Uit kort verhaal Blauw van Anneke van Wolfswinkel (2010)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uit kort verhaal Blauw van Anneke van Wolfswinkel (2010)"

Transcriptie

1 Wel of geen mobieltje, dat is de vraag Bewust omgaan met de verrijkende en verarmende kanten van het Net Rinie van Est, onderzoeker Rathenau Instituut Mijn zoon Krijn is 11 jaar en vraagt of hij een mobieltje mag. Hij wil naar huis kunnen bellen als het iets later wordt. Hij wil muziek kunnen downloaden en luisteren. Waarom vind ik het lastig om gewoon ja te zeggen? Ik ben denk ik bang dat hij met de sprong in het digitale diepe langzaam maar zeker het contact met de fysieke wereld kwijt gaat raken. Dat hij net als veel van zijn leeftijdsgenoten zal worden opgeslokt door de digitale wervelstorm die al jaren woedt en niet aan kracht lijkt in te boeten. Altijd lastig om je kind los te laten. Steeds een stapje verder in de grote mensenwereld. Dat gaat stap voor stap. Sinds twee jaar mag Krijn het NOS Journaal van acht uur zien. Sinds ik over de schouders van mijn kind meekijk, bezie ik de TV anders, met extra scepsis en een herboren gevoeligheid. Decennia TV kijken heeft me eerder een platgeslagen ramptoerist gemaakt dan een bewogen, geëngageerd iemand. Die statige oude media hebben mij gevormd en de mobiele nieuwe media zullen mijn zoon gaan vormen. De simpele vraag van mijn zoon is het begin van een persoonlijke zoektocht naar de huidige stand van het denken over de invloed van internet, mobiele telefonie en sociale media. Ik raakte daarbij onder meer geïnspireerd door twee YouTube-filmpjes twee tegengestelde statements over de aard en betekenis van het sociale web. Het eerste filmpje heet Web 2.0: The machine is us/ing us en stelt dat wij het internet zijn en dat het internet ons leven verrijkt. Het andere heet RE: Web 2.0: The machine is us/ing us en is een kritische antwoord op die stelling. De maker betoogt dat het internet slechts sociale interactie simuleert. Hoe echt die simulatie ook zal worden het blijft een slap aftreksel van persoonlijke ontmoetingen, maar lokt ons wel weg van dat soort menselijke contacten. Dit stuk beschrijft deze twee posities in het debat en hun betekenis voor mijn antwoord op die existentiële vraag van mijn zoon: mag ik wel of geen mobieltje? Het Rathenau Instituut bestaat 25 jaar. Een van de thema's die het instituut dit jaar naar voren brengt, is de opkomst van 'intieme technologie'. Denk aan de sociale media, de Tom Tom of een robotzeehondje als gezelschapsdier. Allemaal technologieën die dicht op of onder onze huid komen te zitten. Hoe beïnvloeden die ons? En wanneer beginnen we er ons ongemakkelijk bij te voelen? Het Rathenau instituut zwengelt het debat op verschillenende manieren aan. Op Holland Doc 24 zijn technologiedocumentaires te zien, nrc.next heeft een ontwerpwedstrijd uitgeschreven (''Ontwerp zelf een intieme technologie of app'') en er is een fotoserie van -Zilveren Camera winnaar- Adri Mouthaan. Weblinks: Het Net bevrijdt ons En wist Pippa wel zeker dat die Keiko een nette Japanse vrouw was en niet een grote, nare, harige Georgiër? Mam, je kijkt te veel televisie, zei Pippa, en ze hing op. Ze had het al lang opgegeven om haar moeder uit te leggen dat ze die Keiko, hoewel ze haar nog nooit had ontmoet, als haar beste vriendin beschouwde. Uit kort verhaal Blauw van Anneke van Wolfswinkel (2010)

2 Interessant genoeg zien vele denkers het Net als retro; een stap terug in de goeie ouwe tijd toen mensen nog deel uitmaakten van gemeenschappen. Vanuit die gedachte sluiten sociale media aan bij een oeroude behoefte van de mens: verbonden te willen zijn met anderen. Vroeger vertelden we elkaar verhalen rondom het kampvuur, tegenwoordig doen we dat vanachter de computer. Achter deze visie gaan diverse fundamentele kritieken op onze samenleving schuil. De kerngedachte is dat we de afgelopen decennia steeds meer van elkaar en de wereld om ons heen vervreemd zijn; mensen kennen vaak hun eigen buren niet meer. Javier Guzman stelde dat aan de kaak in zijn cabaretprogramma Ton Zuur, over een Rotterdamse man wiens overlijden pas twee-en-een-half jaar na zijn dood werd opgemerkt. Dit soort schrijnende gevallen plaatst de sociale controle die er vroeger in dorpen en stadswijken was in een ander daglicht. Die controle kon beknellend zijn, maar bood ook een omgeving waarin je erkend werd en een sociaal netwerk dat hulp kon bieden als dat nodig was. In zijn boek Eavesdropping (Luistervinken) stelt John L. Locke dat het voor mensen altijd van levensbelang is geweest te weten wat er in het privéleven van anderen gebeurt. Dat levert namelijk vitale informatie op over waar eten te vinden is, waar morele grenzen liggen, of in het geval van Ton Zuur of het goed gaat met je buurman. Door individualisering is het steeds lastiger geworden om informatie uit het privéleven van anderen te verkrijgen. Ook de massamedia vervreemden ons van onszelf en elkaar. Voordat Hilversum 3 bestond had iedereen een eigen stem. Radio & TV lokten het volk weg van zijn eigen volkscultuur en maakten er luie consumenten van, passieve couch patatos, die zich in hun betonnen hokken hebben teruggetrokken en van bovenaf geïnformeerd worden over de toestand in de wereld. Die TV bombardeert ons elke dag met gruwelijk realistische beelden van de buitenwereld. Baudrillard sprak dertig jaar geleden al van de obsceniteit van het veel te zichtbare. Volgens hem creëren de massamedia een hyperrealiteit die weinig meer te maken heeft met de fysieke werkelijkheid. Die drogbeelden mobiliseren ons niet, maar stompen ons af omdat inzicht zonder actie nu eenmaal tot frustratie leidt. Journalist Wim Boevink verwoordde deze kritiek een paar jaar geleden heel treffend: Geen geheim, geen intimiteit blijft ons bespaard, geen deur blijft gesloten. Op ons leven schijnt geen zonlicht meer, maar een hard en schel televisielicht, waartegen we ons in ons huiskamerisolement oogknipperend staande houden. De retrodenkers menen dat het Net diverse essentiële menselijke behoeften terugbrengt die in de massamaatschappij zeldzaam waren geworden: gemeenschapsgevoel, erkenning, greep op informatie en ruimte voor creativiteit. Het ontstaan van digitale werelden als Farmville en Second Life laten zien hoe sterk het verlangen naar een gemeenschap is. Zonder internet voelen vele mensen zich inmiddels totaal geïsoleerd. Het Net voldoet aan de menselijke behoefte aan small talk ; het simpel delen van alledaagse ervaringen zonder opsmuk. Zo bezien is twitteren in de global village het equivalent van praten over de schutting door buurvrouwen. Binnen de snel veranderende samenleving is het niet meer vanzelfsprekend om als mens van betekenis te zijn. Toepassingen als YouTube en Facebook appelleren aan onze wens erkend te worden. Ze bieden ons de mogelijkheid een publiek leven te hebben, om vrienden te hebben, of zelfs volgers (zoals bij Twitter). YouTube biedt in principe iedere muzikant een wereldpodium om los van de dwang van grote platenmaatschappijen een hit te scoren. Maar los van zeldzaam sterrendom, lokt het Net mensen uit hun luie TV stoel en zorgt ervoor dat ze zelf weer creatief kunnen worden. Deze ontwaking vindt op tal van gebieden plaats. Digitale netwerken van individuen bezitten een enorme organisatiekracht en bieden kansen om starre, soms corrupte, machtsstructuren te omzeilen. Denk aan de volksopstanden in Iran, Tunesië en Egypte. Gestrande NS reizigers wachten niet langer gedwee op informatie van bovenaf, maar sprokkelen die met hun smart phones zelf bij elkaar en regelen gezamenlijk alternatief vervoer. Tijdens de bosbranden in Californië bleken bijvoorbeeld de commerciële TV zenders vooral interesse te hebben voor de bedreigde huizen van beroemdheden. Via Twitter en Facebook begonnen lokale burgers zelf de brandhaard snel en accuraat in kaart te brengen. Internet als

3 spreekbuis van een gepassioneerd volk dus. Zoals mensen in de auto een ander mens worden vaak agressiever, zo laat ook de virtuele wereld ons niet koud. Seirian Summer, een evolutiebiologe, ziet het zo: Offline zijn we misschien gereserveerd, gierig, gesloten, argwanend en egocentrisch. Online worden we filantropisch, gul, benaderbaar, vriendelijk en gevaarlijk onvoorzichtig tegenover vreemden. We leveren bijvoorbeeld onze kennis graag en gratis aan. Zie daar het succes van Wikipedia. Het Net raakt ons diep in de ziel en haalt het beste in mensen naar boven. Het Net vangt ons The real achievement of the internet has been to simulate participation. But it is still not a fully sensory, participatory conversation. This trajectory will eventually lead to virtual reality increasingly sophisticated pseudo-sensory simulation of the full sensory and participatory reality we are already experiencing every day, the natural interaction between us and the world. Quote uit het YouTube filmpje RE: Web 2.0: The Machine is Us/ing Us gemaakt door CoryTheRaven (10 februari 2007) Maar niet iedereen is zo positief. Tegen de hierboven beschreven euforie in groeit ook de cultuurkritiek op het internet. Kritische denkers menen dat we door het internet van elkaar, van onszelf en van de wereld vervreemden. In plaats van ouwehoeren met collega s gaan we twitteren, chatten vervangt een goed gesprek in een café en in plaats van de tuin te harken, spelen we Farmville; en als gevolg leggen we de voortuin lekker onderhoudsvriendelijk vol met stoeptegels. Men vreest een verarming van menselijke communicatie, omdat interacties in cyberspace persoonlijke ontmoetingen wegdrukken, diepe relaties en contacten met andersdenkenden in de weg staan en leiden tot verruwing van de omgangsvormen. Op het schoolplein krijgt bijvoorbeeld verkeer op digitale snelweg zowel van links als rechts voorrang. Mijn nichtje moppert over haar vriendin die tijdens de pauzes met een vriendin uit Groningen sms-t in plaats van met haar praat. Zo is die vriendin van mijn nicht tegelijk sociaal en asociaal bezig. Een arme vorm van communicatie via tekst, smilies en huilies krijgt voorrang boven een rijke vorm met alles erop en eraan: geurtjes, kleurtjes, gegil en gestoei. Met de opkomst van Facebook heeft ook het woord vriend een nieuwe bijklank gekregen. Toon Hermans verwoordde de originele betekenis eens prachtig: Je hebt iemand nodig, stil en oprecht, die als het erop aan komt voor je bidt en voor je vecht. Pas als je iemand hebt die met je lacht en met je grient, dan pas kun je zeggen: ik heb een vriend. In zijn column in de Pers van 2 juni 2009 vraagt Hans Wiegel zich meewarig af wat vriendschap tegenwoordig nog inhoudt. Hij vertelt van Sanne die meer dan duizend vrienden heeft en aan het ontvrienden geslagen is. Dit leidt tot de vraag of al die zwakke contacten op den duur ten koste zullen gaan van echte diepe vriendschappen. Interacties via het internet hebben de kracht om specifieke groepen mensen, bijvoorbeeld met een zeldzame ziekte, met elkaar in contact te brengen. Daardoor kan tevens gevaarlijk gedrag, zoals anorexia en zelfmoord, bevestigd en gelegitimeerd worden. Deze vormen van groepsdunk kunnen het broodnodige gesprek met andersdenkenden in de weg staan. Velen klagen over de slechte omgangsvormen op het internet. Socioloog Hans Boutellier stelt: Het laagje beschaving mag dan historisch gesproken dun zijn, op internet is het gewoon weg. Volgens hem gelden op het Net de wetten: ik zeg wat ik denk omdat het kan, mag en moet. Zo is GeenStijl op het internet en helaas ook daarbuiten de stijl geworden. Criticasters denken dat het internet ons ook van onszelf zal vervreemden. Creativiteit, contact met jezelf, het zoeken naar identiteit, zelfreflectie hebben allemaal tijd, stilte, rust en aandacht nodig. Door internet met zijn games en sociale media worden dat soort momenten schaars. Sommige jonge mensen zijn inmiddels bang voor de stilte. Er is altijd wel iets interessants te vinden op het internet;

4 informatie, een spelletje, contact met je vrienden. Het mobieltje heeft er voor gezorgd dat we overal en altijd bereikbaar kunnen zijn; de sociale dwang om bereikbaar te moeten zijn doet de rest. Ziehier de opkomst van de digitale bestaansangst: If you re not on Facebook, you don t exist. Ieder tje, sms-je en zoekopdracht stilt onze eindeloze honger naar informatie, sociaal contact en herkenning. Die verslaving tast ons vermogen om alleen te zijn aan en daarmee ons vermogen tot reflectie over onszelf en de wereld. De filosoof Thomas Metzinger stelt dat de nieuwe mediaomgevingen leiden tot publiek dromen omdat deze een nieuwe soort van wakend bewustzijn creëren die doen denken aan een verzwakte subjectieve mengeling van dromen, dementeren, beneveld zijn en geïnfantiliseerd raken. Metzinger stelt dat controle over je aandacht sterk bepaalt wie je bent. Hij ontwaart een georganiseerde aanval op het bewustzijn die zelfs kan leiden tot een milde vorm van ontpersoonlijking. Met name het bedrijfsleven woedt zich in de strijd om de aandacht van klanten. Men spreekt van de beleveniseconomie of de droomeconomie, het inzicht dat ons economische systeem steeds meer gebaseerd is op het verkopen van belevenissen, gevoelens, emoties en verhalen. Mark Zuckerberg, de oprichter van Facebook, beschrijft in de film The Social Network treffend het business model achter zijn onderneming: I am talking about digging the total social experience of college and putting it on line. In onze informatiesamenleving zijn de ervaringen, verhalen en belevenissen van gewone mensen dus goud geld waard omdat die de aandacht trekken van andere mensen. Critici leggen uit dat de leden van dergelijke sociale netwerken niet de klanten zijn. De echte klanten van Facebook zijn de adverteerders. In zijn politieke pamflet You are not a gadget stelt Jaron Lanier (2010: 54): the whole idea of fake friendship, is just a bait laid by the lords of the clouds to lure hypothetical advertisers. Jeremy Rifkin voorspelde en bekritiseerde deze economisering van het gewone leven al voor de opkomst van het sociale web. Hij vreesde dat door technologie bemiddelde relaties en ervaringen, de natuurlijke menselijke contacten en ervaringen zullen wegdrukken, omdat die de economie niets opleveren. Deze angst is niet denkbeeldig. Bedrijven weten inmiddels heel goed hoe ze hun klanten in de virtuele wereld vast kunnen houden. Dit vak wordt persuasive technology of beter captology genoemd; de kennis om consumenten te vangen en gevangen te houden. De makers van Facebook weten dat de stroom aan commentaren van mensen de smeerolie zijn van hun product. FarmVille, als onderdeel van Facebook, speelt trouwens slim in op de behoefte van mensen om niet alleen onderdeel te zijn van een sociaal netwerk, maar om ook iets gezamenlijks te doen. Dat spel weet tot op de seconde nauwkeurig op welk moment spelers beloond moeten worden zodat ze terug blijven komen. Status is daarbij een belangrijk fenomeen. Mijn zoon is er trots op een professional te zijn in het Mario Kart spelletje, zeker als zijn vader slechts een amateur is. Op allerlei manieren weten gameontwerpers mensen langdurig en geboeid in hun virtuele werelden te houden. In de echte wereld is het zeer lastig en ethisch onverantwoord om het gedrag van grote groepen mensen te bestuderen. Digitale werelden bieden die mogelijkheid wel. Games als World of Warcraft en FarmVille zijn in feite gigantische laboratoria, waarmee de manier waarop spelers samenwerken, problemen oplossen of vermijden, en hun reactie op beloningen nauwkeurig bestudeerd kan worden. Dat is precies wat er de afgelopen decennia gebeurd is. Gameontwikkelaars hebben zo proefondervindelijk effectieve beloningsschema s uitgekiend. En als gevolg beheersen ze de kunst om via uitdagingen en beloningen spelers in een flow te brengen; een mentale toestand waarin de speler helemaal opgaat in het spel. Een groeiende groep denkers willen de kracht en het psychologische mechanisme van games toepassen op andere serieuze domeinen, bijvoorbeeld om de betrokkenheid van werknemers te verhogen, onderwijs te verbeteren, de band met klanten te versterken of grote maatschappelijke issues als klimaatverandering of armoede aan te pakken. Gamification is hier het buzzwoord. Critici vrezen dat onze digitale sociale interacties steeds meer door de logica en software van games bepaald zullen gaan worden of wellicht zelfs als bepaald wordt. Ze vrezen een wereld waarin je op je verjaardag van iedereen uit het sociale netwerk een verassend digitaal kaartje krijgt, automatisch gegenereerd door de computer.

5 De twee gezichten van het Net Sintels op een jaagpad krakend onder een schoen Een bankje om alleen te zijn en tijd om te verdoen Waterkant grenzend aan mijn land verander dan die stroom in mijn kop laat me nou eens zingen dan Denken geeft me rust Water aan de waterkant dat zacht mijn lippen kust Uit: Tijd um te verdoen van de CD Laagstraat 443 van J.W. Roy Het is nu tijd om de rekening op te maken. Mijn positie in het debat wordt uiteindelijk het meest duidelijk in het antwoord aan mijn zoon: gun en geef ik mijn zoon een mobieltje? Ja of nee? Mijn zoon staat namelijk voor een hele generatie wiens identiteit en moreel besef sterk door de sociale interactie via sociale media bepaald gaat worden. Op wat voor manier dat gaat gebeuren is natuurlijk de grote vraag. Bovenstaand betoog toont dat die vraag niet eenduidig te beantwoorden is. Ethicus Jeroen van den Hoven stelt dat we wat het digitale leven betreft in een morele mist verkeren. De virtuele wereld is als het nieuwe Wilde Westen; een wereld met weinig regels, waar de regels van de nieuwe wereld vorm gegeven wordt. In deze tijd van vertwijfeling verdienen de beide visies op de invloed van internet het om gehoord te worden. Het Net is bevrijdend, en biedt ons nieuwe mogelijkheden om met anderen in contact te treden en onszelf te vormen. Het Net heeft ook de neiging om ons gevangen te nemen en ons op allerlei manieren digitaal volgen en sturen. Dat leidt tot voorgeprogrammeerde intieme ervaringen in de virtuele wereld. Een goeie discussie begint bij de erkenning van beide kanten. De socioloog Boutellier (2011: 111) stelt dat we deze dualiteit onder ogen durven te zien om overdreven nieuwe verwachtingen te temperen, maar ook om cultuurpessimisme te voorkomen. Van een goede open discussie is op dit moment echter nog geen sprake. Mensen, zoals onze koningin in haar Kersttoespraak van 2009, die het wagen commentaar te leveren op de sociale media, krijgen meteen de volle laag van voren. Stilstaan bij wat de internetrevolutie met ons menszijn doet? Hoe durf je! Praten over sociale media lijkt een taboe. Dus mond dicht over het digitale smoelenboek. Dat is jammer, want de opkomst van de virtuele wereld dwingt ons om goed na te denken over de wijze waarop de sociale technosfeer onze identiteit beïnvloedt en met name die van de generatie die daarmee opgroeien. Ik als opvoeder moet mijn zoon bewust maken van het feit dat zijn gedrag op het internet kan veranderen, met al zijn goede en kwetsbare kanten. Ik moet mijn kind bewust maken van het feit dat het internet een grote droommachine is, gerund door de lords of the clouds, die hem op allerlei manieren proberen te verleiden en te vangen. Maar ik moet hem vooral vertellen hoe mooi de echte wereld is en hoe rijk echte contacten zijn en hoe belangrijk stilte is om mens te worden. Ik moet hem die dingen vooral laten ervaren. Kom Krijn, laten we gaan fietsen tegen de wind! En OK, je mag een mobieltje. Inspiratiebronnen Baudrillard, J. (1981)(translated by S.F. Glaser 1994). Simulacra and simulation. Ann Arbor: The University of Michigan Press.

6 Boevink, W. Simulacrum: Ga de deur uit en doe boodschappen. Trouw 30 november Boschma, J. en I. Groen (2006). Generatie Einstein, slimmer, sneller en socialer: Communiceren met jongeren van de 21st eeuw. Pearson Education. Boutellier, H. (2011). De improvisatiemaatschappij: Over de sociale ordening van een onbegrensde wereld. Den Haag: Boom, Lemma. Brockman, J. (red.)(2011). Hoe verandert internet je manier van denken? Amsterdam: Maven Publishing. Christakis, N.A. & J.H. Fowler (2009). Connected: The surprising power of our social networks and how they shape our lives. New York, Boston, London: Little, Brown and Company. Fogg, B.J. (2003). Persuasive technology: Using computers to change what we think and do. (Interactive technologies.) San Francisco: Morgan Kaufmann Publishers. Gilmore, J.H. & B.J. Pine II (2007). Authenticity: What customers really want. Harvard Business School Press. Jensen, R. (1999). The dream society. Copenhagen: Institute for Future Studies. Lanier, J. (2010). You are not a gadget: A manifesto. London: Allen Lane. Locke, J.L. (2010). Eavesdropping: An intimate history. Oxford: Oxford University Press. Metzinger, T. Publiekelijk dromen. In J. Brockman (red.)(2011) pp Pine II, B.J. & J.H. Gilmore (1999). The experience economy. Harvard Business School Press. Reeves, B. & J. Leigthon Read (2009) Total engagement: Using games and virtual worlds to change the way people work and business compete. Harvard Business Press. Rifkin, J. (2000). The age of access: The new culture of hypercapitalism where all life is a paid-for activity. London: Penguin Books. Rushkoff, D. (2009). Life Inc.: How the world became a corporation, and to take it back. London: Vintage. Summer, S. Doordat het mijn gedrag verandert. In J. Brockman (red.)(2011) pp Swidey, N. The end of alone. The Boston Globe February 8, Turkle, S. (2011). Alone together: Why we expect more from technology and less from each other. Basic Books. Van Est, R., F. Daemen, C. van t Hof. De digitale spiegelwereld draait door. In: W. Pieters et al. (red.)(2010). Inzicht en toezicht: Jaarboek Kennissamenleving, Deel 6. Amsterdam: Aksant. pp Van den Hoven, J. Internetmoraal. Filosofie Magazine, No. 1, februari 2011, p. 22.

7 Wolfswinkel, A. Blauw. In Smits, R. (red.)(2010) Het nieuwe [over]leven: Literatuur Stimuleringsprijs Eindhoven Eindhoven: De Boekenmakers. YouTube filmpjes B.J. Fogg The power of comments on Facebook. Evan Williams (medeoprichter van Twitter) over het luisteren naar Twitter gebruikers Twee inspirerende filmpjes op YouTube Web 2.0: The Machine is Us/ing Us (bron: en de reactie daarop RE: Web 2.0: The Machine is Us/ing Us (bron: Gabe Zichermann: Pleasure is the new marketing: Gamification podcast#2 Jesse Schell Tom Chatfield, author of Fun Inc.

STREAMEN EN DE BOTSINGEN...

STREAMEN EN DE BOTSINGEN... 2 CULTUUR EN MEDIA INHOUD STREAMEN EN DE BOTSINGEN... 3 VERANDERINGEN EN ONTWIKKELINGEN... 3 STREAMING EN DE SAMENLEVING... 4 RESTRICTIES VAN STREAMEN... 4 STREAMEN VAN PRODUCTEN... 5 BRONNEN... 6 3 CULTUUR

Nadere informatie

Lisa van Ginkel / Rick van Esch / Carina Mostertman / Juri Baars Groep 2

Lisa van Ginkel / Rick van Esch / Carina Mostertman / Juri Baars Groep 2 Analyse 1: Groep 2 Onderzoek Jane McGonigal Jane McGonigal is een game designer (en researcher), academicus en schrijver, geboren op 21 oktober 1977. Ze is vooral bekend geworden met haar location-based

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

Flowdagboek voor de Intuïtie challenge

Flowdagboek voor de Intuïtie challenge Flowdagboek voor de Intuïtie challenge MANIFESTyourlight.nl Dit is je flowdagboek voor de Intuïtie challenge Vul het in op het moment van de dag dat je intuïtie vertelt dat je dat moet doen. Als je schrijft

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

ONTWIKKEL DE JUISTE MENTALITEIT

ONTWIKKEL DE JUISTE MENTALITEIT ONTWIKKEL DE JUISTE MENTALITEIT Iedereen met wie je in contact komt, biedt een kans om over een oplossing van Isagenix te vertellen, wat zijn of haar leven drastisch kan verbeteren. Vergeet niet waarom

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Social Media Marketing

Social Media Marketing Social Media Marketing Get Social But, How? And Where? Tom Zoethout KvK Netwerkevent 23 nov 09 2 1 Moet je sociaal meedoen op het internet? 3 Social Media Marketing Quiz Wat weet ik eigenlijk al over Social

Nadere informatie

SIPP persoonlijkheidsvragenlijst

SIPP persoonlijkheidsvragenlijst SIPP persoonlijkheidsvragenlijst Deze vragenlijst bestaat uit een aantal stellingen. Deze stellingen hebben betrekking op de laatste 3 maanden. Door per stelling aan te geven in hoeverre u het hier bent,

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

Connecting People? Communicatietechnologie: vloek of zegen? Congres Coalitie Erbij. een wondermiddel tegen eenzaamheid?

Connecting People? Communicatietechnologie: vloek of zegen? Congres Coalitie Erbij. een wondermiddel tegen eenzaamheid? Connecting People? Communicatietechnologie: vloek of zegen? Congres Coalitie Erbij Communicatietechnologie: een wondermiddel tegen eenzaamheid? Prof. dr Eugène Loos Universiteit van Amsterdam Een technologie-pessimist

Nadere informatie

om innerlijke rijkdom en vrijheid te creëren

om innerlijke rijkdom en vrijheid te creëren tips 11 om innerlijke rijkdom en vrijheid te creëren Mandy Israel Fantastisch dat je dit ebook hebt aangevraagd! Ontbreekt er wat in je leven? Voel je je niet voldaan? Wil jij RIJK zijn? Rijkdom gaat voor

Nadere informatie

21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse

21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse 21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse Votum en groet Ps. 65,1 (U luistert als wij bidden) De lofzang klinkt uit Sions zalen tot U met stil ontzag.

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Social Media. Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder

Social Media. Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder Social Media Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder DOEL VAN VANAVOND: Een kennismaking met sociale/nieuwe media welke sociale media gebruiken leerlingen veel en

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

De kracht van de vriendschap

De kracht van de vriendschap De kracht van de vriendschap De kracht van de vriendschap Inleiding Vriendschap is één ziel in twee lichamen. Artistoteles De kracht van vriendschap is overweldigend. Vriendschap is iets moois, iets waarvan

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

expositie boek theater - documentaire

expositie boek theater - documentaire expositie boek theater - documentaire De tijd daarna laat het verloop van hiv en aids zien door de afgelopen jaren heen. Voor het project zijn 30 hiv dragers geïnterviewd en beschreven door Erwin Kokkelkoren.

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Kids, internet en social media

Kids, internet en social media Kids, internet en social media Mediawijsheid Mediawijsheid: Alles wat je nodig hebt om kritisch en bewust om te gaan met media- en media-ontwikkelingen in de maatschappij. Internet nu Internet is zo oud

Nadere informatie

Mediawijs. OBS de Ranonkel 5 april 2016

Mediawijs. OBS de Ranonkel 5 april 2016 Mediawijs OBS de Ranonkel 5 april 2016 Daan Rooijakkers Herkenbaar? Definitie Wat is mediawijsheid? De wereld verandert en wordt complexer. Mensen hebben kennis, vaardigheden en mentaliteit nodig om

Nadere informatie

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE ARTISTIEK ONDERZOEK MASTER KUNSTEDUCATIE Willem de Kooning Academie Piet Zwart Instituut te Rotterdam april 2012 Marieke van der Hoek-Vijfvinkel begeleiding: Annette Krauss - MaikoTanaka ? KUNST ONDERZOEK

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

Naam: Valérie den Besten Klas: G&I A Datum: 06-11-15 Module: Project 100% presence Begeleider: Irene van Peer Groep 11 (team 14)

Naam: Valérie den Besten Klas: G&I A Datum: 06-11-15 Module: Project 100% presence Begeleider: Irene van Peer Groep 11 (team 14) Naam: Valérie den Besten Klas: G&I A Datum: 06-11-15 Module: Project 100% presence Begeleider: Irene van Peer Groep 11 (team 14) Reflectieverslag Maandag hebben we gebrainstormd en we hebben voor mijn

Nadere informatie

NOOIT GENOEG DE KWETSBAARHEID VAN

NOOIT GENOEG DE KWETSBAARHEID VAN TEKST: Annick Geets DE KWETSBAARHEID VAN NOOIT GENOEG Kwetsbaarheid is niet een kwestie van winnen of verliezen, maar een kwestie van inzien en accepteren dat beide bij het leven horen. Een kwestie van

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Help Mij, Jezus R. Brinkman, Stg. BTO Yarah/EBG Noordhoorn 2015

Help Mij, Jezus R. Brinkman, Stg. BTO Yarah/EBG Noordhoorn 2015 Help Mij, Jezus R. Brinkman, Stg. BTO Yarah/EBG Noordhoorn 2015 Eén van de weinige liedjes met een prachtige, diepe, geestelijke betekenis die ooit in de Top40 heeft gestaan in Nederland is van de componist

Nadere informatie

Sportief Hwagveld. Dinsdag 25 nov 2014

Sportief Hwagveld. Dinsdag 25 nov 2014 R.K. BASISSCHOOL OP T HWAGVELD Past. Dom. Hexstraat 16 631 HG MEERSSEN Telefoon 043 364813 info.hwagveld@innovo.nl 0 Dinsdag 5 nov 014 Sportief Hwagveld Sinds april van dit jaar heeft HC NEW STYLE in Meerssen

Nadere informatie

Over ALS spreken. Inhoud. Wat is ALS? 1. Waardoor wordt ALS veroorzaakt? 1. Wat doet ALS met een patiënt? 1. Hoe kan je jouw vriend(in) bijstaan?

Over ALS spreken. Inhoud. Wat is ALS? 1. Waardoor wordt ALS veroorzaakt? 1. Wat doet ALS met een patiënt? 1. Hoe kan je jouw vriend(in) bijstaan? Inhoud Over ALS spreken Wat is ALS? 1 Waardoor wordt ALS veroorzaakt? 1 Wat doet ALS met een patiënt? 1 Hoe kan je jouw vriend(in) bijstaan? 2 voor vrienden Wanneer de vader of moeder van je vriend(in)

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

SOAKEN. Thema s N i e u w L e v e n M a a s tri ch t. Rust vinden bij degene die werkelijke rust geeft. S u btitel

SOAKEN. Thema s N i e u w L e v e n M a a s tri ch t. Rust vinden bij degene die werkelijke rust geeft. S u btitel Thema s N i e u w L e v e n M a a s tri ch t SOAKEN Rust vinden bij degene die werkelijke rust geeft Soms ben je zo druk met rennen en vliegen voor Hem. En natuurlijk weet je dat het zijn veel belangrijker

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine?

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? is op het werk. moet aan de machine werken. De chef vertelt eerst hoe de machine werkt. Dan werkt met de machine. De machine doet het niet. roept een

Nadere informatie

Zondag 21 februari 2016; 2 e zondag van de 40-dagen; project: zet een stap naar de A/ander; kleur Paars; ds. A.J.Wouda

Zondag 21 februari 2016; 2 e zondag van de 40-dagen; project: zet een stap naar de A/ander; kleur Paars; ds. A.J.Wouda Zondag 21 februari 2016; 2 e zondag van de 40-dagen; project: zet een stap naar de A/ander; kleur Paars; ds. A.J.Wouda Ex. 1 e lezing Ex. 34: 27-35 Antwoordpsalm 27: 4 2 e lezing Lucas 9: 28-36 Gemeente

Nadere informatie

De hooggevoelige ondernemer

De hooggevoelige ondernemer De hooggevoelige ondernemer Vraag en antwoordboek Drs. Bas van Vugt 1 Ten geleide: Aan de hand van praktische lezersvragen legt Bas uit wat hooggevoeligheid en de hooggevoelige ondernemer is. Tevens komen

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les twee Welkom bij les twee van deze e-cursus waarin we je willen laten zien hoe je groter kunt worden zodat je problemen

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

Hoe werken Sociale Netwerken? Inzicht voor Toezicht

Hoe werken Sociale Netwerken? Inzicht voor Toezicht Hoe werken Sociale Netwerken? Inzicht voor Toezicht William Rice Den Bosch, 13 november 2012 Agenda Inleiding Wat zijn sociale netwerken? Hoe werken sociale netwerken? Wat kan er mis gaan - een paar voorbeelden?

Nadere informatie

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Samenvatting Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Deze samenvatting gaat over hoofdstuk 4; eerst publiceren dan filteren,

Nadere informatie

Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht

Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht Les 8: Verliefd Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten dat gevoelens van verliefdheid leuk maar ook lastig kunnen zijn; Kinderen zijn zich ervan bewust dat je op verschillende types mensen verliefd kunt

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Ik ben David de Graaf

Ik ben David de Graaf Ik ben David de Graaf geboren in 1984. met Downsyndroom Surprise! Ook voor mijzelf Ik heb het niet alleen, maar... ik ben ook in vaste dienst van de Stichting Downsyndroom Kort: de SDS www.downsyndroom.nl

Nadere informatie

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013 www.kidpartners.nl KIDmail 25 Januari 2013 Allereerst willen wij jou een stralend 2013 wensen met de onderstaande doodle. Je kunt zelf invullen waar jouw ster het komend jaar gaat stralen. We hebben het

Nadere informatie

Online Marketing voor Siertelers. De meerwaarde van social media Inzicht in de Consument 29 juni 2015

Online Marketing voor Siertelers. De meerwaarde van social media Inzicht in de Consument 29 juni 2015 Online Marketing voor Siertelers De meerwaarde van social media Inzicht in de Consument 29 juni 2015 Arnold Wittkamp (1973) 1988-2000 Van zaterdaghulp naar Filiaalmanager Singel Bloemenmarkt Amsterdam

Nadere informatie

Mediaopvoeding. workshop 2015. Mediaopvoeding

Mediaopvoeding. workshop 2015. Mediaopvoeding Mediaopvoeding workshop 2015 Mediaopvoeding Contents Wat is mediaopvoeding?... 2 De jeugd van tegenwoordig... 3 Kinderen overzien niet alle gevaren van de media... 3 Opvoedingsstijlen... 4 Opvoedingscompetenties...

Nadere informatie

WERKBOEK. Durf te doen wat je raakt..

WERKBOEK. Durf te doen wat je raakt.. WERKBOEK Durf te doen wat je raakt.. Dag 1 what makes you happy Wat is jouw happy list? Waar word je blij van? Waardoor vergeet je de tijd? Wanneer voel je de sprankel in je buik? Wat is je droom, je wens

Nadere informatie

Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4

Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4 bas Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4 In deze lesbrief staan een aantal ideeën die u na de voorstelling met de kinderen kunt doen. U krijgt deze lesbrief voorafgaand

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Basisschool Brukelum Aarle-Rixtel

Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Basisschool Brukelum Aarle-Rixtel Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Basisschool Brukelum Aarle-Rixtel Share the fun: uw kind en nieuwe media ONDERWERPEN: INTERNET: Social media Wat is het en hoe wordt het gebruikt

Nadere informatie

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)!

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)! 18 responses View all Publish analytics 18 responses ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 9 ouders) Summary View all responses Publish analytics In welke mate ziet u uw zoon of dochter de ipad thuis

Nadere informatie

Luisteren: muziek (B1 nr. 4)

Luisteren: muziek (B1 nr. 4) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. Kijk

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine?

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? is op het werk. moet aan de machine werken. De chef vertelt eerst hoe de machine werkt. Dan werkt met de machine. De machine doet het niet. roept een

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

Doorzetten: is het leren van geduld om te blijven proberen. Moed hebben om niet op te geven.

Doorzetten: is het leren van geduld om te blijven proberen. Moed hebben om niet op te geven. 1 KARAKTER DOELSTELLING Kiezen voor Doorzetten Doorzetten: is het leren van geduld om te blijven proberen. Moed hebben om niet op te geven. Het doel is de kracht en de noodzaak om veel fouten te maken

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Dia 1 Introductie max. 2 minuten!

Dia 1 Introductie max. 2 minuten! 1 Dia 1 Introductie max. 2 minuten! Vertel: Deze les gaat vooral over het gebruik van sociale media. Maar: wat weten jullie eigenlijk zelf al over sociale media? Laat de leerlingen in maximaal een minuut

Nadere informatie

Allen Vrouw Man 18-24 25-34 35-44 45-54 55-64 65+ N= 522 243 279 55 73 106 110 132 46 % % % % % % % % % 97,1 97,5 96,8 98,2 100,0 97,2 95,5 97,0 95,7

Allen Vrouw Man 18-24 25-34 35-44 45-54 55-64 65+ N= 522 243 279 55 73 106 110 132 46 % % % % % % % % % 97,1 97,5 96,8 98,2 100,0 97,2 95,5 97,0 95,7 Filosofie Magazine Onderzoek De Grote Moraalenquête 2010 Tabellenboek Van Eunen Marketing 6 september 2010 Onderzoek uitgevoerd door PanelClix Representatief Nederland 18+, N=522 Vraag 1: Maakt u zelf

Nadere informatie

Hoi! @sophietjes About Het plan 1. De toekomst van het internet. 2. Hoe jongeren bereiken online? Wat spreekt ze aan? Trends enzo. 3. Samengevat Maar eerst een vraagje Bron De toekomst van het internet

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Kortom, informatie en advies die vindbaar, begrijpelijk en herkenbaar is. Ik zal u aangeven waarom ik dit zo belangrijk vind.

Kortom, informatie en advies die vindbaar, begrijpelijk en herkenbaar is. Ik zal u aangeven waarom ik dit zo belangrijk vind. Tekst: opening Helpdesk Welkom dames en heren, Het doet mij goed om te zien dat er zo veel mensen op deze feestelijke opening van de Helpdesk zijn afgekomen. Dat betekent dat er veel interesse voor is.

Nadere informatie

DIT IS VERSIE 1.0 VAN DE 47 TIPS OM EEN SUCCESVOL KUNSTENAAR TE WORDEN. Download de nieuwste versie op http://dekunstbv.nl/tips-kunst-en-ondernemen/

DIT IS VERSIE 1.0 VAN DE 47 TIPS OM EEN SUCCESVOL KUNSTENAAR TE WORDEN. Download de nieuwste versie op http://dekunstbv.nl/tips-kunst-en-ondernemen/ DIT IS VERSIE 1.0 VAN DE 47 TIPS OM EEN SUCCESVOL KUNSTENAAR TE WORDEN Download de nieuwste versie op http://dekunstbv.nl/tips-kunst-en-ondernemen/ Disclaimer: Bij het samenstellen van deze 47 tips is

Nadere informatie

VERLIEZEN: De waarde van geven in een wereld van ontvangen

VERLIEZEN: De waarde van geven in een wereld van ontvangen VERLIEZEN: De waarde van geven in een wereld van ontvangen Wees niet bang, al vormen jullie maar een klein groepje. Want jullie Vader is zo goed geweest Zijn koninkrijk voor je open te stellen. Verkoop

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

Merken als mensen. prof. dr. Peter Kerkhof Vrije Universiteit Amsterdam Mastersessie Humanizing Brands PvKO, 14 oktober 2015 @PeterKerkhof

Merken als mensen. prof. dr. Peter Kerkhof Vrije Universiteit Amsterdam Mastersessie Humanizing Brands PvKO, 14 oktober 2015 @PeterKerkhof Merken als mensen prof. dr. Peter Kerkhof Vrije Universiteit Amsterdam Mastersessie Humanizing Brands PvKO, 14 oktober 2015 @PeterKerkhof Merken als mensen The human brand Merken die als menselijk worden

Nadere informatie

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur.

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Tornado Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Geschreven in januari 2012 (Geïllustreerd t.b.v. het

Nadere informatie

wat is het? Dit doe ik door een combinatie van sprekende foto s met een bijpassende tekst, die de situatie op een authentieke manier omschrijven.

wat is het? Dit doe ik door een combinatie van sprekende foto s met een bijpassende tekst, die de situatie op een authentieke manier omschrijven. Met visual storytelling voeg ik een andere dimensie toe aan verhalen vertellen én fotografie. Ik geef een (levens)event niet alleen een gezicht, maar ook een stem en breng hiermee het ware en pure gevoel

Nadere informatie

Invloed van digitaal op ons business model

Invloed van digitaal op ons business model Invloed van digitaal op ons business model Waarom Social media? Wat vinden onze doelgroepen? Wat kun je zelf/wat mag je zelf Wat en hoe kun je online vinden en wat doe je ermee? NVFG Ronald Pastor 22 januari

Nadere informatie

Kennis maken met weblogs. Kennis maken met weblogs Weblogs als instrument in een veranderende wereld

Kennis maken met weblogs. Kennis maken met weblogs Weblogs als instrument in een veranderende wereld Kennis maken met weblogs Kennis maken met weblogs Weblogs als instrument in een veranderende wereld De veranderende maatschappij The Old World The New World Duurzame veranderingen Van Informatiesamenleving

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN EXCLUSIEF PROGRAMMA OVERZICHT 2016 LEF IN ACTIE Ontdek waarom het zo moeilijk is je hart te volgen en heb het lef dit toch te doen! De achtergrond van het programma Jij weet dat

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik hoop voor u dat u ooit eens flink verliefd bent geweest. Niet zo n beetje van: die of die vind ik best aardig. Misschien wordt dat nog wel eens wat

Nadere informatie

Orde van dienst voor de gemeentezondag. Thema: (Toekomst)-dromen. zondag 3 april 2016 om 9.30 uur. Gereformeerde Kerk Nieuwe Pekela

Orde van dienst voor de gemeentezondag. Thema: (Toekomst)-dromen. zondag 3 april 2016 om 9.30 uur. Gereformeerde Kerk Nieuwe Pekela Orde van dienst voor de gemeentezondag Thema: (Toekomst)-dromen -2- welkom en mededelingen intocht: lied 81 : 1, 2 en 4 zondag 3 april 2016 om 9.30 uur Laat de harpen slaan, klinken de trompetten. Vier

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE!

ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE! ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE! SCHOLEN IN ACTIE TEGEN DE EBOLA-RAMP! INSTRUCTIE LESMATERIAAL U heeft het vast al voorbij zien komen op het nieuws: ebola. Het raakt zoveel mensen in West-Afrika. Zoveel

Nadere informatie

Matteüs 25:1-13 - Gezinsdienst: Wachten duurt lang!

Matteüs 25:1-13 - Gezinsdienst: Wachten duurt lang! Matteüs 25:1-13 - Gezinsdienst: Wachten duurt lang! Liturgie Zingen: -Opwekking 654 Dank U voor deze nieuwe dag -Zoek eerst het Koninkrijk van God -Weet je waar het hemels koninkrijk op lijkt (Elly en

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al:

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al: Niet meer overgeven Vaak is de eerste zin die de klant uitspreekt een aanwijzing voor de hulpvraag. Paula zat nog maar net toen ze zei: ik ben bang om over te geven. Voor deze angst is een mooie naam:

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Om mee te beginnen: boekfragment en opdrachten

Om mee te beginnen: boekfragment en opdrachten Om mee te beginnen: boekfragment en opdrachten Bron: http://ninabrackman.blogspot.nl/p/de-alchemist-paulo-coelho.html Dit is een deel van een blog over De Alchemist van Paulo Coelho door Nina Brackman.

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen 1 Gedichten, geïnspireerd door bomen Geheimen In het donker huizen bomen die overdag gewoner zijn. Wij slaan de bochten van een pad mee om en gaan, ontkomen aan het licht af op geheimen.kleine geluiden

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie