tot structurele begrotingsoverschotten te komen 16. Over het structurele begrotingssaldo zijnde het effectief bereikte begrotingssaldo, gecorrigeerd voor de effecten van de economische conjunctuur en de eenmalige begrotingsoperaties ontspon zich begin 2005 een opmerkelijk debat tussen minister van Begroting Vande Lanotte en de CD&V ers Hendrik Bogaert en Herman Van Rompuy. Op de vaststelling van die laatsten dat de regeringen-verhofstadt er nog nooit in waren geslaagd een structureel evenwicht op de begroting te halen, reageerde Vande Lanotte scherp. De Nationale Bank, zo liet de minister weten, zal in de komende weken voor het eerst een structureel evenwicht in het jaarverslag noteren. Ik vraag formeel, aldus Vande Lanotte, dat de Nationale Bank hier uitleg komt geven. Het is gemakkelijk de hele tijd te zeggen dat het niet juist is. Het is tijd dat men de burger echt de waarheid zegt 17. Enkele dagen later gaf de Nationale Bank inderdaad uitsluitsel. De begroting 2004, zo bleek, was afgesloten met een structureel deficit van 0,5% van het BBP (bijna 1,5 miljard euro) 18. Begin maart kwam Vande Lanotte de Kamer van Volksvertegenwoordigers vertellen dat het structureel begrotingssaldo over 2004 sinds begin januari 2005 verder in gunstige zin was geëvolueerd 19. Op 26 mei 2005 kwam het Planbureau een organisatie die er niet bepaald om bekendstaat dat ze het de regering voortdurend lastig maakt met scherpe analyses aanzetten met een behoorlijk verontrustende boodschap over de toestand van de openbare financiën. Om een nieuwe, ernstige ontsporing te voorkomen, aldus het Planbureau, zal de regering de volgende jaren 5 miljard euro moeten besparen. Alsof er eigenschappen in de richting van helderziendheid mogen worden verwacht vanwege het Planbureau, wierp de woordvoerster van de minister van Begroting op: De cijfers van het Planbureau houden geen rekening met nieuwe ingrepen. 15 Zie hierover ook bijlage A. 16 Vandenbroucke in De Tijd van 19 oktober Vande Lanotte in De Tijd van 4 februari Zie tabel 34 op pagina 114 van het jaarverslag 2004 van de Nationale Bank. 19 De Tijd, 3 maart 2005.

14 12 De regering zal bijsturen waar dat mogelijk is 20. De minister van Financiën relativeerde de kreet van het Planbureau door erop te wijzen dat de belastingontvangsten in april hoger lagen dan verwacht. Enkele weken later bevestigde uittredend minister van Begroting Vande Lanotte wat sinds het bekendmaken van de Planbureau-cijfers overduidelijk in de pijplijn zat, namelijk dat een klein tekort geen ramp is. Meer nog, in een onmiskenbare vlaag van hoge creativiteit op het vlak van virtuele realiteit orakelde Vande Lanotte dat naar aanleiding van een tekort van 1,5 miljard euro of 0,5% van het Belgische BBP gelijk waar in Europa een minister van Begroting gedecoreerd wordt 21. Op 25 mei 2005 publiceerde Test-Aankoop een enquête waaruit bleek dat nogal wat medische behandelingen in Brusselse en Waalse ziekenhuizen bijna systematisch meer kosten dan in Vlaamse. Op die resultaten reageerde minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Rudy Demotte de volgende ochtend laconiek. Op Radio 1 orakelde hij het volgende: aangezien nu blijkt dat de Walen meer betalen voor hun gezondheidszorg dan de Vlamingen, is meteen bewezen dat de Walen in de gezondheidszorg niet van de Vlamingen profiteren. De gladheid van die bewering is even opvallend als het onzinnige ervan. Het kwam absoluut niet bij Demotte op om meer relevante bedenkingen bij de Test-Aankoop-vaststellingen te maken. Wat bijvoorbeeld met de inefficiënties in de Waalse en Brusselse gezondheidszorg, inefficiënties die wegen op het sociaal-economische groeipotentieel van die regio s? En wat met de inkomensherverdeling die door die hogere prijzen in de gezondheidszorg binnen de Waalse en Brusselse gemeenschap totstandkomt? Diezelfde Rudy Demotte liet begin april in de krant De Tijd weten dat hij vooralsnog weinig financiële problemen in de ziekteverzekering verwacht en dus ook weinig budgettaire ingrepen noodzakelijk acht 22. Enkele dagen later volgde vanuit regeringskringen het bericht dat de overheid dringend op zoek moest naar 605 miljoen euro besparingen in de sociale zekerheid. De onverwachte tekorten situeerden zich vooral in de sectoren werkloosheid en ziekteverzekering De Tijd, 27 mei 2005, p. 1. Die uitspraak is ook typerend voor een andere recurrente houding van onze bewindvoerders, namelijk de wacht maar eens even, nu gaan we er eens flink tegenaan, zie -houding. Voorbeelden hiervan liggen voor het rapen. Zo stelde Guy Verhofstadt in een interview met Knack op 3 november 2003: Volgend jaar willen we de eindeloopbaanproblematiek ernstig aanpakken. In de zomer van 2005 kwam het overleg daarover schuchter op gang. Maar van een ernstige aanpak was nog lang geen sprake. 21 Vande Lanotte in De Standaard op 14 juni De Tijd, 15 april In diezelfde aprilmaand bleek ook dat voor heel 2004 de overschrijdingen in het geheel van de deelbudgetten van de ziekteverzekering ruim 550 miljoen euro bedroegen. Zie De Tijd van 12 april 2005.

15 vkw Metena oktober In verband met de personenbelasting ontstond de voorbije jaren een gapende kloof tussen enerzijds de veelvuldige regeringscommunicatie over de aangekondigde belastingverlaging en anderzijds de minimale invulling van die belastingverlaging, die dan nog werd gecombineerd met de invoering van diverse nieuwe taksen en heffingen. In november 2004 kwam de klap op de vuurpijl, met de aankondiging dat de regering, in flagrante tegenspraak met eerdere beloftes van premier Verhofstadt, de geplande belastingverlaging voor 2005 slechts gedeeltelijk zou doorvoeren. Eenzelfde scenario ontvouwde zich op het vlak van de vennootschapsbelasting, waar de regering het basistarief verminderde op zich een toe te juichen ingreep maar tegelijk de belastbare basis zodanig verbreedde dat de reële fiscale aanslag op de ondernemingswinsten helemaal niet daalde 24. Cijfers van de OESO en de Europese Commissie tonen overigens ondubbelzinnig aan dat, ondanks alle regeringsretoriek over het tegendeel, de totale belastingdruk in België sinds 2000 gewoon bleef toenemen. Meer nog, terwijl de fiscale druk in ons land lichtjes steeg, liepen de Europese gemiddelden terug 25. Over de hogere fiscale druk in België tegenover het Europese gemiddelde verklaarde Guy Verhofstadt eind augustus 2001 nochtans het volgende: Ik kan er niet aan doen dat de vorige regeerperioden die afstand zo groot hebben gemaakt, dat ze de fiscale en parafiscale druk in ons land zo hebben laten stijgen. Wij bouwen dat nu af, stap voor stap 26. De neiging om de eigen prestaties in de verf te zetten, mag dan wel typerend heten voor de menselijke natuur in het algemeen en het politieke bedrijf in het bijzonder, toch valt het op dat de goed nieuws-karavaan nooit zo vaak en beladen met zoveel slogans uitreed als de jongste jaren. Die vaststelling krijgt een irreële dimensie als bij nader toezien blijkt dat er absoluut niet zoveel goed nieuws te rapen valt over de sociaal-economische ontwikkelingen in België. De meeste burgers zien zich dan ook geconfronteerd met een schizofrene situatie. Enerzijds krijgen zij via de media voortdurend de erg positieve boodschappen van de regerende elite toegediend. Anderzijds ervaren zij, onder meer op het gebied van jobzekerheid, belastingdruk, koopkrachtevolutie, vrijheid van en mogelijkheden tot ondernemen, veiligheid, rechtszekerheid, 24 Op 11 april 2005 publiceerde VKW Metena een studie van de Leuvense hoogleraar Hylke Vandenbussche over de evolutie van de vennootschapsbelasting in België en Europa (zie Vandenbussche, 2005). Vandenbussches analyse wees uit dat, op Italië na, België binnen de Europese Unie de hoogste reële of effectieve aanslagvoet in de vennootschapsbelasting heeft. De effectieve aanslagvoet meet wat ondernemingen in de realiteit aan belastingen betalen en geeft dus een veel beter idee van de reële belastingdruk dan het nominale basistarief. Te gast in Terzake op Eén diezelfde avond veegde premier Verhofstadt de analyse van Vandenbussche smalend van tafel omdat haar gegevens op 2002 slaan, terwijl wij in 2003 het basistarief naar beneden brachten. Wat de eerste minister naliet te zeggen, was dat hij en al zijn ministers steeds argumenteerden dat die daling van het basistarief neutraal diende te zijn, met andere woorden, dat ze gecompenseerd moest worden door een verbreding van de belastbare basis (onder meer door de afschaffing van een aantal aftrekken). De paarse regering stond er dus steeds op dat tussen 2002 en 2003 de reële of effectieve aanslagvoet in de vennootschapsbelasting niet veranderde. Dat herinnerde Guy Verhofstadt zich blijkbaar niet op die bewuste 11 april. 25 Zie voor dit alles de bespreking verderop onder punt 2.4, meer in het bijzonder tabel Verhofstadt in Knack van 29 augustus 2001.

16 14 mobiliteit en publieke dienstverlening, een andere realiteit. Kan het verbazing wekken dat steeds meer burgers het vertrouwen in het politieke bedrijf en de overheid over het algemeen verliezen? 27 Een belangrijk onderdeel van de eerste metaforische betekenis waarin we Brave New World hier hanteren, hangt samen met de hoogst merkwaardige vaststelling dat, ondanks het bij momenten lage waarheidsgehalte van de goed nieuws-show, er nauwelijks weerwerk op gang kwam. Een even merkwaardige vaststelling luidt dat als die bewindvoerders dan toch eens op de korrel genomen worden, hun repliek zelden naar de kern van de discussie gaat. Hun weerwoord beperkt zich tot verwijzingen naar, bijvoorbeeld, slechte wil, drang tot misleiden, aangeboren hypochondrie of destructieve oppositie 28. Vooral premier Guy Verhofstadt bouwde bij hoofdredacteuren en de verantwoordelijken van opiniepagina s al snel een weinig benijdenswaardige reputatie op over de omgang met zelfs maar lichte kritiek op het regeringsbeleid. Onvermijdelijk denk je bij dat alles terug aan de Duits-Amerikaanse filosofe Hannah Arendt, die stelde dat een van de wezenskenmerken van de totalitaire regimes van het Europa van de eerste decennia van de twintigste eeuw erin bestond om elke inhoudelijk sterk onderbouwde stelling van dissidenten onmiddellijk om te buigen in een vraag naar de motivering van degenen die die stelling verkondigden. Een ander boeiend aanknopingspunt in dat verband wordt aangereikt door de Amerikaanse econoom Paul Krugman, die zich sinds het aantreden van VS-president George W. Bush ontpopte als een van de scherpste critici van diens beleid. In zijn boek The Great Unravelling grijpt Krugman naar A World Restored, de in 1957 gepubliceerde doctoraalscriptie van de legendarische Henry Kissinger 29. In zijn analyse behandelt Kissinger onder meer het thema van revolutionary power die op machiavellistische wijze alle kritiek in de kiem smoort. Uiteraard past Krugman die Kissinger-inzichten toe op de praktijken van de administratie van Bush jr. Welnu, alle verhoudingen in acht genomen, kan de parallel ook met paarsgroen en paars worden getrokken. Door de voor het naoorlogse België zeer ongewone samenstelling van die regeringen en door, bijvoorbeeld, de voortdurende nadruk op de nieuwe politieke cultuur, kleefde er toch ook iets revolutionairs aan die kabinetten. Net zoals de regeringen-bush toonden ook de regeringen-verhofstadt onvermogen om op een volwassen manier met kritiek om te gaan. 27 Zie hierover bijvoorbeeld Moesen, Een erg typisch voorbeeld hiervan is de discussie die een van de auteurs begin 2005 in de kolommen van het weekblad Knack voerde met minister van Begroting Johan Vande Lanotte. Omdat we die discussie zo typerend achten voor de wijze waarop de regering met kritiek omgaat, nodigen we de lezer uit om in bijlage A de drie desbetreffende teksten nog eens door te nemen. 29 Krugman, 2003, vooral pagina 5 tot 9.

17 vkw Metena oktober Brave New World : de nieuwe, harde realiteit De romantitel Brave New World kan ook als metafoor worden gebruikt voor het economische beleid op zich. Het Brave New World-concept mag in die context iets letterlijker geïnterpreteerd worden: dat van een nieuwe wereld waarin de bewegingsruimte inzake sociaal-economisch beleid er totaal anders uitziet dan enkele jaren geleden. Die nieuwe situatie vereist alvast op een consistente manier meer moed en discipline van de politieke besluitvormers dan vroeger. Sinds de invoering van de euro in 1999 beweegt het sociaal-economisch beleid zich immers in een totaal nieuw territorium. Een territorium waarbij een regering het beleidsinstrument van de muntdevaluaties niet langer kan hanteren 30. Vooral in het Belgische kader kan je een muntdevaluatie niet zomaar afdoen als een technisch-monetaire ingreep die voor het overige niet al te veel voorstelt op de maatschappelijke schaal van Richter. De jongste en tegelijk laatste devaluatie van de Belgische frank, in februari 1982, toont heel goed aan waarom we vandaag op economisch beleidsvlak in een Brave New World leven. Er is sinds de invoering van de euro, en dus de onmogelijkheid om over te gaan tot een afwaardering van de individuele munten die in de euro zijn opgegaan, meer moed en anticipatief handelen vereist. De overheid kan immers niet langer terugvallen op de devaluatie als schokmaatregel om beleidsveranderingen mogelijk te maken die voorheen zelfs niet bespreekbaar waren. En om de internationale concurrentiepositie van exporteurs en met import concurrerende bedrijven in één handomdraai te herstellen, kan de regering evenmin nog haar toevlucht nemen tot devaluaties. Al te vaak wordt over het hoofd gezien dat de creatie van een monetaire unie potentieel aanleiding kan geven tot problemen die men in het economenjargon vat onder de term moral hazard. Een concept dat eigenlijk niet zo makkelijk te vertalen is, al dekt moreel risico behoorlijk de lading. In hun standaardwerk Economics, Organization & Management omschrijven de Amerikaanse economen Paul Milgrom en John Roberts moral hazard als een verzekeringsterm die oorspronkelijk verwees naar de neiging van mensen met een verzekeringscontract om minder aandacht te besteden aan het voorkomen of verminderen van schade die toch door de verzekering wordt gedekt. 30 Tot de eurozone behoren 12 van de 25 landen die begin 2005 de Europese Unie uitmaken, namelijk België, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal en Spanje.

18 16 Vandaag verwijst het begrip ook naar postcontractueel opportunisme dat ontstaat wanneer acties, vereist of gewenst onder het aangegane contract, niet worden doorgevoerd 31. Binnen een monetaire unie bestaat de essentie van dit morele risico erin dat individuele landen zich, als onderdeel van een groter geheel, veel beter ingedekt voelen en zich daarom ook opportunistisch gaan gedragen 32. In principe komen kleine landen makkelijker weg met opportunistisch gedrag omdat hun ontsporing de gang van zaken binnen het geheel van de monetaire unie minder zal beïnvloeden dan wanneer grote landen uit de bocht gaan 33. Het opportunisme waarover we het hier hebben, kan zich op diverse manieren uiten. Binnen de euro-entiteit zijn vooral de twee volgende vormen populair. Ten eerste vertonen sommige landen de neiging om het op het vlak van begrotingsdiscipline niet meer zo nauw te nemen. Andere landen dan weer tonen onvoldoende bereidheid om, gelet op de inperking van het beleidsinstrumentarium, tijdig de noodzakelijke maatregelen te nemen om tot een efficiënt sociaal-economisch systeem te komen. Wat dat laatste betreft, gaat het veelal om wat algemeen bekendstaat als de noodzaak tot structurele hervormingen van het sociaal-economisch bestel. De al vermelde Lissabondoelstellingen en de Lissabon agenda van de Europese Unie weerspiegelen eigenlijk in grote mate de structurele hervormingen die nodig zijn om de Europese economie internationaal weer competitief te maken 34. Beide fenomenen manifesteren zich in België. Op het vlak van begrotingsdiscipline oogt het op het eerste gezicht nog allemaal goed, maar wie achter het hoera-verhaal gaat kijken, ontdekt een veel minder fraaie realiteit. Vooral de structurele kenmerken van het begrotingsbeleid ogen grauw. Niet voor niets dringen internationale instanties er al jaren bij onze regeringen op aan om meer structurele en minder eenmalige maatregelen te nemen om de begroting in evenwicht te houden 35. Bij de tweede uiting van moreel risico springen twee fenomenen in het oog. Ten eerste, de klaarblijkelijk grote hindernissen in ons land op het parcours van deregulering en competitieverhoging in traditioneel beschermde sectoren zoals gas en elektriciteit. Ten tweede, de zo mogelijk nog grotere problemen die opdoemen bij het flexibiliseren van de arbeidsmarkt. Vooral door de beperkte mobiliteit van de productiefactor arbeid is de noodzaak van een flexibele arbeidsmarktorganisatie, inclusief voldoende soepelheid bij de 31 Milgrom & Roberts, 1992, p Vanaf p. 166 geven beide auteurs een erg boeiende analyse van het concept moral hazard. 32 Voor een intrigerende analyse over dit fenomeen, zie Chari & Kehoe, Dat er binnen de eurozone al enkele jaren een manifest gebrek aan begrotingsdiscipline valt waar te nemen, heeft echter veel te maken met het feit dat nu net de drie grootste euro-economieën, namelijk Duitsland, Frankrijk en Italië, jaar na jaar aanzienlijke deficits opstapelen. 34 Voor een diepgravende analyse hierover, zie Denis e.a., 2005 en D-GEFA, Zie de publicaties van de Europese Commissie, IMF en OESO, zoals vermeld in de bibliografie.

19 vkw Metena oktober loonvorming, zeer groot binnen een monetaire unie. Net zoals trouwens de meeste andere euro-lidstaten leverde België op dat vlak onvoldoende inspanningen tot nog toe. Recent onderzoek toont trouwens aan dat van de 12 eurolanden alleen België, Duitsland en Portugal thuishoren in de categorie van landen waar de flexibiliteit van de arbeidsmarkt niet alleen zeer laag is, maar ook nog steeds lager wordt 36. Structuur van de monografie Deze monografie hebben we als volgt opgebouwd. In het eerste hoofdstuk documenteren we de sociaal-economische prestaties van België tijdens de voorbije jaren. Dat doen we aan de hand van de diverse gangbare parameters terzake. We spitsen ons toe op de periode 2000 het eerste volledige jaar van Verhofstadt I en 2004, het laatste jaar waarvoor definitieve cijfers ter beschikking staan. Op basis van een nuchtere, cijfermatig onderbouwde analyse van de kenmerken van de Belgische economie, komen we tot de volgende conclusie: Zonder dat er (voorlopig) echt gedramatiseerd moet worden, zien de zaken er een stuk minder fraai uit dan onze politieke bewindvoerders ons zo graag willen laten geloven. De waarheid over de Belgische economie is minder New en in ieder geval veel minder Brave dan de regerende elite haar medeburgers tracht in te drammen. In hoofdstuk twee gaan we dieper in op het feit waarom er zo weinig weerwerk komt tegen de voortdurende goed nieuws-show. Hierbij behandelen we zowel verschuivingen in het Belgische politieke landschap en al dan niet bewust gecreëerde verwarring rond cijfermatige gegevens, als de vervlakking in de media en de ontwikkelingen op het gebied van economisch onderzoek. Het gaat inderdaad niet op de politici als enigen met de vinger te wijzen voor het ontstaan van het Brave New World-sfeertje dat meer dan ooit kenmerkend is voor het debat over de sociaal-economische toestand van het land. In het derde hoofdstuk snijden we het tweede metaforische gebruik van Brave New World in deze monografie aan. Dat doen we via een analyse van de devaluatie van februari We beklemtonen niet zozeer de devaluatie als een ingreep in de relatieve 36 Biermans & Van Leeuwen, 2004 (in het bijzonder hun grafiek 5). Zie ook de bespreking onder het punt 2.2 verderop in deze monografie.

20 18 prijzen ten voordele van het Belgische bedrijfsleven, maar vooral als een schepper van een momentum waardoor ingrijpende beleidsveranderingen mogelijk werden. In het zog van de schok van de devaluatie van februari 1982 leefde België gedurende korte tijd in een Brave New World, namelijk een beleidswereld waarin maatregelen die enkele maanden voordien zelfs nog niet voor discussie in aanmerking kwamen, nu plots wel een haalbare kaart werden.

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan?

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de economische crisis van 2009 en 2012 doorstaan? Die twee jaar bedraagt de economische groei respectievelijk -2,8% en

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Gert Peersman Universiteit Gent Seminarie VGD Accountants 3 november 2014 Dé grootste uitdaging voor de regering Alsmaar stijgende Noordzeespiegel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

notarisbarometer 94,1 2012 Trim 1

notarisbarometer 94,1 2012 Trim 1 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 14 Juli - september Trimester 3 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

De hardwerkende Vlaming: mythe of realiteit?

De hardwerkende Vlaming: mythe of realiteit? De hardwerkende Vlaming: mythe of realiteit? Arbeidsvolume en arbeidsduur in Vlaanderen en Europa Tielens, M. & Herremans, W. 2007. Leuven: Steunpunt WSE. Klopt het beeld van de hardwerkende Vlaming; van

Nadere informatie

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Organisation for Economic Coöperation and Development (2002), Education at a Glance. OECD Indicators 2002, OECD Publications, Paris, 382 p. Onderwijs speelt een

Nadere informatie

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Meer actieven in verhouding tot niet-actieven tot 2040... 2 1.1 Demografische versus economische afhankelijkheidsratio...

Nadere informatie

Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996

Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996 Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996 Inleiding Bij de pensioenhervorming van 1996 werd besloten de pensioenleeftijd van vrouwen in

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

De waarheid over de notionele intrestaftrek

De waarheid over de notionele intrestaftrek De waarheid over de notionele intrestaftrek Februari 2008 Wat is de notionele intrestaftrek? Notionele intrestaftrek, een moeilijke term voor een eenvoudig principe. Vennootschappen kunnen een bepaald

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn

Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn Leeftijd en arbeidsmarkt: naar een nieuw paradigma? Leeftijd en arbeidsmarkt Itinera Institute Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn Aanreiken, verdedigen en bouwen van wegen voor beleidshervorming

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie Ieder kwartaal peilen VKW Limburg en UNIZO-Limburg naar het aanvoelen van de Limburgse ondernemers en bedrijfsleiders over de economische gang van zaken in de bedrijven. De resultaten van deze bevraging

Nadere informatie

Afschaffing van de pensioenbonus: tot twee keer meer pensioenen onder de armoedegrens

Afschaffing van de pensioenbonus: tot twee keer meer pensioenen onder de armoedegrens Afschaffing van de pensioenbonus: tot twee keer meer pensioenen onder de armoedegrens Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Afschaffing pensioenbonus: tot 187,2 minder pensioen per maand... 2 1.1 De vroegere

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

2. Simulatie van de impact van een "centen i.p.v. procenten"-systeem

2. Simulatie van de impact van een centen i.p.v. procenten-systeem Bijlage/Annexe 15 DEPARTEMENT STUDIËN Impact van een indexering in centen i.p.v. procenten 1. Inleiding Op regelmatige tijdstippen wordt vanuit verschillende bronnen gesuggereerd om het huidige indexeringssysteem

Nadere informatie

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten 1. Met andere ogen Wetenschap en levensbeschouwing De wereld achter de feiten Dit boek gaat over economie. Dat is de wetenschap die mensen bestudeert in hun streven naar welvaart. Het lijkt wel of economie

Nadere informatie

De evolutie van het arbeidsvolume in België, de gewesten en de Europese unie

De evolutie van het arbeidsvolume in België, de gewesten en de Europese unie De evolutie van het arbeidsvolume in België, de gewesten en de Europese unie In het kader van de Jaarreeks 2000 verscheen een studie over de evolutie van het arbeidsvolume in België, het Vlaams en het

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

«Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (2 de deel)

«Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (2 de deel) «Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (2 de deel) Tweede deel In de vorige Stat info ging de studie globaal (ttz. alle statuten bijeengevoegd) over het verband

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers ja Neemt de inkomensongelijkheid tussen arm en rijk toe? Toelichting: Een vaak gehanteerde maatstaf voor

Nadere informatie

betreffende de problematiek van de hoge brandstofprijzen

betreffende de problematiek van de hoge brandstofprijzen stuk ingediend op 1231 (2010-2011) Nr. 1 8 juli 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van mevrouw Marijke Dillen, de heren Filip Dewinter, Jan Penris, Johan Deckmyn en Wim Wienen en mevrouw Marleen Van

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent 1 2 De Perfecte Storm Samenloop van drie crisissen die economische

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II Opgave 1 Stoppen met roken!? In een land betalen rokers bij de aanschaf van tabaksproducten een flink bedrag aan indirecte belasting (tabaksbelasting)*. Dat vinden veel mensen terecht omdat de overheid

Nadere informatie

Het Nederlandse groeirecept raakt uitgewerkt

Het Nederlandse groeirecept raakt uitgewerkt 157 Het Nederlandse groeirecept raakt uitgewerkt M. A. Allers* Samenvatting De afgelopen 25 jaar is de Nederlandse economie vooral gegroeid doordat meer mensen zijn gaan werken. Deze extensieve economische

Nadere informatie

Arbeidskosten per eenheid product

Arbeidskosten per eenheid product Arbeidskosten per eenheid product CPB Achtergronddocument, behorend bij: MEV 2012 September 2011 Martin Mellens CPB Memo Aan: Belangstellenden Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant IP/04/285 Brussel, 2 maart 2004 Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant Het jongste verslag over autoprijzen toont aan dat op alle markten de prijsconvergentie

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen.

Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. Oefening 1: globaal lezen Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. In het najaar van 1996 ontdekt de buitenlandse pers het poldermodel. Er verschijnen lovende artikelen

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in april 2015

De arbeidsmarkt in april 2015 De arbeidsmarkt in april 2015 Datum: 12 mei 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche april 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

Perscommuniqué van het Federaal Planbureau

Perscommuniqué van het Federaal Planbureau Brussel, 01/06/2006 Meer informatie Michel aintrain Tel.: 02/507.74.57 ms@plan.be Kunstlaan 47-49 1000 Brussel Tel: +32 2 507.73.11 Fax: +32 2 507.73.73 E-mail: contact@plan.be http://www.plan.be... Het

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Oktober - december 2014 n 20 T/1 5 jaar www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 99,2 99,8 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 102,8 94,1 94,9 98,9

Nadere informatie

West-Europese krantensites komen terug op betaalstrategieën

West-Europese krantensites komen terug op betaalstrategieën VUB-onderzoek in het kader van FLEET (FLEmisch E-publishing Trends): West-Europese krantensites komen terug op betaalstrategieën In 2007 veranderden een aantal internationaal toonaangevende kranten hun

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

notarisbarometer 2012 : meer vastgoedtransacties in België Vastgoedactiviteit in België www.notaris.be 106,4 106,8 101,6 99,2 100 99,2 99,8

notarisbarometer 2012 : meer vastgoedtransacties in België Vastgoedactiviteit in België www.notaris.be 106,4 106,8 101,6 99,2 100 99,2 99,8 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 15 Oktober - december Trimester 4 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

Eindexamen economie pilot havo 2011 - I

Eindexamen economie pilot havo 2011 - I Beoordelingsmodel Vraag Antwoord Scores Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I Opgave 1 Beleggingen leiden tot inkomensverschillen Aangetrokken door voorspoedige ontwikkelingen op de effectenbeurs, zijn in een land de mensen steeds meer gaan beleggen in aandelen en obligaties. Mede

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Europese jobmarkt herleeft

Europese jobmarkt herleeft Europese jobmarkt herleeft Resultaten Search Trends survey Februari 2010 1 Samenvatting Twee derde van de bedrijven wil tijdens de komende 12 maanden mensen aanwerven; een vijfde van de Europese bedrijven

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

P E R S B E R I C H T. De jaarlijkse conjunctuurnota van DEXIA noteert een recordgroei van de investeringen met 6,6%

P E R S B E R I C H T. De jaarlijkse conjunctuurnota van DEXIA noteert een recordgroei van de investeringen met 6,6% P E R S B E R I C H T Dexia N.V., Rogierplein 11, B-1210 Brussel / 1, Passerelle des Reflets, Paris-La Défense 2, F-92919 La Défense Cedex Rekeningnr. : 068-2113620-17 - RPR Brussel BTW BE 0458.548.296.

Nadere informatie

Voortgangsrapportage Onderwijs en Opleiding 2010 Beschrijving prestaties Nederland en andere lidstaten op EU benchmarks

Voortgangsrapportage Onderwijs en Opleiding 2010 Beschrijving prestaties Nederland en andere lidstaten op EU benchmarks ANNEX Voortgangsrapportage Onderwijs en Opleiding 21 Beschrijving prestaties Nederland en andere lidstaten op EU benchmarks 1. Deelname voor- en vroegschoolse educatie (VVE) De Nederlandse waarde voor

Nadere informatie

VISIE COVERVERHAAL NIEUWE STUDIE SCHUIFT 16 MILJARD NAAR VOREN

VISIE COVERVERHAAL NIEUWE STUDIE SCHUIFT 16 MILJARD NAAR VOREN NIEUWE STUDIE SCHUIFT 16 MILJARD NAAR VOREN De klassieke Vlaams-Waalse geldstromen zijn met ongeveer 6 miljard euro per jaar al zeer hoog. Tellen we er ook de transfers via de rentelasten op overheidsschuld

Nadere informatie

Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015

Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Commentaren De 3-maandelijkse conjunctuurenquête van

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Zorgondersteuning vzw

Zorgondersteuning vzw Zorgondersteuning vzw Congres Zorg Voor meer met Minder Zorgondersteuning vzw 1 Stijgende Noordzeespiegel door de vergrijzing 1/4 1/5 1/2 Quo vadis, België? p.11 Het Belgische piramidespel Demografische

Nadere informatie

DE GEHARMONISEERDE WERKLOOSHEID IN RUIME ZIN

DE GEHARMONISEERDE WERKLOOSHEID IN RUIME ZIN 1 DE GEHARMONISEERDE WERKLOOSHEID IN RUIME ZIN INHOUDSTAFEL 1. INLEIDING... 3 1.1. DE WERKZOEKENDE VOLLEDIG WERKLOZE IN STRIKTE ZIN... 3 1.2. BREDERE DEFINITIE VAN WERKLOOSHEID... 4 2. DE CIJFERS VAN DE

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in februari 2015

De arbeidsmarkt in februari 2015 De arbeidsmarkt in februari 2015 Datum: 24 maart 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche februari 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in november 2015

De arbeidsmarkt in november 2015 De arbeidsmarkt in november 2015 Datum: 7 december 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche november 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Belangen: Nederland en de Europese Unie

Belangen: Nederland en de Europese Unie Belangen: Nederland en de Europese Unie Korte omschrijving werkvorm: De docent vertelt iets over de achtergrond van de Europese samenwerking. Door samen te werken in Europa konden we grote problemen oplossen.

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur oud programma economie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.

Nadere informatie

Begrotingsbeleid: Alles op zijn tijd! (column)

Begrotingsbeleid: Alles op zijn tijd! (column) 113 Begrotingsbeleid: Alles op zijn tijd! (column) C.W.A.M. van Paridon* Het zijn spannende tijden, zeker ook bij het begrotingsbeleid. In veel EU-landen stagneert de groei in 2012, loopt de werkloosheid

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in augustus 2015

De arbeidsmarkt in augustus 2015 De arbeidsmarkt in augustus 2015 Datum: 8 september 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche augustus 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Brochure Vlaanderen betaalt de Belgische factuur juni 2013

Veelgestelde vragen Brochure Vlaanderen betaalt de Belgische factuur juni 2013 1. Wat zijn transfers? Er zijn twee soorten transfers: expliciete en impliciete. Een expliciete transfer is een vooraf bepaald bedrag via een wettelijk en gecontroleerd mechanisme. In België is dit bijvoorbeeld

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in juli 2014

De arbeidsmarkt in juli 2014 De arbeidsmarkt in juli 2014 Datum: 13 augustus 2014 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche juli 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Migrerende euromunten

Migrerende euromunten Migrerende euromunten Inleiding Op 1 januari 2002 werden in vijftien Europese landen (twaalf grote en drie heel kleine) euromunten en - biljetten in omloop gebracht. Wat de munten betreft, ging het in

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land.

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. 1 De wisselmarkt 1.1 Begrip Wisselkoers = de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. bv: prijs van 1 USD = 0,7

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Verantwoordelijke uitgever: Erik Van Tricht, Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, Bergstraat, 30-34 - 1000 Brussel Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen VASTGOEDACTIVITEIT

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 Meer 55-plussers aan het werk Arbeidsmarktcijfers eerste kwartaal 2013 66,7% van de 20- tot 64-jarigen is aan het werk. Dat percentage daalt licht in vergelijking met

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

Nieuwsmonitor 6 in de media

Nieuwsmonitor 6 in de media Nieuwsmonitor 6 in de media Juni 2011 Nieuws - Europa kent geen watchdog ANTWERPEN/BRUSSEL - Het Europese beleidsniveau krijgt in de Vlaamse TV-journaals gemiddeld een half uur aandacht per maand. Dat

Nadere informatie

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie?

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie? DE PROBLEMATIEK VAN DE AANHANGWAGENS De eerste Europese richtlijn betreffende verplichte verzekering van de burgerlijke aansprakelijkheid voor motorrijtuigen 1 bepaalt dat alle Lidstaten de nodige maatregelen

Nadere informatie

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen Wie is Optima? Opgericht in 1991 Onafhankelijk 13.160 klanten per 01/09/2010 316 medewerkers Trends Gazelle in: 2002-2003 - 2004-2006 2007-2008 2009 In 2010

Nadere informatie

Makers van biodiesel en bioethanol

Makers van biodiesel en bioethanol De Standaard Makers van biodiesel en bioethanol verzuipen donderdag 12 maart 2009 Auteur: BRUSSEL - Verscheidene biodiesel- en bioethanolbedrijven dreigen over de kop te gaan. Hun installaties draaien

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden 9 december 2013 pagina 1 Inleiding Door de uitbraak van de kredietcrisis in 2008 en de daaropvolgende Europese schuldencrisis is het duidelijk geworden dat

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 Lichte daling werkloosheid Arbeidsmarktcijfers tweede kwartaal 2015 De werkloosheidgraad gemeten volgens de definities van het Internationaal Arbeidsbureau daalde

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in december 2014

De arbeidsmarkt in december 2014 De arbeidsmarkt in december 2014 Datum: 14 januari 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche december 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale dienstenhandel

De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale dienstenhandel De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale handel De Nederlandse architect die gebouwen ontwerpt in Frankrijk en Portugal is net zoals de Bulgaarse datatypist die vanuit Sofia werkt voor een

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Vraag nr. 74 van 26 maart 1997 van de heer JEAN-MARIE BOGAERT. Vlaamse overheidsschuld Structuur

Vraag nr. 74 van 26 maart 1997 van de heer JEAN-MARIE BOGAERT. Vlaamse overheidsschuld Structuur Vraag nr. 74 van 26 maart 1997 van de heer JEAN-MARIE BOGAERT Vlaamse overheidsschuld Structuur Niet enkel voor de federale overheid, maar ook voor de Vlaamse overheid is een actief schuldbeheer van aanzienlijk

Nadere informatie

Van Overtveldt (N-VA) in 2012: "Muntunie euro zelf oorzaak Griekse crisis"

Van Overtveldt (N-VA) in 2012: Muntunie euro zelf oorzaak Griekse crisis Van Overtveldt (N-VA) in 2012: "Muntunie euro zelf oorzaak Griekse crisis" Johan Van Overtveldt (N-VA) dacht in 2012 als economisch journalist anders dan als minister van financiën in 2015. Bruno Tersago

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

6 op 10 Limburgse bedrijven willen voluit investeren

6 op 10 Limburgse bedrijven willen voluit investeren PERSBERICHT Hasselt, 16 april 2015 Bevraging UNIZO-Limburg en VKW Limburg: 6 op 10 Limburgse bedrijven willen voluit investeren Groeiambitie voor 7 op 10 hoofdreden voor investeringen Investeringen hefboom

Nadere informatie

Brussel, 6 september 2002

Brussel, 6 september 2002 ,3 Brussel, 6 september 2002 &RPPLVVLH ]HJW GDW GRHOVWHOOLQJHQ YDQ /LVVDERQ YRRU ZHUNJHOHJHQKHLG QRJ VWHHGV KDDOEDDU ]LMQ DOV OLGVWDWHQ SUREOHHPJHELHGHQ DDQSDNNHQ HQ DDQGDFKW ULFKWHQ RS EDQHQ YRRU YURXZHQ

Nadere informatie