12 Succesvolle trainingen: mondeling presenteren, mindmappen, faalangst en MC-tentamen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "12 Succesvolle trainingen: mondeling presenteren, mindmappen, faalangst en MC-tentamen"

Transcriptie

1 8 Docenten beantwoorden enkele vragen over de kredietcrisis maandblad voor studenten van de Open Universiteit Nederland 10 Dies natalis in teken van bama Open Universiteit lanceert (opnieuw) vrije bacheloropleidingen 12 Succesvolle trainingen: mondeling presenteren, mindmappen, faalangst en MC-tentamen 14 Computergebaseerd toetsen weer een stap dichterbij 16 Alumna en promovenda Truus Posthuma-Trumpie: Promotie hield me aan het werk Extra: kwartaalrubriek alumni modulair nummer 2 jaargang oktober 2008 Achttienjarige studente Nederlands recht Veerle Diederen: Ik ken mezelf en weet wat ik kan

2 Nieuw bij Teleac Zeker Weten! Zeker Weten! is de nieuwe 12-delige kennisquiz die Teleac binnenkort wekelijks gaat uitzenden. De quiz besteedt aandacht aan onderwerpen die kinderen in groep acht op school leren. Alle vakgebieden passeren de revue. De quiz wordt gepresenteerd door Bart Peeters en komt tot stand in samen werking met Cito en Kennisnet. Start: zondag 2 november om uur, (Nederland 3) Iedereen kan meespelen In de quiz komt alle lesstof voor groep acht op een speelse manier aan bod. Vanaf vrijdag 31 oktober kan iedereen meespelen via en 14,95 meedingen naar dezelfde prijs als de finalisten op televisie. Verder is bij Teleac het Zeker Weten! familiespel te koop. Kennis en strategisch inzicht zijn een vereiste om de meerkeuzevragen op het gebied van taal, rekenen en wereldoriëntatie te beantwoorden. Voor slechts 14,95 is het spel te bestellen via: Volgende keer beter Doorzetten, volhouden en kritisch blijven. Om de zorg te krijgen die nodig is. Daarover gaat de nieuwe talkshow Volgende keer beter. Het programma wil kijkers helpen sterker te staan binnen de bestaande reguliere gezondheidszorg. Doortastend optreden van patiënten of hun familie kan leiden tot doorbraken in de behandeling. In deze serie, gemaakt in samenwerking met UMC Utrecht, vertellen patiënten wat er mis ging en hoe ze zelf hebben ingegrepen. Volgende keer beter: een programma over communicatie en miscommunicatie tussen artsen en patiënten. Presentatie Elsemieke Havenga. Vanaf 12 november 2008 op woensdag en vrijdag om uur op Ned. 2.

3 6 Inhoud modulair 2 De student Achttienjarige studente Nederlands recht Veerle Diederen Ik heb ze ervan overtuigd dat ik het écht wilde 10 College van bestuur Dies natalis in teken van bama-structuur Rector prof.dr.ir.fred Mulder We lanceren nu een instellingsbreed model voor de vrije bacheloropleiding 16 Alumni Alumna en promovenda dr. Truus Posthuma-Trumpie Vacature voor promovenda aan RUG betekende nieuwe kans 19 Uit de communities Club van Psychologen in Spe Drijfveer blijft de behoefte aan een stimulerend lotgenotencontact 4 Kort nieuws 5 Column 6 De student 8 Kredietcrisis 9 En dan (nog) de studie Dies Natalis 12 Start en Support 14 Studentenraad 15 Computergebaseerd toetsen / Forum 16 Alumni 18 Activiteiten 19 Uit de communities 20 Internationaal 21 Onderwijs 30 Tentameninfo 31 Colofon 32 Afgestudeerden

4 4 24 oktober 2008 kort nieuws Buluitreiking Noord Op 11 oktober was er een feestelijke diploma-uitreiking in Dierenpark Emmen voor studenten uit Drenthe, Groningen en Friesland. Die uitreiking, voor de tweede keer gezamenlijk, werd georganiseerd door Ytie Hoogeveen, coördinator psp Drenthe, Caroline Visser, coördinator sc Groningen, en Karin de Kruif, coördinator psp Friesland. Acht studenten en hun ruim 180 gasten werden rond uur verwelkomd bij de haaien. Daarna volgde het officiële deel. Ytie Hogeveen, Caroline Visser en Karin de Kruif verzorgden gezamenlijk een speech. Daarna was het woord aan collegelid drs. ing. Cees Brouwer. Hij sprak alle acht kandidaten ieder heel persoonlijk toe, waarna hij het diploma overhandigde. De gezamenlijke toost ontbrak natuurlijk niet en vooral partners, familie, vrienden en collega s van de gediplomeerden werden weer eens bedankt voor hun steun. Marian Veenendaal, bioloog van het Dierenpark, gaf ter afsluiting een lezing. Die was getiteld: Leer versieren van de dieren. Vanzelfsprekend werd er een officiële foto gemaakt van alle gediplomeerden. Waarna het tijd was voor een drankje en beestachtige hapjes. Eerste Vlaamse MSc Actief Leren Gilbert Verhestraeten werd bij Actief Leren de eerste Vlaamse Master of Science. Prof. dr. Els Boshuizen, decaan Onderwijswetenschappen, overhandigde hem het diploma in studiecentrum Antwerpen. De afstudeerscriptie van Verhestraeten heeft als titel: De invloed van gestructureerde peer discussie met behulp van VILresultaten op het zelfreflectieproces. Verhestraeten startte in 2001 bij de Open Universiteit met de opleiding Management, organisatie en bestuur. In 2003 stapte hij over naar de master Actief Leren van het onderwijsinstituut Onderwijswetenschappen. Daar was hij ook een actief student-lid van de Facultaire opleidingscommissie. Erkenning verworven competenties Erkenning van verworven competenties is zo in te richten, dat de kwaliteit van de instroom behouden blijft. Dat stelt promovenda dr. Desirée Joosten-ten Brinke (op foto) in haar proefschrift Assessment of Prior Learning, waarop ze 10 oktober aan de Open Universiteit promoveerde. Joosten-ten Brinke onderzocht erkenning van verworven competenties in het hoger onderwijs; hoe moet die procedure ingericht worden? Een vast onderdeel van die procedure is, dat kandidaten zichzelf beoordelen. Eerdere onderzoeken waren niet eensluidend over de betrouwbaarheid van die zelfbeoordelingen. Deze promovenda verrichte nieuw onderzoek, waaraan zo n vijfhonderd studenten van de Open Universiteit deelnamen. Achterste rij vlnr: Margreet Brussee (MA, Algemene Cultuurwetenschappen), Arjan Tonnis (MSc, Strategy & Organization), Hedzer van der Molen (MA, Algemene Cultuurwetenschappen), Wiebren Wijma (MSc. Psychologie), Anton Spinder (MSc, Accounting & Finance), Corry Enting (LLM, Nederlands Recht), Bert Nijhuis (LLM, Nederlands Recht), Marriëtte Slaats (MSc, Psychologie), drs. ing. Cees Brouwer, lid CvB. Op de voorste rij, vlnr: Karin de Kruif, coördinator psp Friesland, Ytie Hogeveen, coördinator psp Drenthe, Caroline Visser, coördinator sc Groningen. Oratie Peter van Zilfhout Dr. Peter van Zilfhout, universitair docent cultuurwetenschappen, is in oktober geïnstalleerd als lector Waardeneducatie Filosofie aan Fontys Hogescholen. Zijn oratie ging over radicale waarden, zoals rechtvaardigheid, schoonheid, duurzaamheid, vrijheid en tolerantie. Die zijn voor ons van belang en liggen ons na aan het hart, stelde Zilfhout. Zij zijn open geformuleerd en ze begeleiden ons handelen. Radicale waarden doen een appel op ons als mens, als burger en als beroepsbeoefenaar. Het lectoraat Filosofie wil met studenten en medewerkers van Fontys Hogescholen waarden leren verkennen en onderzoeken, en maakt daarbij gebruik van filosofische dialogen, toegepast onderzoek, mooie teksten en beelden. Complete lesmethodes gratis online Leraren hebben de afgelopen jaren voor eigen gebruik veel lesmaterialen ontwikkeld en zijn bereid om die gratis beschikbaar te stellen. Dat blijkt uit de inventarisatie van schoolboekvervangende materialen. Die inventarisatie wordt van augustus 2008 tot begin 2009 uitgevoerd door het Ruud de Moor Centrum. Binnen enkele weken waren er al vijf complete lesmethodes voor onder meer natuurkunde, scheikunde en biologie (onderbouw én bovenbouw) door leraren vrijgegeven. Begin 2009 wil het Ruud de Moor Centrum ook een basisinfrastructuur in de lucht hebben, zodat de lesmethodes gratis verspreid kunnen worden via internet. Die basisinfrastructuur zal innovatieve protocollen bevatten voor de inbreng van nieuw materiaal, verandering van materiaal, ondersteuning van gebruik, inzet van leergemeenschappen, en beoordeling en evaluatie van materialen. Carolien Kroeze hoogleraar Dr. Carolien Kroeze is benoemd tot hoogleraar Milieutoekomstverkenningen bij de faculteit Natuurwetenschappen. Zij is aangesteld voor een periode van vijf jaar. Kroeze zal zich met name bezighouden met toekomststudies en modelscenario s. Die betreffen onder andere energie, water, voedsel, gezondheid en biodiversiteit. Daarmee draagt zij bij aan het onderzoeksthema van de faculteit Natuurwetenschappen: Naar een duurzame samenleving: verkennen, leren, sturen.

5 24 oktober kort nieuws Alumna en docent schrijven boek MA Cornelie van Uuden, alumna cultuurwetenschappen, en dr. Pieter Stokvis, universitair hoofddocent, schreven Bloemen Mozes. Het leven van Adolph Stein in de marge ( ). Dat boek gaat over het veelbewogen leven van deze joodse bloemenkoopman. Hij zette in 1943 zijn levensverhaal op papier, terwijl de deportaties in Den Haag in volle gang waren. In zijn memoires vertelt Adolph Stein hoe hij wist te overleven door van alles aan te pakken. Het boek is een drieluik. Allereerst worden de verschillende versies van de memoires besproken. Daarna treft de lezer een hertaling aan. De verrassende ontdekkingen die de zoektocht naar de man achter de publieke figuur heeft opgeleverd, staan in het derde deel. Bloemen Mozes verscheen bij uitgeverij Bert Bakker. Eerder schreven Van Uuden en Stokvis De gezusters Van Vloten. De vrouwen achter Frederik van Eeden, Willem Witsen en Albert Verwey, waarvan de vierde druk in aantocht is. Bezint eer ge begint column Tijdens het eindgesprek over de scriptie vraagt mijn scriptiebegeleidster: Wat zou jij een andere student aanbevelen als die in dezelfde situatie aan jouw onderzoek zou beginnen als jij? Mijn antwoord is duidelijk: Nooit aan beginnen. Ik meen het. Als ik nu weer aan mijn scriptieonderzoek zou moeten beginnen, zou ik het anders doen. Voordat ik het onderzoek uitvoerde, heb ik natuurlijk een scriptieplan geschreven. Bij het opstellen van dat plan bleek eigenlijk al dat het onderzoek niet goed haalbaar was binnen de gestelde tijd. Ik zal niet teveel in details treden. Maar om te meten wat ik wilde weten, had ik tweehonderd potentiële deelnemers aan mijn onderzoek nodig, waarvan de helft zou willen meedoen. Zodat ik er honderd over zou houden. Ik had echter slechts tijd om vijftig deelnemers te werven. De wens werd de vader van de gedachte. Niet vijftig procent, maar veel meer deelnemers zouden mee willen werken. Waardoor ik dacht veertig deelnemers over te houden, hetgeen mij ook wel voldoende leek voor mijn onderzoek. Het kwaad strafte zichzelf. Ondanks verlenging van mijn onderzoek met een maand, had ik met veel pijn en moeite maar 25 deelnemers kunnen vinden voor mijn onderzoek. Op basis van hun gegevens waren natuurlijk weinig zinvolle conclusies te trekken. Ik had er dus nooit aan moeten beginnen. Wat had ik wel moeten doen? Zodra ik had gemerkt dat het onderzoek niet goed uit te voeren was binnen de gestelde tijd, had ik aan de bel moeten trekken bij opdrachtgever en scriptiebegeleider. Dan hadden we samen kunnen kijken wat we zouden kunnen veranderen. Zodat er een onderzoeksontwerp kwam dat wel goed haalbaar zou zijn. Nu ben ik als het ware begonnen met een scheef fundament. Het heeft me op de eerste plaats enorm veel stress bezorgd om ervoor te zorgen dat het huis al niet tijdens de bouw omviel. Op de tweede plaats was het eindresultaat niet zo degelijk als ik gewild had. Waarom heb ik niet aan de bel getrokken? Ik denk omdat ik star dacht, dat er geen andere oplossingen waren om te voldoen aan de eisen van opdrachtgever en Open Universiteit. Fout gedacht. Er zijn altijd andere mogelijkheden, alleen zie je die zelf niet altijd. Daar heb je anderen voor nodig. Mijn ervaring geldt natuurlijk niet alleen voor scripties, maar ook voor andere studieprojecten en zelfs voor de hele studie aan de Open Universiteit. Moraal van dit verhaal: leg een recht fundament als je begint. En als het daar al gaat wringen? Niet tegen beter weten in door ploeteren, maar tijdig aan de bel trekken! Stuutje van Vulpen

6 Achttienjarige durft studie wel aan FOTOGRAFIE: PETER STRELITSKI Bij studiecentrum Parkstad Limburg keken ze raar op, toen de zeventienjarige Veerle Diederen zich aanmeldde voor Nederlands recht. Ze konden zich nauwelijks voorstellen dat een pas afgestudeerde gymnasiaste het aandurfde om bij ons te beginnen aan een lange opleiding. Niet doen, zei de studieadviseur dan ook. Veerle dacht daar anders over. Tot nu toe heeft ze gelijk. Toen ik ze ervan overtuigd had dat ik het echt wilde, hebben ze veel moeite voor me gedaan.

7 24 oktober Eerst wilde ze na haar eindexamen zo ver mogelijk van huis op kamers gaan wonen. Toen het erop aan kwam, bleef ze thuis in Schinveld. Ik heb twee paarden waarvoor ik toen bewust heb gekozen. De verantwoordelijkheid voor mijn paarden kan ik moeilijk op anderen afwentelen. Aan sociale contacten heeft ze geen gebrek. De meeste van mijn vriendinnen zitten nu in hun derde studiejaar. Ze komen nog steeds bijna elk weekend naar huis en ik heb hier een hoop vrijwilligerswerk te doen. Haar ouders zagen het trouwens best zitten dat Veerle thuis bleef wonen. Haar vriendinnen fronsten de wenkbrauwen. Ze vonden het onbegrijpelijk dat Veerle zich niet op een nieuw leven in een studentenstad zou storten. En dan de Open Universiteit... Is haar afstandonderwijs er niet voor ouderen die naast een baan een tweede kans pakken? Afwijzende reacties De decaan van haar middelbare school raadde haar met klem aan het traditionele studiepad van een reguliere universiteit te volgen. Wilde ze niet op kamers, dan kon ze toch naar de Universiteit Maastricht? Daar heb ik even over nagedacht. Maar het openbaar vervoer sluit zo slecht aan, dat een enkele reis me minimaal anderhalf uur kost. En het probleemgestuurd onderwijs in Maastricht, met veel verplichte samenwerking, zie ik niet zitten. Op de voorlichtingsdag van de Open Universiteit verging het Veerle al niet anders. Ze kreeg alleen afwijzende reacties. Jongeren zijn niet bepaald de doelgroep van de Open Universiteit. En de studieadviseur van de faculteit Rechtswetenschappen was nogal sceptisch. Die twijfelde of iemand van achttien voldoende discipline kan opbrengen om zich alleen door de studie te worstelen. Hij vond het ook zonde dat ik geen studentenleven zou hebben. Jong en zelfstandig Veerle zag niet op tegen studeren in eenzaamheid. In de tweede fase van het vwo raakte ze bedreven in zelfstandig leren en een studieplanning maken. Gedisciplineerd naar een deadline toewerken was ik gewend. Daarom durfde ik de Open Universiteit aan. Samenwerken, ook een leerdoel van het studiehuis, was haar matig bevallen. Als leerling die de gewoonte had geïnspireerd en snel een opdracht uit te voeren, merkte Veerle dat ze maar al te vaak voor anderen het werk kon opknappen. Veel heeft ze tot nu toe aan de Open Universiteit niet hoeven samenwerken. En de studenten die ze bij begeleidingsbijeenkomsten ontmoet, lopen er zelden de kantjes vanaf. Ze zijn meestal even gemotiveerd als ik en gaan niet voor een zes maar voor een negen. Toen ze bij de Open Universiteit zagen dat Veerle weet wat ze wil, hebben ze haar zoveel mogelijk geholpen. Je mag aan de Open Universiteit pas tentamen doen als je achttien bent. Om niet teveel tijd te verliezen, kreeg ik het advies alvast de modules te bestuderen en direct na mijn verjaardag tentamen te doen. Ik heb trouwens het idee dat ze me bij de faculteit extra in de gaten houden, want ze vragen regelmatig naar mijn prestaties. Snuffelen aan praktijk Nederlands recht bevalt haar uitstekend. Op de middelbare school wilde ik al advocaat worden, dat lijkt mij een afwisselend beroep. Je bestudeert achter je bureau een casus, moet veel schrijven, je overlegt met cliënten en hebt contact met allerlei typen mensen. Of de advocatuur inderdaad zo veelzijdig is, moet de toekomst uitwijzen. Als het even kan ruikt Veerle nu al aan de juridische praktijk door af en toe op eigen initiatief in Maastricht rechtszittingen te bezoeken. In Heerlen ken ik een advocate en als haar zogenaamde stagiaire ga ik mee en heb ik inzage in de papieren. Prachtig vind ik dat. Een beetje snuffelen aan de juridische praktijk kon ze ook in juli, tijdens de Summerschool on Law in Madrid. Dat was ontzettend leuk. Want een buitenlandse reis tijdens je studie is een uitzondering, zeker voor Nederlands recht dat natuurlijk erg georiënteerd is op Nederland. Met een Nederlandse, Spaanse en Duitse studenten volgde ze colleges over Europees recht. We moesten een rechtssysteem voor een denkbeeldige republiek opzetten. Interessante opdracht, omdat je door die studenten uit andere landen een frisse kijk krijgt op ons Nederlands recht. Je leert dat ons recht niet zo vanzelfsprekend is als je altijd dacht. De studieadviseur twijfelde of iemand van achttien voldoende discipline kan opbrengen om zich alleen door de studie te worstelen. Zelfkennis Intussen studeert Veerle al anderhalf jaar. Als ze in hetzelfde tempo had willen studeren als haar collega s aan een gewone universiteit, dan had ze in haar eerste studiejaar veertien modules moeten doen om haar propedeuse te halen. Het werden er twaalf. Ze zit dus net niet helemaal op haar schema, maar ligt er niet wakker van. Vergelijk ik mijn studie met die van mijn vriendinnen die ook rechten studeren, dan heb ik het idee dat ik veel meer moet lezen. Niet zo gek natuurlijk, als alle stof via boeken gedoceerd wordt. Ze moet haar studie ook veel meer plannen dan haar vriendinnen. Dit jaar is het staatsrechtjaar bij het studiecentrum in Heerlen. Om daarvan de begeleidingsbijeenkomsten te volgen, moet ik dit jaar alle modules van dat vak op mijn de student programma zetten. Met plannen heeft Veerle overigens niet zoveel moeite. Ik heb mijn doelen op lange termijn op papier gezet. De stof van elk tentamen verdeel ik in pagina s. Elke dag bestudeer ik het aantal pagina s dat in mijn agenda staat. Dat vraagt om een strakke discipline. Daar heeft Veerle niet veel moeite mee. Ik ken mezelf een beetje en weet wat ik kan. Dan ben je geschikt om op je eentje aan de Open Universiteit te studeren. Paul Troost

8 8 24 oktober 2008 Marktwerking, gedrag en governance Kredietcrisis Wat is de financiële crisis? De financiële markten schudden op hun grondvesten door factoren die inherent lijken aan het internationale financiële systeem. Met name de internationale verwevenheid van financiële markten en instellingen maakt dat problemen op één markt of bij één instelling zich als een olievlek kunnen verspreiden over de rest van het financiële systeem. Eén van de oorzaken voor de crisis is de complexiteit van financiële producten waarvan de waarde moeilijk te bepalen is. Bovendien lijkt er een gebrek aan toezicht op de financiële sector te bestaan. De crisis uit zich in een wereldwijde kettingreactie van faillissementen van grote financiële instellingen en in wantrouwen tussen financiële instellingen over kredietwaardigheid. Dat resulteert in terughoudendheid bij onderlinge leningen en in scherp dalende koersen van financiële instellingen, wat wereldwijd een groot effect heeft op alle aandelenkoersen en beurzen. Hoe kon de crisis ontstaan? De turbulentie ontstond in de VS, waar afgelopen jaren vele risicohypotheken zijn verstrekt. Met name de verstrekking van leningen aan de sociaal-economisch zwakkere onderlaag, met slechte woningen en hoge schulden, kunnen we zien als bron van de neergaande beweging. De variabele rentes van deze tophypotheken en een stijgende marktrente brachten vele Amerikaanse huizenbezitters in financiële problemen. Gevolgen: huisuitzettingen, instortende huizenprijzen en verliezen bij hypotheekbanken. Pakketten van deze risicohypotheken en daarvan afgeleide producten zijn op grote schaal doorverkocht. De crisis verergerde toen enkele grote financiële beursgenoteerde instellingen, zoals Citibank, Northern Rock en AIG, door deze slechte producten in de problemen raakten. Ook Nederlandse banken hebben problemen, omdat ook zij beperkt in risicohypotheken investeerden en maar moeilijk interbancair kunnen lenen. Effecten van internationale vervlechting? De internationale vervlechting van financiële markten en instellingen is er al zo n vijf decennia, maar nam vooral de laatste twee decennia een grote vlucht. Het positieve effect is, dat het financiële systeem wordt gezien als smeerolie van de internationale handel en groei van de wereldeconomie ondersteunde. Er zijn ook nadelen. Ten eerste het domino-effect: als één grote financiële instelling in de problemen komt, leidt dat al gauw tot problemen bij andere instellingen. Ten tweede: de vele vertakkingen in de internationale vervlechting verminderen de transparantie op de markt. Dat beïnvloedt het gedrag van marktpartijen. Ten derde: dominoeffect en verminderde transparantie leiden tot wantrouwen bij alle partijen. En ten vierde: emoties als onrust en angst gaan een hoofdrol vervullen en kunnen bij beleggers en op financiële markten leiden tot overreacties. Amerikaans voorstel een oplossing? Het voorstel van de Amerikaanse regering behelst zevenhonderd miljard dollar voor het opkopen van activa van financiële instellingen. Bij het schrijven van dit artikel was nog onduidelijk of het Huis van Afgevaardigden het voorstel in deze vorm en omvang aanneemt en hoe de regeling precies gaat werken. Hoewel die wellicht weer enig vertrouwen in de financiële markt brengt, verandert de regeling eigenlijk niks aan de fundamentele problemen die de crisis veroorzaken. Er zijn ingrijpender maatregelen nodig, in de sfeer van regulering en toezicht. Het is de vraag of overheden die maatregelen willen nemen. Wat zegt de economische wetenschap? Allereerst moeten we opmerken, dat de kredietcrisis en haar gevolgen sociaal-economische gebeurtenissen zijn. De economische wetenschap wordt gezien als een sociale wetenschap die het gedrag van economische subjecten bestudeert. Desondanks kunnen financieel-economische modellen van economen de huidige financiële crisis maar moeilijk verklaren, laat staan voorspellen. Juist de gedragselementen die een belangrijke rol spelen in aanleiding, ontwikkeling en aanpak van zo n financiële crisis, zijn maar mondjesmaat in dergelijke modellen opgenomen. Voorbeelden zijn hebzucht, vertrouwen en kuddegedrag. Dergelijk gedrag, dat in het algemeen niet als rationeel beoordeeld wordt, kenmerkt het handelen van betrokkenen in ontstaan, verloop en aanpak van de financiële crisis. De vrije marktwerking, met minimale overheidsregulering die met name het internationale financieeleconomische systeem momenteel kenmerkt, is daarentegen gestoeld op economische modellen die uitgaan van rationeel handelende marktpartijen die als vanzelf zorgen voor zelfregulerende markten die in evenwicht verkeren. De kredietcrisis leert ons op harde wijze dat die modellen niet goed voldoen. Gedrag en economische wetenschap? Op basis van onze analyse lijkt meer aandacht voor gedragsaspecten in financieel-economische modellen en theorieën op zijn plaats. Aan dergelijke inzichten kan een meer gefundeerde oplossing van een financiële crisis worden ontleend dan momenteel mogelijk is. De huidige oplossing, een honderden miljarden dollars kostende overhaaste gok, is hiermee in de toekomst wellicht te voorkomen. In de financieel-economische wetenschap ontstond de laatste jaren een stroming die zeer nadrukkelijk aandacht besteedt aan beperkt rationeel menselijk gedrag. Deze en afgeleide theoretische stromingen moeten verder ontwikkeld worden en de inzichten ervan moeten vertaald worden in institutionele randvoorwaarden (organisaties, regels en procedures) van het financiële systeem. Eén van die randvoorwaarden is inrichting van het governancesysteem, zowel op het niveau van de bedrijfstak van het bank- en verzekeringswezen, als van de banken en verzekeraars ( corporate governance ). Voorbeelden van huidige aanpassingen op bedrijfstakniveau zijn de verplichte omvorming van investment banks tot algemene banken die vallen onder de strengere regels van de FED en andere toezichthouders, alsmede de financiële buffer van zevenhonderd miljard dollar. Voorbeelden van mogelijke aanpassingen van corporate governance van banken en verzekeraars zijn criteria voor beloning van topbestuurders en herweging van het belang van stakeholders als klanten/kredietnemers in verhouding tot die van aandeelhouders, tussenpersonen en top-bestuurders. Msc MW en kredietcrisis? De cursus Financial Decision-Making, governance, behavior & reporting van de faculteit Managementwetenschappen biedt het financieeleconomisch denkkader om de huidige financiële crisis te doorgronden en te beoordelen. De cursus besteedt expliciet aandacht aan noodzakelijke en vernieuwende inzichten over gedragsaspecten en corporate governance. Voorproefje: gratis cursus Beleggen op Dr. Boudewijn Janssen, drs. Han Spekreijse, beiden universitair docent

9 Studeren bij de Open Universiteit Nederland kan vanuit verschillende motieven. Interesse, vergroten van de deskundigheid of het gaan voor die felbegeerde academische titel. Al of niet om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Zo n solistische studie vereist echter ook de kunst van het inpassen in een leven dat zich in velerlei opzichten kenmerkt door drukte. En dan nog de studie. Hoe inventief zijn onze studenten? De redactie vroeg dat aan Kenneth Goedertier (39), student Milieu-natuurwetenschappen (studiecentrum Gent). En dan (nog) de studie... Belangrijkste bezigheden overdag? Ik werk als opleidingsadviseur bij het opleidingsfonds van de bouwsector (FVB). Ik geef advies over opleidingen aan Oost-Vlaamse bouwbedrijven die hun arbeiders wensen bij te scholen. Het is een job die me, dankzij het sociale contact, veel voldoening schenkt. Ik ben dus zowel professioneel als in mijn vrije tijd bezig met opleiding. Studeer bij de Open Universiteit nadat... Ik in 2004 bij een Gentse hogeschool via avondonderwijs een Bachelor Bouw had behaald. Ik wilde nog een stapje verder gaan en een poging ondernemen om een universitaire titel te behalen. De studiekeuze was vlug gemaakt, wetenschappen en vooral de natuur hebben me altijd geboeid. Ik studeer bij de Open Universiteit sinds september Wo-studie of een enkele cursus? Studeren is voor mij in de eerste plaats een hobby, het studieplezier primeert. Mijn doel is de volledige bacheloropleiding afwerken, verdere plannen voor de masteropleiding heb ik nog niet. Ik wil niet te ver vooruitdenken, de toekomst zal t wel uitwijzen. Nog te gaan? Half november heb ik mijn zesde module afgewerkt. Met dit tempo zou het me moeten lukken om de bachelor te behalen binnen 7,5 jaar. Andere bezigheden waartegen de studie het moet opnemen? Genieten met het gezin komt op de eerste plaats. Ik heb een lief vrouwke en twee schatjes van kinderen, Yari is vijf jaar en Jana is zeven jaar, voor wie ik heel graag tijd vrijmaak. Daarnaast probeer ik drie keer per week te sporten, fitness en lopen. Aan het motto Een gezonde geest in een gezond lichaam hecht ik veel belang. Blijft wekelijks (gemiddeld) over voor de studie? Ik tracht een gemiddelde aan te houden van twaalf uur. Het is vooral belangrijk een vast weekschema op te stellen en daar zo weinig mogelijk van af te wijken. Gebeurt dat toch, dan lukt het me wel om wat extra studie-uren in te plannen. Je kan meer tijd vrijmaken dan je denkt. Televisie kijken bijvoorbeeld heb ik zo goed als geschrapt. Studie zal in ieder geval moeten wijken voor? Mijn lieve gezinnetje, want dat is de motor van alles. Zonder hun steun zou het niet lukken, ik ben hen daar heel dankbaar voor. Studieproblemen? Tot op heden heb ik alle tentamens in één keer gehaald. De opbouw van de cursussen is zeer duidelijk en maakt dat ik weinig problemen ervaar. Bij de basismodule zijn er opdrachten met terugkoppeling. Ik vind dat een goede methode. Die zorgt voor interactie met medestudenten en je krijgt bovendien feedback van je mentor. Kenneth Goedertier: De studie zal altijd moeten wijken voor mijn lieve gezinnetje. Leukste opmerking van de achterban over mijn studie? Uit mijn directe werkomgeving kreeg ik de opmerking dat ik voortdurend evolueer. Dat was leuk om te horen. Ik ben dus een echte vertegenwoordiger van leven lang leren. Lees altijd in Modulair? Ik lees Modulair regelmatig, maar niet echt grondig, eerder diagonaal. Van déze rubriek boeit het me om te weten waarom anderen aan hun studies beginnen en hoe de planning en hun leven naast het studeren eruit ziet. Laatste nieuws in de wereld dat mij bezighoudt? Naast de milieuproblemen, zoals het versterkte broeikaseffect, die de laatste jaren niet meer uit de actualiteit weg te branden zijn, baart de wereldwijde crisis in de banksector me zorgen. Ik vrees ook dat die crisis de aandacht voor de milieuproblematiek zal doen afnemen. De geldbuidel ligt nog steeds dichter bij de mensen dan mogelijke toekomstige klimaatsveranderingen. Binding met de Open Universiteit? Ik heb goed contact met studiecentrum Gent. Hun betrokkenheid tijdens tentamens en hun snelle reactie op s zorgen ervoor dat je met plezier je cursussen gaat ophalen. Wat de Open Universiteit vooral (niet) moet doen? Gewoon blijven doen zoals het in haar naam staat: openstaan voor iedereen en zorgen dat de begeleiding optimaal blijft voor degenen die het wensen. Afstappen van een vast stramien, daar ligt de sterkte van de Open Universiteit. Een aanbod voor iedereen en op ieders tempo. Dit lijkt wel een promoclip. Ultieme tip(s) voor medestudenten? Al valt het eens tegen en worstel je je door een bepaald deel van de cursus, niet opgeven is de boodschap! Zo heb ik met veel moeite en extra studie-uren een nipte 6 gehaald voor fysica, waardoor ik met weinig moed aan de Engelstalige cursus over fysiologie begon. Het draaide echter beter uit dan verwacht, ik haalde een 9. Dit gaf een enorme voldoening en vooral ook vertrouwen voor de toekomstige modules. Frans Bogaert

10 oktober 2008 Dies natalis Hoe staat het met bama? 2 Opgeluisterd door de welluidende, melancholieke klanken van het Klezmer trio Michel Marang & Friends vierde de Open Universiteit Nederland op 25 september in Heerlen haar 24e dies natalis. In de drie diesredes over het centrale thema BaMa 2B zat, zo bleek, óók voldoende muziek. Hoe staan we er in Nederland voor met de bama-structuur? Wat beoogden we ermee en welke aanpassingen zijn wenselijk of misschien wel noodzakelijk? De sprekers zorgden voor voldoende prikkels voor verdere reflectie en verdieping. 3 De jaarlijkse diesviering is toch altijd weer een indrukwekkende aangelegenheid. Een academische traditie die zeker in ere moet worden gehouden. Een nagenoeg voltallig cortège schreed de grote zaal van Pretoria binnen, waar inmiddels een grote schare geïnteresseerde toehoorders zitting had genomen. Onder hen de burgemeester van Heerlen mr. Toine Gresel en voor het eerst ook mr. Annie Brouwer-Korf, de nieuwe voorzitter van de Raad van toezicht. Allen benieuwd naar wat de diesredenaars in petto hadden: rector magnificus prof. dr. ir. Fred Mulder, decaan Managementwetenschappen prof. dr. Herman van den Bosch en dr. Karl Dittrich, voorzitter van de Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie. Waar ging het bij de invoering van de bama-structuur ook al weer om? Een korte terugblik. In de Bologna-verklaring van 1999 maakten 29 Europese landen afspraken om te komen tot internationaal vergelijkbare graden in het hoger onderwijs. Het tweede doel was verbetering van de mobiliteit onder studenten en wetenschappelijke staf. Tegen die achtergrond is Nederland als één van de eerste landen in 2002 gestart met de invoering van de bama-structuur in het hoger onderwijs. Alle opleidingen in het hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs zijn ondertussen omgezet in bacheloropleidingen en masteropleidingen. Brede en eigenstandige bachelor In zijn betoog rapporteerde Mulder (foto 1) over de uitkomsten van een grootschalig nationaal onderzoek. Dat werd gehouden onder tweeduizend leerlingen van de havo (klas 4 en 5) en het vwo (klas 5 en 6), en elfhonderd bachelorstudenten (eerste- en tweedejaars). Zij werden ondervraagd over hun wensen, voorkeuren, motieven, plannen en opvattingen met het oog op te volgen bacheloropleidingen en masteropleidingen. Mulder sprak vooral over de breedte van het onderwijs en de eigenstandigheid van de bachelor. Ongeveer de helft van de ondervraagden is voorstander van een brede bachelor, een kwart opteert voor een specialistische invulling. Na zo n brede bacheloropleiding kunnen studenten doorstuderen in een masteropleiding. waarbij het keuzepalet dan wat groter kan zijn dan nu. Maar men kan ook besluiten te gaan werken en desgewenst later in combinatie met een baan (of met zorgtaken) alsnog een mastertraject starten. Dit laatste kan eigenlijk alleen goed als de bachelor wordt gezien als een eigenstandige opleiding, ook op de arbeidsmarkt. Uit het onderzoek blijkt dat twintig procent van de respondenten hier voor is; de groepen met tegenstanders, respectievelijk onuitgesprokenen, zijn ongeveer even groot (veertig procent). Apollo Universiteit Van den Bosch (links op foto 5) kunnen we met recht ervaringsdeskundig noemen. In 1997 voerde hij de bama-structuur in bij de Radboud Universiteit Nijmegen. Twee jaar later deed hij dat bij de Open Universiteit. Volgens Van den Bosch is er nog te weinig veranderd. Er is te weinig afstemming tussen het hoger onderwijs en de arbeidsmarkt en er zijn nog steeds teveel afhakers. Hij pleit nadrukkelijk niet voor een grootschalige landelijke verandering. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zou het onderwijs meer ruimte moeten geven om te veranderen. Van den Bosch stelde vast dat de bacheloropleidingen in Nederland te disciplinair zijn, te smal dus. Dat beperkt de keuzevrijheid 1

11 24 oktober bij doorstroom aanzienlijk. De decaan wil een systeem van generieke academische competenties die goed aansluiten op de arbeidsmarkt, en een bachelor die een fundament legt voor het kunnen oplossen van praktijkproblemen. Daartoe heeft Van den Bosch een model ontwikkeld. Als metafoor gebruikt hij de door hem in het leven geroepen Apollo Universiteit, een fictieve instelling voor hoger onderwijs. Die biedt de mogelijkheid tot uitgestelde studiekeuze en onbeperkte keuzevrijheid. Er is geen vaste volgorde van te volgen vakken en verandering van studiekeus leidt niet tot verlies van punten. Verder kent de Apollo Universiteit permanente ondersteuning door mentoraat, een cursusonafhankelijke kennisbank met open educational resources en een groot aanbod van stages en projecten. Gelijkheid is fictie Dittrich (foto 6) stelde dat op Europees niveau gelijkheid van de bama-structuur fictie is. Naar zijn mening is die structuur voortvarend ingevoerd, maar de Europese onderwijsministers hebben nog niet voldoende maatregelen genomen voor de basale gelijkheid van bachelors en masters. Dat beseffen ze echter niet, waardoor de aandacht voor de kwaliteit van het onderwijs sterk verslapt. De ministers gaan in de komende vervolgconferentie over Bologna (voorjaar 2009 in Leuven) een onverantwoorde grote sprong voorwaarts maken, terwijl een zorgvuldige inhoudelijke analyse van de verworvenheden van Bologna noodzakelijk is! Dittrich kwam ook met oplossingen voor de opgaven die het Nederlands hoger onderwijs te wachten staan. Het allerbelangrijkste is dat het hoger onderwijs de lat hoog genoeg legt. Daarnaast moet het hoger onderwijs internationaler en flexibeler worden, leven lang leren moet daadwerkelijk vorm krijgen en het Bologna-akkoord moet volledig uitgevoerd worden. Tot slot pleitte Dittrich voor de instelling van een staatscommissie voor de toekomst van het Nederlandse onderwijs. Chester Bogaardt en Frans Bogaert Reacties De redactie vroeg Fred Mulder, prof. dr. Lex Bijlsma, decaan van de faculteit Informatica, en Rikki Dijksman, voorzitter van de Studentenraad, om een reactie. Brede bachelor Een brede bacheloropleiding is belangrijk. Dat blijkt uit het onderzoek en uit de diesrede van Van den Bosch. Wat kan de Open Universiteit met deze aanbevelingen? Fred Mulder: Laat ik beginnen met op te merken dat we het thema algemeen ingestoken hebben, dus niet toegespitst op onze eigen studenten. Tegen die achtergrond moet je dus zowel het onderzoek als de rede van decaan Van den Bosch zien. Aanleiding voor het onderzoek vormde het eerder dit jaar door het college van rectores van de Nederlandse universiteiten vastgestelde gebrek aan zicht op wát aankomende studenten beweegt naar hbo- en wo-opleidingen. Het onderzoek zegt dus niets over onze eigen doelgroep van studenten. Dat neemt niet weg, dat het ook voor ons bruikbare aanbevelingen bevat. Onze eerste stap is het lanceren van een instellingsbreed model voor de vrije bacheloropleiding. De WHW biedt die mogelijkheid. Daarmee kom je in elk geval tegemoet aan de wensen van studenten die zich niet op één discipline willen richten en dus ook cursussen willen bestuderen uit andere vakgebieden. Het is de bedoeling dat wij begin volgend jaar hiermee volop naar buiten treden. Lex Bijlsma: De reguliere universiteiten hebben hun brede bacheloropleidingen allereerst opgezet om studie-uitval door verkeerde studiekeuze tegen te gaan. Als de regels voor de invulling van het studieprogramma voldoende soepel zijn, wordt het mogelijk halverwege over te stappen naar een andere major, zonder verlies van studiepunten. Dit probleem speelt aan onze universiteit veel minder, doordat studenten veelal beroepservaring met de gekozen discipline hebben en over een sterkere motivatie beschikken dan de gemiddelde schoolverlater. Een brede bachelor is wel belangrijk voor degenen die een onderwerp vanuit verschillende disciplinaire invalshoeken willen bestuderen, en ook voor wie een afgebroken studie wil voltooien in een andere dan de oorspronkelijke richting. Rikki Dijksman: De faculteiten zouden ook over de inhoud van hun curricula meer onderling moeten overleggen. Maar ik kan me voorstellen dat elke faculteit minorprogramma s en majorprogramma s opstelt, zodat er een mix is en een match. Was of is er trouwens niet al een vrije bachelor, respectievelijk master waar misschien te weinig bekendheid aan wordt gegeven? Eigenstandige bachelor Uit het onderzoek blijkt dat een minderheid, twintig procent van de ondervraagden, vindt dat de bacheloropleiding een eigenstandige opleiding zou moeten zijn. Fred Mulder: Maar we moeten niet vergeten dat deze minderheidsgroep beter bediend zou kunnen worden volgens zo n veranderde beleidslijn, terwijl naar mijn mening de groep die geen voorstander is van de zelfstandige bachelorstatus hiervan geen last hoeft te ondervinden. Zij kunnen immers hoe dan ook hun studie voortzetten met een masteropleiding. Ik durf te stellen dat de Open Universiteit hier al goed in voorziet met haar modulaire systeem, waarin eigenlijk elke cursus op zichzelf staat. Lees verder op pagina13 6

12 oktober 2008 Start en support Groot succes! Workshops Mondeling presenteren Inmiddels is er drie keer een workshop Mondeling presenteren georganiseerd. Alledrie een groot succes! Want in kleine groepen oefenen met presenteren, is voor veel studenten een zeer welkome aanvulling op hun studie. Oefenen In totaal kwamen 33 studenten uit Friesland en Groningen naar één van de workshops. Die ging over een goede voorbereiding. Maar ook over een goede inleiding en omgaan met spanning en stress. Theorie kwam aan bod en studenten konden in groepjes van drie oefenen met presenteren. Een presentatie door een student mocht maximaal vijf minuten duren. Daarna kregen ze feedback van hun groepsleden. Zo kon iedereen oefenen met spanning hanteren, een goede presentatie opbouwen, en bruikbare en opbouwende feedback geven. Na de bijeenkomst kreeg elke student een reader met veel informatie over presenteren, zodat zij ook thuis konden oefenen. Ook in andere studiecentra Uit de evaluatieformulieren die alle studenten hebben ingevuld, blijkt dat er grote behoefte is aan een bijeenkomst over presenteren. Die mag wat studenten betreft nog wat langer duren, zodat er meer tijd is om te oefenen. Omdat oefenen met presenteren toch het meest geliefde én gevreesde onderdeel is. De spanning is namelijk bij veel studenten al duidelijk merkbaar wanneer zij voor slechts twee studenten een presentatie moeten verzorgen. En juist die spanning maakt presenteren zo lastig. We gaan de bijeenkomst grondig evalueren. Zo spoedig mogelijk verzorgen we deze workshop ook in andere studiecentra. Drs. Trientsje van der Meer, regionaal voorlichter Workshops Mindmappen Mindmappen is een fantastisch middel om je studietaken te organiseren en uit te voeren! Dus kregen we maar liefst vijfhonderd aanmeldingen voor de workshop in studiecentrum Amsterdam op 13 november. Helaas... er zijn slechts 32 plaatsen. Daarom gaan we nog meer van deze workshop organiseren. Studenten die op de wachtlijst stonden, hebben een uitnodiging gekregen voor de extra workshops in Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Rotterdam. Die zijn inmiddels volgeboekt. Vanaf maart volgend jaar organiseren we deze workshop weer in studiecentra. Data en plaatsen vind je t.z.t. in Modulair, op en op de webpagina s van studiecentra. Voor deze workshops zal de Open Universiteit een vergoeding vragen. Drs. Eva von Stockhausen, regionaal voorlichter

13 24 oktober Trainingen multiplechoicetentamen 2009 Workshop Faalangst Wanneer heb je voor een tentamen echt faalangst? Als paniek heftig toeslaat. Als angst je ernstig hindert. Je hebt bijvoorbeeld een gespannen gevoel, hoofdpijn en nekpijn. Je trilt en je zweet heel veel. Dat is de lichamelijke kant van faalangst. Faalangst heeft ook een cognitieve kant: je hebt angstige en irrationele gedachten. Die gaan meestal over het tentamen, over jezelf en de gevolgen van zakken. Over het tentamen denk je dingen zoals: erg moeilijk, heel veel tentamenstof, veel te weinig tijd. Als het over jezelf gaat, denk je bijvoorbeeld: ik kan het niet, ik raak geblokkeerd, ik vergeet het allemaal. Over de gevolgen van zakken komen er gedachten zoals: mijn laatste tentamenkans, ik ben te stom, de studie is misschien toch te hoog gegrepen. Blijf er niet mee zitten! Volg onze workshop Faalangst! Dr. Karin Proost, universitair docent psychologie, verzorgt eerst een inleiding over faalangst. Daarna geeft sportpsycholoog drs. Ad Vos praktijkvoorbeelden uit de sportwereld. Vervolgens ga je in groepjes van vijf ervaringen uitwisselen. Hierna zal Ad Vos iets vertellen over technieken om je faalangst adequaat aan te pakken. Dan ga je ook zelf aan de slag, met buikademhaling en verbeeldingsoefeningen. We sluiten af met een drankje. Datum: 6 november Plaats: studiecentrum Eindhoven Aanmelden: bij studiecentrum Eindhoven Leonie Heldens MSc, regionaal voorlichter Februari - Studiecentrum Breda: 10 februari - Provinciaal steunpunt Zeeland: 12 februari - Studiecentrum Zwolle: 23 februari - Studiecentrum Den Haag: 24 februari - Studiecentrum Groningen: exacte datum nog onbekend, kijk t.z.t. op Juni - Studiecentrum Rotterdam en provinciaal steunpunt Leeuwarden: 9 juni - Studiecentrum Utrecht: 18 juni - Studiecentrum Alkmaar, Parkstad Limburg: exacte datum nog onbekend, kijk t.z.t. op Community Day in studiecentra Op 10 januari 2009 is er weer een Community Day in alle Nederlandse en Vlaamse studiecentra. Die staat geheel in het teken van ons 25-jarig bestaan. Van tot uur ben je van harte welkom. Samen met familie en vrienden natuurlijk! Er zijn weer bijzondere activiteiten en workshops. Verder kun je medestudenten en medewerkers ontmoeten in een ontspannen sfeer. Voor kinderen is er een speciaal programma met veel leuke activiteiten. In de volgende Modulair staat meer informatie over de programma s van de studiecentra. Vervolg Dies natalis Overigens is het wel essentieel dat de perceptie op de arbeidsmarkt verandert. Daar denkt men toch nog wat conventioneel, in termen van vierjarige doctoraalopleidingen. Ik vind het daarom belangrijk om aan de potentie en het profiel van de bachelor meer bekendheid te geven. Dat kan bijvoorbeeld in contacten met VNO-NCW en MKB-Nederland. Binnen dat denken vanuit de werksituatie past ook het volgen van de master in een combinatie van leren en werken. Overigens is en blijft het van belang om inhoudelijke diepgang en een zekere specialisatie te koppelen aan het verwerven van brede academische competenties. En daarmee kom ik bij het verhaal van Van den Bosch, die voor de bachelorfase vooral een aantal generieke competenties bepleit. Meer hoger beroepsonderwijs Als wij ons (nóg) meer op het hoger beroepsonderwijs moeten richten, zoals Dittrich stelt, vraagt dit dan forse inspanningen van de faculteiten die gebonden zijn aan WHW en accreditatie? Rikki Dijksman: Ik zie in ieder geval dat de Open Universiteit bezig is met de Netwerk Open Hogeschool, waarvoor faculteiten speciale opleidingen gaan verzorgen. Ook hier zou het model majorminor gebruikt kunnen worden. Meer bredere hbo-opleidingen lijken mij op dit moment ongewenst, omdat het starten van gewone hbo-opleidingen al ingewikkeld genoeg is. Fred Mulder: Het stemt tevreden dat Karl Dittrich onze enkele jaren geleden ingezette koers richting hbo-opleidingen zo stevig onderschrijft. Laat ik ook daarover stellig zijn. De bama-universiteit staat voorop, maar we zullen uit economische overwegingen ook het hbo-segment moeten bereiken. Die markt is ook voor ons van evident belang, overigens steeds in constructieve samenwerking met hogescholen. Voorbeelden: hbo-rechten waarmee we, samen met Avans Hogeschool en Fontys Hogescholen, in februari 2009 gaan starten, en de Netwerk Open Hogeschool waar, samen met vier hogescholen en het werkveld, voorbereidingen worden getroffen voor het starten van een eerste opleiding, namelijk hbo-informatica. Bij deze opleidingen wordt uitgegaan van open educational resources, een mix van afstandsonderwijs en contactonderwijs, gepast inbrengen van ervaringscertificaten (EVC), intensief contact met het werkveld en een regionale inbedding. Deze initiatieven gaan significant bijdragen aan de zo noodzakelijke verhoging van het gemiddelde opleidingsniveau van de beroepsbevolking. Chester Bogaardt en Frans Bogaert

14 oktober 2008 studentenraad Jan van Knippenberg Rikki Dijksman Nuttige training Op 1 september startte de nieuwe Studentenraad. Drie leden namen afscheid en twee nieuwe leden werden verwelkomd. Zoals altijd aan het begin van een nieuwe zittingsperiode, was er een training georganiseerd. Die is bedoeld om nieuwelingen in te werken, lopende zaken te bespreken en werkzaamheden te verdelen onder de leden. De training vond deze keer plaats in een contemplatieve sfeer: een voormalig klooster te Gent. Tijdens de afgelopen zittingsperiode hebben we halverwege al eens aandacht besteed aan ons functioneren en de mogelijkheden om een grotere invloed uit te oefenen op de besluitvorming, zeker als die besluitvorming studenten raakt. In de training van 22 en 23 september in Gent hebben we daar verdere verdieping aan gegeven. Zo hebben we kennisgemaakt met een aantal technieken voor overleg en besluitvorming in groepen. We oefenden met de consensusmethode, aan de hand van de casus Verdwaald op de Stille Oceaan, en met de rationeel/emotionele methode. We zijn ook nader ingegaan op gebruik van het CORPI-model (Context, Objectief, Rollen, Procedures, Interactief ) als methode om het functioneren van de groep te analyseren en als methode die toe te passen is bij concrete besluiten en agendapunten. Al met al was het een nuttige en plezierige bijeenkomst. Hopelijk zal die effect hebben op de interne werking van de Studentenraad en leiden tot een grotere invloed op de besluitvorming. Jan van Knippenberg Conferentie EADTU Wij zijn weer met een stevige delegatie (Herman Kiesel, Janny de Jonge, Katrien Leyers en ik) afgereisd naar de conferentie van de European Association of Distance Teaching Universities (EADTU). We hoopten daar medestudenten aan te treffen en af en toe onze stem te kunnen laten horen. Deze conferentie vond plaats in Poitiers, op 18 en 19 september. Helaas hebben we slechts kennis kunnen maken met één student. Hij kwam uit het Duitse Hagen en was wel heel enthousiast. Misschien dat er wel meer studenten waren, maar ze waren niet herkenbaar. Deze conferentie wordt vanuit de universiteiten georganiseerd. Er worden heel veel plannen gepresenteerd, waarin ook zinnen voorkomen als: Opleidingen moeten toegespitst worden op de behoeften van de student. Echter, de student wordt nauwelijks gehoord. Herman heeft een presentatie gehouden over een businessmodel voor afstandsuniversiteiten, waarvoor heel veel belangstelling was. Ook hebben we weer gemerkt dat het op prijs gesteld wordt dat we er zijn, maar daar is het vorig jaar blijven liggen. Ondanks het voorstel van de EADTU dat iedere universiteit twee studenten afvaardigt, was er geen animo, en ook geen aparte parallelsessie voor studenten. De Studentenraad heeft van de Open Universiteit wel het verzoek gekregen om mee te denken over studentensessies tijdens de conferentie van de International Council for Open and Distance Education (ICDE). Die wordt volgend jaar juni gehouden in Maastricht. Wij moeten dan wel contacten gaan leggen met studenten van andere universiteiten. Om een en ander te kunnen realiseren en veranderen, hebben wij tijdens de conferentie een officieel verzoek ingediend voor een vaste studentenvertegenwoordiging binnen de EADTU. Ook hier is het noodzakelijk dat wij meepraten in een gestructureerde, officiële vorm, zodat er continuïteit komt. Verder ging de conferentie ook nog over problemen, toekomstverwachtingen en oplossingen die het hele universitaire scala omvatten. Dus ook veel over webgebaseerde leeromgevingen, begeleiding, studiemateriaal, opleidingen en dergelijke. Voor studenten dus voldoende interessante onderwerpen. Een heleboel presentaties worden op gezet, waar iedereen ze kan bekijken. Het waren weer een paar stimulerende dagen, waarin we alle vier weer veel contacten hebben gelegd. Rikki Dijksman

15 15 Computergebaseerd toetsen Weer een stap dichterbij! Computergebaseerd toetsen gaat nu echt beginnen. De Open Universiteit koos in september voor de software van Questionmark Perception. Daarmee kunnen we ons streven naar digitalisering van toetsing en toetsprocessen realiseren. Want met Questionmark Perception kunnen we kwalitatief goede toetsen maken en presenteren. Toetsen die nu via sys of reguliere groepstentamens afgenomen worden, aanbieden via de computer. Questionmark Perception gaan we stapsgewijs inzetten. Vanaf november vinden de tentamens van drie cursussen via Questionmark Perception plaats. Om eraan te wennen, komen voor die cursussen ook de oefentoetsen via Questionmark Perception op Studienet. De studenten van deze cursussen zijn via een brief op de hoogte gebracht. Tentamenvorm en aanmelding De vorm van een computergebaseerd tentamen blijft inhoudelijk hetzelfde. Een tentamen met meerkeuzevragen blijft een tentamen met meerkeuzevragen. Een tentamen met open vragen blijft een tentamen met open vragen. De vragen staan echter op beeldscherm. En u voert de antwoorden in op de computer, dus u vult die niet meer in op een schriftelijk antwoordformulier. Ook de aanmelding voor deze tentamens blijft hetzelfde: met een formulier of via > studeren > studieaanbod > mijn account > mijn tentamenaanmeldingen. Bij de tentamenkeuze in mijn account staat computergebaseerd tentamen. Afname Zoals gebruikelijk krijgt u één week voor het tentamen een oproep. Op de tentamendag zit u achter een computer. De surveillant zorgt ervoor dat u achter de computer de volledige tijd (drie uur) kunt besteden aan het tentamen. De dag daarna staat het voorlopige antwoordmodel op de cursussite van Studienet. Vervolgens ontvangt u uiterlijk vier weken na het tentamen de uitslag. Nadat alle tentamenverplichtingen met succes zijn afgerond, sturen wij u het certificaat. Meerwaarde Het lijkt dus of er niet veel verandert. Toch is er een opvallend verschil: u legt tentamen af achter de computer. Bovendien brengt Questionmark Perception meerwaarde met zich mee. Die betreft ten eerste de kwaliteit van toetsen: nog betere aansluiting bij de leerdoelen van de cursussen en bij de beroepspraktijk. Immers, we kunnen door deze software ook formules gebruiken, multimedia inzetten, plaatjes tonen en optimaal werken met casussen. Ten tweede kunnen we met Questionmark Perception planning en efficiëntie van het gehele tentamenproces optimaliseren. Dr. Desirée Joosten-ten Brinke Heeft u vragen of opmerkingen? Mail dan naar forum Forum publiceert ingezonden brieven van studenten en medewerkers van de Open Universiteit die discussies kunnen uitlokken over actuele onderwerpen. De redactie moedigt reacties van studenten graag aan. Wilt u een bijdrage leveren aan de rubriek Forum, stuur uw brief dan naar de redactie van Modulair, Postbus 4444, 6401 CX Heerlen of De lengte van uw inzending moet (bij voorkeur) 150 woorden zijn. De redactie behoudt zich het recht voor artikelen en brieven te redigeren en in te korten. Mijn succes een kans voor een ander Joepie, ik heb (voor de tweede keer zelfs) mijn studie aan de Open Universiteit afgerond! Vroeger nooit gedacht dat het allemaal toch nog goed zou komen. Fijn om in een land te leven waar je zelf kunt kiezen of je gaat studeren, op welke leeftijd je dat doet en welke studierichting je kiest. Fijn ook dat vrouwen hier dezelfde kansen hebben als mannen. Dit werd pas echt duidelijk toen ik een artikel in de krant over de Stichting ProPlan (www.stichtingproplan.nl) las. Deze stichting heeft in Pakistan een school gebouwd, waar nu 150 kinderen naartoe gaan. Verder zamelen zij rugzakken met schoolspulletjes in, zodat kinderen naar de basisschool kunnen. Wat een verschil met hier! Ondertussen dacht ik aan mijn afstudeerfeestje waarbij ik vast weer veel bloemen (die na een week verwelkt zijn) en andere cadeaus zou krijgen. Deze keer wordt mijn feestje anders. Mijn afstuderen moet een nieuwe kans zijn voor anderen. Daarom vraag ik mijn gasten om als cadeau een gevulde rugzak mee te nemen of een donatie te leveren voor de bouw van een nieuwe school. Misschien ook een leuk idee voor andere geslaagden?! Drs. Paula Gouw, alumna psychologie/economie Psychologen in spe Leuven Een half jaar geleden heb ik psychologen in spe Leuven tot leven geroepen. Ik had een geweldig contact met medestudenten via het forum, maar wou toch overstappen naar real-lifecontact. Ik contacteerde de verenigingen van de andere studiecentra en kreeg allerlei tips en weetjes mee om zelf te kunnen beginnen. Ik schreef een brief naar mijn medestudenten en studiecentrum Leuven was zo enthousiast over het initiatief, dat ze die doormailde naar alle studenten die ook maar één vak van psychologie deden. Binnen het uur dat we de mailing hadden gedaan, stormden de eerste reacties binnen, de ene nog positiever dan de andere. Ondertussen hebben we een hechte band tussen studenten die ik voor geen geld ter wereld zou willen missen. We gaan één keer per maand gezellig samen een terrasje doen, nu gaan we samen uit eten, we organiseren bijeenkomsten voor statistiek. Heb je zin om erbij aan te sluiten, laat dan gerust iets weten via hoe meer zielen hoe meer vreugde! Miss possitivo! Sonia Barrani, bachelorstudent psychologie

16 okober 2008 Alumni Met de bul als bagage Truus Posthuma-Trumpie (op foto) dacht na haar afstuderen wel eens aan promoveren. Het kwam er niet van. Tot ze in 2003 een kans kreeg die ze met beide handen aangreep. In september verdedigde ze haar proefschrift. Haar mentor en docent van de Open Universiteit vroeg ze als opponent, evenals haar zoon. Haar dochter was paranimf. Het promotieonderzoek hield me aan het werk. Promotie hield me aan het werk De titel van haar proefschrift luidt: Toward a dry reagent immunoassay of progesterone in bovine milk. Posthuma onderzocht twee methoden voor geautomatiseerd bepalen van progesteron in melk. Geen van deze methoden bleek geschikt om dagelijks het progesterongehalte in melk te meten. Teleurstellende conclusie? Nee hoor, het heeft de nodige bruikbare inzichten opgeleverd. Werken en studeren Posthuma (1944) is gefascineerd door natuurwetenschappen. Haar hele leven al. De vele wetenschappelijke tijdschriften in haar woonkamer getuigen ervan. Waar de nieuwsgierigheid vandaan komt, weet ze niet. Wel was ze er op de middelbare school goed in: Misschien is het zo, dat waar je goed in bent ook leuk vindt. Dat leidde ertoe dat ze steeds meer wilde weten. Vandaar dat ze zich begin jaren negentig aanmeldde bij Natuurwetenschappen, in het bijzonder bij Voeding en toxicologie. Als laboratoriumanalist bij het Centraal Diergeneeskundig Instituut miste ik na verloop van tijd diepgang. De Open Universiteit lag voor de hand. Het is de enige universiteit waar je werk en studie goed kunt combineren. Nieuwe inzichten In eerste instantie ging ze voor enkele losse cursussen. De studie verliep voorspoedig en gaandeweg besloot ze die af te maken. Mede op aanraden van dr. Anda Counotte, mentor en universitair docent. Haar werkgever, Wageningen Universiteit en Research Centrum, betaalde de helft van de studiekosten. Posthuma was daar niet de enige die aan de Open Universiteit studeerde. Maar om nou te zeggen dat onze instelling in die tijd bekend was, nee. Veel collega s verwarden de Open Universiteit vaak met een volksuniversiteit. Misschien kwam dat wel omdat er namens de Open Universiteit niet zoveel wetenschappelijke artikelen gepubliceerd werden. Posthuma vond de studie geweldig. Die bood echt nieuwe inzichten. Theorie en praktijk sloten naadloos op elkaar aan. In 1997 studeerde zij af op haar scriptie Onderzoek naar de antimicrobiële werking van synthetische peptiden. Haar afstuderen betekende niet dat ze bij haar werkgever carrière maakte. Dat had te maken met vooroordelen, meent Posthuma. Sommigen zagen de Open Universiteit niet als volwaardige universiteit. Ze was weliswaar teleurgesteld, maar zat er niet echt mee. Bijzonder gezelschap Vanwege reorganisaties stond haar baan enkele jaren later op de tocht. Ze kon op haar 55ste vervroegd uittreden. Daar had ik helemaal geen zin in. Ik wilde blijven werken. De redding was een vacature van de Rijksuniversiteit Groningen voor een promovendus. Die moest een analysemethode ontwikkelen voor bepaling van steroïd hormonen in lichaamsvloeistoffen. Posthuma werd aangenomen. Mijn laboratoriumervaring en dat ik afgestudeerd was aan de Open Universiteit bleken een pré. Ik had wel eens over promoveren nagedacht. Het was echter nooit voorbijgekomen. Op dat moment kwam het wel erg goed uit. Op 10 september promoveerde Posthuma temidden van een bijzonder gezelschap. Anda Counotte had ze gevraagd als opponent. Net als haar zoon Niels, die doctor is in de Ingenieurswetenschappen. Dochter Karin, doctor in de Fytopathologie, was paranimf. Echtgenoot Ben was de spreekwoordelijke rots in de branding. Het was een mooie dag, zo omringd door de familie. Ik hoorde dat een zoon nog nooit opponent was van zijn moeder, andersom wel. Het ging er heel ontspannen aan toe, ik werd niet in het nauw gebracht. Warm hart Posthuma draagt de Open Universiteit nog steeds een warm hart toe, niet alleen in de persoon van Anda Counotte. Ze leest Modulair en is lid van faculteitsvereniging NouW en van de Alumnivereniging. Niet actief. Op afstand. Ik heb het gewoonweg te druk en de bijeenkomsten zijn ook niet altijd om de hoek. Maar ik betaal de contributie en wil zo wel mijn betrokkenheid bij de Open Universiteit tonen. Dat verdienen ze. Fred Meeuwsen

17 24 okober 2008 Alumnivereniging Tiendaagse jubileumreis Van 21 tot en met 30 mei 2009 organiseert de Alumnivereniging haar tiende reis. Een jubileum dus. Daarom is gekozen voor een tiendaagse reis door Duitsland, Zwitserland en Italië (Piemonte). Rode draad is het geloof: cuius regio, eius religio. Ofwel: Wiens land, diens religie. Cuius regio, eius religio is de rechtsregel waarnaar volgens de Vrede van Augsburg (1555) en de Vrede van Westfalen (1648) in diverse staten moest worden gehandeld ten opzichte van de godsdienst. De landvorst besliste welke godsdienst de heersende zou zijn. De katholieke of de protestante godsdienst. Zijn onderdanen konden het land te verlaten en zich elders vestigen als ze de heersende godsdienst niet wilden aanhangen, zij het met verlies van hun onroerend goed. Tijdens deze reis bezoeken we eerst de prachtige Benedictijnse kloosterkerk in Maria Laach, daarna het museum van Hildegard von Bingen en de stad Worms. We gaan in Bern naar het Zentrum Paul Klee en bezoeken de Berner Münster. Daarna gaat het naar Italië waar we het palazzo La Reggia di Venaria Reale bezoeken. In Turijn gaan we onder andere naar de kapel met de lijkwade. Daarna via Schwyz in Zwitserland naar het Zürich van Zwingli. In Duitsland bezoeken we kasteel Ludwigsburg, klooster Maulbronn en Aken, waar we de dom van Karel de Grote bekijken. Kosten: 998 euro, op basis van tweepersoonskamer. Meer informatie en aanmelden: Dirkje Mulder-Boers, Judith van Weperen De vereniging De Alumnivereniging wil een schakel zijn tussen alumni en de Open Universiteit, en tussen alumni onderling. Dat doen we onder andere door inhoudelijk interessante activiteiten te organiseren, waarbij onze leden ook kunnen netwerken. Voorbeelden: bezoek aan Stork, Maeslantkering, Marinebedrijf en Universiteit Twente/kasteel Bentheim. Kunt u een interessante workshop, excursie of bedrijfsbezoek organiseren? Laat het ons dan even weten. Inmiddels hebben we bijna duizend leden. Daarom starten we in het najaar regionale netwerken van alumni. Wilt u daaraan een steentje bijdragen? Dan bent u van harte welkom. We kunnen niet meer zonder digitale netwerken en daar doet de vereniging natuurlijk aan mee. We hebben een eigen hyve: Daar kunt u ervaringen uitwisselen, verslagen en foto s van activiteiten plaatsen, en discussiëren. Bij het zakelijk netwerk LinkedIn hebben we een eigen groep, zodat ook daar onze alumni een netwerk kunnen vormen. De vereniging groeit dus gestaag en is volop in beweging. Genoeg reden om u aan te melden als lid of een actieve rol te vervullen! Kijk op Erwin Koenen, voorzitter Hé, ik heb er twee Toen zei ik: Hé, ik heb er twee. Het was zo n mooie, goudkleurige herfstochtend waarvan je denkt dat die alleen maar in Nederland voorkomen. Door mijn grote ramen in de woonkamer zag ik het eerste bruinrode herfstblad dwarrelen en spinnen als krankzinnig webben weven. Een goed moment om de post door te nemen. En dan is daar de septemberverrassing: we krijgen een OU card. Een belangrijke wens van de Studentenraad gaat in vervulling. Een OU card die toegang geeft tot universiteitsbibliotheken. Niet een studentenkaart of collegekaart, maar een OU card. Het werd wel tijd, dacht ik nog. In een doosje had ik ook de collegekaart van Nijmegen nog, daar waar ik eens Nederlands recht studeerde. En foto van een relatief jonge man daarop. Een kaart die je steeds moest verlengen nadat je je collegegeld had betaald. Wat een wonder dan nu de OU Card. Een jaar geldig, ook als je geen collegegeld betaalt. Als je dan je leven lang leert, heb je er later wellicht zo n veertig of meer. Velen van u kunnen er in ieder geval wel een tiental tegemoet zien. De leven-lang-leren universiteit zoals op de alumnipas staat. Toen dacht ik: Hé, ik heb er twee. De alumnipas geeft aan dat je al geleerd hebt of bent. De alumnipas die ik samen met een medebestuurslid van onze Alumnivereniging (onze slaat op ons allemaal) van de bestuursvoorzitter kreeg. We waren er zo trots op. Er was een kleine ceremonie met fotograaf en zo. Niet dat dat veel uitmaakte, er kwam nooit een foto ergens en nooit een berichtje van onze Open Universiteit. Au. Allebei mooie passen, die kaarten. Met de alumnikaart kun je ineens niet meer in de bibliotheken voor niets. Wel kun je ermee een Museumkaart met korting krijgen en dat kan nu weer niet met de OU card. Ze lijken helemaal niet op elkaar, zelfs de kleuren niet. Je zou haast zeggen dat er twee Open Universiteitwerelden zijn. Samen met de Studentenraad zal de Open Universiteit bekijken welke faciliteiten zij studenten met de studentenpas kunnen aanbieden in de toekomst. Zou dit ook samen met de Alumnivereniging kunnen, vroeg ik me af, kijkend naar de nu in grotere getale vallende rode, gele en bruine bladeren, het stenen terras lag er al vol mee. De kleuren van de alumnipas, dacht ik nog, omdat ik altijd gevoelig ben voor symboliek... Misschien komt er een nieuwe lente en een nieuw geluid. Tweemaal Open Universiteit? Welke vindt u mooier en meer Open Universiteit? Zweitze

18 oktober 2008 activiteiten In deze rubriek staan activiteiten zoals lezingen, symposia, bijeenkomsten van studentenverenigingen en landelijke dagen, die georganiseerd worden door Nederlandse en Vlaamse studiecentra, faculteiten of studentenverenigingen. Het gaat om activiteiten die (in principe) alle studenten kunnen bijwonen. Voor de meest actuele activiteiten, meer informatie en aanmelden, verwijzen wij u naar de webpagina s van uw faculteit en/of studiecentrum op OKTOBER ma 27 Lezing door drs. Frtis Avis over sportpsychologie (De Studiekamer, sc Den Haag) di 28 Bijeenkomst over Op de grens van het denken van Jan Bor (Filosofieclub, psp Drenthe) wo 29 Lezing door prof. dr. Rik Coolsaet: De geschiedenis van de wereld van morgen (Permanente Vorming, sc Gent) do 30 Literatuurclub, Annejet van der Zijl, Jagtlust en Sonny Boy (ValC-hof, sc Nijmegen) Lezing door prof. dr. Jaap van Marle: De effecten van globalisering op het Nederlands (sc Enschede) NOVEMBER za 1 ma 3 NW-symposium Lopend vuur (zie deze Modulair) Lezing door drs. Elsbeth Rooker Scheppingsmythen en invloed op oud-egyptische tempelbouw (Utile Dulci s Hertogenbosch, zie sc Nijmegen) Excursie Koepelgevangenis Haarlem (Amsterdamse Juridische Vereniging, sc Amsterdam) do 6 Workshop Faalangst (sc Eindhoven, zie déze Modulair) Lezing door drs. Hidde Kuiper: Cognitieve gedragstherapie (Corpus Callosum, sc Amsterdam) Drs. Herman Simissen spreekt over nieuwe module Argumentatieleer (De Pilaar, sc Alkmaar) vr 7 Literatuurclub, Doris Lessing, Het vijfde kind (De Verlichting, sc Eindhoven) di 11 Lezing door drs. Herman Simissen: Nationale muziek (Studentendispuut Cultuurwetenschappen, sc Den Haag) do 13 Bezoek Europees Parlement, Brussel (De Verlichting, sc Eindhoven) Poëzieclub (Suster Bertken, sc Utrecht) Rondleiding cobra museum (Homo Ludens, sc Amsterdam) Lezing door drs. Sylvia van Doorn: Opvang na een schokkende gebeurtenis: collegiale opvang binnen de brandweer (sc Utrecht) Workshop Lerende projectteams (sc Den Haag) vr 14 Bezoek tentoonstelling Het Terracotta Leger van Xi an in Maaseik, met inleiding (Si-tard, sc Parkstad Limburg) Diploma-uitreiking (sc Nijmegen) za 15 Symposium Informatica (sc Amsterdam, zie déze Modulair) Rondleiding Universiteitsbibliotheek van Rijksuniversiteit Groningen en Studienetpracticum (sc Groningen) RW-symposium over Security (zie deze Modulair) ma 17 Lezing door Josien van Klaveren over James Joyce (Retor s Hertogenbosch, zie sc Nijmegen) di 18 Algemene ledenvergadering en lezing door Lisette Almering en Leny Voortman over Jeroen Bosch (De Verlichting, sc Eindhoven) Lezing door dr. Elizabeth den Hartog: Baksteengotiek in de Hanzesteden (Suster Bertken, sc Utrecht) wo 19 Lezing door drs. Herman Simissen: Theodoor Lessing ( ), cultuurkritiek en geschiedfilosofie (ValC-hof, sc Nijmegen) Lezing door Ab Bloemendaal: Ontwikkeling van de golfsport in de maatschappelijke omgeving van Overijssel Van elitaire bezigheid tot populaire sport. (Culturele Contact Groep, sc Zwolle) do 20 Literatuurclub, Annie Romein-Verschoor, Vaderland in de verte (ValC-hof, sc Nijmegen) Lezing door mr. Yolanda van Setten over handhaving van bestuursrecht (Ex Tunc, sc Utrecht) vr 21 Leesclub, Voltaire, Candide (Si-tard, sc Parkstad Limburg) za 22 Landelijke studentendag faculteit Rechtswetenschappen Quota voor vrouwen: terecht? (in sc Den Haag, zie déze Modulair) Bijeenkomst over Op de grens van het denken van Jan Bor (Filosofiegroep, psp Drenthe) wo 26 Lezing door Ria Hoentjes: De wederopbouw van Berlijn na de Wende en in het bijzonder de Pariser Platz en Friedrichstrasse (sc Enschede) Lezing door prof. dr. Eva Brems: 60 jaar Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (Permanente Vorming, sc Gent) za 29 Lezing door mr. Ronald van Vuure: De praktijk van het Openbaar Ministerie (Amsterdamse Juridische Vereniging, sc Amsterdam) DECEMBER ma 1 Lezing door Marcel van der Lans: Giorgio De Chirico ( ), de metaphysische schilder (Utile Dulci, s Hertogenbosch, zie sc Nijmegen) wo 3 Luistergroep Muziek (Suster Bertken, sc Utrecht) ma 8 Poëzieclub (Suster Bertken, sc Utrecht) Lezing door dr. Gandolfo Cascio: Barokke kunst in de Lage Landen (Homo Ludens, sc Amsterdam) wo 10 Lezing door mr. Margariet Astrid Moelands: De gerechtsschilderingen in de 17e eeuw in Nederland (Recht-even-redig, sc Zwolle) Diploma-uitreiking (sc Den Haag en sc Alkmaar) Workshop Creatief denken/creatief schrijven door Wim Michels (sc Groningen) vr 12 Symposium Luxe & Decadentie (ValC-hof, sc Nijmegen) Lezing door Annemieke Swaans over Byzantijnse kerken (Si-tard, sc Parkstad Limburg)

19 24 oktober Uit de communities Brabantse club Psychologen in Spe Bruisend en levendig Marijke Leeuwenkamp was het na twee jaar helemaal zat om altijd alleen thuis te studeren. Om slechts via nieuwsgroepen medestudenten te ontmoeten. Op Studienet zocht ze studenten die met haar een informele studieclub wilden starten. Ik stond niet alleen. Als mollen kwamen de studenten psychologie uit de omgeving van Den Bosch uit de grond. Zo ontstond de bijzondere Brabantse club Psychologen in Spe, de PIS-club. Sinds maart 2004 ontmoeten we elkaar eens in de twee à drie maanden, steeds bij iemand thuis, vertelt Marijke. Soms wisselt de samenstelling iets. Er valt eens iemand af die stopt met studeren. Of er komen mensen bij. Dat blijft mogelijk, want van iedereen valt te leren. Ook mannen zijn welkom, maar tot nu toe meldden zich alleen vrouwen. Bijzonder is dat de tien leden in een andere studiefase zitten, van propedeuse tot afrondende scripties. En iedereen is maar wat trots op Hélène Nieuwenhuijsen die met haar master op zak gestart is met een eigen praktijk voor studie- en beroepskeuze. Haar site is inmiddels in de lucht. En samen koesteren ze Marijke, die het vuurtje van de club brandend houdt. Bindende ingrediënten Er zijn steeds meer initiatieven voor persoonlijk contact tussen onze studenten. Geen daarvan was blijkbaar de juiste voor deze aanstaande psychologen. Chemie ontbrak en interesses lagen te ver uit elkaar, waardoor contacten doodbloedden. De PIS-club bruist na jaren echter nog steeds van energie. Dus wat bindt deze vrouwen? De oorspronkelijke drijfveer blijkt belangrijk te zijn, namelijk de behoefte aan een stimulerend lotgenotencontact. Die behoefte leeft bij alle leden. Modules volgen en erover praten vinden ze leuk, maar het gemeenschappelijk doel is toch echt het masterdiploma. Ze delen dus ook ambitie en daadkracht. Dat straalt er echt vanaf als je ze bij elkaar ziet. Dubbel en dwars terug Niets is verplicht, het gaat om mogelijkheden. Toch is het lidmaatschap niet vrijblijvend. De club heeft immers ontdekt: wat je erin stopt aan inzet en ervaring krijg je dubbel en dwars terug. En als je je onzekerheden met anderen deelt, kunnen zij daarvan leren. Tijdens de ontmoetingen combineren ze dan ook moeiteloos de inhoudelijke, procesmatige en persoonlijke kanten van studeren. De vrouwen stimuleren elkaar, wisselen boekentips uit, bereiden samen opdrachten voor, discussiëren en helpen elkaar met uittreksels. Op moeilijke momenten houden ze peptalks, ze slepen elkaar door lastige tentamens, organiseren intervisie en denken praktisch mee over elkaars carrière. De groep geeft mij op moeilijke momenten een zetje, zegt Désirée Saft, die autistische jongeren begeleidt. Ze helpt me focussen en door de samenwerking hou ik de vaart er beter in. Persoonlijke klik Regelmatig gaan ze samen naar landelijke studiedagen van de Open Universiteit. Maar ook wel eens naar zoiets als de filmreeks over psychiatrie in de Verkadefabriek in Den Bosch. Bovendien verzorgen ze voor elkaar presentaties vanuit hun beroepsmatige achtergrond. Ze vergeten niet elkaar succesverhalen te vertellen, over een baan die groeit of een scriptie die af is. Als psycholoog heb je namelijk niet zomaar een duidelijk beroepsprofiel. Door te luisteren naar elkaars (praktijk)ervaringen kunnen ze zich beter oriënteren. Er ontstaan ook wel eens subgroepjes op basis van vakkeuze of persoonlijke klik. Désirée en rij-instructrice Hanneke van Lieshout bijvoorbeeld. Die hebben elkaar echt gevonden. Twee tot drie keer per week studeren ze samen. Studeren combineren Wat delen de leden nog meer? Ze hebben allemaal kinderen, combineren de studie met hun gezinsleven en soms ook met een baan. Hanneke bijvoorbeeld, heeft jonge kinderen en een baan van 24 uur. Lees verder op pagina 21 Van links naar rechts: Lies Looijen, Frederieke van der Heijden, Hélène Nieuwenhuijsen, Hanneke van Lieshout, Helma Keyzers, Silvia van Lith, Marijke Leeuwenkamp, Loes Dijkman, Désirée Saft Niet op de foto: Ans van Velthoven.

20 oktober 2008 Indrukwekkende Graduation Ceremony in Versailles Op 13 september woonden enkele medewerkers van het Onderwijs Service Centrum, onder wie uw hoofdredacteur, een indrukwekkende diploma-uitreiking bij van de Britse Open University. Deze Graduation Ceremony vond plaats in het Palais des Congrès te Versailles naast het paleis van de Zonnekoning voor 300 Engels sprekende studenten van het Europese continent, bachelors en masters. Wat deze studenten het ultieme gevoel gaf te zijn afgestudeerd, waren zonder twijfel de toga s in zwart. We re looking forward meeting you aldus de uitnodiging van onze Britse collega s. Vanaf dat moment lijkt het of alleen de taal Presentation of Graduates al bijdraagt aan enig academisch cachet. Dat neemt nog toe als de studenten allen persoonlijk worden gefeliciteerd door de Pro-Vice Chancellor (vice-rector magnificus). Wat echter pas echt bijdraagt aan het ultieme gevoel te zijn afgestudeerd, zijn de toga s in zwart met blauwgele kraag. De graduates wilden er die dag absoluut geen afstand van doen, ook niet na de Ceremony. Tijdens de receptie en buiten op het grote plein voor het naastgelegen beroemde paleis van Zonnekoning Lodewijk XIV hij liet het intellectuele werk graag over aan kardinalen en ministers genoten de studenten hun finest hour. Familie en vrienden legden de hele dag door alles op foto vast. Twee miljoen alumni Net als tijdens Nederlandse academische zittingen ging het cortège voor en nam plaats op het podium. Voor deze bijzondere gelegenheid echter bevonden zich onder de hoogleraren ook docenten en andere betrokken medewerkers van de Britse Open University(BOU). In de overvolle zaal heerste een ontspannen drukte en er werd al volop gefotografeerd. Wat opviel, was de kleurrijke mix van Europese, Aziatische en Afrikaanse etniciteiten. De studenten uit de eerste rij in de zaal maakten hun opwachting. De uitreiking kon beginnen. Dr. David Knight BSc, Regional Director van The Open University in the North, declameerde met luide stem de naam van elke student. Pro- Vice Chancellor, prof. dr. David Vincent, feliciteerde elke student persoonlijk en nam zo nu en dan tijd voor een kort onderonsje. Op het moment van de stevige handdruk klonk applaus en gejoel uit de zaal en werden er opnieuw foto s gemaakt. Terwijl ze van het podium afliepen, was iedere student zichtbaar onder de indruk. In zijn afsluitende speech refereerde chancellor Vincent aan de zojuist verschenen publicatie van het voor de derde keer gehouden nationale onderzoek naar de tevredenheid van studenten ook Oxford en Cambridge namen deel en waarin de BOU als beste publieke universiteit uit de bus kwam. Uiteindelijk begroette hij alle graduates als lid van de populatie van meer dan twee miljoen alumni. Dat kunnen wij toch ook Moeten wij dat voor studenten na jaren van intense studie zo belangrijke moment niet ook op zo n waarlijk academische wijze uitvoeren? Ik meen stellig van wel! En volgens mij waren de drie noordelijke studiecentra er al aardig dichtbij toen zij vorig jaar hun Historische buluitreiking voor de uitlopende doctoraalopleidingen organiseerden (zie Modulair 3, november 2007). In de sfeervolle Nieuwe Kerk van Groningen reikte collegelid drs. ing. Cees Brouwer aan 30 studenten de bul uit. Zo n 450 mensen tellende achterban luisterde aandachtig naar wat de studenten in hun studiejaren, naast gezin en werk, zoal gepresteerd hadden. Alleen de toga s voor de afgestudeerden ontbraken nog. Laten we eerlijk zijn: de studiecentra hebben tijdens een lokale buluitreiking de handen vol aan de algehele (praktische) organisatie en moeten vaak ook nog als spreker-inleider optreden. Een academische buluitreiking vereist mijns inziens ook en vooral een enorm involvement vanuit Heerlen, zowel van de zijde van het College van bestuur als van de faculteiten, en in het laatste geval van hoog-leraren. Met dat gevoel zullen alumni ongetwijfeld met trots de Open Universiteit verder (blijven) uitdragen. Frans Bogaert De redactie nodigt studenten uit om op dit artikel te reageren:

Voorbereidingscursussen

Voorbereidingscursussen Voorbereidingscursussen Biologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde Studeren aan de Open Universiteit voorbereidings cursussen Het systeem van eindexamenprofielen in het voortgezet onderwijs brengt met zich

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal Vakbeschrijvingen derde jaar EBM: In het derde jaar volg je enkele verdiepende vakken, schrijf je de bachelorscriptie en heb je een vrije keuzeruimte. Je kunt deze ruimte invullen met keuzevakken (o.a.

Nadere informatie

RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 -

RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 - RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 - Uitgevoerd: september 2007 Onderzoekers: drs. Herman Kiesel, drs. Lic. Rick Coone,

Nadere informatie

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING Geneeskunde studiejaar 2014-2015 Matchingsvragenlijst MATCHING Dit PDF document is een weergave van het matchingsformulier voor de opleiding geneeskunde van de Universiteit Utrecht, uitgevoerd door het

Nadere informatie

Academische opleiding leraar basisonderwijs

Academische opleiding leraar basisonderwijs 2015 2016 Academische opleiding leraar basisonderwijs ACADEMISCHE OPLEIDING LERAAR BASISONDERWIJS Vind jij het inspirerend om aan kinderen les te geven? Ben je geïnteresseerd in onderzoek naar verschillen

Nadere informatie

» Standaard 3: De opleiding beschikt over een adequaat systeem van toetsing en toont aan dat de beoogde eindkwalificaties worden gerealiseerd.

» Standaard 3: De opleiding beschikt over een adequaat systeem van toetsing en toont aan dat de beoogde eindkwalificaties worden gerealiseerd. V Alweer een nieuw boek over toetsen in het hoger onderwijs. Maar dan wel één waarvan wij denken dat het een aanvulling is op de bestaande boeken, en niet zozeer een verdubbeling. Het boek gaat in op nieuwe

Nadere informatie

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Naar transparanter hoger onderwijs Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Samenvatting van het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk hoger onderwijs Toegang vanuit [1] Eerste cyclus Tweede

Nadere informatie

BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken

BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken www.segment.nl BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken Investeren in uw persoonlijk vakmanschap 3 Samen studeren in een vaste groep 3 Persoonlijke benadering 3 Gemotiveerde studenten 3 Enthousiaste

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO examen 5 Het schakelprogramma 6 INHOLLAND met doorstroomminor 8 Studeren in deeltijd 9 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit

Nadere informatie

Dat ze klaarstaat voor haar vrienden. Als ze samen is met haar vriendinnen, is er veel gein

Dat ze klaarstaat voor haar vrienden. Als ze samen is met haar vriendinnen, is er veel gein Oefening 5 Persoon 1: Annet Kok (moeder) Talent: Prestatiegericht Betrouwbaar Humoristisch Optimistisch Vasthoudend Concreet voorbeeld: Tijdens de hockeywedstrijden Dat ze klaarstaat voor haar vrienden

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO-examen 5. Het Pre-masterprogramma 6. Studeren in deeltijd 8

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO-examen 5. Het Pre-masterprogramma 6. Studeren in deeltijd 8 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO-examen 5 Het Pre-masterprogramma 6 Studeren in deeltijd 8 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit Leiden biedt de eenjarige

Nadere informatie

De OU kiest een nieuwe koers. Lex Bijlsma 23 november 2013

De OU kiest een nieuwe koers. Lex Bijlsma 23 november 2013 De OU kiest een nieuwe koers Lex Bijlsma 23 november 2013 Accreditatie en visitaties Bachelor Informatiekunde: gevisiteerd 4 april 2012 Accreditatie definitief 13 juni 2013 Master Software Engineering:

Nadere informatie

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Voorlichtingsdag Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde PROGRAMMA Bedrijfskunde@VU: hoe, wat en waarom? Prof. dr. W.E.H. Dullaert, Opleidingsdirecteur bachelor bedrijfskunde

Nadere informatie

Premaster Managementwetenschappen

Premaster Managementwetenschappen Premaster Managementwetenschappen Studeren om hogerop te komen Zelfstandig naar een masteropleiding toe werken, maar toch ook weer niet alleen. Studeren in modulen, op momenten dat het je zelf uitkomt,

Nadere informatie

Blok 1 - Voeding en ziekte

Blok 1 - Voeding en ziekte Reflectie jaar 2 Algemeen Nadat ik mijn propedeuse heb behaald kon ik mij in het volgende studiejaar compleet richten op het begin van de hoofdfase. Ik heb in het tweede jaar veel geleerd en mijzelf verder

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS INLEIDING De kijkwijzer biedt de mogelijkheid om op gestructureerde wijze te reflecteren op een activiteit met kinderen. Hiermee kun je inzicht

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Inleiding 7 2 Voorkennis 7 3 Het cursusmateriaal 7 4 Structuur, symbolen en taalgebruik 8 5 De cursus bestuderen 9 6 Studiebegeleiding 10 7 Huiswerkopgaven 10 8 Het tentamen

Nadere informatie

Franciscaans Studiecentrum

Franciscaans Studiecentrum Minor Christelijke spiritualiteit Cursus Het goede leven. Franciscaanse spiritualiteit over duurzaamheid, zorg en leiderschap Minor Christelijke Spiritualiteit Het (FSC) doet wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Christelijke spiritualiteit

Christelijke spiritualiteit Christelijke spiritualiteit Cursus Het goede leven. Minor Franciscaanse spiritualiteit over duurzaamheid, zorg en leiderschap Het (FSC) doet wetenschappelijk onderzoek naar de levensoriëntatie zoals die

Nadere informatie

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud Werknemersonderzoek Bram Masselink Willem Minderhoud (Bij)baan in het onderwijs: een meerwaarde voor school, scholier en student. Wij hechten veel waarde aan de werkomstandigheden van studenten die door

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren

Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren Bijlage 3 Materiaal Workshop Studiekeuze (1,5 uur) werkboek voor leerlingen Centrum voor Studie en Loopbaan, Vrije Universiteit Amsterdam Inhoudsopgave

Nadere informatie

Eindverslag SLB module 12

Eindverslag SLB module 12 Eindverslag SLB module 12 Marthe Verwater HDT 3C 0901129 Inhoudsopgave: Eindreflectie.. Blz.3 Reflectieverslag les 1.. Blz.4 Reflectieverslag les 2.. Blz.6 Reflectieverslag les 3.. Blz.8 2 Eindreflectie

Nadere informatie

Leren Leren en ExcelLeren

Leren Leren en ExcelLeren Leren Leren en ExcelLeren www.mindsetlearnandgrow.nl Wat is MindSet? MindSet is een groep studenten die leerlingen leert effectief te leren. Wij helpen leerlingen betere schoolresultaten te behalen door

Nadere informatie

Studeren in het hoger onderwijs APRIL 2014

Studeren in het hoger onderwijs APRIL 2014 Studeren in het hoger onderwijs APRIL 2014 Studeren in het hoger onderwijs Presentatie door studentendecaan Zie ook: www.tilburguniversity.edu/ouders www.tilburguniversity.edu/eerstejaars 2 Studeren in

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

Studeren na het HBO. stand van zaken 2014-2015. Informatie van het Avans Studentendecanaat

Studeren na het HBO. stand van zaken 2014-2015. Informatie van het Avans Studentendecanaat Studeren na het HBO stand van zaken 2014-2015 Informatie van het Avans Studentendecanaat 1 Studeren na het HBO: onderwerpen 1. Wat moet je weten over het collegegeld als je kiest voor een nieuwe bachelor

Nadere informatie

creating tomorrow BEDRIJFSWISKUNDE Hva techniek

creating tomorrow BEDRIJFSWISKUNDE Hva techniek creating tomorrow 2013 2014 BEDRIJFSWISKUNDE Hva techniek HVA TECHNIEK BEDRIJFSWISKUNDE 2013-2014 Bedrijfswiskunde: jij wordt degene die de feiten kent. Bij Bedrijfswiskunde draait het om het oplossen

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Trainersopleiding 2014

Trainersopleiding 2014 Trainersopleiding 2014 Remind Keizersgracht 253, Amsterdam www.remindlearning.nl trainersopleiding@remindlearning.nl Uitleg van de trainersopleiding In dit document kun je lezen wat Remind doet, waar Remind

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Curriculumherziening TB

Curriculumherziening TB Curriculumherziening TB Het curriculum van de bacheloropleiding Technische Bestuurskunde gaat op de schop. Waarom is dat, wat gaat er veranderen en wanneer gebeurt dat? In dit documentje staat het belangrijkste

Nadere informatie

Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor

Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor Conclusies en aanbevelingen op basis van jaarlijks onderzoek naar studiekeuze en studiesucces Jules Warps ResearchNed mei 2012 2012 ResearchNed

Nadere informatie

Driedaagse Leergang. Kennisintensieve beleidsontwikkeling

Driedaagse Leergang. Kennisintensieve beleidsontwikkeling Driedaagse Leergang Kennisintensieve beleidsontwikkeling 6, 13 en 20 juni 2014 Den Haag Doelstellingen en doelgroep De doelgroep bestaat uit beleidsmedewerkers/stafmedewerkers bij beleidsinstanties (nationaal,

Nadere informatie

Inleiding. Keuzes in:

Inleiding. Keuzes in: Keuzes in: 5 Inleiding Tijdens de ouderavond heb ik u uitgelegd hoe de keuzebegeleiding in klas 3 plaats vindt. In dit artikel zet ik de belangrijkste punten nog even op een rij. Mocht u na het lezen ervan

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

DOORSTUDEREN NA HET HBO

DOORSTUDEREN NA HET HBO DOORSTUDEREN NA HET HBO Met welke financiële gevolgen moet je rekening houden? Informatie van het Avans Studentendecanaat Stand van zaken 2015-2016 Kenmerk: 14 september 2015 Studeren na het HBO: onderwerpen

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De opleiding Bedrijfskunde MER (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Steeds meer krijgen organisaties te maken met

Nadere informatie

7.3 Regels en Richtlijnen van de Examencommissie Lerarenopleiding 2014-2015 voor:

7.3 Regels en Richtlijnen van de Examencommissie Lerarenopleiding 2014-2015 voor: 7.3 Regels en Richtlijnen van de Examencommissie Lerarenopleiding 2014-2015 voor: Lerarenopleidingstraject van de Educatieve Master / Master Communicatie en Educatie Master LVHO Educatieve Minor met betrekking

Nadere informatie

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Bouwkunde hva techniek HVA TECHNIEK bouwkunde 2013-2014 Bouwkunde: studeren in dé bouwplaats van Nederland Bouwkunde studeren in Amsterdam biedt veel uitdagingen. Want als er

Nadere informatie

E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN!

E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! Carine Vos Richting-Wijzer Advies Zwolle augustus 2011 Carine Vos Pagina 2 Voorwoord In mijn bedrijf Richting-Wijzer Advies kom ik

Nadere informatie

Best practices in academische vaardigheden bij bèta-bacheloropleidingen

Best practices in academische vaardigheden bij bèta-bacheloropleidingen Robert van Wijk & Esther Vleugel vaardigheden bij bèta-bacheloropleidingen Workshop op de ICAB conferentie 2015 Programma Achtergrond van ons academisch vaardigheden onderwijs Onze ervaringen en lessen

Nadere informatie

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Life Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? De studie is pittig; zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie direct vol voor gaat. Gas terugnemen kan altijd

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Toespraak Karel van Rosmalen ter gelegenheid van de opening van het hogeschooljaar op woensdag 4 september 2013, Parkstad Limburg Theater

Toespraak Karel van Rosmalen ter gelegenheid van de opening van het hogeschooljaar op woensdag 4 september 2013, Parkstad Limburg Theater Toespraak Karel van Rosmalen ter gelegenheid van de opening van het hogeschooljaar 2013-2014 op woensdag 4 september 2013, Parkstad Limburg Theater Beste Gouverneur, burgemeesters en wethouders, leden

Nadere informatie

Evaluatierapport. Workshop. Bewust en positief omgaan met ADHD. Universiteit van Tilburg Forensische psychologie. 23 april 2010

Evaluatierapport. Workshop. Bewust en positief omgaan met ADHD. Universiteit van Tilburg Forensische psychologie. 23 april 2010 Evaluatierapport Workshop Bewust en positief omgaan met ADHD Universiteit van Tilburg Forensische psychologie 23 april 2010 Drs. Arno de Poorter (workshopleider) Drs. Anne van Hees (schrijver evaluatierapport)

Nadere informatie

Studeren na het HBO. stand van zaken 2013-2014. Informatie van het Avans Studentendecanaat

Studeren na het HBO. stand van zaken 2013-2014. Informatie van het Avans Studentendecanaat Studeren na het HBO stand van zaken 2013-2014 Informatie van het Avans Studentendecanaat 1 Studeren na het HBO: onderwerpen 1. Wat moet je weten over het collegegeld als je kiest voor een nieuwe bachelor

Nadere informatie

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Economie en Bedrijfseconomie Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde ( FEWEB) Opbouw van studie door prof. dr. Henri de Groot (programmadirecteur)

Nadere informatie

Pre-masterprogramma. Negen masterspecialisaties

Pre-masterprogramma. Negen masterspecialisaties Pre-masterprogramma Maakt u plannen voor een masteropleiding Psychologie? Heeft u een afgeronde vierjarige hbo-opleiding of een driejarige bachelor wo-opleiding? Dan kan, voor sommigen van u, het eenjarige

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken. van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt

Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken. van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt orthodontist Daniël van der Meulen samen met veertien assistentes intensief

Nadere informatie

CvE-protocol bij tentamenincidenten en -calamiteiten

CvE-protocol bij tentamenincidenten en -calamiteiten CvE-protocol bij tentamenincidenten en -calamiteiten Commissie voor de examens CenR, MST en PenOW U2014/04526/MLS 1 september 2014 Onderhavig protocol heeft betrekking op de communicatie en raadpleging

Nadere informatie

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten FiT Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten Vergroot je circle of influence Niemand kan de financiële gevolgen van strategische beslissingen beter inzichtelijk maken

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken.

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. ONDERWIJSVISIE OP HO OFDLIJNEN Geachte collega s, 1 Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. We

Nadere informatie

WELKOM!! Workshop Het vervolg van matching: doorstroom naar studieloopbaanbegeleiding. Indra Newton Willem Vrooland

WELKOM!! Workshop Het vervolg van matching: doorstroom naar studieloopbaanbegeleiding. Indra Newton Willem Vrooland WELKOM!! Workshop Het vervolg van matching: doorstroom naar studieloopbaanbegeleiding Indra Newton Willem Vrooland Tijdlijn Matching CompetentieTest + Reflectievragenlijst SLB-gesprek Studievoortgangsassessment

Nadere informatie

2014/2015. Koninklijk Conservatorium Antwerpen. specifieke lerarenopleiding muziek, drama, dans

2014/2015. Koninklijk Conservatorium Antwerpen. specifieke lerarenopleiding muziek, drama, dans Academiejaar 2014/2015 Koninklijk Conservatorium Antwerpen specifieke lerarenopleiding muziek, drama, dans Koninklijk Conservatorium Antwerpen specifieke lerarenopleiding muziek, drama, dans Wil je na

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

MBO-HBO DOORSTROOMASSESSMENT

MBO-HBO DOORSTROOMASSESSMENT MBO-HBO DOORSTROOMASSESSMENT Jij en het hbo. een succesvolle combinatie? 1 UNIEKE KANS Jij en het hbo..een succesvolle combinatie? Unieke kans..test jezelf voor het hbo! Krijg zicht op jezelf Ontdek je

Nadere informatie

Voorlichting psychologie 21 mei 2015. Welkom!

Voorlichting psychologie 21 mei 2015. Welkom! Voorlichting psychologie 21 mei 2015 Welkom! Voorlichting psychologie 21 mei 2015 Sprekers: Stefanie Kwikkel, MSc Francis Voorn studieadviseur student psychologie Psychologie studeren aan de Radboud Universiteit

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent NTERVIEW In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze Doen waar je goed in bent Ieder mens moet regelmatig keuzes maken. Dat begint al met de keuze voor een bepaalde school, een studie of een opleiding.

Nadere informatie

Projectvoorstel Grassroots VU 2015-2016

Projectvoorstel Grassroots VU 2015-2016 1. Gegevens van de aanvrager Naam aanvrager: Faculteit: Eric Vos Lisanne Möller Aard- en Levenswetenschappen E-mailadres: Functie: r.a.vos@vu.nl l.m.moller@vu.nl Docent Telefoon: 020 598 2671 2. Titel

Nadere informatie

Studiebegeleiding: de studieadviseur en de student

Studiebegeleiding: de studieadviseur en de student 30-5-2016 1 Studiebegeleiding: de studieadviseur en de student Geartsje Zondervan Anneke Schrik Bart Borghols Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen 30-5-2016 2 30-5-2016 3 Even voorstellen Geartsje

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Spaans www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat

Nadere informatie

Nieuwsbrief december 2015

Nieuwsbrief december 2015 Hallo allemaal, Via deze nieuwsbrief willen we jullie dit keer iets uitgebreider informeren over wat CSN precies doet. In de agenda vinden jullie wat er de komende tijd gaat komen. Daarnaast zullen we

Nadere informatie

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot 2012-2013 Opleiding tot ervaringsdeskundige Mensen met een licht verstandelijk beperking Uit eigen ervaring... Ik wil mijn stem laten horen, in een groot aantal werkvelden wordt er steeds meer gebruik

Nadere informatie

Zoek het uit! Studiekeuze123

Zoek het uit! Studiekeuze123 Zoek het uit! Opdrachten Studiekeuze123 Naam: Klas: Wat denk je zelf? Het maken van een studiekeuze is belangrijk, maar kan best lastig zijn. Er zijn ruim 1.700 bacheloropleidingen waaruit je kunt kiezen

Nadere informatie

Inventarisatie opbouw en toetsing master jaar 3

Inventarisatie opbouw en toetsing master jaar 3 Inventarisatie opbouw en toetsing master jaar 3 Inleiding In het laatste jaar van de opleiding staan de semi-arts stage/oudste co-schap en de wetenschappelijke stage op het programma. Tijdens de semi-arts

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Gitaar Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30 Maak

Nadere informatie

U I T S P R A A K 1 4-3 0 5

U I T S P R A A K 1 4-3 0 5 U I T S P R A A K 1 4-3 0 5 van het College van beroep voor de examens van de Universiteit Leiden inzake het beroep van [naam], appellante tegen het Bestuur van de Faculteit Campus Den Haag, verweerder

Nadere informatie

Factsheet persbericht. Toekomst van studenten onzeker

Factsheet persbericht. Toekomst van studenten onzeker Factsheet persbericht Toekomst van studenten onzeker Inleiding Studententijd De overheid komt met steeds meer nieuwe wetten en voorstellen om te bezuinigen en de student te motiveren zijn/haar studie in

Nadere informatie

IPS EXCELLENTIEPROGRAMMA S STUDIEJAAR 2014-2015. Domein Health Instituut Paramedische Studies

IPS EXCELLENTIEPROGRAMMA S STUDIEJAAR 2014-2015. Domein Health Instituut Paramedische Studies IPS EXCELLENTIE STUDIEJAAR 2014-2015 Domein Health Instituut Paramedische Studies 2 Instituut Paramedische Studies Domein Health Excellentieprogramma s Paramedische Studies Uitdagende talentprogramma s

Nadere informatie

Naam opleiding: Molecular Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Molecular Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Molecular Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas

Nadere informatie

Irma Steenbeek VERSTAG

Irma Steenbeek VERSTAG Irma Steenbeek VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

creating tomorrow Logistiek en economie Hva techniek

creating tomorrow Logistiek en economie Hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Logistiek en economie Hva techniek HVA TECHNIEK Logistiek en Economie 2013-2014 Het muziekfestival staat op de kalender, de artiesten zijn geboekt. Maar hoe komen al die onderdelen

Nadere informatie

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen Intentieverklaring van de Nederlandse minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, dr. Jet Bussemaker en de Vlaamse minister van Onderwijs en viceministerpresident van de Vlaamse Regering, Hilde Crevits,

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Economie (2de en 3de graad ASO) Leerlingprofiel Je bent op zoek naar een studierichting die aansluit bij jouw interesses? Al eens nagedacht over de studierichting

Nadere informatie

Projectmatig werken voor de secretaresse

Projectmatig werken voor de secretaresse Nationale Secretaresse Dag 2009 www.secretary.nl/officemanagement Schriftelijke cursus in vijf lessen met twee bijeenkomsten Startdatum 9 april 2009 Projectmatig werken voor de secretaresse Postzegel niet

Nadere informatie

& control. opleiding

& control. opleiding VU post- GRADUATE school of accounting & control opleiding Controlling (RC/EMFC) De VU-opleiding tot Executive Master of Finance and Control (RC) Allround Controller bedrijfseconomisch geweten en adviseur

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid. Ouders: Studiekiezers: Mijn kind moet zelf kiezen. mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten

Ouderbetrokkenheid. Ouders: Studiekiezers: Mijn kind moet zelf kiezen. mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten Ouderbetrokkenheid Ouders: Mijn kind moet zelf kiezen Studiekiezers: mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten Volwassenen rondom studiekiezer Tweederde 1e jaars zegt: De meeste info over studeren

Nadere informatie

OER. Uitleg over de. Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER)

OER. Uitleg over de. Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Fractie VUUR, Universiteitsraad www.verenigingvuur.nl info@verenigingvuur.nl Voorwoord De Onderwijs-

Nadere informatie

Leiden Leadership Programme Honours programma voor ambitieuze masterstudenten

Leiden Leadership Programme Honours programma voor ambitieuze masterstudenten Leiden Leadership Programme Honours programma voor ambitieuze masterstudenten Bij ons leer je de wereld kennen Leiden Leadership Programme Voor wie? In het Leiden Leadership Programme ontwikkel je als

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking Informatie voor aspirant-studenten 1 Studiesuccescentrum Windesheim Inhoud Studeren met een functiebeperking, informatie voor aspirant-studenten... 1 Studeren met een

Nadere informatie

User Centered Design. Personas ontwikkelen

User Centered Design. Personas ontwikkelen User Centered Design Personas ontwikkelen Persona: Wat is een persona? Een model gebaseerd op realistisch gedrag, motivatie, houding, vaardigheden en behoeften Gefilterd uit het observeren van echte mensen.

Nadere informatie

Studieloopbaan en Loopbaanorientatie. Nieke Campagne Studenten Loopbaan Service Universiteit Leiden

Studieloopbaan en Loopbaanorientatie. Nieke Campagne Studenten Loopbaan Service Universiteit Leiden Studieloopbaan en Loopbaanorientatie Nieke Campagne Studenten Loopbaan Service Universiteit Leiden Programma - Wat kan er in de opleiding - Hoe kies je? - Loopbaan oriëntatie en Studieloopbaankeuzes, binnen

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7 SAMEN STA JE STERK SUPPORT FRYSLÂN BELEIDSPLAN 2015-2017 INLEIDING Maatjesproject Support Fryslân startte in 2001 als onderdeel van Solidair Fryslân. Per 1 januari 2014 is Support Fryslân een zelfstandige

Nadere informatie