Dader of slachtoffer?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dader of slachtoffer?"

Transcriptie

1 Dader of slachtoffer? Karaktermoord bij mediaschandalen Stefani Romani Bachelor scriptie Media & Cultuur Universiteit van Amsterdam December 2013

2 Stefani Romani Studentennummer: / Bachelor scriptie Media & Cultuur Universiteit van Amsterdam, 16 december 2013 Begeleider: Peter Vasterman Oost-Indiëplaats BT Delft Telefoonnummer: adres: 2

3 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD INLEIDING THEORETISCH KADER: MEDIASCHANDALEN Definitie Verschillende soorten schandalen Dynamiek Rol van de media Beeldvorming Hoofdrolspelers METHODOLOGIE & CORPUS ONDERZOEK Ernst Jansen Steur Feitenrelaas Analyse media Analyse interview Diederik Stapel Feitenrelaas Analyse Media Analyse interview Lance Armstrong Feitenrelaas Analyse Media Analyse interview Nurten Albayrak Feitenrelaas Analyse media Analyse interview Vergelijking cases CONCLUSIE & DISCUSSIE 37 SAMENVATTING BIJLAGEN Bijlage 1: Interview Ernst Jansen Steur Bijlage 2: Gedeelte boek Ontsporing van Diederik Stapel Bijlage 3: Interview Lance Armstrong Bijlage 4: Interview Nurten Albayrak BIBLIOGRAFIE Literatuur Overige bronnen

4 VOORWOORD Één semester, twaalfduizend woorden, de juiste theorie zoeken en een goed wetenschappelijk onderzoek opzetten. Een bachelor scriptie. Ik heb deze scriptie geschreven om mijn studie Media & Cultuur af te ronden. Mijn voorkeur voor een journalistieke scriptie heeft goed uitgepakt en ik vond het een zeer leerzaam en leuk traject. Ik ben dankbaar voor de snelle en goede begeleiding die ik van Peter Vasterman heb gehad en daarnaast ben ik dankbaar voor de ondersteuning van mijn familie en vrienden. Met bloed, zweet en tranen, maar vooral hard werken en leuk onderzoek doen, ben ik zeer tevreden met het eindresultaat. Ik hoop dat de lezers van mijn scriptie de nieuwe kijk op mediaschandalen interessant vinden en met veel plezier zullen lezen. 4

5 INLEIDING Mediaschandalen, ze bestaan in allerlei soorten en maten. Door de opkomst van het internet en de sociale media, berichten niet alleen de professionele media over schandalen, maar kan iedereen publiekelijk een mening uiten over een bepaald schandaal. Zowel de professionele berichtgeving als de berichtgeving via de sociale media kan er soms heftig aan toe gaan voor de hoofdrolspeler. Hoofdrolspelers voelen zich dan ook vaak slachtoffer van de grote hoeveelheid media-aandacht en de negatieve nieuwsgolf die ze over zich heen krijgen. Daarom onderzoek ik in deze scriptie de reacties van de hoofdrolspelers op de beeldvorming in de (sociale) media naar aanleiding van het mediaschandaal. Aan de hand van bestaande interviews die achteraf zijn gegeven ga ik onderzoeken hoe hoofdrolspelers reageren op de dominante beeldvorming van de media tijdens het schandaal. Mijn hoofdvraag luidt als volgt: In hoeverre en waarom voelen vier verschillende hoofdrolspelers van mediaschandalen zich meer slachtoffer dan dader door de dominante beeldvorming die tijdens het schandaal door de media werd gecreëerd? Aan de hand van vier schandalen zal ik deze hoofdvraag beantwoorden. Per case zal ik een kort feitenrelaas geven, het dominante beeld van de media analyseren en een inhoudsanalyse van het interview maken. Twee cases zullen gaan over een schandaal waarin de hoofdrolspeler bekent en twee cases waarin de hoofdrolspeler ontkent. Deze schandalen zal ik met elkaar vergelijken en vervolgens zal ik mijn hoofdvraag beantwoorden. 5

6 1. THEORETISCH KADER: MEDIASCHANDALEN 1.1 Definitie Een schandaal vindt plaats binnen bepaalde muren, in tegenstelling tot een mediaschandaal. Bij een mediaschandaal wordt het schandaal via verschillende mediakanalen naar buiten gebracht en kan iedereen op de hoogte worden gehouden. Maar wat houdt een mediaschandaal precies in? Voor het concept mediaschandaal bestaan verschillende definities. Volgens socioloog de Swaan is een mediaschandaal een sociale strijd waarin de ene partij de andere tracht te beschadigen door hem in het openbaar te beschamen (27). Daarbij staat volgens hem de driehoeksverhouding tussen de geschandaliseerde, de aanbrenger en het publiek centraal. Bij het publiek moet een eensgezinde morele consensus bestaan over wat goed of fout is (30). Lull en Hinerman beschrijven tien criteria waaraan een mediaschandaal moet voldoen. Het belangrijkste criterium is in hun ogen dat er bij een mediaschandaal een sociale norm moet worden overtreden die als een morele consensus in de samenleving bestaat (9). Volgens Thompson heeft de media een cruciale rol bij het naar buiten brengen van een schandaal. Het gaat hierbij niet alleen om het overbrengen van feitelijke informatie door de media, maar ook eigen onderzoek naar het schandaal door de media is belangrijk (Scandal: Political 13520). In het tweede college van de BA-Onderzoekswerkgroep Mediastudies (11 september 2013) aan de Universiteit van Amsterdam vertelt de docent Vasterman dat hij vindt dat een mediaschandaal gedefinieerd kan worden als een succesvolle poging om de (vermeende) normovertreding van de hoofdrolspeler in de openbaarheid te brengen, aan te klagen en veroordeeld te krijgen in de publieke opinie. Voor een mediaschandaal zijn volgens hem verschillende ingrediënten nodig, waaronder de normovertreding, de aanklagers, de hoofdrolspeler, het verontwaardigde publiek en de media. 1.2 Verschillende soorten schandalen Geen enkel mediaschandaal is hetzelfde, maar toch zijn er verschillende soorten mediaschandalen met elkaar te vergelijken. Lull en Hinerman onderscheiden drie verschillende soorten schandalen: de institutionele, star en psychodrama schandalen. Onder institutionele schandalen verstaan zij acties die niet overeen komen met de dominante moraal binnen overheidsinstellingen of andere instituties. Het star type schandaal heeft betrekking op 6

7 schandalen rondom beroemdheden. Bij dit soort schandalen wordt het verloop van het schandaal op de voet gevolgd door veel verschillende media, waaronder onder andere de roddelbladen. Bij psychodrama schandalen worden onbekende personen spontaan beroemd. Dit komt doordat de hoofdrolspeler veel in de publiciteit komt door het schandaal. Binnen dit type schandaal gaat het meestal om persoonlijke en emotionele kwesties (14-16). Naast deze indeling kan er volgens Vasterman ook een globaal onderscheid worden gemaakt tussen financiële, morele, institutionele en professionele schandalen. Dit vertelt hij in het tweede college van de BA-Onderzoekswerkgroep Mediastudies (11 september 2013). Bij financiële schandalen gaat het volgens hem vanzelfsprekend over financiële kwesties, zoals bijvoorbeeld corruptie of verkeerd boekhouden. Bij morele schandalen gaat het over morele kwesties, zoals bijvoorbeeld over seks, religie of iemands verleden. Institutionele schandalen vinden plaats binnen grote instituties, hierbij gaat het volgens Vasterman om kwesties binnen het bedrijf. Ten slotte gaat het volgens Vasterman bij professionele schandalen om schandalen van personen die plaatsvinden binnen hun professionele vakgebied. In hetzelfde college vertelt Vasterman dat een hoofdrolspeler bij een schandaal een persoon of een instituut kan zijn, maar er kan ook onderscheid worden gemaakt tussen een strafrechtelijke zaak en een morele zaak waarbij een grens wordt overschreden. Nationaal of internationaal schandaal is ook een onderscheid dat gemaakt kan worden. Daarnaast kan er bij een schandaal sprake zijn van een misstand of misstap. Bij een misstap heeft de hoofdrolspeler een individuele normovertreding begaan met een persoonlijk motief. Bij een misstand gaat het om een maatschappelijk probleem. Tot slot is er volgens Vasterman ook een onderscheid te maken aan de hand van de gevolgen van een schandaal. Zo kan er feitelijke schade ontstaan en/of er ontstaat vertrouwensschade. 1.3 Dynamiek Thompson beschrijft in zijn boek Political Scandal, Power and Visibility in the Media Age een herkenbaar patroon dat voorkomt bij mediaschandalen. De eerste fase noemt Thompson de aanloopfase (pre-scandal). In deze fase komen de eerste geruchten de buitenwereld in en krijgt de media een impuls om onderzoek te doen naar de waarheid achter deze geruchten. In sommige gevallen wordt er bewust informatie uitgelekt om de media een impuls te geven de waarheid te achterhalen. Het eventuele schandaal zelf kan al veel eerder hebben plaatsgevonden, maar in deze fase komt het voor het eerst aan het licht. De tweede fase is de schandaalfase (scandal-proper). Nadat de onthulling heeft plaatsgevonden, waarbij de hoofdrolspeler aan de schandpaal wordt genageld, komen voor- en tegenstanders aan het 7

8 woord. Het schandaal begint te leven bij verschillende mediakanalen. De derde fase is de culminatiefase (culminating phase). In deze fase bereikt het schandaal z n hoogtepunt en komt de ontknoping naar buiten. De gevolgen voor de hoofdrolspeler worden meestal duidelijk gemaakt op een persconferentie. Hier kan de hoofdrolspeler bijvoorbeeld aangeven of hij of zij zal aftreden of een andere consequentie zal nemen. De vierde en laatste fase wordt de nasleepfase (aftermath) genoemd. De media-aandacht rondom het schandaal neemt sterk af en er is meer sprake van een reflectie op de gebeurtenissen. In deze terugblikfase worden soms wetsvoorstellen aangedragen en worden er besluiten voor de toekomst gemaakt (73-76). 1.4 Rol van de media In het vierde college van de BA-Onderzoekswerkgroep Mediastudies (25 september 2013) aan de Universiteit van Amsterdam vertelt Vasterman dat de media verschillende rollen hebben in onze samenleving. Ten eerste hebben de media een onthullende rol. Deze onderzoeksjournalistiek dient als een waakhondfunctie. Dit houdt in dat ze bepaalde kwesties onderzoeken en via de media naar buiten brengen. Daarnaast doen de media aan gatekeeping. Hierbij gaat het om het selecteren van items voor de berichtgeving. Andere rollen van de media zijn volgens Vasterman aanklagen, verslaggeving, platform bieden voor discussie, mediahype aanjagen, veroordelen en een vervolg van een schandaal creëren. Bij gatekeeping door de media worden nieuwswaardecriteria gehandhaafd. Hodkinson onderscheidt acht criteria om nieuws mee te beoordelen. Zo maakt hij onderscheidt tussen de frequentie, amplitude, duidelijkheid, culturele nabijheid, voorspelbaarheid, onvoorspelbaarheid, continuïteit en compositie ( ). In het vierde college vertelt Vasterman ook dat schandalen aan veel nieuwswaardecriteria voldoen en bieden vaak een ideale combinatie tussen een spannend verhaal en relevant nieuws. Hierdoor vormen schandalen een continue doorlopend verhaal met cliffhangers. Door de opkomst van sociale media hebben de media een nog grotere rol gekregen bij mediaschandalen. Niet alleen via televisie, nieuwsinstituten en tijdschriften wordt het schandaal naar buiten gebracht, maar ook via internet en sociale media kan het schandaal veel aandacht krijgen. Door de opkomst van internet is het schandaal dus niet meer alleen het domein van de professionele media. Een schandaal krijgt een groter platform en het is door de opkomst van internet en de sociale media zelfs mogelijk een mediaschandaal te creëren zonder dat de professionele media erover berichten (Vasterman 118). Online kan iedereen nieuws verspreiden. Doordat berichten naar elkaar linken wordt het nieuws razendsnel 8

9 verspreid over het hele internet. Op internet is er voor de berichtgever anonimiteit mogelijk, waardoor de kritieken en beschuldigingen vaak een stuk minder genuanceerd zijn. De representatie van de online berichten valt te betwijfelen, maar de publieke aandacht zorgt voor toenemende aandacht voor het schandaal (Vasterman ). In het zesde college van de BA-Onderzoekswerkgroep Mediastudies (9 oktober 2013) aan de Universiteit van Amsterdam vertelt Vasterman dat het openbaar maken van een schandaal veel makkelijker is geworden door de opkomst van het internet en sociale media. In de aanloopfase van een mediaschandaal wordt er online informatie verspreid in deelsystemen. Vervolgens worden transgressies vastgelegd en meteen publiekelijk gemaakt in de onthullingfase. In de schandaalcreatie nemen de professionele media het over. Tegelijkertijd zal er vanuit de maatschappij verontwaardiging klinken via de sociale media. De officiële berichtgeving en reacties van belangrijke actoren worden gecombineerd met een online geruchtenstroom en felle reacties. In de culminatiefase zal er online een roep om aftreden, opstappen of het nemen van consequenties worden geuit. Tot slot zal er volgens Vasterman in de nasleepfase online een reflectie worden gegeven op het schandaal in zijn geheel. Vervolgens zal de berichtgeving ook via de online netwerken langzaam afnemen. 1.5 Beeldvorming Brants schrijft in zijn artikel Risico s, schandalen en publiciteit. De nieuwswaardigheid van een falende overheid over gemediatiseerde beeldvorming. Hiermee bedoelt hij de invloed van de media op de publieke opinie in onze samenleving. Hij zegt dat de gepubliceerde opinie doorwerkt in de publieke opinie. De keuzes die media maken over welke onderwerpen ze uitlichten in hun berichtgeving heeft gevolgen voor de publieke opinie (47). Volgens Brants past nieuws over criminaliteit uitstekend in de definitie van nieuws als afwijkend, negatief, nieuw, actueel, dramatisch en makkelijk te personaliseren. Mediaschandalen passen hier ook erg goed in. Bij mediaschandalen is namelijk vaak ook een structuur aanwezig waarbij de good guys tegenover de bad guys worden gezet. De herkenbare narratieve structuur heeft een duidelijke oorzaak, zichtbaar gevolg en straf. Deze structuur heeft voor een groot deel van het publiek een amusementswaarde (49). Brants benoemt commercialisering als mediaontwikkelingen die volgens hem heeft bijgedragen aan een toenemende gemediatiseerde beeldvorming bij media. Doordat de afgelopen jaren steeds meer media commercieel zijn geworden, is de strijd om het publiek erg toegenomen. Hierdoor bepaalt steeds meer het publiek wat het nieuws wordt in plaats van dat media bepalen wat ze denken dat het publiek nodig heeft. Doordat de inhoud van de media 9

10 steeds meer door het publiek wordt bepaald en de wijze waarop het nieuws wordt overgebracht kijkers moet trekken, is het nieuws dramatischer, sensationeler en meer human interest geworden (49-50). Volgens Brants wordt het uitzoeken van nieuws, aan de hand van de vraag van het publiek, gedeeltelijk gecompenseerd doordat journalisten meer hun eigen interpretatie bij een nieuwskwestie naar buiten brengen. Hierdoor worden nieuwsberichten in een bepaald interpretatiekader geplaatst. Dit worden ook wel frames genoemd, waarbinnen de nadruk wordt gelegd op een bepaald element van een gebeurtenis, beleid of persoon. Vaak wordt er in zo n frame gefocust op het negatieve en afwijkende. Hierdoor wordt framing al snel blaming. De nadruk wordt gelegd op een specifieke invulling van de werkelijkheid en negeert andere elementen, waardoor er een bepaalde betekenis aan gegeven wordt. Brants noemt framing geen journalistieke manipulatie, maar een methode om de complexe werkelijkheid begrijpelijk te maken voor het publiek en verschijnselen te categoriseren. Het is wel een methode die een specifieke en vaak negatieve kijk op de werkelijkheid bevordert (50-51). Onze samenleving bestaat uit diverse soorten mensen met hun eigen interpretaties, maar er bestaat een morele consensus in de samenleving over wat goed of fout is. Een masterframe bevat een ideologie die door iedereen zal worden begrepen, door iedereen hetzelfde wordt geïnterpreteerd en overeenkomt met de algemene morele consensus in de samenleving. Een masterframe is dus een manier van framing waarin de dominante ideologie, die in de samenleving bestaat, overheerst. Doordat er bij nieuwsberichten gebruik wordt gemaakt van een masterframe, zal een groot deel van de samenleving een nieuwsbericht hetzelfde interpreteren (Snow en Benford 138). 1.6 Hoofdrolspelers In het boek Die Mechanismen der Skandalierung beschrijft Kepplinger de gevolgen en de reacties van hoofdrolspelers van een schandaal. Bijna bij elk schandaal heeft de hoofdrolspeler de regels overtreden, een misstap begaan of een misstand veroorzaakt en wordt hem terecht dingen verweten. De meeste hoofdrolspelers accepteren dan ook de kritiek op hun handelen, maar ondertussen voelen veel hoofdrolspelers zich slachtoffer. Dit heeft weinig te maken met de fouten die ze hebben gemaakt, maar meer met de rol van de media (88). Hoofdrolspelers voelen zich opgejaagd, zwart gemaakt en persoonlijk aangevallen. Als ze dit naar buiten brengen, kunnen ze niet op veel steun vanuit de samenleving rekenen (89). Kepplinger wijst op de attributietheorie. Deze theorie zegt dat het publiek altijd dwangmatig zoekt naar oorzaken om dingen te kunnen verklaren. Deze verklaringen zijn 10

11 volgens de attributietheorie in drie richtingen te zoeken. Ten eerste in de persoonlijkheid van de actoren, hier valt het karakter en intelligentie bijvoorbeeld onder. Ten tweede in de omstandigheden waarbinnen de hoofdrolspeler heeft gehandeld. Ten slotte de invloed van vreemde machten, ook wel externe factoren genoemd, zoals bijvoorbeeld het noodlot of toeval (92). Hoofdrolspelers leggen graag zelf de nadruk op de omstandigheden waarin ze hun fout begaan hebben, terwijl de media meestal de verklaringen zoveel mogelijk vanuit het karakter proberen te verklaren (92). Beide kanten zullen een rol spelen, dus dan zijn hoofdrolspelers zowel slachtoffer van de omstandigheden als dader. Als dader van hun fouten, voelen ze zich slachtoffer van de berichtgeving (94). Naast de berichtgeving voelen hoofdrolspelers van mediaschandalen zich ook slachtoffer door de grote hoeveelheid nieuwsberichten die over hen gaan, onder andere via de sociale media. De nieuwsgolf bevat vaak deels onware, nuchtere en opgeklopte, waardevrije en tendentieuze berichten die op een intensieve en dramatiserende manier naar buiten worden gebracht (98). Hoofdrolspelers zelf krijgen meestal nauwelijks de kans om hun kant van het verhaal te vertellen in de massieve berichtgeving. Als men wel reageert wordt het meestal in een negatieve context gezet door de media. Terwijl het uitblijven van een reactie van de hoofdrolspeler juist vaak wordt gezien als een bevestiging van schuld (98-99). De enorme druk op de hoofdrolspeler door de massale berichtgeving kan leiden tot psychische en lichamelijke problemen. Hoofdrolspelers voelen zich machteloos tegenover de media-aandacht en dit kan leiden tot een agressieve opstelling tegenover de media. Hierdoor escaleert een schandaal vaak verder. Op zo n punt vindt er vaak een omslag plaats van trots naar paniek. In het begin trekken hoofdrolspelers zich nog weinig aan van het mediageweld, wat op het publiek over kan komen als trots. Gedurende het toenemende media-aandacht zal deze houding steeds meer veranderen. Men kan moeilijker functioneren en zal proberen alles te weerleggen. Hierdoor geven hoofdrolspelers vaak toe om zich te bevrijden van de druk vanuit de media ( ). 11

12 2. METHODOLOGIE & CORPUS De hoofdvraag: In hoeverre en waarom voelen vier verschillende hoofdrolspelers van mediaschandalen zich meer slachtoffer dan dader door de dominante beeldvorming die tijdens het schandaal door de media werd gecreëerd? zal ik aan de hand van vier verschillende mediaschandalen beantwoorden. Deze vier schandalen voldoen aan de definities van mediaschandalen die ik in mijn theoretisch kader uiteen heb gezet. Er wordt namelijk in alle gevallen een sociale norm overtreden die als een morele consensus in de samenleving bestaat. Daarnaast is er bij deze schandalen sprake van een driehoeksverhouding tussen de geschandaliseerde, de aanbrenger en het publiek en doen de media ook eigen onderzoek naast het overbrengen van informatie. Bij alle vier de schandalen is er sprake van een succesvolle poging om de vermeende normovertreding van de hoofdrolspeler in de openbaarheid te brengen, aan te klagen en veroordeeld te krijgen in de publieke opinie. Daarnaast is er een duidelijke dynamiek te herkennen bij deze schandalen en hebben de media een grote rol gespeeld bij het naar buiten brengen van dit schandaal. Het is belangrijk dat de media een grote rol hebben gespeeld voor mijn onderzoek, omdat ik onder andere de dominante beeldvorming die door de media tijdens het schandaal is gecreëerd, zal analyseren. Dat er een interview is gegeven door de hoofdrolspeler van een schandaal is ook belangrijk geweest voor mijn keuze. In mijn onderzoek ga ik namelijk het interview analyseren. Ik heb specifiek voor deze vier schandalen gekozen omdat het alle vier persoonlijke schandalen zijn. Dit is belangrijk voor mijn onderzoek, omdat ik de gevoelens en reacties van de hoofdrolspeler wil onderzoeken. Voor een zo compleet mogelijke analyse heb ik gekozen voor twee schandalen waarbij de hoofdrolspeler tijdens het mediaschandaal bekent en twee schandalen waar wordt ontkend. Daarnaast zijn de schandalen qua onderwerpen variërend. Zo heb ik gekozen voor een medisch schandaal, een academisch schandaal, een sportschandaal en een politiek schandaal. De keuze voor deze schandalen is niet gebaseerd op een eventuele slachtofferrol die de hoofdrolspeler aankaartte. Door voor deze mediaschandalen te kiezen, hoop ik een zeer gevarieerde samenstelling van schandalen te hebben verzameld. Hierdoor kan ik de hoofdvraag goed beantwoorden en de schandalen met elkaar vergelijken zonder dat er teveel dezelfde soort schandalen met elkaar worden vergeleken. 12

13 Meer dan vier schandalen onderzoeken zal niet haalbaar zijn binnen de tijdsdruk en het woordenaantal van deze bachelor scriptie. Daarnaast hebben mijn persoonlijke voorkeuren ook een rol gespeeld. Zo ben ik zelf erg sportief en is mijn keuze voor het wielersport schandaal dus ook een persoonlijke voorkeur. Aan de hand van deze vier schandalen zal ik mijn onderzoek uitvoeren. Hierbij zal ik de rol van de media tijdens het schandaal hoofdzakelijk analyseren aan de hand van de berichtgeving door NRC Handelsblad en daarnaast ook door de NOS. Door voor zowel een krant als een televisie medium te kiezen heb ik een meer compleet beeld over de berichtgeving. Beide media maken gebruik van masterframing. Bij het analyseren van deze bronnen focus ik me niet op de waar- en onwaarheden die wellicht in het nieuwsbericht staan, maar staat de focus op de beeldvorming centraal. Per mediaschandaal zal ik eerst een feitenrelaas geven over het schandaal zelf, vervolgens zal ik het dominante beeld, dat door de media gevormd worden, analyseren aan de hand van berichtgeving door NRC Handelsblad en de NOS. Hierbij zal ik het masterframe uiteenzetten en de vraag beantwoorden hoe dit frame wordt gecreëerd. Verder zal ik de berichtgeving over de omstandigheden, persoonlijkheid en externe factoren van de hoofdrolspeler uiteenzetten. Ten slotte beschrijf ik in dit deel van de analyse hoe de hoofdrolspeler heeft gereageerd tijdens het schandaal. Hierbij kan sprake zijn van ontkennen, bekennen, een opstandige houding tegenover de media of juist een afwachtende houding. In hoeverre dit per schandaal van elkaar verschilt, zal uit het onderzoek blijken. Mijn hoofdonderzoek is een close reading van het interview dat gegeven is door de hoofdrolspeler van het mediaschandaal (zie: bijlage 1 t/m 4). Aan de hand van de attributietheorie van Kepplinger zal ik onderzoeken in hoeverre en waarom de hoofdrolspeler zichzelf meer als slachtoffer dan als dader ziet. In dit deel van de analyse zal ik analyseren wat er over de rol van de media tijdens het schandaal wordt gezegd, wat er over de omstandigheden wordt gezegd, welke verklaringen voor het gedrag worden aangedragen, welke visies de hoofdrolspeler er tegenover zet en wat voor verklaringen er worden gegeven voor zijn reactie tijdens het schandaal. In dit deel van de analyse staan ook de psychologische aspecten van de hoofdrolspeler centraal. In de daaropvolgende vergelijking tussen de schandalen moet onder andere blijken of er verschil zit tussen de schandalen waarbij er wordt ontkend en wordt bekend door de hoofdrolspeler. Ik verwacht dat de beeldvorming door de media minder negatief zal zijn bij de hoofdrolspelers die bekennen, maar dat iedereen zich alsnog slachtoffer van de media zal voelen. In hoeverre en waarom de hoofdrolspelers zich meer slachtoffer dan dader zullen 13

14 voelen, zal blijken uit dit onderzoek. Verder zal ik in dit deel van mijn onderzoek de verschillende mediaschandalen vergelijken qua masterframe en op welke manier dit effect heeft op de reacties van de hoofdrolspelers. Ten slotte zal ik de hoofdvraag, in hoeverre en waarom voelen vier verschillende hoofdrolspelers van mediaschandalen zich meer slachtoffer dan dader door de dominante beeldvorming die tijdens het schandaal door de media werden gecreëerd, kunnen beantwoorden. 14

15 3. ONDERZOEK 3.1 Ernst Jansen Steur Feitenrelaas In januari 2009 verschijnt het eerste nieuwsbericht over Steur. Hierin wordt verklaard dat er een onderzoek zal beginnen naar zijn werkzaamheden, omdat er een kans bestaat dat hij bewust de verkeerde diagnoses heeft gesteld bij een aantal van zijn patiënten. Het onderzoek gaat over de periode 1990 tot Hij was toen werkzaam in het Medisch Spectrum Twente. De neuroloog werd in 2003 ontslagen vanwege een medicijnverslaving, maar hij werd niet door het Medisch Tuchtcollege uit zijn beroep gezet. Het onderzoek wordt gestart aan de hand van een second opinion van één van zijn patiënten waaruit bleek dat Steur een verkeerde diagnose had gesteld (NRC Handelsblad). In januari 2013 komt Steur weer opnieuw in het nieuws. Hij blijkt ondanks zijn strafrechtelijke vervolging in Nederland sinds 2011 als neuroloog werkzaam te zijn in Duitsland. Daarnaast hebben oud-patiënten een tuchtklacht ingediend tegen de bestuursvoorzitter van het Medisch Spectrum Twente, twee oud-bestuurders van het ziekenhuis, twee oud-inspecteurs van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en tegen Steur zelf. Volgens de patiënten is er door hen te weinig actie ondernomen om Steur aan te pakken (NRC Handelsblad). In februari 2013 komt Steur weer in het nieuws, omdat blijkt dat hij aan een patiënt wiet heeft aangeboden tijdens zijn werkzaamheden als neuroloog in het Medisch Spectrum Twente. De tuchtklacht tegen hem wordt hierdoor uitgebreid. In maart 2013 komen er nog meer kwesties bij. Zo zijn er sterke aanwijzingen gevonden dat Steur zijn patiënten aanspoorde tot euthanasie (NRC Handelsblad). In juli 2013 komt het nieuwsbericht naar buiten dan Steur mee gaat werken aan een gedragsonderzoek. Eerder had hij aangegeven dit niet te willen doen, omdat hij bang zou zijn dat zijn psychiater vooringenomen zou zijn (NOS). Daarnaast wordt Steur veel genoemd in berichtgevingen over de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Dit komt doordat één patiënt al in 2001 naar het tuchtcollege was gestapt, maar het kwam niet tot een zaak omdat zij er later mee instemde in ruil voor schadevergoeding haar medisch dossier te vernietigen. Aan de hand van de tuchtklacht tegen 15

16 twee oud-inspecteurs van de Inspectie voor de Gezondheidszorg komen nieuwe plannen van aanpak vaak in het nieuws (NRC Handelsblad). In september 2013 blijkt uit onderzoek dat Steur toch ook fouten heeft gemaakt terwijl hij als neuroloog in Duitsland aan het werk was. In oktober 2013, de dag voordat de strafzaak begint, erkent hij in een interview met NRC Handelsblad dat hij euro heeft verduisterd van een stichting voor wetenschappelijk onderzoek. In dit interview wordt ook genoemd dat hij ex-patiënten heeft uitgenodigd om, voordat de strafzaak begint, elkaar in alle rust te ontmoeten. De ex-patiënten zijn hier niet op ingegaan. Steur geeft in het interview ook aan dat hij bij de rechtszaak zijn gezicht voor het eerst zal laten zien en antwoord wil geven op alle vragen (NRC Handelsblad). De neuroloog Rien Vermeulen is werkzaam bij het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam en neemt het in oktober 2013 in het televisieprogramma EenVandaag voor Steur op. Naast Rien Vermeulen is er nog een andere neuroloog geweest die het voor Steur opnam. Rien Vermeulen geeft aan zelf ook regelmatig de criteria van diagnoses op te rekken, om zo bepaalde medicijnen voor te kunnen dragen (NRC Handelsblad). Huidige nieuwsberichten gaan over de lopende strafzaak tegen Steur. In november 2013 werd bekend dat hij nu ook een beroepsverbod heeft om als dokter in Duitsland te werken. Het is de grootste medische strafzaak ooit in Nederland en Steur kan maximaal 12 jaar gevangenisstraf krijgen (NOS) Analyse media NRC Handelsblad en de NOS hebben veel nieuwsberichten gewijd aan Steur. NRC Handelsblad heeft over elke ontwikkeling binnen dit mediaschandaal een nieuwsbericht geschreven. Deze zijn allemaal op de site geplaatst en een deel hiervan is ook in de krant zelf verschenen. De NOS heeft de belangrijkste ontwikkelingen binnen dit mediaschandaal via het nieuws op de televisie naar buiten gebracht, maar daarnaast zijn er op de site ook nog veel nieuwsberichten geplaatst over de kleinere ontwikkelingen. Op deze manier werd het nieuws rondom Steur via de professionele media naar buiten gebracht, maar via de sociale media leefde dit mediaschandaal ook erg. Via Twitter hebben veel mensen hun mening geuit over dit schandaal. Verder zijn er op online platformen veel columns en blogs over geschreven en werden er beledigende cartoons online gedeeld. De professionele media gebruiken een bepaalde manier om het nieuws over Steur over te brengen. Er wordt gebruik gemaakt van framing, waardoor er een masterframe wordt gecreëerd. Dit dominante beeld in de media zal ik analyseren aan de hand van de 16

17 berichtgeving over de omstandigheden van Steur, over zijn persoonlijkheid en berichtgeving over externe factoren die een rol speelden voor Steur zijn handelen. In de nieuwsberichten van zowel NRC Handelsblad als de NOS wordt er veel aandacht geschonken aan de omstandigheden van Steur. Zo wordt er regelmatig in het nieuws genoemd dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg te weinig actie heeft ondernomen tegen zijn werkwijze, nadat er klachten waren gekomen. Daarnaast wordt het argument dat Steur verslaafd was aan medicijnen aangedragen. Dit wordt als een verklaring voor zijn handelen overgebracht en heeft betrekking op de omstandigheden waarin Steur aan het werk was. Over de persoonlijkheid van Steur wordt ook veel gezegd in de nieuwsberichten. De NOS en NRC Handelsblad proberen het nieuws over hem op een neutrale en feitelijke manier over te brengen, maar er is ondertussen wel sprake van een persoonlijke aanval. Zo wordt er regelmatig benadrukt dat Steur niet wilt reageren. Zodra hij dit wel doet, kiest de NOS voor de volgende woorden om dit over te brengen bij het publiek: verbreken van stilzwijgen en na jaren lang de publiciteit gemeden te hebben, laat hij zich eindelijk zien. Hieruit blijkt duidelijk dat de NOS het er niet mee eens is dat Steur lang de publiciteit heeft vermeden. Verder wordt er ook regelmatig gekozen voor woorden zoals opzettelijk verkeerde diagnoses, wanpraktijken en omstreden neuroloog. Naast deze negatieve woorden wordt er over de persoonlijkheid van Steur gezegd dat hij graag geld wilde zien, hij goed was in mensen onder druk zetten en zijn werkwijze bizar was. De verslaggeefster van de NOS noemt het merkwaardig dat Steur altijd het beste heeft voorgehad met zijn patiënten en dat hij ondanks zijn medicijnverslaving zegt goed heeft kunnen werken. De NOS laat duidelijk merken dat zij dit niet geloven en geven aan dat het zou kunnen dat hij dit zegt om strafvermindering te krijgen. Tot slot wordt er regelmatig gezegd dat Steur persoonlijk het leven van zijn patiënten heeft geruïneerd. Berichtgeving over externe factoren die van invloed zouden kunnen zijn geweest op het handelen van Steur zijn er niet. Er wordt niets gewijd aan toeval of het noodlot. Dat hij per ongeluk verkeerde diagnoses zou hebben gesteld wordt door de media juist totaal uitgesloten, omdat het een zeer vooraanstaand arts was met een goed Curriculum Vitae. In de nieuwsberichten zijn vooral veel patiënten en de letselschade-expert Yme Drost, die voor de patiënten opkomt, aan het woord. Er wordt in de nieuwsberichten ook regelmatig benadrukt dat Steur niet te bereiken was. De tegenstanders in de zaak van Steur zijn hierdoor veel in het nieuws en hun kant van het verhaal krijgt veel aandacht. Daarnaast worden er nieuwsberichten gewijd aan vermoedelijk verkeerd handelen van Steur. Voordat het onderzoek is afgerond verschijnen er al berichten over eventueel, wellicht en waarschijnlijk 17

18 verkeerd handelen van Steur. Hierdoor komt hij negatief in de publiciteit, zonder dat het op dat moment zeker is dat hij verkeerd heeft gehandeld. In dit mediaschandaal is er sprake van een grote hoeveelheid media-aandacht. Niet alleen de professionele media berichten erover, maar ook via de sociale media worden er verwijten richting Steur gemaakt. Zo wordt hij onder ander Dr. Frankenstein, griezeldokter en gestoord monster genoemd. De nieuwsberichten leggen de nadruk op het afwijkende gedrag van Steur. Dit wordt vanuit een negatieve invalshoek overgebracht, omdat er in de samenleving een morele consensus bestaat dat zijn gedrag fout is geweest. De berichtgeving over de zaak rondom Steur volgt een bepaalde dynamiek die past binnen een mediaschandaal. Alle berichten over deze zaak worden nieuws en er wordt nadruk gelegd op het negatieve. Op deze manier ontstaat er dramatisch en sensationeel nieuws dat een bepaalde amusementswaarde voor het publiek heeft. Doordat er onder andere verwijten worden gemaakt voordat er bewijs is dat Steur daadwerkelijk fout gehandeld heeft, creëren de media een beeld over hem. Tijdens het mediaschandaal heeft Steur de publiciteit vermeden. Vlak voordat de tuchtzaak en daaropvolgende strafzaak begint, geeft hij voor het eerst een interview. Dit interview is afgenomen door Annette Toonen en verscheen op 28 oktober 2013 in NRC Handelsblad. Hierin bekent Steur dat hij fouten heeft gemaakt Analyse interview In het interview (zie: bijlage 1) vertelt Steur onder andere hoe hij de media-aandacht rondom het schandaal heeft ervaren. Over de rol van de media is hij niet te spreken. Volgens Steur had het sentiment bij de patiënten grote proporties aangenomen door de media. Daarnaast vindt hij dat de pers en Yme Drost hem gecriminaliseerd hebben zonder dat hij was veroordeeld. In de publiciteit zijn er erge woorden voorbij gekomen, zoals gestoord monster en griezeldokter, zonder dat er bewijzen waren. Door deze negatieve en persoonlijke aanval op Steur voelde hij zich genoodzaakt zich terug te trekken en onder te duiken. In het interview legt Steur de nadruk op zijn medicijnverslaving en depressie om zijn gedrag te verklaren. Zo zegt hij dat er door zijn verslaving sprake was van afwijkend normbesef en overschatting van zijn eigen kwaliteiten. Daarnaast ontkent hij niet dat een verkeersongeluk waar hij in 1990 bij betrokken was en een hersenschudding aan overhield en het zware verleden van zijn vader die een NSB er bleek te zijn een rol gespeeld kunnen hebben voor zijn gedrag. Dit kan volgens hem gevolgen hebben gehad voor zijn geestelijke evenwicht en uitwerking hebben op zijn doen en laten. Hij geeft aan dat er nu een 18

19 gedragsonderzoek loopt om te kijken of dit een rol heeft gespeeld. Steur geeft in dit interview vooral verklaringen over zijn gedrag wat betreft de diefstal, verduistering en valsheid in geschrifte. Hij geeft aan argumenten te hebben om te zeggen dat diagnoses zorgvuldig tot stand zijn gekomen. Het valt volgens hem nog te bezien of hij meer fouten heeft gemaakt dan andere artsen. Steur laat in het interview blijken dat hij beseft welk gigantisch leed hij zijn expatiënten heeft aangedaan en biedt hiervoor zijn excuses aan. Daarnaast geeft hij aan zich te schamen wat betreft het stelen van geld en noemt het wezensvreemd, afwijkend gedrag en vervaging van normbesef. Dit gedrag verklaart hij door zijn medicijnverslaving. Nadat hij de publiciteit ontwijkt, geeft hij aan dat hij bij de strafzaak zijn gezicht wilt laten zien om verantwoording af te leggen en antwoord te geven op vragen die er zijn. Steur is na de problemen in Nederland als neuroloog werkzaam geweest in Duitsland. In het interview geeft hij aan dat hij voor zichzelf kan verantwoorden wat hij in Duitsland heeft gedaan. Hij zegt wel dat het wellicht onhandig was om daar weer als neuroloog te gaan werken, maar hij was ervan overtuigd dat het werken goed ging en zich geen moeilijkheden voorgedaan hebben. Steur bekent zijn fout, maar vindt dat er verzachtende omstandigheden waren en niet alle beschuldigingen terecht waren. Daarnaast is hij niet de enige arts die wel eens sjoemelt met de diagnoses om medicijnen voor te kunnen schrijven. De reactie van Steur tijdens het mediaschandaal bevestigt de theorie van Kepplinger. Steur voelde zich opgejaagd, zwart gemaakt en persoonlijk aangevallen door de media, al voordat er bewezen werd dat hij verkeerd had gehandeld. Hierdoor voelde hij zich slachtoffer van de media en dook onder. De media legden tijdens het mediaschandaal vooral de nadruk op de fouten die Steur als neuroloog gemaakt zou hebben, terwijl hij zelf de nadruk legt op de verklaringen voor zijn afwijkende gedrag, zoals onder andere de medicijnverslaving en de omstandigheden. Hij werd in negatief daglicht gezet door verscheidende media, voordat er bewijs was. Daarnaast werden Steur zijn woorden niet positief in het nieuws gebracht en ging de meeste aandacht uit naar de tegenpartij. Steur voelde zich dader van zijn gemaakte fouten, maar slachtoffer van de media. Hij kon de grote hoeveelheid media-aandacht psychisch niet aan en moest onderduiken. Om van de grote hoeveelheid media-aandacht af te komen heeft Steur het interview gegeven. Hierin kon hij zijn kant van het verhaal kwijt. De theorie van Kepplinger wordt op deze punten bevestigd. Volgens zijn theorie zou de hoofdrolspeler zich ook vaak agressief opstellen tegenover de media, dit doet Steur echter niet. 19

20 3.2 Diederik Stapel Feitenrelaas Begin september 2011 komt het nieuwsbericht naar buiten dat een belangrijke wetenschapper die werkzaam is aan de Universiteit van Tilburg op non-actief is gesteld. Het gaat hierbij om het vermoeden van fraude in de wetenschappelijke onderzoeken van Stapel. Het bestuur van de Universiteit van Tilburg beschuldigt Stapel hiervan. Het College van Bestuur van de Universiteit van Tilburg heeft een vertrouwenscommissie ingesteld om uit te zoeken welke publicaties van de hoogleraar, prof. dr. Diederik Stapel, precies zijn gebaseerd op gefingeerde data. Eind september 2011 komt er in het nieuws dat zowel de Universiteit van Groningen als de Universiteit van Amsterdam ook het werk van Stapel binnen hun universiteit zullen onderzoeken op fraude (NRC Handelsblad). Aan de hand van de media-aandacht voor Stapels fraude in zijn wetenschappelijke onderzoeken laait in Nederland het debat over het ter controle openbaar maken van de onderliggende empirische data op. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) maakt in oktober 2011 bekend dat wetenschappers die een onderzoeksubsidie ontvangen van NWO hun gegevens voortaan openbaar moeten maken en de NWO mede-eigenaar van de data zal worden (NRC Handelsblad). Op 31 oktober 2011 komen de resultaten van het onderzoek naar de fraude van Stapel in het nieuws. Hierin staat dat bij dertig artikelen in gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften data en gegevens staan die Stapel heeft verzonnen. Daarnaast zal hij zich schuldig hebben gemaakt aan machtsmisbruik. Diezelfde dag reageert Stapel voor het eerst op de kwestie in het Brabants Dagblad. In deze reactie bekent hij zijn fraude en geeft aan spijt te hebben (NRC Handelsblad). In november levert Stapel vrijwillig zijn doctorsgraad in bij de Universiteit van Amsterdam (NOS). Eind november doet de Universiteit van Tilburg aangifte tegen Stapel aan de hand van de onderzoeksresultaten van zijn fraude, waaruit bleek dat bij minstens dertig onderzoeken data was verzonnen (NRC Handelsblad). In oktober 2012 verschijnt het nieuwsbericht dat Stapel ook wordt verdacht van het oplichten van de overheid door het aanvragen van subsidies voor onderzoek waarvoor hij de gegevens heeft verzonnen. De NWO verstrekte Stapel in totaal 2,2 miljoen euro aan subsidies De fiscale opsporingsdienst FIOD en het functioneel parket zijn toen een strafrechtelijk onderzoek naar hem begonnen (NRC Handelsblad). Eind november 2012 is het totale onderzoek naar Stapel afgerond. Hieruit blijkt dat het één van de grootste wetenschapsfraudes ooit is en hij in meer dan 50 wetenschappelijke 20

Eindexamen maatschappijleer vwo 2008-I

Eindexamen maatschappijleer vwo 2008-I Opgave 1 Tbs ter discussie 1 maximumscore 2 beveiliging van de samenleving Voorbeeld van juiste toelichting bij beveiliging van de samenleving: In de tekst staat dat er steeds minder mensen uitstromen

Nadere informatie

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Kennisbericht over een publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift: Hardell L, Carlberg M, Söderqvist F, Hansson Mild K, Meta-analysis of long-term

Nadere informatie

Protocol Sociale Media

Protocol Sociale Media Bezoekadres Blikkenburgerlaan 2 3703 CV Zeist Postadres Postbus 16 3700 AA Zeist T 030 698 21 40 F 030 698 21 80 www.osgs.nl info@osgs.nl KvK 30250155 Datum Onderwerp Protocol Contactpersoon P. van de

Nadere informatie

Media en Mabel. een onderzoek naar de berichtgeving in vijf landelijke dagbladen over de affaire Mabel Wisse Smit Samenvatting

Media en Mabel. een onderzoek naar de berichtgeving in vijf landelijke dagbladen over de affaire Mabel Wisse Smit Samenvatting Media en Mabel een onderzoek naar de berichtgeving in vijf landelijke dagbladen over de affaire Mabel Wisse Smit Samenvatting Inhoudsopgave 1 Inleiding...2 2 Theorie...2 3 De affaire...2 4 Methode...3

Nadere informatie

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Samenvatting Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Deze samenvatting gaat over hoofdstuk 4; eerst publiceren dan filteren,

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR GEWELD IN DE PSYCHIATRIE

ONDERZOEK NAAR GEWELD IN DE PSYCHIATRIE ONDERZOEK NAAR GEWELD IN DE PSYCHIATRIE FACTSHEET 1: OMVANG, AARD & GEVOLGEN VAN GEWELDSINCIDENTEN De Vrije Universiteit Amsterdam doet onderzoek naar geweld in de psychiatrie. Aan hulpverleners werkzaam

Nadere informatie

;k;lk. Les 2 Journalistieke regels

;k;lk. Les 2 Journalistieke regels Les 2 Journalistieke regels Organisatie Dit heeft u nodig: Digibord (hyperlink Nieuwsmediaportal) Pennen NieuwsMakers Toolkit Werkblad Journalistieke regels Landelijke- en regionale dagbladen via de Nieuwsservice

Nadere informatie

Collegialiteit. Uitlatingen over collega.

Collegialiteit. Uitlatingen over collega. Collegialiteit. Uitlatingen over collega. Tussen twee makelaars, klager en beklaagde, bestaan reeds enige tijd conflicten welke tot verschillende gerechtelijke procedures hebben geleid. In de onderhavige

Nadere informatie

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan 1. Globaal lezen a. Lees eerst altijd een tekst globaal. Dus: titel, inleiding, tussenkopjes, slot en bron. b. Denk na over het onderwerp,

Nadere informatie

Mak de gesjiechte van ós sjtreek lebendig. Jaarverslag Sjtichting Genealogiek Sjènne 2009

Mak de gesjiechte van ós sjtreek lebendig. Jaarverslag Sjtichting Genealogiek Sjènne 2009 Mak de gesjiechte van ós sjtreek lebendig Jaarverslag Sjtichting Genealogiek Sjènne 2009 Inhoud Voorwoord pag. 3 Voortgang De Bokkerijders met de dode hand, een nieuwe visie pag. 4 Website www.sjtigs.eu

Nadere informatie

Lesbrief nummer 23 december 2015

Lesbrief nummer 23 december 2015 Lesbrief nummer 23 december 2015 Wilt u laten weten wat u van deze TLPST vond? Hebt u tips voor de volgende aflevering? Mail ons: redactie@tlpst.nl. Hoe klink jij? Wat vinden andere mensen van hoe jij

Nadere informatie

Ik hoop u hiermee nog extra informatie te hebben gegeven, die misschien verduidelijkend kan werken.

Ik hoop u hiermee nog extra informatie te hebben gegeven, die misschien verduidelijkend kan werken. Dames en heren, De kliniek waar ik nu 6 jaar verblijf, heeft helaas voor een impasse gezorgd door een behandelcoördinator van de long stay afdeling, Ed Schutguns, een risico taxatie in het kader van de

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

Minder nieuws voor hetzelfde geld?

Minder nieuws voor hetzelfde geld? www.nieuwsmonitor.net Minder nieuws voor hetzelfde geld? Van broadsheet naar tabloid Meer weten? Onderzoekers Nieuwsmonitor Carina Jacobi Joep Schaper Kasper Welbers Kim Janssen Maurits Denekamp Nel Ruigrok

Nadere informatie

Artikel Wijzigingen (V) Communicatie het verbod tot toegang tot de werkplek wordt voortaan ja schriftelijk bevestigd (op verzoek van SOOA)

Artikel Wijzigingen (V) Communicatie het verbod tot toegang tot de werkplek wordt voortaan ja schriftelijk bevestigd (op verzoek van SOOA) Hoofdstuk 16 Ordemaatregelen en disciplinaire straffen Voorblad A. Opmerkingen Artikel Wijzigingen (V) Communicatie Artikel 16.1 het verbod tot toegang tot de werkplek wordt voortaan ja schriftelijk bevestigd

Nadere informatie

OORDEEL. Het klachtenformulier is gedateerd 13 november 2008 en bij het secretariaat ingeboekt op 17 november 2008 onder nummer 80-2008.

OORDEEL. Het klachtenformulier is gedateerd 13 november 2008 en bij het secretariaat ingeboekt op 17 november 2008 onder nummer 80-2008. Dossiernummer 80-2008 OORDEEL Verzoeker De heer en mevrouw B. te Almelo Datum verzoek Het klachtenformulier is gedateerd 13 november 2008 en bij het secretariaat ingeboekt op 17 november 2008 onder nummer

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid. en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid. en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014 Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014 Rapportnummer: 2014 /122 20 14/122 d e Natio nale o mb ud sman 1/5 Feiten

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Bodegraven-Reeuwijk. Datum: 4 augustus 2011

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Bodegraven-Reeuwijk. Datum: 4 augustus 2011 Rapport Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Bodegraven-Reeuwijk Datum: 4 augustus 2011 Rapportnummer: 2011/231 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de gemeente Bodegraven-Reeuwijk

Nadere informatie

VICTAS Klachten BOPZ

VICTAS Klachten BOPZ VICTAS Klachten BOPZ Utrecht, September 2013 Inhoud 1. Inleiding 2. Wat is een klacht? 2.1. Klachten over het verblijf op de afdeling B3 van Victas 2.2. BOPZ-klachten 3. De klachtencommissie 3.1. Hoe dien

Nadere informatie

Protocol Sociale Media Dr. Schaepmanstichting, mail- en internetgebruik zoals gebruikt wordt op de Schothorst

Protocol Sociale Media Dr. Schaepmanstichting, mail- en internetgebruik zoals gebruikt wordt op de Schothorst Internetprotocol Binnen de dr. Schaepmanstichting is een internetprotocol van kracht. Dit internetprotocol wordt jaarlijks onder de aandacht gebracht in het team en is te lezen op onze website: www.deschothorst.nl

Nadere informatie

Rechten in de psychiatrie Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis

Rechten in de psychiatrie Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis Rechten in de psychiatrie Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis Inhoud 1. Wat is een klacht? pag 1 2. Wat kan ik doen als ik een klacht heb? pag 2 3. De klachtencommissie pag 2 4.

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politie Noord-Nederland. Datum: 3 juni 2014. Rapportnummer: 2014/055

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politie Noord-Nederland. Datum: 3 juni 2014. Rapportnummer: 2014/055 Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over de politie Noord-Nederland. Datum: 3 juni 2014 Rapportnummer: 2014/055 2 Feiten Verzoeker is in 2005 gescheiden van zijn toenmalige partner. Na de scheiding

Nadere informatie

18 juni 2015. Onderzoek: Artsen voor de strafrechter

18 juni 2015. Onderzoek: Artsen voor de strafrechter 18 juni 2015 Onderzoek: Artsen voor de strafrechter Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Chronologisch feitenonderzoek

Chronologisch feitenonderzoek Chronologisch feitenonderzoek 1. Medio juni 2001 De heer De Jong van hogeschool Delta BV neemt telefonisch contact op met de financiële afdeling van de directie HBO naar aanleiding van het Hobeon onderzoek.

Nadere informatie

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE Opsporen en vervolgen Wie doet dat eigenlijk? De ene moord is nog niet gepleegd of je ziet alweer de volgende ontvoering. Politieseries en misdaadfilms zijn populair

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer

Eindexamen maatschappijleer Opgave 3 Criminaliteit in Nederland tekst 1 2 30 3 40 4 In Nederland worden per jaar zo n vijf en een half miljoen misdrijven gepleegd. Ruim anderhalf miljoen daarvan komt ter kennis van de politie. Uiteindelijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat?

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Scheiding der machten De rechters zijn gescheiden www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website*. Naam Leerling:...Klas:...

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage Examen HAVO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen Bij dit examen hoort een bijlage Het examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Informele klachtbehandeling en de wettelijke termijn Een onderzoek. naar de voortvarendheid van klachtbehandeling door het college van

Informele klachtbehandeling en de wettelijke termijn Een onderzoek. naar de voortvarendheid van klachtbehandeling door het college van Rapport Informele klachtbehandeling en de wettelijke termijn Een onderzoek naar de voortvarendheid van klachtbehandeling door het college van burgemeester en wethouders van Helmond Oordeel Op basis van

Nadere informatie

De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven

De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven Uitspraak De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven Zaaknummer: ****** Datum uitspraak: 17 juli 2015 De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven

Nadere informatie

Onderzoek naar de beste behandeling van epilepsie-achtige hersenactiviteit na reanimatie

Onderzoek naar de beste behandeling van epilepsie-achtige hersenactiviteit na reanimatie TELSTAR: Treatment of ELectroencephalographic STatus epilepticus After cardiopulmonary Resuscitation (ABR 46296) Onderzoek naar de beste behandeling van epilepsie-achtige hersenactiviteit na reanimatie

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Workshop overtuigingen

Workshop overtuigingen Workshop overtuigingen Inleiding Overtuigingen zijn vaak automatische gedachten, die de keuze- en handelingsvrijheid van mensen onnodig beperken. Het zijn vaak algemene, sterk emotioneel geladen ideeën

Nadere informatie

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website. Naam Leerling: Klas:. 3.0 a.

Nadere informatie

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen luisteren naar een radiofragment van Goedemorgen Nederland en lezen een tekst uit dagblad Trouw over de bewijsvoering

Nadere informatie

STOP ELECTRONISCHEWAPENS STOP GROEPSTALKING

STOP ELECTRONISCHEWAPENS STOP GROEPSTALKING Openbaar Ministerie Parket-Generaal T.a.v. De directie Postbus 20305 2500 EH Den Haag Datum: 10 oktober 2011 Betreft: Onvolkomenheden in de bewijsvoering van het Openbaar Ministerie naar de geestelijke

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

Instructie: Rollenspel mishandeling

Instructie: Rollenspel mishandeling Instructie: Rollenspel mishandeling Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp mishandeling door ex-vriend. De leerlingen worden

Nadere informatie

Procedure en formulier Melding Incidenten

Procedure en formulier Melding Incidenten Procedure en formulier Melding Incidenten 1 1. Procedure melding incidenten Incidenten willen we zoveel als mogelijk voorkomen en áls ze zich voordoen is het van belang dat er adequaat op wordt gereageerd.

Nadere informatie

Stichting Pandora GEDWONGEN OPNAME. Stichting Pandora, februari 2003 1/8

Stichting Pandora GEDWONGEN OPNAME. Stichting Pandora, februari 2003 1/8 Stichting Pandora, februari 2003 1/8 GEDWONGEN OPNAME Stichting Pandora Stichting Pandora, februari 2003 2/8 Gedwongen opname Niemand wil tegen z'n zin in een psychiatrisch ziekenhuis terechtkomen. Dat

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011. Rapportnummer: 2011/358

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011. Rapportnummer: 2011/358 Rapport Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011 Rapportnummer: 2011/358 2 Klacht Verzoekster klaagt erover, dat de gemeentesecretaris

Nadere informatie

Een patiënt stelt u aansprakelijk. Een claim, wat nu?

Een patiënt stelt u aansprakelijk. Een claim, wat nu? Arjan Kuik, tandarts, lid sinds 1983 VAN EEN ZORGPROFESSIONAL Een claim Een patiënt stelt u aansprakelijk. Een claim, wat nu? Een patiënt stelt u aansprakelijk. Wat nu? Informatie voor zorgprofessionals

Nadere informatie

Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, Onderwijsinspectie 2013

Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, Onderwijsinspectie 2013 Effectief feedback geven en ontvangen Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, nderwijsinspectie 2013 Inleiding Deze handleiding is geschreven ter ondersteuning van het gebruik van het

Nadere informatie

jezelf en anderen waarderen Winstdriehoek 100% verantwoordelijkheid nemen authentiek zijn Dramadriehoek Drama aanklager

jezelf en anderen waarderen Winstdriehoek 100% verantwoordelijkheid nemen authentiek zijn Dramadriehoek Drama aanklager jezelf en anderen waarderen flow authentiek zijn 100% verantwoordelijkheid nemen Winstdriehoek Dramadriehoek slachtoffer Winstdriehoek Dramadriehoek redder Drama aanklager 38 7 Ben jij slachtoffer, aanklager

Nadere informatie

Debat: Rollenspel Mishandeling

Debat: Rollenspel Mishandeling Debat: Rollenspel Mishandeling Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp mishandeling door ex-vriend. Omdat het onderwerp van

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 291 d.d. 24 oktober 2011 (mr. R.J. Paris, voorzitter, mr. W.F.C. Baars en mr. H.J. Schepen, leden en mr. E.P.A. Bogers, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

Beoordeling. h2>klacht

Beoordeling. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoekster klaagt erover dat een ambtenaar van het regionale politiekorps Limburg-Noord op 14 juli 2008 heeft geweigerd de aangifte van diefstal van haar kat op te nemen. Beoordeling

Nadere informatie

Bart van Haaster 2013

Bart van Haaster 2013 Bart van Haaster 2013 1. Als voorwaarde voor verantwoordelijkheid 2. Als zelfverwerkelijking 3. Als bewuste aansturing 1. Vrije wil als voorwaarde voor verantwoordelijkheid Een handeling uit vrije wil

Nadere informatie

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten Hoofdstuk 2: werken Werkwijze en opdrachten Boek en laptop nodig voor iedere

Nadere informatie

Falende indicering door MO-zaak Gemeente Amsterdam Dienst Wonen, Zorg en Samenleven De MO-zaak

Falende indicering door MO-zaak Gemeente Amsterdam Dienst Wonen, Zorg en Samenleven De MO-zaak Rapport Gemeentelijke Ombudsman Falende indicering door MO-zaak Gemeente Amsterdam Dienst Wonen, Zorg en Samenleven De MO-zaak 6 februari 2013 RA121464 Samenvatting Een vrouw lijdt aan een ziekte van het

Nadere informatie

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten In dit proefschrift werd de relatie tussen depressie en het risico voor hart- en vaatziekten onderzocht in een groep

Nadere informatie

Instructie rollenspel Belediging op internet

Instructie rollenspel Belediging op internet Instructie rollenspel Belediging op internet Korte omschrijving programmaonderdeel De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp belediging op internet. De

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Manoevreren in de driehoeksverhouding naasten, patiënten en zorgverleners. Cilia Linssen, ICISZ

Manoevreren in de driehoeksverhouding naasten, patiënten en zorgverleners. Cilia Linssen, ICISZ Manoevreren in de driehoeksverhouding naasten, patiënten en zorgverleners Cilia Linssen, ICISZ Meneer van Dam heeft het koud Workshop Reflectie op ervaring als naaste Patronen rond naasten van de palliatieve

Nadere informatie

Is een crisis via sociale media te beheersen? Door: Sonja Utz & Friederike Schultz

Is een crisis via sociale media te beheersen? Door: Sonja Utz & Friederike Schultz Is een crisis via sociale media te beheersen? Door: Sonja Utz & Friederike Schultz Op 5 januari 2011 woedde een enorme brand in een chemisch bedrijf in Moerdijk en een grote rookwolk trok over de regio.

Nadere informatie

Raad van Discipline. Beslissing. Beslissing van 12 november 2013 in de zaak 13-144A naar aanleiding van de klacht van: klaagsters.

Raad van Discipline. Beslissing. Beslissing van 12 november 2013 in de zaak 13-144A naar aanleiding van de klacht van: klaagsters. van 12 november 2013 in de zaak naar aanleiding van de klacht van: klaagsters tegen: verweerder 1 VERLOOP VAN DE PROCEDURE 1.1 Bij brief aan de raad van 29 mei 2013 met kenmerk 03-13-0407, door de raad

Nadere informatie

STRIJD OM JE IDENTITEIT

STRIJD OM JE IDENTITEIT STRIJD OM JE IDENTITEIT BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 11 3 4 INLEIDING We zijn snel geneigd om onze identiteit te halen uit

Nadere informatie

Moral Misfits. The Role of Moral Judgments and Emotions in Derogating Other Groups C. Wirtz

Moral Misfits. The Role of Moral Judgments and Emotions in Derogating Other Groups C. Wirtz Moral Misfits. The Role of Moral Judgments and Emotions in Derogating Other Groups C. Wirtz Mensen die als afwijkend worden gezien zijn vaak het slachtoffer van vooroordelen, sociale uitsluiting, en discriminatie.

Nadere informatie

Presentatie Jannes en Eelkje de Jong. 4 oktober 2013 SOS congres.

Presentatie Jannes en Eelkje de Jong. 4 oktober 2013 SOS congres. Presentatie Jannes en Eelkje de Jong. 4 oktober 2013 SOS congres. Parallelsessie. Ervaringen van ouders: Ouders en hulpverleners / personeel werkzaam in de zorg hebben een gemeenschappelijk doel: Het welzijn

Nadere informatie

van de vertrouwenscommissie HANDELINGS-PROTOCOL Seksueel Misbruik

van de vertrouwenscommissie HANDELINGS-PROTOCOL Seksueel Misbruik van de vertrouwenscommissie HANDELINGS-PROTOCOL Seksueel Misbruik hoofdlijnen De zij kennis vertrouwenscommissie heeft uitgewerkt. acht genomen zich verantwoordelijk In van heeft praktijk beschuldigingen

Nadere informatie

Kanttekeningen. Deskundigheidgebieden Expertisegroep

Kanttekeningen. Deskundigheidgebieden Expertisegroep Kanttekeningen Landelijke Expertisegroep Bijzondere Zedenzaken Paul van den Eshof (cöordinator) 8 oktober 2008 KLPD - Dienst ationale Recherche Informatie Op het gebied van seksuele perversiteiten is alles

Nadere informatie

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers nderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Goirle DIMENSUS beleidsonderzoek April 2012 Projectnummer 488 Het onderzoek De gemeente Goirle is eind april 2010

Nadere informatie

Actueel beleidsplan. Stichting Vrienden van Hubrecht Instituut 2014-2016

Actueel beleidsplan. Stichting Vrienden van Hubrecht Instituut 2014-2016 Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut Actueel beleidsplan Stichting Vrienden van Hubrecht Instituut E vrienden@hubrecht.eu 2014-2016 1.1 Inleiding Naar aanleiding van het uitgevoerde onderzoek

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II Opgave 2 Religie in een wetenschappelijk universum 6 maximumscore 4 twee redenen om gevoel niet te volgen met betrekking tot ethiek voor Kant: a) rationaliteit van de categorische imperatief en b) afzien

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

verklaring omtrent rechtmatigheid

verklaring omtrent rechtmatigheid POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Prins Clauslaan 20 TEL 070-381 13 00 FAX 070-381 13 01 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN Raad Nederlandse Detailhandel DATUM 17 juni

Nadere informatie

Een onderzoek naar de klachtbehandeling door de Gemeenschappelijke Regeling Servicecentrum MER.

Een onderzoek naar de klachtbehandeling door de Gemeenschappelijke Regeling Servicecentrum MER. Rapport Een onderzoek naar de klachtbehandeling door de Gemeenschappelijke Regeling Servicecentrum MER. Oordeel Op basis van het onderzoek vindt de klacht over het Servicecentrum MER gegrond. Datum: 9

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave 1 Veranderende opvattingen in het jeugdstrafrecht tegen de achtergrond van veranderingen in criminaliteitscijfers onder jongeren Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met uit het bronnenboekje.

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek Meld Misdaad Anoniem 0-meting (oktober 2002)

Bevolkingsonderzoek Meld Misdaad Anoniem 0-meting (oktober 2002) Bijlage (IV) Tabellen bevolkingsonderzoek Bevolkingsonderzoek Meld Misdaad Anoniem 0-meting (oktober 2002) Ervaring met aangifte pilot, meerdere keren, een enkele keer, nooit 102 25,0% 53 26,8% 24 13,1%

Nadere informatie

Engageren en voorbereiden van het veiligheidsplan. Susie Essex: Resolutions

Engageren en voorbereiden van het veiligheidsplan. Susie Essex: Resolutions Engageren en voorbereiden van het veiligheidsplan Symposium Herlaarhof, 6 oktober 2014 Eric Sulkers Susie Essex: Resolutions 1 Die gloeilamp lijkt toch echt steeds kapot te gaan Safety Planning in High

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland

Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland 2 3 Inhoud

Nadere informatie

HET REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG TE EINDHOVEN

HET REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG TE EINDHOVEN HET REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG TE EINDHOVEN heeft het volgende overwogen en beslist omtrent de klacht van: 1. A, in zijn hoedanigheid van hoofdinspecteur voor de geestelijke Gezondheidszorg

Nadere informatie

competenties en voorbeeldvragen

competenties en voorbeeldvragen competenties en voorbeeldvragen 1 Aanpassingsvermogen Blijft doelmatig handelen door zich aan te passen aan een veranderende omgeving of veranderende taken, andere vakgebieden of verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Instructie rollenspel Belediging op internet

Instructie rollenspel Belediging op internet Instructie rollenspel Belediging op internet Korte omschrijving programmaonderdeel De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp belediging op internet. De

Nadere informatie

CSG Calvijn. Protocol Social Media

CSG Calvijn. Protocol Social Media CSG Calvijn Protocol Social Media Sociale media zoals Twitter, Facebook, YouTube, WhatsApp en LinkedIn bieden de mogelijkheid om te laten zien dat je trots bent op je school en kunnen een bijdrage leveren

Nadere informatie

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN E-blog HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN In talent & groei Het is belangrijk om je talent goed onder woorden te kunnen brengen. Je krijgt daardoor meer kans om het werk te

Nadere informatie

Examen VWO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 1 woensdag 21 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 1 woensdag 21 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2014 tijdvak 1 woensdag 21 mei 9.00-12.00 uur maatschappijwetenschappen Bij dit examen hoort een bijlage. Het examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 72 punten te behalen.

Nadere informatie

NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG

NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG INCIDENT Toelichting Deze brochure is een vertaling van de handleiding van Gottman (www.gottman.com) voor het verwerken van ruzies uit het verleden en betreurenswaardige

Nadere informatie

Badminton Club Roermond

Badminton Club Roermond Social Media Protocol Badminton Club Roermond 1 Ingangsdatum social media protocol Dit protocol gaat in op 18 februari 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Richtlijnen voor het gebruik van sociale media

Nadere informatie

Meldingen regeling algemeen

Meldingen regeling algemeen 1 van 1 Doelstelling: Willen leren van meldingen en signalen ( dit kunnen meldingen zijn ) om de processen te optimaliseren en de zorg voor de patiënten op een zo hoog mogelijk niveau te houden of te brengen.

Nadere informatie

Social Media Protocol VPCO De Viermaster

Social Media Protocol VPCO De Viermaster Social Media Protocol VPCO De Viermaster Versie 1.0 Totstandkoming en evaluatie Social Media Protocol Datum Behandeld in directieoverleg 4 maart 2014 Advies/instemming GMR Vastgesteld Bestuur Publicatie

Nadere informatie

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op Hulp bij het herstel Als slachtoffer kunt u bij Slachtofferhulp Nederland terecht voor kosteloze ondersteuning op emotioneel, praktisch en juridisch gebied. Bent u slachtoffer van een misdrijf, zoals een

Nadere informatie

Handleiding informatie uitwisseling tussen (G)GZ, AMK, Bureau Jeugdzorg en Raad

Handleiding informatie uitwisseling tussen (G)GZ, AMK, Bureau Jeugdzorg en Raad Handleiding informatie uitwisseling tussen (G)GZ, AMK, Bureau Jeugdzorg en Raad Deze Handleiding is gebaseerd op het model Samenwerkingsafspraken informatie uitwisseling tussen (G)GZ en AMK, Bureau Jeugdzorg

Nadere informatie

Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker

Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Informatie folder Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Pagina 2 van 16 Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Landelijke versie,

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-MAVO-C

Examenopgaven VMBO-MAVO-C Examenopgaven VMBO-MAVO-C 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID C Bij dit examen hoort een tekstboekje. Dit examen bestaat uit 26 vragen en een samenvattingsopdracht.

Nadere informatie

Klachtencommissie Huisartsenzorg Midden-Nederland Uitspraak. Kern: waarnemend huisarts/ laatste levensfase/palliatieve zorg.

Klachtencommissie Huisartsenzorg Midden-Nederland Uitspraak. Kern: waarnemend huisarts/ laatste levensfase/palliatieve zorg. Klachtencommissie Huisartsenzorg Midden-Nederland Uitspraak Kern: waarnemend huisarts/ laatste levensfase/palliatieve zorg. In onderstaande casus klaagt de weduwe over het handelen van de arts, als waarnemend

Nadere informatie

6.1 De Net Promoter Score voor de Publieke Sector

6.1 De Net Promoter Score voor de Publieke Sector 6.1 De Net Promoter Score voor de Publieke Sector Hoe kun je dienstverleners het beste betrekken bij klantonderzoek? Ik ben de afgelopen jaren onder de indruk geraakt van een specifieke vorm van 3 e generatie

Nadere informatie

Deze algemene voorwaarden CamelotCard zijn in werking getreden op 1 juli 2015.

Deze algemene voorwaarden CamelotCard zijn in werking getreden op 1 juli 2015. ALGEMENE VOORWAARDEN CAMELOTCARD Deze algemene voorwaarden CamelotCard zijn in werking getreden op 1 juli 2015. In deze algemene voorwaarden leest u wat uw rechten en plichten zijn als houder van een CamelotCard.

Nadere informatie

U moet terechtstaan. Inhoud

U moet terechtstaan. Inhoud U moet terechtstaan Inhoud Deze brochure 3 Dagvaarding 3 Bezwaarschrift 3 Rechtsbijstand 4 Slachtoffer 4 Inzage in uw dossier 4 Getuigen en deskundigen 5 Uitstel 5 Aanwezigheid op de terechtzitting 6 Verstek

Nadere informatie

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102 Rapport Rapport in het onderzoek naar klachten en signalen over het Meldpunt Internetoplichting, ondergebracht bij het regionale politiekorps Kennemerland. Datum: 13 juni 2012 Rapportnummer: 2012/102 2

Nadere informatie

Informatiebrief D-dimer and AP-FXIII in CVT studie, versie 1.2 3 november 2011. D-dimer en AP-FXIII in de diagnostiek van sinustrombose

Informatiebrief D-dimer and AP-FXIII in CVT studie, versie 1.2 3 november 2011. D-dimer en AP-FXIII in de diagnostiek van sinustrombose Informatiebrief voor de patiënt in tweede instantie Informatiebrief over de studie naar Geachte mevrouw / mijnheer, Op het moment dat u deze brief leest bent u herstellende van klachten waarvoor u werd

Nadere informatie

U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES

U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES Als u getuige of slachtoffer bent geweest van een strafbaar feit kan u worden gevraagd een getuigenverklaring af te leggen. De rechter die over de zaak beslist, kan deze

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding Uitgangspunten De gedragscode Gevolgen en sancties voor medewerkers en leerlingen

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding Uitgangspunten De gedragscode Gevolgen en sancties voor medewerkers en leerlingen Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 Wat zijn sociale media? 3 Uitgangspunten 4 De gedragscode 5 Voor de leerlingen 5 Voor de medewerkers 5 Voor de ouders/verzorgers 6 Gevolgen en sancties voor medewerkers

Nadere informatie

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen 5. Overtuigingen Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen Een overtuiging is een gedachte die je hebt aangenomen als waarheid doordat ie herhaaldelijk is bevestigd. Het is niet meer

Nadere informatie

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER INLEIDING Het geven van feedback is een kunst. Het is iets anders dan het uiten van kritiek. Het verschil tussen beide ligt in de intentie. Bij

Nadere informatie