Competenties, professionalisering, schoolklimaat en Leraar24. Een panelonderzoek onder leraren 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Competenties, professionalisering, schoolklimaat en Leraar24. Een panelonderzoek onder leraren 2010"

Transcriptie

1 Competenties,, schoolklimaat en Leraar24 Een panelonderzoek onder leraren 2010

2

3 Competenties,, schoolklimaat en Leraar24 Een panelonderzoek onder leraren 2010 Kees de Brabander Henk Vinken Bibi van Wolput Leraar24 rapportenreeks, nummer 13 februari 2011 Heerlen, Ruud de Moor Centrum, Open Universiteit

4 In de Leraar24 rapportenreeks zijn eerder verschenen: 1. Evaluatieplan Leraar24 (april 2010) 2. Leraar24 in Gebruikersonderzoeken met de panels van SBL (april 2010) 3. Leraar24 in Bezoekcijfers in het licht van de contentontwikkeling (april 2010) 4. Leraar24 in Leraar24 langs de kwaliteitsindex van Kennisnet (april 2010) 5. Motivatie in Leraar24. Ontwerp van een conceptueel kader (april 2010) 6. Nascholingsbehoeften van leraren en aanbod in Leraar24 (juni 2010) 7. Leraar24 in de eerste vier maanden van Bezoekcijfers in het licht van aanbod en publiciteit (juni 2010) 8. Opinies van gebruikers over Leraar24. SBL-lerarenpanel januari - februari 2010 (juli 2010) 9. Leraren over Leraar24. Bijeenkomsten SBL-lerarenpanel maart - april 2010 (juli 2010) 10. Bekendheid, gebruik en waardering van Leraar24. Een meetexperiment bij leraren en directeuren primair onderwijs (september 2010) 11. Leraar24 van mei tot en met augustus Bezoek nader belicht (november 2010) 12. Het gebruik van de zoekfunctie op Leraar24 (november 2010) Bibliografische gegevens Kees de Brabander Henk Vinken Bibi van Wolput Competenties,, schoolklimaat en Leraar24/ Kees de Brabander, Henk Vinken en Bibi van Wolput; Leraar24 rapportenreeks, nummer 13 Druk: Ruud de Moor Centrum, Open Universiteit, Heerlen Copyright 2010, Ruud de Moor Centrum, Heerlen, Nederland en Stichting Beroepskwaliteit Leraren, Utrecht, Nederland Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enigerlei vorm of op enigerlei wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande, schriftelijke toestemming van de uitgever. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, or otherwise, without the prior written permission of the publisher.

5 Inhoud Voorwoord...iii Samenvatting...v Competenties,, schoolklimaat en Leraar24. Een panelonderzoek onder leraren Inleiding...1 Respons en non-respons...2 Rapportage...3 Competenties...5 Beschrijving per categorie van competenties...6 Interpersoonlijk competent...6 Pedagogisch competent...7 Vakinhoudelijk en didactisch competent...8 Organisatorisch competent...10 Competent in het samenwerken met collega s...10 Competent in het samenwerken met de omgeving...11 Competent in reflectie en ontwikkeling...13 De itemscores in samenvatting...13 De indeling in 7 competenties...14 Analyse van de competentieschalen...18 Opzet...18 Steekproef en multivariate toetsen...19 Univariate toetsen per competentieschaal...20 Persoonlijke competenties...20 Vakdidactische competenties...21 Organisatorische competenties...22 Collegiale competenties...24 Reflectieve competenties...25 Conclusie...26 Professionaliseringsactiviteiten...27 Samenhang tussen sactiviteiten...27 Beschrijving van de gegevens Analyse van verschillen Conclusies...30 Schoolklimaat Beschrijving van de gegevens Itemstructuur Analyse van verschillen Conclusie en discussie Samenhang competenties, en schoolklimaat Conclusies... 36

6 Referenties...40 Bijlage 1. Vragenlijst Bijlage 2. Verdeling competentieoordelen Bijlage 3. Principale componentenanalyse competentieoordelen Bijlage 4. Onderlinge correlaties competentieschalen Bijlage 5. Samenhang competentieoordelen, en schoolklimaat

7 Voorwoord Voor u ligt een onderzoeksrapport uit de Leraar24 rapportenreeks. Deze reeks is eind 2009 opgezet om de opbrengsten, conclusies en resultaten uit het aan de Leraar24 gekoppelde onderzoek op een systematische en inhoudelijk onafhankelijke wijze naar buiten te brengen. Deze rapportenreeks wordt uitgebracht onder auspiciën van het Ruud de Moor Centrum, maar met nadruk moet erop gewezen worden dat hierin onderzoek wordt gepresenteerd dat weliswaar vaak onder projectleiding van het Ruud de Moor Centrum valt, maar dat zeker ook bij één van de andere partijen die participeren in Leraar24, belegd kan zijn. Het gaat hierbij om verschillende organisaties in een samenwerkingsverband, namelijk Kennisnet, NTR, Ruud de Moor Centrum, en SBL. Leraar24 is een internetplatform van, voor en door leraren. Het doel van Leraar24 is leraren te ondersteunen bij hun eigen. Leraar24 richt zich op leraren in het primaire, voortgezet en het middelbaar beroepsonderwijs. Leraar24 richt zich daarbij nadrukkelijk op álle leraren, beginners en meer ervaren leraren, vernieuwers en meer behoudende leraren. Leraar24 is een audiovisueel internet platform. Het bevat thematisch gerangschikte filmpjes en themadossiers met achtergrondinformatie, verdieping en verhalen uit de praktijk, samengesteld door groepen leraren en experts Het onderzoeken van de effecten van het materiaal dat in Leraar24 ontwikkeld is en dat wordt aangeboden via de website Leraar24.nl, op de van leraren is bepaald niet eenvoudig. De centrale probleemstelling van dit onderzoek is of en hoe Leraar24 een bijdrage kan leveren aan de breed gesignaleerde, grote noodzaak tot bij docenten. Zelfs het interpreteren van tamelijk voor de hand liggende gegevens zoals de gebruikersstatistieken blijkt vaak al een bron van misverstanden en verwarring te zijn. De belangrijkste functie van deze rapportenreeks is daarom op een systematische wijze verzamelde kennis en inzichten naar buiten te brengen, voorzien van een "leeswijzer" waarin zo duidelijk en beknopt mogelijk wordt uitgelegd hoe de resultaten het beste geïnterpreteerd kunnen worden en wat ze betekenen voor Leraar24. Steeds wordt daarbij nagegaan hoe de beschreven resultaten passen in het Leraar24 onderzoeksprogramma. In dat programma wordt gedetailleerd beschreven wat mogelijke effecten kunnen zijn van Leraar24 en hoe deze onderzocht worden. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat er verschillende voorwaardelijkheden zijn. Deze hebben we omschreven als een dominostenen-effect. We vatten dat heel kort samen hier:

8 iv Wil Leraar24 een beklijvend effect hebben op de van Nederlandse onderwijsgevenden, dan is een eerste voorwaarde dat de naamsbekendheid van Leraar24 zodanig is dat ook een behoorlijk percentage van Nederlandse onderwijsgevenden weet dat zij gebruik kunnen maken van de multimediale database. De volgende logische stap (of dominosteen) is dan logischerwijs of naamsbekendheid ook leidt tot waardering en tot bezoek van de website Leraar24.nl. Vervolgens kan onderzocht worden welke delen het meest bekeken worden of welke dossiers het meest worden opgevraagd. Ook kan worden nagegaan wat de seffecten zijn van het gebruik van het materiaal in Leraar24. Omdat dit materiaal zeer divers is, is het echter lastig om te zeggen dat Leraar24 tot een bepaald percentage toename van leidt. Het gaat altijd erom om bij specifieke delen te kijken wat de effecten zijn. Het bepalen van het effect op is ook niet eenvoudig. Wanneer docenten bepaald beeldmateriaal gebruiken en/of erover discussiëren, verwachten wij dat dit met name een invloed zal hebben op hun sintentie. Met andere woorden: het gebruik van Leraar24 uur zal aanzetten tot sgedrag. Ook deze effecten worden onderzocht waarbij met name vanuit een motivatietheoretisch perspectief gekeken wordt. Tot slot zal ook op beperkte schaal geëxperimenteerd worden met het beeldmateriaal uit de Leraar24, in die zin dat in specifieke contexten gekeken wordt wat het effect van het materiaal is op sgedrag van docenten. Dit alles maakt dat het onderzoek rondom Leraar24 complex is. Dat is onvermijdelijk. Maar dat maakt het ook interessant. Deze rapportenreeks probeert dit te laten zien en zal ook steeds mogelijke conclusies aangeven van het geschetste onderzoek. Die conclusies kunnen consequenties hebben voor de verdere ontwikkeling van Leraar24 en ze kunnen worden gebruikt om een algemeen beeld te krijgen van de effecten van dit interessante initiatief. Rob Martens, programmaleider Onderzoek Leraar24.

9 v Samenvatting In de loop van 2010 is een onderzoek met het zogenaamde SBLbreedtepanel gestart rondom het thema competenties, en Leraar24. Uit de voorliggende rapportage over dit onderzoek blijkt dat leraren grosso modo zeer tevreden zijn met het eigen competentieniveau, opmerkelijkerwijs het minst met de eigen reflectieve competentie en met hun vakdidactische competentie. Er is maar een beperkte marge voor de eigen verbeterbaarheid, alleen op het vakdidactische en organisatorische vlak wordt enige ruimte bespeurd. Nog geen 20% van de leraren denkt dat Leraar24 een rol kan spelen in de eigen op competentieniveau. Er zijn op al deze facetten feitelijk maar bar weinig verschillen tussen groepen leraren, onderscheiden naar geslacht, onderwijservaring en onderwijssector. De vraag dringt zich op of Leraar24 voor bepaalde doelgroepen en bepaalde competenties specifiek aanbod zou moeten ontwikkelen. In het algemeen zou wellicht een accent op reflectie geboden zijn, zeker gezien het feit dat de grootste groep leraren deze competentie samen met de vakdidactische als hun zwakste definiëren. Tot slot is het moeilijk dienstbaar zijn voor een groep die zichzelf al zo tot volle wasdom acht, en zal een stevige vinger aan de pols moeten worden gehouden om te zien waar precies de sterkste behoeftes in deze beroepsgroep liggen. De leraren doen gemiddeld genomen regelmatig mee met allerhande sactiviteiten: zoeken van literatuur en deelnemen aan cursussen, maar ook reflecteren doen ze nog het vaakst, het laatste ondanks of misschien wel dankzij de hiervoor genoemde tekortkomingen in de reflectieve competentie. Experimenteren wordt het minst gedaan. Over het algemeen doen mannelijke leraren minder aan al deze activiteiten mee dan vrouwelijke. Er is een redelijk grote groep tevreden over het eigen schoolklimaat: zowel de vernieuwingsbereidheid als de saamhorigheid is voor ongeveer de helft van de leraren positief. Het valt op dat er weinig sterke relaties zijn tussen competenties, en schoolklimaat. Wel is het zo dat als men zich zelf hoger inschat op de reflectieve competenties meer eerder geneigd is deel te nemen aan sactiviteiten. Als men de eigen collegiale competenties hoger inschat, neemt men ook meer deel aan experimenten op school. Andere verbanden zijn zwak en niet noemenswaardig, bijvoorbeeld die tussen enerzijds de ingeschatte verbeterbaarheid van de eigen competenties en de bijdrage van Leraar24 hierin en anderzijds sactiviteiten en schoolklimaat. Onderling hangen sactiviteiten en schoolklimaat ook al niet sterk samen. Uitzondering is saamhorigheid en

10 reflectieve activiteiten, waarin ook het elkaar feedback en tips geven besloten zit. Wat springt resumerend in het oog? We negeren even de competenties waar leraren zich een grote beheersing en een matige verbeterbaarheid op toedichten, en concentreren ons op de reflectieve vermogens. Reflectie is een zwak punt, zowel met betrekking tot leerlingen (leerlingen tot inzicht laten komen wat sterk en zwak is aan hun vaardigheden) als met betrekking tot hun eigen rol. Reflectieve sactiviteiten worden wel vaak gedaan en dat houdt behalve reflecteren ook in het praten met collega s, feedback geven en tips uitwisselen. Ofwel het informeel, ongeorganiseerd omgaan met collega s, waarin zaken over het beroep worden uitgewisseld, houdt leraren bezig en zien ze als een ontwikkelpunt. Of Leraar24 hier een rol kan spelen is niet gelijk duidelijk. Als er al een rol aan Leraar24 wordt toegedicht, is dat eerder op het vlak van de persoonlijke en vakdidactische competentie, gevolgd door de collegiale competentie. Ook hier duikt het omgaan met collega s weer op (uiteraard onderdeel van de collegiale competentie maar meer generiek ook van de [inter]persoonlijke), zoals ook in de reflectieve competentie op zichzelf: hierin is ook het met collega s bespreekbaar maken van zwakke en sterke punten belangrijk. Het lijkt erop dat de leraren op verschillende manieren verwijzen naar het primaire belang van de kwaliteit van relaties op het werk en met leerlingen, zonder het belang van vakdidactiek, klasorganisatie en de omgang met de buitenwereld te vergeten. Inzetten op die kwaliteit van relaties lijkt een garantie voor relevantie van Leraar24.

11 Competenties,, schoolklimaat en Leraar24 Een panelonderzoek onder leraren 2010 Inleiding In de loop van 2010 is een onderzoek met het zogenaamde SBLbreedtepanel gestart rondom het thema competenties, en Leraar24. Er is al vaker in het kader van het onderzoeksprogramma Leraar24 aandacht geweest voor via de website Leraar- 24.nl. Er is echter niet eerder systematisch verband gelegd met de kernonderdelen van het beroepsmatig functioneren en de beroepsmatige ontwikkeling van leraren, zijnde de zeven zogenaamde SBL-competenties. De competenties omvatten kenmerken van goed onderwijs die vertaald zijn naar verantwoordelijkheden en bekwaamheden van leraren. Het gaat dan om diverse facetten op het interpersoonlijke, pedagogische, vakinhoudelijke en didactische en het organisatorische vlak. Naast deze eerste vier competenties die alle met leerlingen te maken hebben zijn er competenties die ingaan op het samenwerken met collega s en het samenwerken met de omgeving (ouders bijvoorbeeld) en tot slot op de competenties rondom reflectie en ontwikkeling. Deze zeven competenties hebben een breed draagvlak binnen en buiten het onderwijs. Hieronder gaan we na hoe leraren zichzelf inschatten op deze competenties, welke ze voor verbetering vatbaar achten, en wat de rol van Leraar24 hierin is. We hebben in een vragenlijst een breed aantal thema s aan de orde gesteld die systematisch samenhangen met sintenties en sgedrag, ongeacht de competentie waarop deze al dan niet gericht zijn. We noemen ze hier kort, hoewel niet al deze thema s in deze rapportage uitgewerkt worden. Daarvoor zullen enkele vervolgpublicaties maken in de loop van We hebben in de vragenlijst, behalve aan de competenties zoals hierboven genoemd, aandacht geschonken aan concrete sactiviteiten. Ook hebben we gekeken hoe leraren in hun werk staan, met welke doeloriëntatie, wat ze in hun werk tevreden maakt. Daarnaast meten we diverse houdingen ten opzichte van waarbij we ook kijken naar rol van het gedrag en verwachtingen van anderen om de leraar heen (management, collega s) en naar de verwachte opbrengst voor henzelf,

12 2 de leerling, de school. We hebben ook veel vragen gesteld die te maken hebben met schoolklimaat. Denk aan het open staan voor nieuwe ervaringen, maar ook aan de inschatting of leren en je blijven ontwikkelen de norm is of aan het gevoel van saamhorigheid tussen collega s op school. Vervolgens is ingezoomd op bekwaamheden, de ontwikkeling en functie van bekwaamheidsdossiers en de mate waarin deze als zinvol worden ervaren. We hebben afgerond met een aantal eerder gestelde leerhoudingen. We laten hieronder nog zien welke vragen we hebben meegenomen in deze rapportage. Respons en non-respons De oproep om de vragenlijst in te vullen is net vóór en nog eens net na de zomer van 2010 verstuurd naar alle leraren in het contactadressenbestand van SBL (ongeveer adressen), met ook het verzoek deze uitnodiging ook door te sturen naar andere leraren. Op deze manier hoopten we de uitnodiging breed verspreid te krijgen en bij een grote groep leraren onder de aandacht te brengen. Omdat het contactbestand niet helemaal up to date is, behoort waarschijnlijk niet iedereen die in het bestand zit en het verzoek gehad heeft, zelf tot de doelgroep van het onderzoek. Om na te gaan of mensen niet meedoen, omdat ze niet tot de doelgroep horen of dat er andere redenen zijn waarom ze niet meedoen, is in de uitnodigingsmail gevraagd ons de reden van niet mee doen door te geven. Uiteindelijk hebben we van 186 personen een reactie op deze vraag gekregen. In Tabel 1 is te zien dat ruim de helft aangeeft de vragenlijst niet in te vullen omdat ze geen leraar (meer) zijn. Bijna een kwart zegt geen tijd te hebben om mee te doen. Eén op de vijf personen geeft andere redenen aan voor het niet meedoen. Tabel 1: Redenen voor non-respons. reden niet meedoen aantal percentage Geen leraar (meer) zijn Tijdgebrek Anders De andere redenen die genoemd worden om niet mee te doen zijn divers, zoals enquêtemoe zijn, de vragenlijst niet goed beveiligd vinden en geen zin in competentiegeneuzel hebben. Eén persoon geeft aan het geen belangrijk onderwerp te vinden. In totaal hebben we 556 reacties gehad, waarvan 370 ingevulde vragenlijsten en 186 reacties op de non respons vragen. Ervan uitgaande dat van de 8000 benaderde personen een met de non respons vergelijkbaar deel geen leraar meer is, komt het aantal personen dat niet langer leraar is op 20% (110 personen op totaal 556 reacties). Dat maakt dat het bestand leraren

13 waarschijnlijk totaal 6400 personen groot is (8000 minus 20%). De totale respons komt daarmee op 9 procent (556 op 6400), verdeeld over 6% ingevulde vragenlijsten (370 op 6400) en 3% non-responsreacties (186 op 6400). Helaas is de respons dus niet erg hoog te noemen en heeft de oproep om de vragenlijst door te sturen naar collega s niet veel opgeleverd. Als we de cijfers in onze steekproef en in de populatie van leraren primair onderwijs, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs in Nederland vergelijken dan ziet de man/vrouwverdeling er redelijk goed uit. We hebben bijna dezelfde verdeling van mannen en vrouwen binnen elke sectoren als er landelijk te vinden is. In dit opzicht kan men de stelling verdedigen dat onze steeproef naar geslacht en naar de combinatie van geslacht en sector representatief is. We hebben wel in onze steekproef iets minder leraren primair onderwijs en iets meer leraren voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs dan landelijk. Tabel 2: Verhoudingen ten aanzien van onderwijssector en geslacht in steekproef en populatie. voortgezet onderwijs primair onderwijs middelbaar broepsonderwijs De rapportage zelf gaat eerst in op de competenties, eerst op de diverse facetten per competentie en dan op een meer overkoepelend niveau. Steeds vragen we of leraren vinden dat het competentiefacet op hen van toepassing of kenmerkend voor ze is, dan of ze zich op dat facet kunnen (of dat het al helemaal goed gaat en verbetering niet nodig is) en tot slot of ze voor hun op dat facet denken dat Leraar24 nuttig is. Ook is met verschillende analysetechnieken gezocht naar de achterliggende structuur van de competentiefacetten. We hebben de structuur van de veronderstelde zeven competenties redelijk goed kunnen reconstrueren. In deze rapportage besteden we ook aandacht aan de concrete sactiviteiten die leraren ondernemen en ook aan de structuur die we hierin kunnen ontdekken. Nemen leraren deel aan cursussen en met welke frequentie, zoeken ze informatie in vakbladen of op internet, reflecte- steekproef (onderzoeks spopulatie) populatie (n x 1000) 1 vrouwen steekproef % Rapportage vrouwen populatie % Mannen steekproef % 3 Mannen populatie % 125 (38%) (52%) (44%) (33%) (18%) 56.1 (15%) Totaal CBS (z.j.); 2 Stamos (z.j.a); 3 Stamos (z.j.b); 4 Stamos (z.j.c); 5 Stamos (z.j.d)

14 4 ren ze samen met hun collega s, geven ze elkaar feedback, wisselen ze tips uit, doen ze mee aan onderzoeken en/of vernieuwingsprojecten? Ook in deze rapportage gaan we in op de diverse elementen rondom schoolklimaat zoals vernieuwingsbereidheid en de saamhorigheid in de school. Op het niveau van de zeven competenties zelf, wat betreft de sactiviteiten en het schoolklimaat kijken we ook of leraren anders antwoorden naar gelang de sector waarin ze werkzaam zijn, het aantal jaren onderwijservaring en hun geslacht. Aan het einde brengen we de drie onderdelen met elkaar in verband: wat hebben de competenties, en schoolklimaat gemeen of hoe staan ze met elkaar in verband? Tot slot trekken we enkele conclusies en sluiten we af met discussiepunten. Er is reden om te menen dat onze vragen verschillend beantwoord worden door verschillende groepen leraren, in ieder geval naar groepen mannen of vrouwen, ervaren of beginnende leraren, of leraren werkzaam in bepaalde sectoren. Een hele korte, niet als uitputtend bedoelde rondgang leert ons dat verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke leraren op verschillende uitkomstmaten keer op keer gerapporteerd worden. Butler (2007) rapporteert verschillen tussen mannen en vrouwen in doeloriëntaties, waarbij vrouwen hoger scoren op competentieoriëntatie (gerichtheid op inhoudelijke beheersing van een taak) en op vermijdingsoriëntatie (gerichtheid op het verhullen van incompetentie). In het onderzoek van Butler komt ook naar voren dat doeloriëntatie gerelateerd is aan ervaring. Zo lijkt onder andere dat de demonstratieoriëntatie (gerichtheid op het demonstreren van competentie) afneemt naarmate de onderwijservaring groter is. Ook onderzoek op het gebied van doelmatigheidsverwachting laat zien dat geslacht en onderwijservaring van invloed is op de mate waarin leraren zich competent voelen, waarbij ook het onderwijsniveau van belang lijkt te zijn (Klassen & Chiu, 2010). In een ander recent rapport (Blank, Haelermans, & van Hulst, 2009) staat dat het aandeel mannelijke leraren een negatieve invloed heeft op pedagogisch-didactische innovaties en op procesinnovaties. De onderzoekers concluderen dat vrouwelijke leraren meer open lijken te staan voor veranderingen op die gebieden. Ook blijkt uit de resultaten dat meer ervaren leraren niet zo verzuurd zijn als vaak beweerd wordt. Ze vinden dat de gemiddelde ervaring een klein positief effect heeft op zowel pedagogisch didactische innovaties als op procesinnovaties. Imants en de Brabander (1996) onderzochten de doelmatigheidsverwachting van leraren in het primaire onderwijs, maar maakten daarbij een onderscheid tussen primaire (lesgevende) en secundaire (school-) taken en rapporteren een ingewikkeld spel waarin geslacht en ervaring en functie (leraar of schoolhoofd) interacte-

15 ren. Uit een recent Engels grootschalig onderzoek onder 4000 leraren (Poet, Rudd & Kelly, 2010) blijkt o.a. dat leraren met minder onderwijservaringen positiever staan tegenover de rol van observatie en feedback bij het van hun onderwijs. Senior leraren zijn positief over alle in het onderzoek meegenomen aspecten van onderwijspraktijkverbetering, terwijl mannelijke leraren hier het minst positief zijn over, behalve over gebruiken van onderzoek. Heel recent ook is het IVA-rapport over de lerarenbeurs (Vink, Oosterling, Nijman & Peters, 2010). Een van de conclusies in dit rapport is dat leraren uit het middelbaar beroepsonderwijs minder tevreden zijn dan leraren uit de andere sectoren over de tijd en ruimte die ze krijgen van de school om aan (na)scholingsactiviteiten deel te nemen. Een andere conclusie is, dat kortlopende opleidingen vooral populair zijn bij leraren uit het primair onderwijs en langdurende opleidingen met name gevolgd worden door leraren uit het voortgezet onderwijs. Competenties We hebben op verschillende manieren de zeven competenties van leraren in beeld proberen te brengen. We kijken hier eerst op het niveau van de afzonderlijke uitspraken en in een later stadium in deze paragraaf gaan we op zoek naar achterliggende dimensies, de competenties zelf. We maken dan schalen en zien weer hoe leraren op deze schalen scoren. Laten we eerst op de verschillende competenties inzoomen. Voor elk van de zeven competenties hebben we een drietal items geselecteerd. Bij de zevende competentie zijn dat er zes. We hebben hier voor meer items gekozen, omdat we menen dat in deze competentie een sterkere overlap is te vinden met scondities, -intenties en -activiteiten. De keuze voor opname van bepaalde items in de vragenlijst is weloverwogen gemaakt. Hierbij is teruggegrepen op de items zoals die in de Quickscan en de Feedbackscan van SBL zijn opgenomen. Er is een selectie van de items uit beide scans woordelijk in de vragenlijst overgenomen. Steeds is gekeken welke van een reeks items het meest treffend de kern van de achterliggende competentie beschrijft, zoals die staan genoteerd in de scans. Die keuze blijft, toegegeven, voor een deel arbitrair. Soms, bijvoorbeeld in het geval van de eerste competentie, de interpersoonlijke competentie, zijn er elf items in zowel de Quickscan als de Feedbackscan. Dat zijn in beide scans niet altijd elf dezelfde. Als we zonder keuzes te maken alle items in de vragenlijst zouden hebben opgenomen, zouden we voor alle zeven competenties alleen al uit de Quickscan 95 items en uit de Feedbackscan nog eens 218 items hebben moeten opnemen. Er moesten derhalve keuzes gemaakt worden en wij menen dat we die zorgvuldig en op inhoudelijke gronden hebben kunnen maken. Dit heeft geleid tot opname van 24 items. Zelfs dan, zo bleek uit commentaar van respondenten, was de vragenlijst aan de lange 5

16 6 kant, stevig en veeleisend. Deels is dat het gevolg van de drieslag die we per item hebben voorgelegd: eerst vroegen we of de uitspraak van toepassing werd geacht op de respondent zelf, dan of ze zichzelf op het terrein waarover de uitspraak rept, denken te kunnen, en tot slot of Leraar24 hierin een rol zou kunnen spelen. In feite hebben de respondenten zo 72 keer (drie maal 24) vragen over competenties beantwoord. Dat was al bijna meer dan we van respondenten konden vragen. Tot slot: in de vragenlijst is aan de respondenten niet expliciet kenbaar gemaakt welke competenties, althans theoretisch, achter een item schuil zouden gaan. De antwoordcategorieën bij het inschatten van het eigen niveau van competenties waren als volgt: per item konden leraren op een 7-puntsschaal aangeven of ze vonden dat de uitspraak niet bij hen past (1) dan wel kenmerkend voor hen was (7). Bij de verbeterbaarheid lopen de 7 punten van (1) gaat (nog) niet helemaal goed en wil ik mezelf op tot (7) gaat al goed en hoef ik mezelf niet op te. Tot slot loopt de 7- puntsschaal bij het inschatten van de bijdrage van leraar24 van (1) voor mijn op dit vlak kan nuttig zijn tot (7) voor mijn op dit vlak is nutteloos. In dit stadium kijken we per competentie eerst hoe leraren de verschillende uitspraken hebben beoordeeld. We maken nu nog geen onderscheid naar sector waarin men werkzaam is, het aantal jaren onderwijservaring of naar sekse. Dat doen we hierna op het niveau van de competenties zelf (de schalen die we met de items hebben kunnen maken). We presenteren op deze plaats steeds per competentie een grafische samenvatting van de antwoordpercentages, waarbij bij alle vragen antwoordcategorieën zijn samengevoegd, namelijk 1 en 2; 3, 4 en 5; en 6 en 7. In de bijlage zijn de exacte cijfers te bezien. Beschrijving per categorie van competenties Interpersoonlijk competent De overgrote meerderheid vindt zich interpersoonlijk competent: als we de score 7 met de score 6 combineren zegt rond de 75-85% dat het (zo goed als) kenmerkend voor hen is dat leerlingen gemakkelijk naar hen toekomen, bijvoorbeeld als ze problemen hebben, ze hun leerlingen duidelijk laten merken dat de zelf ook verantwoordelijk zijn voor de sfeer in de groep, en ze leerlingen laten merken dat ze het als leraar prettig vinden als leerlingen goed met elkaar samenwerken. Een grote mate van tevredenheid met de eigen interpersoonlijke vermogens. Dat wordt gestaafd als we opnieuw in een 7-puntsschaal vragen naar de verbeterbaarheid op dit punt: bijna tweederde geeft aan het op de genoemde interpersoonlijke punten al goed genoeg gaat (kijkend naar scores 6

17 7 Tabel 3: Globale verdeling van antwoorden op interpersoonlijke items. 17. Leerlingen komen gemakkelijk naar mij toe, bijvoorbeeld ook als ze problemen hebben niveau verbeterbaarheid bijdrage Leraar Ik laat mijn leerlingen duidelijk merken dat ze zelf ook verantwoordelijk zijn voor de sfeer in de groep 19. Ik laat leerlingen merken dat ik het prettig vind als ze goed met elkaar samenwerken Noot: wit: score 6 en 7, schuin gearceerd: score 3, 4 en 5, streepjes: score 1 en 2. en 7; de extreme scores) en dat ze zichzelf hierop dus niet hoeven te. Een derde tot ongeveer vier op de tien neemt een middenpositie in wat de eigen verbeterbaarheid betreft. Slechts 3 tot 6% zegt dat het (nog) niet goed gaat op deze punten, en ze zich wel zouden willen. Dit zou kunnen betekenen dat voor de markt voor splatforms zoals Leraar24 op dit punt wel eens beperkt zou kunnen zijn. Dat is niet helemaal zo: toch nog een op de zes (15-17% van de) leraren denkt dat Leraar24 nuttig is voor op dit onderwerp, zes op tien zijn neutraal en slechts minder dan een op drie ziet op dit vlak geen rol voor Leraar24 weggelegd. Het curieuze doet zich derhalve voor dat de meerderheid vindt dat ze interpersoonlijk al goed functioneren, dat ze zich hierop ook nauwelijks hoeven, maar dat een redelijke groep wel vindt dat Leraar24 op dit onderwerp zou kunnen inspelen. 1 Voorzichtiger gezegd, zijn ze zeker niet negatief over de rol die Leraar24 op dit terrein kan spelen. We gaan dit patroon vaker terug zien. Pedagogisch competent Ook wat de pedagogische competentie aangaat, zien we weer een indrukwekkende proportie leraren aan de positieve zijde van de schaal: rond de 70-80% geeft alle leerlingen persoonlijk aandacht, laat hen merken dat ze 1 Het is overigens niet zo dat leraren die de eerste vraag naar het niveau sterk positief beantwoorden ( is kenmerkend voor mij ) de andere vragen naar verbeterbaarheid en bijdrage van leraar24 niet betantwoord zouden hebben. Met andere woorden de groep die deze vragen wel heeft beantwoord is niet een selectieve groep.

18 8 Tabel 4: Globale verdeling van antwoorden op pedagogische items. 20. Ik geef alle leerlingen persoonlijk aandacht niveau verbeterbaarheid bijdrage Leraar Mijn leerlingen merken dat ze allemaal meetellen 22. Ik leer mijn leerlingen open te staan voor elkaars mening Noot: wit: score 6 en 7, schuin gearceerd: score 3, 4 en 5, streepjes: score 1 en 2. allemaal meetellen en leert ze open te staan voor elkaars mening. Nu iets minder hoge percentages leraren die aangeven dat ze zich op dit vlak niet hoeven te : tussen de 50-55%. Maar toch ook nu weer een zeer kleine groep, slechts 5-7%, die zegt dat het op dit vlak nog niet helemaal goed gaat, en zich wel denkt te kunnen. Ook nu weer een 15-16% die wel een rol ziet voor Leraar24 om op deze punten in te spelen tegen een kleine 25-30% die Leraar24 op dit vlak nutteloos vinden. Vakinhoudelijk en didactisch competent De tevredenheid met het eigen niveau is iets getemperd voor wat betreft de vakinhoudelijk en didactische competentie. Nu is tussen de 50-75% tevreden over de eigen competentie, op zich al een stevige variatie. Zo n 50-55% zegt dat het kenmerkend voor hen is dat ze vlot een alternatieve aanpak maken, als bijvoorbeeld een leerling vastloopt, en dat ze leerlingen helpen inzicht te krijgen in hun sterke en zwakke punten (en hoe daar effectief mee om te gaan). Meer tevredenheid, zo n 75%, is er over de eigen inzet dat leerlingen alles snappen waar ze mee bezig zijn, en wat daarvan de bedoeling is. Het is noemenswaardig dat flexibel anticiperen op vastlopende leerlingen en die leerlingen aansporen tot reflectie niet bovenmatig hoog scoren. We zien dit nog terug bij de competentie over de eigen reflectie. Het aantal leraren neemt toe dat nu ook aangeeft dat een en ander nog niet goed gaat, en er

19 9 Tabel 5: Globale verdeling van antwoorden op vakinhoudelijke en didactische items. 23. Ik maak vlot een alternatieve aanpak, bijvoorbeeld als een leerling vastloopt bij het leren verbetering te bereiken is. Het is nog niet hoog met zo n 8-12%, maar dat is toch al minstens het dubbele van het aandeel in de vorige twee competenties. De proporties waarbij alles prima gaat zijn ook naar ongeveer 50% geniveau Verbeterbaarheid bijdrage Leraar Ik zorg dat mijn leerlingen goed snappen waar ze mee bezig zijn en wat daarvan de bedoeling is 25. Ik help mijn leerlingen om inzicht te krijgen in hun sterke en zwakke kanten en hoe ze daar effectief mee om kunnen gaan Noot: wit: score 6 en 7, schuin gearceerd: score 3, 4 en 5, streepjes: score 1 en 2. Tabel 6: Globale verdeling van antwoorden op organisatorische items. 26. Ik werk met een duidelijke planning zodat ook mijn leerlingen overzicht hebben over het werk niveau verbeterbaarheid bijdrage Leraar Mijn uitleg en instructies bij de leertaken geven mijn leerlingen voldoende houvast 28. Ik zorg steeds voor een overzichtelijke tijden lesplanning Noot: wit: score 6 en 7, schuin gearceerd: score 3, 4 en 5, streepjes: score 1 en 2.

20 10 daald. Toch zien we nu geen bovenmatige sterkere score bij het oordeel over de rol van Leraar24. Het is iets hoger maar met 18-22% die wel een rol zien voor Leraar24 op deze punten, is het niet veel beter dan bij de vorige twee competenties (was 15-17% in ongeveer beide voorgaande gevallen). Hoopgevend is dat het aandeel leraren dat Leraar24 hier niet als van veel nut ziet, ook niet hoger is dan hiervoor (rond de 22-26%). Organisatorisch competent Tussen de 65-70% van de leraren acht zich organisatorisch competent: dat wil zeggen ze werken met een duidelijke planning, zodat leerlingen overzicht hebben over het werk; hun uitleg en instructies bij de leertaken geven hun leerlingen voldoende houvast; en ook zorgen ze steeds voor een overzichtelijke tijd- en lesplanning. Tussen de 5-10% denkt evenwel dat er op dit terrein voor henzelf nog wel wat te valt, rond de 50-60% denkt van niet. Leraar24 kan een bescheiden rol spelen op dit vlak: rond de 18-20% denkt dat Leraar24 nuttig is. Een grotere groep (tussen de 26-32%) dan hiervoor denkt van niet en beaamt (sterk) dat voor hun eigen op dit vlak Leraar24 nutteloos is. Competent in het samenwerken met collega s Wat het samenwerken met collega s betreft, zijn de leraren in dit panel ronduit competent: maar liefst 74-88% van hen zegt dat samenwerken met Tabel 7: Globale verdeling van antwoorden op collegiale items. 29. Ik vind de inbreng van mijn collega s belangrijk en ik maak gebruik van die inbreng niveau verbeterbaarheid bijdrage Leraar Ik neem in redelijkheid mijn aandeel in taken binnen de organisatie 31. Ik doe mee aan onderwijsverbetering in mijn school Noot: wit: score 6 en 7, schuin gearceerd: score 3, 4 en 5, streepjes: score 1 en 2.

Competenties, professionaliseringsactiviteiten, schoolklimaat en Leraar24

Competenties, professionaliseringsactiviteiten, schoolklimaat en Leraar24 Competenties, professionaliseringsactiviteiten, schoolklimaat en Leraar24 Competenties, professionaliseringsactiviteiten, schoolklimaat en Leraar24 Isabelle Diepstraten Henk Vinken Bibi van Wolput Kees

Nadere informatie

Leraar24 in Onderzoek, nummer 2, februari 2011. bekijken of het onderzoeksprogramma

Leraar24 in Onderzoek, nummer 2, februari 2011. bekijken of het onderzoeksprogramma Leraar24 in Onderzoek, nummer 2, februari 2011 Introductie Bij de start van Leraar24 is uit de vier partnerorganisaties een groep samengesteld die onderzoek doet naar de bekendheid, het gebruik en de effecten

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

Rapport Docent i360. Test Kandidaat

Rapport Docent i360. Test Kandidaat Rapport Docent i360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor u ligt het

Nadere informatie

Fase A. Jij de Baas. Gids voor de Starter. 2012 Stichting Entreprenasium. Versie 1.2: november 2012

Fase A. Jij de Baas. Gids voor de Starter. 2012 Stichting Entreprenasium. Versie 1.2: november 2012 N W O Fase A Z Jij de Baas Gids voor de Starter Versie 1.2: november 2012 2012 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 School De school Inleiding 2 Doelen 3 Middelen 4 Invoering 5 Uitvoering 6 Jij de Baas:

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP 12/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP Pagina 1 van 10 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Rapport VCT Leidinggeven

Rapport VCT Leidinggeven Rapport VCT Leidinggeven Naam Adviseur Jan Voorbeeld Adviseur Ixly Datum 0/06/2015 Inleiding De Video Competentie Test (VCT) Leidinggeven bestond uit dertien filmpjes waarop u geacht werd te reageren:

Nadere informatie

Leerlingtevredenheidsonderzoek

Leerlingtevredenheidsonderzoek Rapportage Leerlingtevredenheidsonderzoek De Meentschool - Afdeling SO In opdracht van Contactpersoon De Meentschool - Afdeling SO de heer A. Bosscher Utrecht, juni 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent

Nadere informatie

Beschrijving resultaten onderzoek biseksualiteit AmsterdamPinkPanel Oktober 2014 Joris Blaauw

Beschrijving resultaten onderzoek biseksualiteit AmsterdamPinkPanel Oktober 2014 Joris Blaauw Beschrijving resultaten onderzoek biseksualiteit AmsterdamPinkPanel Oktober 2014 Joris Blaauw Dit document beschrijft kort de bevindingen uit het onderzoek over biseksualiteit van het AmsterdamPinkPanel.

Nadere informatie

Fase B. Entree. Leerstijlen. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: januari 20]3

Fase B. Entree. Leerstijlen. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: januari 20]3 N W Fase B O Z Entree Leerstijlen Versie 0.1: januari 20]3 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Indeling 4 Strategie 6 Leerstijl Ieder mens heeft zijn eigen leerstijl. Deze natuurlijke

Nadere informatie

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk opgaven- en werkboek Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Bekwaamheidseisen leraren

Bekwaamheidseisen leraren Concept eindversie 20 mei 2004 Bekwaamheidseisen leraren Stichting Beroepskwaliteit Leraren en ander onderwijspersoneel Inleiding Wat goed onderwijs is, wordt bepaald door de samenleving. Die stelt zich

Nadere informatie

LOL. Module. Begroting. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: april 2013

LOL. Module. Begroting. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: april 2013 N W O LOL Z Module Begroting Versie 0.1: april 2013 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Opbrengst 4 Stakeholders 8 Middelen 12 Strategie 15 P l a n n e n In de module plannen maakte je

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013. 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013. 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013 ISBN: 978-90-820856-4-8 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 ISBN: 978-90-820856-9-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Invoering WIK een goede zet!

Invoering WIK een goede zet! Invoering WIK een goede zet! Korte peiling over een actueel onderwerp op het gebied van credit management juni 2013 Korte peiling: WIK B15893 / juni 2013 Pag. 1 Copyright 2013 Blauw Research bv Alle rechten

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010 WIJZIGINGSBLAD A2 Nationale Beoordelingsrichtlijn BORG 2005 versie 2 Procescertificaat voor het ontwerp, de installatie en het onderhoud van inbraakbeveiliging BORG 2005 versie 2 / A2 Publicatiedatum :

Nadere informatie

Werkdruk in het onderwijs

Werkdruk in het onderwijs Rapportage Werkdruk in het primair en voortgezet onderwijs DUO ONDERWIJSONDERZOEK drs. Vincent van Grinsven dr. Eric Elphick drs. Liesbeth van der Woud Maart 2012 tel: 030-2631080 fax: 030-2616944 email:

Nadere informatie

Leerlingtevredenheidsonderzoek

Leerlingtevredenheidsonderzoek Rapportage Leerlingtevredenheidsonderzoek CBS Paadwizer In opdracht van Contactpersoon Stichting de Tjongerwerven Christelijk Primair Onderwijs de heer H. van Malsen en de heer A. Vos Utrecht, februari

Nadere informatie

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Leercentrum Nijmegen Oberon, november 2012 1 Inleiding Playing for Success heeft, naast het verhogen van de taal- en rekenprestaties van de

Nadere informatie

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel 3/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Nederlands bedrijfsleven: maak faillissementsfraude snel openbaar

Nederlands bedrijfsleven: maak faillissementsfraude snel openbaar Nederlands bedrijfsleven: maak faillissementsfraude snel openbaar Korte peiling over een actueel onderwerp op het gebied van credit management juni 2014 Tussentijdse meting Trendmeter 14 B16475 / juni

Nadere informatie

Werkdocument functioneringsgesprek voor leerkrachten 1

Werkdocument functioneringsgesprek voor leerkrachten 1 Werkdocument functioneringsgesprek voor leerkrachten 1 Inleiding: De VCOG kent een tweejarige gesprekkencyclus. In het ene jaar houdt de leidinggevende een functioneringsgesprek met de leerkracht. In het

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl Zoetermeer, vrijdag 13 november 2015 In opdracht van Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Invoering WIK een goede zet!

Invoering WIK een goede zet! Invoering WIK een goede zet! Korte peiling over een actueel onderwerp op het gebied van credit management juni 2013 Korte peiling: WIK B15893 / juni 2013 Pag. 1 Copyright 2013 Blauw Research bv Alle rechten

Nadere informatie

Toelichting op de resultaten van de korte enquête (quick scan) René Alberts juni 2011

Toelichting op de resultaten van de korte enquête (quick scan) René Alberts juni 2011 Toelichting op de resultaten van de korte enquête (quick scan) René Alberts juni 2011 Inleiding In deze toelichting wordt eerst een kopie van de korte enquête getoond zodat helder is welke vragen aan de

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Statistieken

Gebruikershandleiding Statistieken Gebruikershandleiding Statistieken DOCUMENT DATUM 21-11-2014 AUTEUR I-Signaal Copyright 2014 i-signaal B.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een

Nadere informatie

Ontwikkeling werkdruk in het onderwijs 1999-2003

Ontwikkeling werkdruk in het onderwijs 1999-2003 Ontwikkeling werkdruk in het onderwijs 1999-2003 Eindrapport Een onderzoek in opdracht van het Vervangingsfonds Frank Schoenmakers Rob Hoffius B3060 Leiden, 21 juni 2005 Inhoudsopgave 1 Inleiding 4 2 Verantwoording:

Nadere informatie

Uitkomsten Enquête mei 2015

Uitkomsten Enquête mei 2015 Uitkomsten Enquête mei 2015 Inhoud Conclusies 1 Inleiding 2 Antwoorden op de vragen 3 Wat is je geslacht? 3 Wat is je leeftijd? 3 Wat beschrijft jouw (werk) situatie het beste? 4 Hoe vaak lees je de nieuwsbrief?

Nadere informatie

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine)

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Studiecentrum Talen Eindhoven bv De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN Tweede druk Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Yvonne van de Voort Tweede

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

STARTFLEX. Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam

STARTFLEX. Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam Colofon ONDERZOEKER StartFlex B.V. CONSULTANCY Centre for applied research on economics & management (CAREM) ENQETEUR Alexander Sölkner EINDREDACTIE

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Jaarrekening Opgaven- en werkboek Jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Tevredenheidsonderzoek 2012 Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Zoetermeer, maandag 4 februari 2013 In opdracht van Jobcoach organisatie Trace Daelzicht De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Van aardgas naar methanol

Van aardgas naar methanol Van aardgas naar methanol Van aardgas naar methanol J.A. Wesselingh G.H. Lameris P.J. van den Berg A.G. Montfoort VSSD 4 VSSD Eerste druk 1987, 1990, 1992, 1998, licht gewijzigd 2001 Uitgegeven door: VSSD

Nadere informatie

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 2014, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: Augustus 2014 ISBN: 978-94-91998-03-4

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

Marieke de Vries. 20 september 2006. 360 feedback

Marieke de Vries. 20 september 2006. 360 feedback Marieke de Vries 0 september 006 60 feedback Inhoudsopgave Inleiding Basisgegevens van de rapportage Geselecteerde competenties Toelichting overzichten 6 Algemeen overzicht 8 Gedetailleerd overzicht 9

Nadere informatie

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties :

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties : Inhoud Inleiding...3 Competenties...4 1. Interpersoonlijk competent...5 2. Pedagogisch competent...5 3. Vakinhoudelijk en didactisch competent...6 4. Organisatorisch competent...6 5. Competent in samenwerking

Nadere informatie

Wat zie jij er uitgeslapen uit... Monitoringsrapport 2.0

Wat zie jij er uitgeslapen uit... Monitoringsrapport 2.0 Wat zie jij er uitgeslapen uit... Monitoringsrapport 2. Inhoud 1 Inleiding... 5 2 Werving en achtergronden deelnemers... 6 2.1 Interpretatie van de gegevens...6 2.2 Werving...6 2.3 Doelgroep...7 2.4 Kenmerken

Nadere informatie

Basisstudie in het boekhouden

Basisstudie in het boekhouden OPGAVEN Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren, P. Kuppen, E. Rijswijk Zevende druk Basisstudie in het boekhouden Opgavenboek Opgavenboek Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren

Nadere informatie

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING uitwerkingen Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Rapport Kwaliteit- & Projectmanagement 360. Test Kandidaat

Rapport Kwaliteit- & Projectmanagement 360. Test Kandidaat Rapport Kwaliteit- & Projectmanagement 360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding

Nadere informatie

RECORDING BOX BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het?

RECORDING BOX BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? BESCHRIJVING RECORDING BOX Wat is het? De Recording Box maakt opnames van lessen en kan deze vervolgens direct online zetten. Met behulp van opname-apparatuur kan de leerkracht zowel zichzelf als de informatie

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Universiteit van Amsterdam, INTT De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

Docentevaluaties: zó geef je studenten een stem

Docentevaluaties: zó geef je studenten een stem Docentevaluaties: zó geef je studenten een stem Docentevaluaties worden gebruikt om studenten feedback te laten geven op de kwaliteit van de docenten. In dit artikel wordt ingegaan op de randvoorwaarden

Nadere informatie

Rapport evaluatie speeddaten met uitzendbureaus op de vestigingen van het WERKbedrijf

Rapport evaluatie speeddaten met uitzendbureaus op de vestigingen van het WERKbedrijf Rapport evaluatie speeddaten met uitzendbureaus op de vestigingen van het WERKbedrijf December 2011 Auteurs: Leonie Oosterwaal, beleidsmedewerker ABU Judith Huitenga en Marit Hoffer, medewerkers Servicepunt

Nadere informatie

Interpersoonlijk competent

Interpersoonlijk competent Inhoudsopgave Inhoudsopgave...0 Inleiding...1 Interpersoonlijk competent...2 Pedagogisch competent...3 Vakinhoudelijk & didactisch competent...4 Organisatorisch competent...5 Competent in samenwerken met

Nadere informatie

Nederland en de Islam: onbegrepen en moeizaam

Nederland en de Islam: onbegrepen en moeizaam Een onderzoeksverslag van de houding van Nederlanders ten aanzien van moslims en de Islam Afbeelding: weergave van de resultaten van de vrije associatie bij de Islam - Afdeling Onderzoek Wim Steeneveld

Nadere informatie

Rapport Cliëntervaringsonderzoek. Zorgbureau Endless Almere. Zorg Thuis Verslagjaar 2014. Uitgevoerd door Bureau De Bok, Franeker

Rapport Cliëntervaringsonderzoek. Zorgbureau Endless Almere. Zorg Thuis Verslagjaar 2014. Uitgevoerd door Bureau De Bok, Franeker Rapport Cliëntervaringsonderzoek Zorgbureau Endless Almere Zorg Thuis Verslagjaar 2014 Uitgevoerd door Bureau De Bok, Franeker 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Respons en benadering cliënten... 3 Resultaten

Nadere informatie

Operationaliseren van variabelen (abstracte begrippen)

Operationaliseren van variabelen (abstracte begrippen) Operationaliseren van variabelen (abstracte begrippen) Tabel 1, schematisch overzicht van abstracte begrippen, variabelen, dimensies, indicatoren en items. (Voorbeeld is ontleend aan de masterscriptie

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Niveau 4 P Mariëlle de Kock elementaire praktijk van de kostencalculatie Niveau 4 (P) Werkboek Mariëlle de Kock Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie Bedrijfsadministratie Opgaven Niveau 5 MBA Peter Kuppen Frans van Luit Bedrijfsadministratie MBA Niveau 5 Opgaven Opgaven Bedrijfsadminstratie MBA Niveau 5 P. Kuppen F. van Luit Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

Leerlingtevredenheidsonderzoek

Leerlingtevredenheidsonderzoek Schoolrapportage CBS De Windroos Leerlingtevredenheidsonderzoek In opdracht van Contactpersoon Noordkwartier Mevrouw W. Drenth Utrecht, mei 2014 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent van Grinsven drs. Marjan

Nadere informatie

MEDIAWIJSHEID IN HET ONDERWIJS IN 2010

MEDIAWIJSHEID IN HET ONDERWIJS IN 2010 MEDIAWIJSHEID IN HET ONDERWIJS IN 2010 ii Mediawijsheid in het onderwijs in 2010 Verslag van onderzoek bij leraren in het primair en voortgezet onderwijs Menno Wester Ed Smeets Maart 2011 ITS, Radboud

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek ROC De Leijgraaf

Tevredenheidsonderzoek ROC De Leijgraaf Tevredenheidsonderzoek 2015 ROC De Leijgraaf Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van ROC De Leijgraaf De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Subgroep Informatievaardigheden van de UKB werkgroep Learning Spaces Anneke Dirkx (UL) Marjolein

Nadere informatie

AFKORTINGEN IN TABELLEN

AFKORTINGEN IN TABELLEN VERANTWOORDING Dit document bevat de tabellen waarop het volgende artikel gebaseerd is: Veer, A.J.E. de, Francke, A.L. Verpleegkundigen positief over bevorderen van zelfmanagement. TVZ: Tijdschrift voor

Nadere informatie

Beschrijving van de gegevens: hoeveel scholen en hoeveel leerlingen deden mee?

Beschrijving van de gegevens: hoeveel scholen en hoeveel leerlingen deden mee? Technische rapportage Leesmotivatie scholen van schoolbestuur Surplus Noord-Holland Afstudeerkring Begrijpend lezen 2011-2012, Inholland, Pabo-Alkmaar Marianne Boogaard en Yvonne van Rijk (Lectoraat Ontwikkelingsgericht

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner

www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner Deze extra opdrachten zijn onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Samenvatting (Summary in Dutch) Achtergrond Het millenniumdoel (2000-2015) Education for All (EFA, onderwijs voor alle kinderen) heeft in ontwikkelingslanden veel losgemaakt. Het

Nadere informatie

Helpende Zorg & Welzijn niveau 2

Helpende Zorg & Welzijn niveau 2 wijzigingen examenproducten Helpende Zorg en Welzijn Helpende Zorg & Welzijn niveau 2 EXAMENBANK PROVE2MOVE 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doel 3 3. Vaststellingscommissie 3 4. Totaaloverzicht 3 5.

Nadere informatie

Leerlingtevredenheidsonderzoek

Leerlingtevredenheidsonderzoek Rapportage Leerlingtevredenheidsonderzoek Basisschool Sint Martinus In opdracht van Contactpersoon Basisschool Sint Martinus de heer F. Giesen Utrecht, juni 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent van

Nadere informatie

RESULTAATGERELATEERDE

RESULTAATGERELATEERDE erde OVER NO CURE NO PAY RESULTAATGERELATEERDE BELONING Resultaatgerelateerde beloning Over no cure no pay OVER NO CURE NO PAY RESULT AATGERELATEERDE BELONING RESULTAATGERELATEERDE BELONING 02 Resultaatgerelateerde

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

12 merken, 13 ongelukken

12 merken, 13 ongelukken 12 merken, 13 ongelukken Karel Jan Alsem & Robbert Klein Koerkamp Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 Inleiding In maart van dit jaar heeft adviesbureau Van Beekveld en Terpstra in opdracht van het College van Bestuur van OVO Zaanstad op de scholen van OVO een

Nadere informatie

Excellente leerkracht basisonderwijs OPTIMUS primair onderwijs 1

Excellente leerkracht basisonderwijs OPTIMUS primair onderwijs 1 Functieomschrijving Excellente Leerkracht basisonderwijs in de groep Salarisschaal : LB Werkterrein : Onderwijsproces Leerkrachten Activiteiten : Verzorgen van het primaire proces Dit profiel vormt de

Nadere informatie

Slim werken = slim reizen = slim werkgeverschap Resultaten onderzoek onder werknemers

Slim werken = slim reizen = slim werkgeverschap Resultaten onderzoek onder werknemers Slim werken = slim reizen = slim werkgeverschap Resultaten onderzoek onder werknemers voor TFMM mei 2010 Copyright 2010 Blauw Research bv Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Handleiding Sonus Communicator voor Rion NL-22 - NL-32

Handleiding Sonus Communicator voor Rion NL-22 - NL-32 versie: V1.0 projectnummer: 04023 datum: oktober 2004 Postbus 468 3300 AL Dordrecht 078 631 21 02 2004, Dordrecht, The Netherlands Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Leerlingtevredenheidsonderzoek

Leerlingtevredenheidsonderzoek Rapportage Leerlingtevredenheidsonderzoek In opdracht van Contactpersoon Basisschool Den Doelhof De heer P. Engels Utrecht, februari 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent van Grinsven drs. Madelon van

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 ISBN: 978-90-817910-1-4 Dit boek is gedrukt op een papiersoort die niet

Nadere informatie

Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO. april 2009. Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc. Paterswolde, april 2009

Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO. april 2009. Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc. Paterswolde, april 2009 Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO april 2009 Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc Paterswolde, april 2009 Postbus 312 9700 AH Groningen Pr. Irenelaan 1a 9765 AL Paterswolde telefoon:

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Paint 2003

www.dubbelklik.nu Handleiding Paint 2003 Handleiding Paint 2003 www.dubbelklik.nu Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt in enige

Nadere informatie

Manual e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Manual e-mail

Manual e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Manual e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht Claudia de Graauw Bo Broers Januari 2015 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Rapportages

Gebruikershandleiding Rapportages Gebruikershandleiding Rapportages DOCUMENT DATUM 8-9-2014 AUTEUR I-Signaal Copyright 2014 i-signaal B.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP TRIO SMC. De nieuwste tactieken en de mogelijke impact op uw business in 2013 Uniformboard & Trio SMC

SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP TRIO SMC. De nieuwste tactieken en de mogelijke impact op uw business in 2013 Uniformboard & Trio SMC 12/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te

Nadere informatie

MEDIAWIJSHEID IN HET ONDERWIJS IN 2010

MEDIAWIJSHEID IN HET ONDERWIJS IN 2010 MEDIAWIJSHEID IN HET ONDERWIJS IN 2010 ii Mediawijsheid in het onderwijs in 2010 Verslag van onderzoek bij leraren in het primair en voortgezet onderwijs Menno Wester Ed Smeets Maart 2011 ITS, Radboud

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Verdiepende informatie op Leraar24. De kloof tussen onderzoek en praktijk en de behoeften van leraren

Verdiepende informatie op Leraar24. De kloof tussen onderzoek en praktijk en de behoeften van leraren Verdiepende informatie op Leraar24 De kloof tussen onderzoek en praktijk en de behoeften van leraren Verdiepende informatie op Leraar24 De kloof tussen onderzoek en praktijk en de behoeften van leraren

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NASK 1 VMBO EERSTE TIJDVAK 2013

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NASK 1 VMBO EERSTE TIJDVAK 2013 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NASK 1 VMBO EERSTE TIJDVAK 2013 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal examen

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

Aan de slag. Handleiding Voorraadbeheer

Aan de slag. Handleiding Voorraadbeheer Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Voorraadbeheer februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Didactisch handelen. Uitslagen Quick Scan. cbs "De Brug"

Didactisch handelen. Uitslagen Quick Scan. cbs De Brug Didactisch handelen Uitslagen Quick Scan cbs "De Brug" Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 De QuickScan... 3 Gegevens... 3 Schoolgegevens... 4 Periode van afname... 4 Aantal respondenten...

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

* * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. van. arbeidsrecht. arbeidsverhoudingen

* * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. van. arbeidsrecht. arbeidsverhoudingen m * * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden L E X I C O N van arbeidsrecht en arbeidsverhoudingen ** k EUR op ir EUROPESE STICHTING TOT VERBETERING VAN DE LEVENS- EN

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID bouwkundige brandveiligheid Versie : 1.0 Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/6 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie