Instituut Asbestslachtoffers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Instituut Asbestslachtoffers"

Transcriptie

1 Instituut Asbestslachtoffers Verslag over 2011

2 Instituut Asbestslachtoffers (IAS) Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over het recht op een tegemoetkoming voor asbestslachtoffers met de ziekte mesothelioom. Daarnaast bemiddelt het IAS tussen (ex-)werkgevers en (ex-)werknemers over het betalen van een schadevergoeding. Het IAS is daarvoor in 1999 opgericht door organisaties van werkgevers en werknemers, het Comité Asbestslachtoffers, het Verbond van Verzekeraars en de overheid. Meer informatie vindt u op de website van het IAS: Colofon Uitgave van Instituut Asbestslachtoffers IAS publicatie 2012/1 Redactie Simone Aarendonk Derk Morreau Machiel van der Woude Druk en vormgeving Elan Strategie & Creatie BV Maart 2012

3 Inhoudsopgave Voorwoord 2 Het IAS in Resultaten bemiddeling en advies - Samenwerking met BSA, SVB, NKAL - Asbestose - Ontwikkeling datastructuur/ias Monitor - Onderzoek - Voorlichting Kerncijfers IAS Instroom, uitstroom, voorraad - Regeling TAS en Regeling TNS - Afgewikkelde aanvragen - Resultaten Klanttevredenheid 13 Epidemiologische ontwikkelingen 15 - Aantal mensen met mesothelioom in Nederland - Kenmerken asbestslachtoffers IAS Nederlandse asbestontwikkelingen 21 - Onderzoek TNO/RIVM: risicogroepen asbestblootstelling - Beleid kabinet en advies Sociaal-Economische Raad (SER) Internationale ontwikkelingen 24 - Asbestproductie en gebruik - Internationale ontwikkeling asbestziekten Juridische ontwikkelingen 28 - Schadevergoeding bij mesothelioom - Schadevergoeding bij andere asbestziektes - Straffen en boetes bij illegale asbestverwijdering - Asbest en scholen - Slachtoffer moet zelf TNS aanvragen - Pleidooi voor internationaal strafhof asbest IAS Monitor - TAS/TNS 14 - Beroepen/sectoren 16, 18 - Asbest en mesothelioom 20 Interviews - Joop Atsma 7 - Jan Mulder 17 - Mario van Mierlo 19 - André Mol 23 - Jos Werner 27 Nieuws - Politiek 6 - Asbest en verzekeringen 22 - Voorlichting 26 Personalia 31 Financieel verslag over Controleverklaring onafhankelijke accountant 42 Missie, taken en werkwijze 43 Summary 44 1

4 Voorwoord Ook in 2011 hield asbest de wereld ernstig bezig. In Europa en Noord-Amerika is men druk doende de gevolgen van de grootschalige toepassing van asbest in de periode te inventariseren en aan te pakken. Op andere continenten wordt asbest nog gebruikt om de economie te stimuleren en de woningen te voorzien van goedkope daken. De wereldproductie van asbest nam zelfs nog iets toe, ondanks alle gevaren voor de gezondheid en de enorme maatschappelijke kosten die dit onvermijdelijk met zich mee brengt. In een editorial van de IAS-nieuwsbrief, verschenen in oktober 2011, wordt hier onder de titel L histoire se répète bij stil gestaan. De harde asbestlessen uit het verleden worden in opkomende landen als India, China en Brazilië nog steeds niet getrokken. Dit onder invloed van de economische belangen en het door de lange latentietijd nog relatief beperkte aantal asbestslachtoffers. Het wordt tijd, zo eindigt deze editorial, dat de westerse landen het voortouw nemen. Het IAS draagt al vast via haar internationale netwerk, waar mogelijk een steentje bij. Dat geldt ook voor Nederland, waar het besef van de negatieve gevolgen van asbestblootstelling inmiddels groot is. Ook bij de overheid. In dit verslag onderstreept staatssecretaris Atsma van Infrastructuur en Milieu dat de aanpak van asbest voor hem een prioritair onderwerp is. Hij neemt een samenstel van maatregelen om die aanpak inhoud te geven. Bij elkaar is het een geweldige operatie om de ton asbestvezels, die na de Tweede Wereldoorlog in ons land in duizenden producten is verwerkt, het hoofd te bieden. Dit op basis van informatie over de talloze plekken waar asbest is toegepast. De heer Atsma noemt in dit verband het Landelijk Asbest Volg Systeem (LAVS), dat alle handelingen met asbest, van inventarisatie tot vrijgave, in kaart dient te brengen. Daarnaast zou het Asbest Blootstellings Register (ABR) kunnen voorzien in de informatiebehoefte. Dit in 2012 door het IAS te ontwikkelen datasysteem biedt mensen die aan asbest zijn blootgesteld, maar niet ziek zijn, de mogelijkheid de omstandigheden te laten vastleggen waaronder zij aan asbest zijn blootgesteld. Op deze manier kan de rechtspositie van betrokkenen in de toekomst, wanneer een asbestziekte zich heeft geopenbaard, worden versterkt en kunnen beleidsrelevante ontwikkelingen op asbestgebied in kaart worden gebracht. 2 Wat betreft de kennisontwikkeling over de asbestsituatie in Nederland is 2011 een belangrijk jaar geweest voor het IAS. In nauwe samenwerking met de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de Nederlandse Kanker Registratie (NKR) is de databank van het IAS flink uitgebreid met kerncijfers over asbest en mesothelioom. De onderzoeksgegevens zijn via de website van het IAS (www.ias.nl) onder de noemer IAS Monitor voor iedereen beschikbaar. Raadpleging van de monitor leert o.a. dat momenteel ca. 500 mensen (merendeels man en voor een groot deel boven de 65) per jaar de diagnose mesothelioom krijgen, dat de diagnose op steeds hogere leeftijd wordt gesteld en dat de meeste mesothelioompatiënten in Zuid-Holland wonen. De IAS Monitor bevat nu ook gegevens over de meest risicovolle sectoren en beroepen waar werknemers met mesothelioom hebben gewerkt en gegevens met betrekking tot verschuivingen in de tijd tussen de sectoren en beroepen. Verder wordt het verband in kaart gebracht tussen medische kenmerken en beroep van de mesothelioompatiënt. Het ligt in de bedoeling om dit data onderzoek in 2012 voort te zetten. Het is nu mogelijk de asbestkaart (www.asbestkaart.nl), die in 2002 in opdracht van het IAS door de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Technische Universiteit Delft is ontwikkeld, te valideren. Ook kan meer inzicht verkregen worden in de manier waarop werknemers met mesothelioom aan asbest zijn blootgesteld in relatie tot bepaalde medische, demografische kenmerken als overlevingsduur, leeftijd en geslacht.

5 In 2011 handelde het IAS wederom een groot aantal aanvragen van mesothelioomslachtoffers af. Gelet op de prognoses, hoe moeilijk ook te geven, is het helaas de verwachting dat deze instroom in de eerstkomende jaren niet zal afnemen. Zaak dus om de afhandeling van aanvragen zo zorgvuldig, snel en laagdrempelig als mogelijk te blijven doen en waar mogelijk nog verbeteringen in de procedure door te voeren. In dat kader is het van belang dat de dienstverlening van het IAS regelmatig uitgebreid gemonitord wordt, o.a. via een belevingsonderzoek en een evaluatie van het huisbezoek. De bemoedigende resultaten hiervan over 2011 vindt u in dit jaarverslag. Om de aanvragen goed en snel af te handelen is de volledige medewerking noodzakelijk van werkgevers en de verzekeraars. Beide groepen staan via hun organisaties (VNO-NCW, MKB-Nederland, LTO Nederland, VSO (overheidswerkgevers) en het Verbond van Verzekeraars) mede aan de wieg van het IAS en participeren tot op heden nog volop in het instituut. In dit jaarverslag komen vertegenwoordigers van de werkgevers en verzekeraars, die nauw betrokken zijn bij het IAS aan het woord. De heer Van Mierlo van VNO-NCW/MKB Nederland onderstreept de goede samenwerking tussen de verschillende partijen en wijst er op dat het ook in het belang van werkgevers is de aanvragen zo goed mogelijk af te handelen. De heer Mol, contactpersoon namens het Verbond van Verzekeraars en via verzekeraar Allianz al lang betrokken bij het asbestdossier in de scheepsbouwindustrie, wijst op de aanzienlijke bekorting van de aansprakelijkheidsprocedure die door het IAS tot stand is gebracht, de pri maire reden waarom het IAS aan het eind van de vorige eeuw is opgericht. Voor de mensen met mesothelioom die door blootstelling aan asbest zo zwaar getroffen zijn is een korte, zo min mogelijk belastende procedure van grote betekenis. Dat wordt in dit verslag beaamd door de heer Mulder die door zijn werk in de bouw in de jaren zestig en zeventig nu geconfronteerd wordt met deze ziekte. Zijn bijzondere verhaal is er helaas één uit vele. Van belang is dat al die patiënten optimaal worden geïnformeerd, een situatie waarvoor de heer Werner, de nieuwe voorzitter van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NKF) een lans breekt in dit jaarverslag. In dat verband kunnen de sociale media veel gaan betekenen. Tot slot past een woord van dank aan de organisaties waarmee het IAS intensief en vruchtbaar samenwerkt. Wij zijn de SVB, BSA Schaderegeling, het Nederlands Mesotheliomen Panel (NMP), de werkgroep Mesotheliomen van de longartsenvereniging NVALT, TNO en het Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Longaandoeningen (NKAL) zeer dankbaar voor hun grote inzet. Samen met deze organisaties zal het IAS zijn werk met onverminderde energie in de toekomst blijven vervullen. Het is belangrijk werk dat al deze aandacht verdient. Den Haag, 1 maart 2012 M.R. van der Heijden, voorzitter M.A. van der Woude, directeur 3

6 Het IAS in jaar na oprichting van het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) overschrijdt het totale aantal aanvragen de Sinds 2008 ligt het aantal aanvragen steeds boven de 500 per jaar. Hierna volgt een toelichting op de resultaten en de belangrijkste gebeurtenissen in Resultaten bemiddeling en advies Het IAS neemt in aanvragen in behandeling en wikkelt 587 aanvragen af. In totaal zijn in de afgelopen 12 jaar 5256 aanvragen in behandeling genomen. Aan de Sociale Verzekeringsbank (SVB) worden in adviezen afgegeven in verband met een aanvraag voor een tegemoetkoming in het kader van de Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS) of de Regeling tegemoetkoming niet-loondienstgerelateerde slachtoffers van mesothelioom (TNS), 410 voor een TAS en 125 voor een TNS. Het IAS adviseert de SVB voor 454 aanvragen (84,9%) de tegemoetkoming toe te kennen, verdeeld over 347 (76,4%) positieve adviezen voor een TAS en 107 (23,6%) voor een TNS-tegemoetkoming. Sinds de invoering van de regeling TAS in 2000 en de regeling TNS in december 2007 hebben 3349 slachtoffers na een positief advies van het IAS een financiële tegemoetkoming ontvangen in de vorm van een voorschot of eenmalige uitkering ( ,- (2011). Deze groep bestaat voornamelijk (90%) uit mannen. Bijna driekwart is boven de % van de in 2011 afgewikkelde bemiddelingen voor werknemers of huisgenoten resulteert in volledige schadevergoeding voor de aanvrager ( ,- normbedrag 2011). De resultaten van het belevingsonderzoek laten zien dat de slachtoffers of hun contactpersonen de werkwijze van en benadering door het IAS goed beoordelen. Ook het huisbezoek wordt op prijs gesteld. Op pagina 13 worden deze resultaten nader toegelicht. Samenwerking met BSA, SVB en NKAL Letselschadespecialist BSA Schaderegeling BV verzorgt voor het IAS de afhandeling van aanvragen voor tegemoetkoming en bemiddeling tussen asbestslachtoffers met mesothelioom en hun (ex-)werkgevers. Per 1 april 2011 is de samenwerkingsovereenkomst met BSA verlengd tot 1 januari Op hoofdlijnen stemt deze overeenkomst inhoudelijk overeen met de vorige. Naast uitvoering van de regelingen TAS en TNS heeft de SVB in 2011 het IAS ondersteund in de verdere ontwikkeling van haar kennisfunctie (zie hierna onder Ontwikkeling datastructuur). Ten behoeve van de bemiddeling start het IAS in 2011 een samenwerking met het Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Longaandoeningen (NKAL). Dit instituut ontwikkelt, verspreidt en past evidence based kennis toe op het gebied van diagnostiek, behandeling en preventie van arbeidsgerelateerde longaandoeningen. 4 Asbestose De convenantpartijen bereiken in 2011 overeenstemming over uitbreiding van de dienstverlening van het IAS naar asbestslachtoffers met de ziekte asbestose, een stoflongziekte veroorzaakt door asbestblootstelling. Als uitgangspunt is overeengekomen dat de te verstrekken tegemoetkoming, net als in de TAS-regeling, op een aansprakelijke werkgever zal worden verhaald. Het IAS heeft hierover in oktober per brief de staatssecretaris van SZW geïnformeerd. Zodra de staatssecretaris zijn fiat geeft, kan de regeling verder worden uitgewerkt. Ontwikkeling datastructuur/ias Monitor De samenwerking met de SVB heeft in 2011 geleid tot verdere ontwikkeling van de datastructuur van het IAS. Met name de IAS Monitor is verbeterd en uitgebreid. De IAS Monitor laat op de website van het IAS in de vorm van interactieve figuren (flash) een aantal relevante cijfers zien over het asbestgebruik,

7 specifieke kenmerken van asbestslachtoffers en de ontwikkeling van de ziekte mesothelioom, zowel in Nederland als wereldwijd. Daarbij is gebruik gemaakt van gegevens van de Nederlandse Kankerregistratie (NKR) en uit de databanken van het IAS en de SVB. In 2011 zijn uit de databank van het IAS een aantal kenmerken van asbestslachtoffers op een rijtje gezet. Het gaat onder andere om de meest risicovolle sectoren en beroepen waar werknemers met mesothelioom hebben gewerkt en gegevens met betrekking tot verschuivingen in de tijd tussen de sectoren en beroepen. Verder is een vergelijking gemaakt tussen slachtoffers die als werknemer aan asbest zijn blootgesteld (TAS) en degenen die op een andere manier met asbest in aanraking zijn geweest (TNS). Daarnaast wordt het verband in kaart gebracht tussen de medische kenmerken en het beroep van de mesothelioompatiënt. Enkele opvallende resultaten: - 80% van de aanvragers is als werknemer met asbest in aanraking geweest; - er is sprake van onderaanmelding door vrouwen met mesothelioom; - asbestblootstelling vond vooral plaats in de bouwnijverheid/installatiebouw en in de industrie; - timmerman en monteur zijn de meest voorkomende beroepen in de databank van het IAS. In dit jaarverslag wordt op de pagina s 14, 16, 18 en 20 een aantal belangrijke gegevens uit de IAS Monitor weergegeven. Zie verder op Onderzoek In het Medisch Onderzoeksprogramma (MOPI) is in 2011 de eindrapportage inzake de evaluatie van het medisch protocol afgerond. Belangrijke conclusie is dat biomarkers weinig waarde hebben in het kader van vroegontdekking van mesothelioom. Ze zijn onvoldoende betrouwbaar om de diagnostische waarde van het Nederlands Mesotheliomen Panel (NMP) te kunnen vervangen. Onderzoekers van de Erasmus Universiteit concluderen in het voorjaar van 2011 dat rechters voor smartengeld aansluiting zoeken bij het IAS-normbedrag. Aanleiding voor dit onderzoek in opdracht van het IAS was een opmerking in de Raad van Toezicht en Advies dat bij een bepaalde zaak het smartengeld hoger uitviel dan normaal door het IAS wordt bemiddeld. Ook is in 2011 een startnotitie voor een asbestblootstellingsregister uitgewerkt. Achtergrond voor dit project is een voorstel van de FNV om relevante informatie over de asbestblootstelling zo snel en volledig mogelijk vast te leggen en zo een beeld te krijgen waar de huidige risico s op asbestblootstelling liggen. Voorlichting Het IAS verricht in 2011 allerlei voorlichtingsactiviteiten, zowel voor haar primaire doelgroep, de asbestslachtoffers, als voor andere betrokkenen. De patiëntenfolder wordt begin 2011 vernieuwd en breed verspreid. Voor longartsen is een handzaam boekje samengesteld met praktische informatie over werkwijze van het IAS. Inleidingen worden verzorgd voor asbestsaneerders en relaties van de bedrijven Search en Hertel, studenten van de Erasmus Universiteit en voor deelnemers aan het symposium ter gelegenheid van de benoeming van dr. Paul Baas tot bijzonder hoogleraar Pulmonale Oncologie aan de Faculteit Geneeskunde van de Universiteit van Amsterdam. Verder is de startpagina van de IAS-website vernieuwd. De verschillende rubrieken en het aanmeldingsformulier zijn hierdoor meer toegankelijk. Speciale aandacht is er voor donaties. De laatste tijd ontvangt het IAS met enige regelmaat donaties van slachtoffers en nabestaanden. Het geld wordt in overleg met de betrokkenen besteed aan wetenschappelijk onderzoek op het gebied van asbestziek - ten. Bijna mensen bezoeken in 2011 minimaal één keer de IAS-website. Aan een vast adressenbestand wordt vier keer de elektronische nieuwsbrief verstuurd met informatie over gebeurtenissen die wereldwijd plaatsvinden op aan asbest gerelateerde thema s op het gebied van gezondheid, recht en politiek. Geïnteresseerden kunnen de nieuwsbrieven van de website downloaden. 5

8 Nieuws Politiek 6 Resultaten asbestdebat Tweede Kamer De Tweede Kamer neemt in april vijf moties aan inzake het asbestbeleid. Samengevat: 1. kosten en procedures voor asbestverwijdering moeten voor particulieren betaalbaarder en aantrekkelijker worden gemaakt; 2. verhuurders moeten huurders gaan informeren als een woning asbest bevat; 3. de pakkans bij illegale asbestverwijdering moet omhoog; 4. scholen moeten direct maatregelen treffen als er sprake is van direct asbestgevaar; 5. er moet een protocol komen dat duidelijk maakt op welke wijze een ziekenhuis moet handelen als er sprake is van asbest in het gebouw. Scholen moeten asbest in kaart brengen Scholen moeten uiterlijk voor juli 2012 weten of in hun gebouwen asbest aanwezig is. Staatssecretaris Atsma (I & M) maakt hierover in 2011 afspraken met de brancheorganisaties. In een uitzending van het tvprogramma Zembla in januari werd gesteld dat bij één op de vier middelbare scholen die zijn onderzocht op de aanwezigheid van asbest, er een gevaar voor de volksgezondheid bestaat. Bij basisscholen gaat het om één op de twintig. Atsma benadrukt dat het gevaar van asbest op school in eerste instantie een verantwoordelijkheid is van de schoolbesturen. Het gebruik van asbest is sinds 1993 verboden. Het is vaak nog aanwezig in oudere schoolgebouwen, maar de meeste schoolbesturen weten niet of dat bij hen ook het geval is. Verhuurder heeft asbestinformatieplicht De Tweede Kamer vraagt de regering afspraken met (brancheverenigingen van) verhuurders te maken om hun huurders te informeren als zij kennis hebben van de aanwezigheid van asbest, nog voordat de situatie onveilig wordt. In een brief meldt minister Donner (BZK) de Tweede Kamer dat woningcorporatiekoepel Aedes in overleg met het ministerie van Infrastructuur en Milieu (I & M) aan de uitwerking van de motie werkt en al een aantal acties in gang heeft gezet om de voorlichting aan huurders te verbeteren. Verbod op asbestdaken niet eerder dan 2024 Staatssecretaris Atsma van I & M houdt vast aan het jaar 2024 als moment waarop asbestdaken definitief uitgebannen moeten zijn. Dat is 30 jaar nadat het gebruik van asbest werd verboden. Verschillende Tweede Kamerleden zouden graag zien dat er eerder een verbod wordt ingesteld. Atsma vindt dat niet verantwoord. Hij wijst op de gevolgen voor veel boerenbedrijven met schuren en stallen met een asbestdak. Die zijn in veel gevallen nog lang niet afgeschreven. Verder is het lastig om daken met asbest in kaart te brengen. Dat maakt handhaving van een verbod moeilijk. * Voor bronvermelding zie website IAS: onder Nieuws

9 Interview Joop Atsma, staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (I &M) Voor een gezond, veilig en asbestvrij Nederland Asbest is levensgevaarlijk. Daarom bestaan er al jaren strenge regels voor asbest. Het advies van de Gezondheidsraad [2010] was een wake up call. Probleem is dat asbest overal aanwezig is: in wegen, in gebouwen, in woningen, op daken. We hebben het jarenlang toegepast tot het verbod in We zitten kortom met een historische erfenis van vele miljoenen tonnen asbest. En daarom stel ik alles in het werk om verantwoordelijke partijen aan te sporen tot asbestverwijdering. Scholen, woningcorporaties, asbestbedrijven, overheden en particulieren; allen moeten alert en actief zijn in de aanpak van asbest. Mijn inzet is: maximaal voorkomen van blootstelling aan asbest. De veiligheid en gezondheid van mensen moet voorop staan. Daarom werk ik aan betere informatie, betere bewustmaking van burgers en bedrijfsleven en beter toezicht en handhaving door uniforme en eenvoudige regelgeving. Ik geef een paar praktische voorbeelden van hoe ik de asbestproblematiek aanpak. - Dit jaar starten we met een zogeheten Landelijk AsbestVolgSysteem [LAVS]. Doel is alle handelingen met asbest -van inventarisatie tot asbestvrijgave- eenvoudiger, duidelijker en krachtiger maken. Dit systeem gaat veel lastenverlichting opleveren voor overheden en bedrijven. En belangrijker: zij zullen effectiever en doelmatiger te werk kunnen gaan met het inventariseren en verwijderen van asbest. - Een ander voorbeeld is de aanpak van asbest in schoolgebouwen. Ik pleit ervoor dat gemeenten en scholen een actiever asbestbeleid voeren. Dat wil zeggen een inventarisatie maken en vervolgens het asbest verwijderen of beheersbaar maken. Schoolbesturen moeten in 2012 geïnventariseerd hebben of hun schoolgebouwen asbest bevatten. Anders zal ik hen verplichten tot een asbestinventarisatie. In dit kader heb ik een asbestkaart laten opnemen in de Atlas van de Leefomgeving. Op deze digitale atlas kun je voor je eigen stad, wijk, straat onder andere vinden hoe het staat met de luchtkwaliteit en de geluidsoverlast van spoor en wegverkeer. Ouders, schoolpersoneel en andere betrokkenen kunnen nu ook op deze kaart zien of hun schoolgebouw al op de aanwezigheid van asbest onderzocht is. - Een derde voorbeeld is mijn oproep aan gemeenten, provincies en de boerenorganisatie LTO een Green Deal af te sluiten voor het versneld vervangen van giftige asbestdaken door duurzame zonnepanelen. Het saneren van asbestdaken en het plaatsen van zonnepanelen worden fiscaal gestimuleerd door het Rijk. Daarmee snijdt het mes aan twee kanten; een veiliger én een duurzamer Nederland. Kortom, asbest eraf, zonnepanelen erop. 7 Dit zijn drie voorbeelden van hoe ik aandacht vraag en blijf vragen voor een effectieve aanpak van de gevaren van asbest. Alle betrokkenen moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Ik neem de mijne. Ook de rol van het IAS blijft daarbij nodig. Uw instituut doet zeer belangrijk werk. U helpt slachtoffers bij het krijgen van schadevergoeding of een tegemoetkoming. Dat is mede door de aandacht die u aan deze problematiek hebt gegeven veel beter [juridisch] geregeld dan voorheen. Ik moedig u aan verder te gaan met uw zeer nuttige werk. Het is nog absoluut nodig. En ik zal van mijn kant alle betrokken partijen blijven aanspreken op hún verantwoordelijkheid.

10 Kerncijfers IAS 2011 Het IAS adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over het recht op een tegemoetkoming van ,- (2011) voor asbestslachtoffers met de ziekte mesothelioom op grond van de Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS) of de Regeling tegemoetkoming niet-loondienstgerelateerde slachtoffers van mesothelioom (TNS). Daarnaast bemiddelt het IAS tussen (ex-) werkgevers en (ex-) werknemers over het betalen van een schadevergoeding van ,- (2011). Als het slachtoffer overleden is kunnen nabestaanden bemiddeling aanvragen voor vergoeding van materiële schade en overlijdensschade (2011: elk 2.904). Hierna volgen de belangrijkste cijfers over 2011 inzake de adviesen bemiddelingsactiviteiten van het IAS. Eerst de belangrijkste cijfers met betrekking tot de ontwikkeling in het aantal aanvragen, vervolgens de resultaten van de adviezen richting SVB voor de regeling TAS en TNS. De bemiddelingsresultaten worden daarna geanalyseerd. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een totaal overzicht van resultaten over 12 jaar IAS. Instroom, uitstroom, voorraad Het IAS neemt in aanvragen in behandeling, iets meer dan in 2010 (544) en wikkelt 587 aanvragen af, ook meer dan in 2010 (562). Dossierontwikkeling 2011 Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec Totaal Instroom Uitstroom Tabel: totale instroom en uitstroom per maand in Dossierontwikkeling Het diagram op de volgende pagina toont de afwikkeling van de instroom sinds de start van het IAS in Te zien is dat de instroom in 2011 iets hoger is dan in Het diagram laat eveneens zien dat het aantal aanmeldingen in 2000 exceptioneel hoog is, en in 2003, 2007 en 2008 een sprong maakt. In 2000 is de instroom bijzonder hoog door de oude claims, die met de komst van het IAS vooral in de eerste maanden ingediend worden (het zgn. stuwmeereffect). De invoering van de voorschotregeling is de meest waarschijnlijke oorzaak van de toename van aanmeldingen in De stijging van 2007 en 2008 vloeit voort uit de introductie van de TNS-regeling in december 2007 en een algehele toename van het aantal slachtoffers met mesothelioom. In totaal zijn in de afgelopen 12 jaar 5256 aanvragen in behandeling genomen. Hiervan zijn eind december dossiers afgewikkeld. De voorraad bedraagt op dat moment 235 dossiers, op een jaarlijkse instroom van tussen de dossiers.

11 afgerond voorraad Diagram afwikkeling instroom Regeling TAS en Regeling TNS Sinds de invoering van de Regeling TAS in 2000 en de regeling TNS in december 2007 hebben 3349 slachtoffers na een positief advies van het IAS een financiële tegemoetkoming ontvangen in de vorm van een voorschot of eenmalige uitkering. Sinds 2003 wordt de tegemoetkoming in de vorm van een voorschot uitgekeerd op basis van de diagnose maligne mesothelioom en de aannemelijkheid dat het slachtoffer in zijn werk of op andere wijze is blootgesteld aan asbest. Pas daarna vindt het onderzoek in het kader van de bemiddeling plaats. Vóór 2003 diende eerst bemiddeling plaats te vinden, voordat sprake kon zijn van een tegemoetkoming op basis van de Regeling TAS. De voorschotregeling is ingevoerd omdat veel slachtoffers overleden voordat het bemiddelingstraject volledig was afgerond. Instroom aanvraag tegemoetkoming TAS/TNS Uit de hieronder gepresenteerde cijfers blijkt dat het aantal aanvragen voor een tegemoetkoming als voorschot in 2011 (504) ongeveer even hoog is als in 2010 (503) en flink hoger dan in 2007 (368). De stijging ten opzichte van 2007 ligt enerzijds in de uitbreiding van de reikwijdte naar alle mensen met de ziekte mesothelioom (sinds december 2007), maar ook in een algehele toename van het aantal aanvragen. Het aantal aanvragen per maand ligt in 2011 tussen de 29 en 60. Jaar jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Totaal Totaal Tabel: aanvraag TAS/TNS als voorschot per maand en jaar van instroom

12 Beslissing op aanvraag tegemoetkoming In 2011 adviseert het IAS de SVB 535 keer in verband met een aanvraag voor een tegemoetkoming in het kader van de TAS- of TNS-regeling: 410 adviezen voor een TAS en 125 voor een TNS. TAS aantal adviezen waarvan negatief % waarvan positief ,3% ,9% ,5% ,5% ,5% ,5% ,8% ,2% ,9% ,6% ,0% ,1% ,.4% ,6% ,9% ,1% ,4% ,6% Totaal ,3% ,6% TNS aantal adviezen waarvan negatief % waarvan positief ,0% ,9% % ,% 72 80,0% ,7% ,3% ,4% ,6% Totaal ,8% ,2% Tabel: verdeling beslissing op aanvraag voorschot % % 10 Voor 454 aanvragen (84,9%) adviseert het IAS de SVB de tegemoetkoming toe te kennen, verdeeld over 347 (76,4%) positieve adviezen voor een TAS en 107 (23,6%) voor een TNS. Het advies is in 81 gevallen negatief (15,1%). In de meeste gevallen (64,2%) 6,2% is de afwijzingsgrond geen mesothelioom. In diverse redenen 25 gevallen (29,6%) gaat het om mensen die al zijn overleden en geen nabestaande hebben in 29,6% geen nabestaande de zin van de TAS- of/tns-regeling. De SVB kent in TAS-tegemoetkomingen en 104 TNS-tegemoetkomingen toe. Dit aantal wijkt 64,2% iets af van het aantal positieve adviezen dat het geen maligne mesothelioom IAS heeft afgegeven. De belangrijkste reden hiervoor is jaaroverschrijding (IAS adviseert in Figuur: Reden voor afwijzing tegemoetkoming het ene jaar, SVB beslist in het volgende jaar). Afgewikkelde aanvragen In 2011 heeft het IAS totaal 544 dossiers financieel afgewikkeld. Na ontvangst van de aanvraag vraagt het IAS aan expertpanels (pathologen en longartsen) om bevestiging van de diagnose mesothelioom. Tegelijkertijd wordt samen met de aanvrager nagegaan hoe het contact met asbest heeft plaatsgevonden en of een (ex-) werkgever aansprakelijk is te houden voor de gezondheidsschade. Dit resulteert in:

13 389 loondienstgerelateerde aanvragen voor TAS en bemiddeling van werknemers (381) of huisgenoten (8), 110 niet-loondienstgerelateerde aanvragen voor TNS en 45 aanvragen van nabestaanden voor vergoeding van materiële schade en overlijdensschade. Resultaten onderzoek werknemers/huisgenoten 71,5% van alle in 2011 afgewikkelde aanvragen betreft loondienstgerelateerde aanvragen van slachtoffers zelf (werknemers of huisgenoten). Bij hen is onderzocht of er recht is op een tegemoetkoming in het kader van de TAS-regeling en, of via bemiddeling met een werkgever c.q. verzekeraar schadevergoeding kan worden verkregen. De tabel hierna vermeldt de resultaten die voor deze groep zijn bereikt, waarbij een onderverdeling is gemaakt naar de groep die niet bemiddelbaar blijkt en de groep die wel voor bemiddeling in aanmerking komt. In de rechterkolom staat de belangrijkste reden voor het niet toekennen van tegemoetkoming of voor het niet verkrijgen van de schadevergoeding. Te zien is dat 59% (156) van de groep die bemiddeld kon worden de volledige schadevergoeding van ,- heeft ontvangen. Resultaat Aantal Aantal Reden afwijzing Groep niet bemiddelbaar 125 Geen vergoeding 48 Geen mesothelioom TAS-tegemoetkoming 77 Werkgever onvindbaar, failliet Bemiddelbare groep 264 TAS-tegemoetkoming, maar geen schadevergoeding Volledige schadevergoeding 156 Totaal 389 Tabel: resultaten werknemers/huisgenoten 108 Stelplicht, bewijslast onvoldoende ingevuld; discussie over verjaring Resultaten onderzoek nabestaanden Als het slachtoffer is overleden en zichzelf niet bij het IAS heeft aangemeld, kan zijn nabestaande het IAS verzoeken te bemiddelen voor een vergoeding van tenminste voor materiële schade en nog eens datzelfde bedrag voor overlijdensschade. In 2011 zijn 45 aanvragen van nabestaanden afgewikkeld. Hieronder de tabel met de verdeling naar financieel resultaat. Meer dan een derde deel van de groep blijkt niet bemiddelbaar. In de gevallen waarin wel bemiddeling mogelijk was resulteert 31% in schadevergoeding voor de aanvrager. Resultaat Aantal Aantal Reden afwijzing Groep niet bemiddelbaar 16 Geen vergoeding 16 geen mesothelioom, geen bestaande werkgever, geen bewijs dienstverband Bemiddelbare groep 29 Geen vergoeding 20 Stelplicht,bewijslast en verjarings discussie Vergoeding materiële en 9 overlijdensschade Totaal Tabel resultaten nabestaanden

14 Resultaten In de afgelopen 12 jaar hebben 5256 mensen het IAS weten te vinden. Ondanks de harde eis van zorgvuldigheid zijn de dossiers in de loop der tijd steeds sneller afgewikkeld. Momenteel worden de meeste aanvragen voor een tegemoetkoming binnen twee maanden afgewikkeld. Bemiddelingen met werkgevers/verzekeraars nemen in het algemeen niet meer dan zes maanden in beslag. Verder ontvangt bijna 90% van de rechthebbenden sinds de komst van de Voorschotregeling in 2003 bij leven een tegemoetkoming. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) kent de afgelopen 12 jaar totaal 3349 maal een tegemoetkoming toe in het kader van de regeling TAS (sinds 2000) of de regeling TNS (sinds december 2007). Bemiddeling met een werkgever en/of verzekeraar resulteert in 1762 gevallen in een schadevergoeding voor het slachtoffer. De belangrijkste afwijzingsgronden voor tegemoetkoming en/ of bemiddeling zijn geen mesothelioom en het ontbreken van een aansprakelijke werkgever c.q. verzekeraar. De dienstverlening van het IAS wordt gewaardeerd door de mesothelioomslacht offers, blijkt uit het belevingsonderzoek (zie pag. 13). 12 Kerncijfers IAS over 12 jaar Aantal Aanvragen 5256 Afgewikkelde aanvragen 4924 Afgewikkeld: geen financieel resultaat slachtoffer 1176 Adviezen richting SVB voor regeling TAS/TNS 4002 Toekenning tegemoetkoming TAS (SVB) 2949 Toekenning tegemoetkoming TNS (SVB) 400 Afgewikkeld met schadevergoeding 1762 % bemiddelingen met schadevergoeding* 58% * % bemiddelingen met schadevergoeding heeft betrekking op aanvragen waarbij sprake is van mesothelioom en werkgever/rechtsopvolger

15 Klanttevredenheid Belevingsonderzoek De dienstverlening van het IAS wordt in 2011 opnieuw goed gewaardeerd door de aanvragers. Dit kan geconcludeerd worden uit het resultaat van het belevingsonderzoek. Sinds 1 juli 2007 meet het IAS de tevredenheid van de aanvragers, teneinde de kwaliteit van de dienstverlening te monitoren en daar waar nodig te verbeteren. Aanvragers ontvangen direct na afronding van hun aanvraag een vragenlijst. Ruim 67% van de in 2011 verstuurde vragenlijsten wordt aan het IAS ingevuld teruggestuurd. Dit resulteert in 338 lijsten, met de volgende antwoorden. Vraag Ja % Nee % Geen Mening % Gaf het IAS voldoende uitleg bij het invullen van het vragenpakket? Verliep het intakegesprek goed? Werd tijdens de behandeling voldoende informatie verstrekt over de voortgang? Werd de informatieverstrekking over het algemeen als duidelijk ervaren? Was het contact met de medewerkers van het IAS prettig? 95 2,5 2,5 Van de ruimte voor suggesties en opmerkingen maakt meer dan de helft van de respondenten gebruik, waarbij in de meeste gevallen lovende tot zeer lovende opmerkingen worden gemaakt over de dienstverlening van het IAS. Negatieve opmerkingen worden uitsluitend gemaakt door slachtoffers en nabestaanden, bij wie de aanvraag is afgewezen, of aan wie geen schadevergoeding is uitgekeerd. Huisbezoek Sinds 2007 biedt het IAS de mogelijkheid voor huisbezoek. De indiener van een aanvraag wordt altijd gevraagd of een huisbezoek gewenst is. Inmiddels wordt in ruim 75% van de gevallen gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. Uit de in 2011 gehouden evaluatie van het huisbezoek blijkt dat de asbestslachtoffers of diens contactpersonen tevreden zijn over de wijze waarop het gesprek heeft plaatsgevonden. Het onderzoek spitste zich toe op de beleving van het huisbezoek. Is er voldoende tijd genomen voor het bezoek, is het grondig genoeg, hoe wordt het optreden van de IAS-medewerker ervaren? De conclusie is dat het huisbezoek op prijs wordt gesteld. Als rapportcijfer scoort het gemiddeld een

16 IAS MONITOR TAS/TNS 1600 Mannen Vrouwen 140 Mannen Vrouwen <50 jaar jaar jaar jaar >84 jaar 0 <50 jaar jaar jaar jaar >84 jaar Fig: TAS naar geslacht en leeftijd bij aanmelding: Fig: TNS naar geslacht en leeftijd bij aanmelding: Verdeling TAS/TNS naar geslacht en leeftijd en overlevingsduur De figuren hierboven tonen een verdeling van aanvragers TAS/TNS per leeftijdsgroep en geslacht over de periode 2000/2007 t/m Opvallend is dat voor TNS op jongere leeftijd een aanvraag wordt ingediend dan voor TAS. Dat verklaart mogelijk ook de langere overlevingsduur van mensen voor wie een TNS-tegemoetkoming is aangevraagd (zie figuur hieronder). Jongere mesothelioompatiënten leven na diagnose gemiddeld langer dan oudere patiënten. TAS TNS 25 of meer mnd 14 Overlevingsduur 13 t/m 24 mnd 10 t/m 12 mnd 7 t/m 9 mnd 4 t/m 6 mnd 0 t/m 3 mnd Figuur: Verdeling TAS/TNS naar overlevingsduur 2000/

17 Epidemiologische ontwikkelingen Mesothelioom in Nederland Aantal mensen met mesothelioom in Nederland Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en de Nederlandse Kankerregistratie (NKR), registreren jaarlijks het totaal aantal mensen met mesothelioom (longvlies- en buikvlieskanker samen) in Nederland (zie tabel hieronder). Tussen 1999 en 2005 is het aantal mensen met deze ziekte stabiel en ligt rond de 400 per jaar. Sinds 2006 ligt dit tussen de 400 en 500 per jaar. Naar verwachting zal dit aantal voorlopig niet afnemen. De groep mesothelioompatiënten bestaat grotendeels uit mannen. Ongeveer driekwart is op het moment dat de diagnose wordt gesteld boven de 65. Het aandeel jongeren daalt. Dit komt doordat het asbestgebruik in Nederland in de vorige eeuw vanaf eind jaren 70 sterk afnam. Onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam uit het begin van deze eeuw voorspelde dat het aantal sterfgevallen als gevolg van maligne mesothelioom op zal lopen van 65 in 1969 en 265 in 1998 tot 490 in De cijfers van de NKR laten echter zien dat de piek nu al is bereikt, eerder dan door het Erasmus onderzoek voorspeld. Het totaal aantal sterfgevallen wordt in de periode geschat op meer dan mannen en 800 vrouwen (Segura e.a., 2003). Jaar CBS NKR CBS NKR CBS NKR Totaal Totaal % man % man %<65 jaar %<65 jaar % 87% 41% 48% % 87% 37% 42% % 87% 35% 41% % 92% 39% 38% % 87% 30% 33% % 87% 33% 38% % 84% 30% 36% % 85% 33% 33% % 87% 25% 33% % 88% 30% 35% % 88% 24% 26% % 85% 25% 29% % 86% 24% 26% % 86% 23% 30% % 88% 20% 27% % 88% 21% 23% 15 Kenmerken asbestslachtoffers IAS De groep asbestslachtoffers met recht op een TAS- of TNS-tegemoetkoming bestaat vrijwel geheel uit mannen (ca. 90%). Driekwart is boven de 65 (zie pag.14). Zij wonen veelal in gebieden waar in het verleden met asbest is gewerkt op scheepswerven, in asbestproductie, isolatie- en asbestverwerkende bedrijven. Het gaat met name om de havens in Zeeland, Rijnmond en Noord-Oost Groningen, de industrie in Noord Holland, de mijnbouw en chemie in Zuid Limburg en de asbestverwerkende industrie in Twente rond Goor (zie plattegrond binnenkant achteromslag van dit jaarverslag).

18 IAS Monitor Beroepen/Sectoren Bouw(materiaal) Schepen Installatie Metalektro Defensie Delfstoffen (Vracht)auto s Chemie Overheid Textiel en papier Energie Treinen Commercie Voeding Hout/meubels Landbouw Schoonmaak Overslag Overige industrie Vliegtuigen Zeker Misschien Figuur: IAS-aanvragers naar sector: Bron: IAS-aanvragen 2005 t/m-2010 Asbestblootstelling naar sector en beroep ( ) De figuur hierboven laat zien in welke sectoren IAS-aanvragers sinds 1950 hebben gewerkt en zeker of misschien aan asbest zijn blootgesteld. De belangrijkste tak is de bouwnijverheid (gebouwen en grond-, water- en wegenbouw), gevolgd door schepen (scheepsbouw en transport), installatie (in de bouw: sanitair, verwarming, electra e.d.), Metalektro (basismetaal-, metaalproducten-, machine- en elektrotechnische industrie/handel) en Defensie (vooral dienstplichtigen). In de bouw is vooral met asbestcement gewerkt. Veel bouwmaterialen met asbestcement (naar schatting zo n 65%) zijn gebruikt als dakbedekking en wandmateriaal. Timmermannen zijn in de bouw veel met asbest in aanraking geweest (zie figuur hieronder). De asbestblootstelling was een gevolg van zagen, slijpen, frezen en boren in asbestcementproducten. Zeker Mischien Timmerman Metselaar Chef productieafdeling 16 Monteur Schilder Betonproductenmaker Sloper Manager/eigenaar Bouwvaksjouwer Betontimmerman Aantal per beroep Figuur: Asbestrisicoberoepen in de bouw vanaf Bron: IAS aanvragen 2005 t/m 2010.

19 Interview Jan Mulder, ex-werknemer in de bouw en asbestslachtoffer Ik denk dat de ellende kwam met elektrisch gereedschap Op mijn 17de ben ik begonnen als timmerman in de bouw. Dat was in Ik ben vanaf die tijd bij verschillende werkgevers met asbest in aanraking gekomen. Weliswaar niet elke dag, maar toch heel geregeld. Je kunt dan denken aan allerlei werkzaamheden, zoals het op maat zagen en aanbrengen van asbesthoudende dak- en gevelplaten, repareren van asbesthoudende daken en het slopen van oude beplating. Aanvankelijk deden we nog veel handmatig, maar omstreeks 1965 kwam er elektrisch gereedschap om het werk te vergemakkelijken. Ik denk dat toen de ellende is begonnen. In het bijzonder noem ik een doorslijpschijf die we de straaljager noemden, omdat die zoveel toeren maakte en waarbij er veel meer asbeststof vrij kwam dan voorheen. In die tijd was nog niet bekend dat asbest gevaarlijk was, al voelde je ergens wel dat al dat stof niet goed was. Je stond er niet zo bij stil, want iedereen werkte met asbest en je kreeg geen bescherming aangeboden. Het echte besef kwam pas halverwege de jaren 70. We gingen toen ook met andere materialen werken, zoals glaswol, steenwol en ander niet-asbesthoudend isolatiemateriaal. Maar toen was het dus te laat, tot die tijd ben ik al die jaren met asbest in aanraking geweest. Ik ben sportief en heb nooit gerookt. Ja, op feestjes rookte je wel mee, want iedereen rookte vroeger. Ik zat altijd veel op de racefiets. In januari 2011 ging ik op pad voor een paar uurtjes fietsen in de mooie omgeving van mijn woonplaats Deurningen. Een rondje van ongeveer 60 km, dat ik op mijn leeftijd nog prima kon doen met een gemiddelde van ongeveer 30 km per uur. Maar nu kwam ik opeens niet meer goed vooruit. Ik schrok daarvan en heb mij kort daarna laten onderzoeken in het ziekenhuis van Enschede. Ze hebben gelijk 1,5 liter vocht uit mijn longen gehaald. Niet veel later kwam de diagnose mesothelioom. In het ziekenhuis kreeg ik een folder van het IAS. Ik heb contact opgenomen en een paar dagen daarna kwam er al iemand op bezoek om de zaken door te praten. En enkele weken later ontving ik een uitkering van de SVB. Later in het jaar kreeg ik ook een schadevergoeding, nadat een oud-werkgever aansprakelijkheid had erkend. Over de voorlichting van het IAS en de financiële afhandeling ben ik zeer tevreden. Omdat ik vrij goed in conditie was, kwam ik in aanmerking voor de experimentele behandeling met het medicijn Alimta in het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis in Amsterdam. Dat was in combinatie met chemotherapie. Een tijd ging dat goed, maar nu is mijn situtatie weer verslechterd. Ik probeer de moed erin te houden en zo fit mogelijk te blijven. De racefiets blijft tegenwoordig in de schuur, maar op de gewone fiets zit ik nog wel. Verder wandel ik veel met mijn vrouw. En als de winter een beetje meezit, hoop ik ook nog een tochtje op de schaats te maken. 17

20 IAS Monitor Beroepen/Sectoren Timmerman Monteur Machinebankwerker Verwarmingsmonteur Elektromonteur Loodgieter Lasser Chef productieafdeling Isoleerder Mijnwerker Metselaar Pijpfitter Automonteur Scheepstimmerman Manager/eigenaar Vrachtwagenchauffeur Bedieningsvakman Elektriciën Matroos Militair Figuur: IAS-aanvragers naar beroep: Zeker Misschien Asbestblootstelling naar beroep en in de scheepsbouw ( ) De figuur hierboven laat de 20 belangrijkste beroepen zien waarin IAS-aanvragers sinds 1950 hebben gewerkt en zeker of mogelijk (misschien) aan asbest zijn blootgesteld. Timmerman (algemeen- en scheeps-) en monteur (algemeen, verwarming-, elektro-) zijn de meest risicovolle beroepen, gevolgd door: machinebankwerker, loodgieter, lasser, chef productieafdeling en isoleerder. Beroepen als mijnwerker, matroos en militair (dienstplicht) zijn vooral in de beginjaren van belang. Later is een toename te zien van meewerkend leidinggevenden zoals een chef van een productieafdeling. Machinebankwerker, scheepsijzerwerker en scheepstimmerman waren de meest risicovolle beroepen in de scheepsbouw. In de scheepsbouw is geruime tijd op grote schaal asbest gebruikt. In schepen werd op beperkte schaal de asbestmatras, een asbestdoek gevuld met los asbest, als isolatiemateriaal gebruikt. Veel personeel werd direct of indirect blootgesteld aan asbest tijdens de afbouw van de schepen en in de diverse werkplaatsen op scheepswerven. Dit heeft tot medio zeventiger jaren geduurd. In de scheepsreparatie en -sloop is asbestblootstelling tot vandaag de dag aan de orde. Scheepsbouw Zeker Misschien Machinebankwerker 18 Scheepsijzerwerker Lasser Scheepsbeschieter Monteur Manager/eigenaar Figuur: Asbestrisicoberoepen in de Scheepsbouw vanaf Bron: IAS aanvragen 2005 t/m 2010.

Asbest en Gezondheidsschade Schadevergoeding en tegemoetkoming

Asbest en Gezondheidsschade Schadevergoeding en tegemoetkoming Asbest en Gezondheidsschade Schadevergoeding en tegemoetkoming Neem zo snel mogelijk contact op met het Instituut Asbestslachtoffers om uw rechten veilig te stellen. Asbest en gezondheidsschade Veel mensen

Nadere informatie

Antwoordkaart. O Ik ben nabestaande van een asbestslachtoffer.

Antwoordkaart. O Ik ben nabestaande van een asbestslachtoffer. Antwoordkaart Ik wil een aanvraag indienen bij het Instituut Asbestslachtoffers. O Ik ben zelf asbestslachtoffer. O Ik ben nabestaande van een asbestslachtoffer. O Ik ben contactpersoon van een asbestslachtoffer.

Nadere informatie

Instituut Asbestslachtoffers

Instituut Asbestslachtoffers Instituut Asbestslachtoffers Verslag over 2014 INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS (IAS) Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over het recht op een tegemoetkoming

Nadere informatie

Instituut Asbestslachtoffers

Instituut Asbestslachtoffers Instituut Asbestslachtoffers Verslag over 2012 INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS (IAS) Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over het recht op een tegemoetkoming

Nadere informatie

Asbest. Informatie voor werknemers

Asbest. Informatie voor werknemers Asbest Informatie voor werknemers Asbest Asbest is vooral na 1945 op grote schaal in de handel gebracht en gebruikt in fabrieken, woningen en schuren, maar bijvoorbeeld ook in schepen of wegen. Ook is

Nadere informatie

Instituut Asbestslachtoffers

Instituut Asbestslachtoffers Instituut Asbestslachtoffers Verslag over 2010 Instituut Asbestslachtoffers (IAS) Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over het recht op een tegemoetkoming

Nadere informatie

Resultaten en vervolgacties

Resultaten en vervolgacties 25834 Problematiek rondom asbest 22343 Handhaving milieuwetgeving Nr. 78 Brief van de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 5

Nadere informatie

VERIJSSEL SBEST- AKEN RIJ

VERIJSSEL SBEST- AKEN RIJ VERIJSSEL SBEST- AKEN RIJ Een voorstel voor het verwijderen van alle asbestdaken en het saneren van de bijbehorende grond in Overijssel Maart 2015 SP Overijssel Inleiding Al jaren pleit de SP voor haast

Nadere informatie

Instituut Asbestslachtoffers

Instituut Asbestslachtoffers Instituut Asbestslachtoffers Verslag over 2013 INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS (IAS) Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over het recht op een tegemoetkoming

Nadere informatie

Instituut Asbestslachtoffers

Instituut Asbestslachtoffers Instituut Asbestslachtoffers Verslag over 2009 Instituut Asbestslachtoffers (IAS) Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over het recht op een tegemoetkoming

Nadere informatie

Asbest. Informatie voor werkgevers

Asbest. Informatie voor werkgevers Asbest Informatie voor werkgevers Asbest Asbest is vooral na 1945 op grote schaal in de handel gebracht en gebruikt in fabrieken, woningen en schuren, maar bijvoorbeeld ook in schepen of wegen. Ook is

Nadere informatie

Verslag Ronde Tafelgesprek. IAS Monitor

Verslag Ronde Tafelgesprek. IAS Monitor Verslag Ronde Tafelgesprek IAS Monitor woensdag 22 augustus 2012 Instituut Asbestslachtoffers (IAS) Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over het recht op

Nadere informatie

Instituut Asbestslachtoffers

Instituut Asbestslachtoffers Instituut Asbestslachtoffers Verslag over 2008 Instituut Asbestslachtoffers (IAS) Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over het recht op een tegemoetkoming

Nadere informatie

Asbestslachtoffers Vereniging Nederland. L. Widdershoven Voorzitter ljsstraat 5 6114 RM Susteren

Asbestslachtoffers Vereniging Nederland. L. Widdershoven Voorzitter ljsstraat 5 6114 RM Susteren Asbestslachtoffers Vereniging Nederland L. Widdershoven Voorzitter ljsstraat 5 6114 RM Susteren Aan: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Mevrouw drs. J. Klijnsma, Staatssecretaris Postbus 90801

Nadere informatie

Over de subsidieregeling

Over de subsidieregeling Over de subsidieregeling Wat zijn de voorwaarden? De subsidie is bedoeld voor een (voormalige) agrarische onderneming en eigenaren van een voormalig agrarisch bouwblok. De aanvragers dienen minimaal 250

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA Den Haag

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA Den Haag > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Ministerie van Infrastructuur en Milieu Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag

Nadere informatie

Instituut Asbestslachtoffers

Instituut Asbestslachtoffers Instituut Asbestslachtoffers Verslag over 2006 Instituut Asbestslachtoffers (IAS) Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) bemiddelt sinds 2000 tussen asbestslachtoffers en hun (ex) werkgevers om gezondheidsschade

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage ARBO/A&V/2005/102697

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage ARBO/A&V/2005/102697 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlagen - Missie, taken en werkwijze IAS 30 - Personalia 32 - Jaarrekening 2005 en accountantsverklaring 33

Inhoudsopgave. Bijlagen - Missie, taken en werkwijze IAS 30 - Personalia 32 - Jaarrekening 2005 en accountantsverklaring 33 Inhoudsopgave Voorwoord 2 Het IAS in 2005 4 - Aantal bemiddelde slachtoffers - Financiële ontwikkeling - Asbestkaart op website - IAS presenteert nieuwe algemene brochure - Evaluatie Regeling tegemoetkoming

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 17

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 17 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 17 23 april 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Vertrouwen

Nadere informatie

ASBESTOS 2015. Programma E XHIBITIONS ROTTERD A M I N TERNATIONA L B.V.

ASBESTOS 2015. Programma E XHIBITIONS ROTTERD A M I N TERNATIONA L B.V. ASBESTOS 2015 Programma E XHIBITIONS ROTTERD A M I N TERNATIONA L B.V. Voorwoord Geachte mevrouw, meneer, Voor u ligt het programmaboekje van de lezingen op het discussieplein van de vakbeurs Asbestos

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen April 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen blijven stijgen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 72 2016 25

Statistisch Bulletin. Jaargang 72 2016 25 Statistisch Bulletin Jaargang 72 2016 25 23 juni 2016 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Werkloosheid daalt verder 3 Werkloze beroepsbevolking (20) 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Consument een stuk

Nadere informatie

Landelijke stimulering voor een Asbestveilige Agrosector in 2024

Landelijke stimulering voor een Asbestveilige Agrosector in 2024 Landelijke stimulering voor een Asbestveilige Agrosector in 2024 Ruud Hoosemans ZLTO Adviseur Markt & Keten LTO Programmamanager Asbestsanering Januari 13 Voor asbest saneren [+ Zonnepanelen!] Gezamenlijke

Nadere informatie

Bezwaar dat ik bel? Pilot proactieve geschiloplossing van het COVOG

Bezwaar dat ik bel? Pilot proactieve geschiloplossing van het COVOG Factsheet 2012-4 Bezwaar dat ik bel? Pilot proactieve geschiloplossing van het COVOG Auteurs: R.M.V. van Os & F. Zwenk 2012 Inleiding Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stimuleert

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen Juni 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting

Nadere informatie

Helder over asbest. Alles over het onderzoek, de risico s en acties. thuis in Deventer

Helder over asbest. Alles over het onderzoek, de risico s en acties. thuis in Deventer Helder over asbest Alles over het onderzoek, de risico s en acties. thuis in Deventer Over asbest Rentree staat voor prettig wonen in Deventer. En dat is natuurlijk ook veilig en gezond wonen. Daarom vinden

Nadere informatie

Asbest in gemeentelijke gebouwen. Een praktisch handvat voor het omgaan met asbest

Asbest in gemeentelijke gebouwen. Een praktisch handvat voor het omgaan met asbest Asbest in gemeentelijke gebouwen Een praktisch handvat voor het omgaan met asbest Bezit uw gemeente gebouwen waarin asbest is verwerkt? Het kan voorkomen dat u als gemeentelijke gebouwbeheerder met asbest

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen Maart 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Uw woning van Zayaz en asbest

Uw woning van Zayaz en asbest Uw woning van Zayaz en asbest Uw woning van Zayaz en asbest Algemene informatie over asbest 4 Veelgestelde vragen over asbest 7 Wat doet Zayaz? 9 Waar in uw woning kan asbest voorkomen? 10 Asbest en uw

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 35

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 35 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 35 27 augustus 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Werkloosheid verder gedaald 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Consumenten zijn

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 13 26 maart 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Werkloosheid gedaald door afname beroepsbevolking 3 Werkloze beroepsbevolking 1) 5 2. Inkomen en bestedingen

Nadere informatie

opgesteld die binnenkort aan alle scholen ter beschikking wordt gesteld.

opgesteld die binnenkort aan alle scholen ter beschikking wordt gesteld. 25834 Problematiek rondom asbest Nr. 81 Brief van de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 4 december 2013 Inleiding Zoals toegezegd

Nadere informatie

INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS

INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS Informatie Werkwijze Voorbeelden conceptversie 28-03-07 Informatie Werkwijze Voorbeelden 1 Colofon Uitgave van Instituut Asbestslachtoffers IAS

Nadere informatie

Informatie over asbest

Informatie over asbest Informatie over asbest 2 Wat is asbest? Asbest is een bouwmateriaal dat bestaat uit microscopisch kleine vezels. Daardoor is het materiaal sterk, slijtvast, brandwerend en bestand tegen zuur. Asbest is

Nadere informatie

Spuitasbest. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Spuitasbest. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Spuitasbest Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Spuitasbest Asbest bestaat uit kleine vezels die kanker kunnen veroorzaken als ze worden ingeademd. Sind 1 juli 1993 is het verboden asbest of

Nadere informatie

Asbestcommunicatie. DEEL 4 Bij geplande asbestverwijdering. juni 2014. Vereniging Bouw- & Woningtoezicht Nederland

Asbestcommunicatie. DEEL 4 Bij geplande asbestverwijdering. juni 2014. Vereniging Bouw- & Woningtoezicht Nederland Handreiking Asbestcommunicatie juni 2014 DEEL 4 Bij geplande asbestverwijdering Vereniging Bouw- & Woningtoezicht Nederland 4 COMMUNICATIE BIJ GEPLANDE ASBESTVERWIJDERING Een geplande asbestverwijdering

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Doelstelling van de organisatie blz 2. Structuur van de organisatie 4. Werkwijzwe van de organisatie 5. Lotgenotencontact 6

INHOUDSOPGAVE. Doelstelling van de organisatie blz 2. Structuur van de organisatie 4. Werkwijzwe van de organisatie 5. Lotgenotencontact 6 WERKPLAN 2014-2017 INHOUDSOPGAVE Doelstelling van de organisatie blz 2 Structuur van de organisatie 4 Werkwijzwe van de organisatie 5 Lotgenotencontact 6 Activiteiten 7 Jaarvergadering 7 Ledenvergadering

Nadere informatie

Stichting Futura. Tilburg, 25 oktober Michel Baars Dennis Strik. www.asbestfeitencongres.nl www.asbest-search.nl

Stichting Futura. Tilburg, 25 oktober Michel Baars Dennis Strik. www.asbestfeitencongres.nl www.asbest-search.nl Stichting Futura Tilburg, 25 oktober Michel Baars Dennis Strik www.asbestfeitencongres.nl www.asbest-search.nl Stichting Futura Inhoud 1. Introductie 2. Case Kanaleneiland 3. Asbestfeitenenquete 4. Wet-

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarapportage 2008 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen Mei 2009 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen September 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen September 2010 Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen 2 WW-uitkeringen 5 Ingediende vacatures 6 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 7 Ingediende ontslagaanvragen en verleende

Nadere informatie

Aanpak van asbest 2012-2015. Een kwestie van lange adem

Aanpak van asbest 2012-2015. Een kwestie van lange adem Aanpak van asbest 2012-2015 Een kwestie van lange adem De Inspectie SZW werkt samen aan eerlijk, gezond en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen In Nederland is het gebruik van asbest al bijna

Nadere informatie

D e n H a a g 12 juni 2012

D e n H a a g 12 juni 2012 Aan de voorzitter en de leden van de Vaste Commissie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG B r i e f n u m m e r 12/10.937/12-017/MF/Gau

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2004

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2004 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2004 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen mei 2005 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens Cijfers Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Christine Stam Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam www.veiligheid.nl Aanvraag 2015.130 Cijfers

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2006

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2006 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2006 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen juli 2007 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

GGD ondersteuning asbest in scholen deel twee

GGD ondersteuning asbest in scholen deel twee GGD ondersteuning asbest in scholen deel twee Inzicht stand van zaken asbestinventarisaties scholen Auteur(s) GGD Amsterdam Fred Woudenberg GGD Amsterdam Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Eerste deel project 3

Nadere informatie

Ascert Actueel - februari 2015

Ascert Actueel - februari 2015 Ascert Actueel - februari 2015 In deze nieuwsbrief: Ascert doet voorstellen om gebruik dubbele certificaten tegen te gaan Actuele projecten van Ascert Geactualiseerd ADK-schema wordt een certificaat Huidige

Nadere informatie

5. Moet je een melding bij de commissie Samson hebben gedaan om voor een compensatieregeling in aanmerking te komen? Dat is niet noodzakelijk.

5. Moet je een melding bij de commissie Samson hebben gedaan om voor een compensatieregeling in aanmerking te komen? Dat is niet noodzakelijk. Vragen en Antwoorden compensatieregelingen slachtoffers van seksueel misbruik in de jeugd/pleegzorg In dit document vindt u vragen en antwoorden bij de mededelingen van het Ministerie van Veiligheid en

Nadere informatie

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd Persbericht Pb14-070 20 november 2014 09.30 uur Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd - Meer mensen aan het werk - Aantal WW-uitkeringen vrijwel onveranderd - WW-uitkeringen toegenomen vanuit seizoengevoelige

Nadere informatie

Ouderen over de drempel

Ouderen over de drempel Instituut Asbestslachtoffers Ouderen over de drempel Een onderzoek naar de bereikbaarheid van oudere asbestslachtoffers met mesothelioom Onderzoeker: Simone Aarendonk Inhoudsopgave Voorwoord 2 1. Inleiding

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer de Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer de Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer de Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Directoraat-Generaal Wonen en Bouwen Directie Bouwen Turfmarkt

Nadere informatie

Asbestblootstelling van wieg tot graf

Asbestblootstelling van wieg tot graf Asbestblootstelling van wieg tot graf Risico s van asbestvezels in het milieu Joost van Rooij Caesar Consult Nijmegen 22 e symposium Nederlandse Vereniging voor Arbeidshygiëne 17-18 april 2013 Zeist -

Nadere informatie

PROGRAMMA. Symposium IAS anno 2012 met uitreiking van de Prof. Job de Ruiterprijs. Donderdag 26 januari 2012 14.30-17.30 uur. SER-gebouw, Den Haag

PROGRAMMA. Symposium IAS anno 2012 met uitreiking van de Prof. Job de Ruiterprijs. Donderdag 26 januari 2012 14.30-17.30 uur. SER-gebouw, Den Haag PROGRAMMA Symposium IAS anno 2012 met uitreiking van de Prof. Job de Ruiterprijs Donderdag 26 januari 2012 14.30-17.30 uur SER-gebouw, Den Haag INHOUD Welkomstwoord Rob van der Heijden Voorzitter Instituut

Nadere informatie

Doelstelling van de organisatie blz 2. Structuur van de organisatie 4. Werkwijzwe van de organisatie 5. Lotgenotencontact 6.

Doelstelling van de organisatie blz 2. Structuur van de organisatie 4. Werkwijzwe van de organisatie 5. Lotgenotencontact 6. WERKPLAN 2012-2014 INHOUDSOPGAVE Doelstelling van de organisatie blz 2 Structuur van de organisatie 4 Werkwijzwe van de organisatie 5 Lotgenotencontact 6 Activiteiten 7 Jaarvergadering 7 Ledenvergadering

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2005

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2005 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2005 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen april 2005 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De

Nadere informatie

asbest Asbest bij WSN

asbest Asbest bij WSN op met. Doet u dit niet en raakt de woning besmet met asbest, dan zijn de kosten van de gevolgschade voor uw rekening. Veilig? Ben ik wel veilig in mijn woning na de asbestverwijdering door een gespecialiseerd

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Asbest, uw en onze zorg

Asbest, uw en onze zorg Asbest, uw en onze zorg Asbest, uw en onze zorg Nijestee wil voor al haar huurders een gezonde woonomgeving. Daarom vinden we het belangrijk om u te informeren over asbest. Asbest is helaas nog steeds

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. 1.1 Missie, visie en doelstellingen blz 2. 1.2 Ledenbestand 3. 2. Activiteiten 4. 2.1 Voorlichting 4. 2.2 Lotgenotencontact 10

INHOUDSOPGAVE. 1.1 Missie, visie en doelstellingen blz 2. 1.2 Ledenbestand 3. 2. Activiteiten 4. 2.1 Voorlichting 4. 2.2 Lotgenotencontact 10 JAARVERSLAG 2014 INHOUDSOPGAVE 1.1 Missie, visie en doelstellingen blz 2 1.2 Ledenbestand 3 2. Activiteiten 4 2.1 Voorlichting 4 2.2 Lotgenotencontact 10 2.3 Juridische begeleiding 12 2.4 Belangenbehartiging

Nadere informatie

BELEIDSPLAN ASBEST Beleidsplan Woonstichting Gendt

BELEIDSPLAN ASBEST Beleidsplan Woonstichting Gendt BELEIDSPLAN ASBEST Beleidsplan Woonstichting Gendt Asbestbeleid Woonstichting Gendt 18-03-2013 Pagina 1 van 5 Asbestbeleidsplan Woonstichting Gendt Asbestbeleid Woonstichting Gendt heeft zich ten doel

Nadere informatie

IBG en GBA Een gevaarlijk koppel

IBG en GBA Een gevaarlijk koppel IBG en GBA Een gevaarlijk koppel Een onderzoek naar de gevolgen van koppeling van de bestanden van de Informatie Beheer Groep en de Gemeentelijke Basis Administratie Wetenschappelijk bureau ASVA OBAS Maart

Nadere informatie

Onderzoek afhandeling bezwaarschriften Juridische Zaken Dymphna Meijneken, Ben van de Burgwal afd. Onderzoek en Statistiek Juni 2011

Onderzoek afhandeling bezwaarschriften Juridische Zaken Dymphna Meijneken, Ben van de Burgwal afd. Onderzoek en Statistiek Juni 2011 Onderzoek afhandeling bezwaarschriften Juridische Zaken Dymphna Meijneken, Ben van de Burgwal afd. Onderzoek en Statistiek Juni 2011 Samenvatting De afdeling Juridische Zaken (JZ) wil een vinger aan de

Nadere informatie

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen - 483.000 werkzoekenden ingeschreven bij UWV WERKbedrijf - Vooral meer jonge werkzoekenden - Sterke toename werkzoekenden met transport beroep maar

Nadere informatie

Convenant (buitengerechtelijke) kosten Medische aansprakelijkheid

Convenant (buitengerechtelijke) kosten Medische aansprakelijkheid Convenant (buitengerechtelijke) kosten Medische aansprakelijkheid Convenant tussen de afdelingscommissies Algemene Aansprakelijkheid en Rechtsbijstand van het Verbond van Verzekeraars inzake CONVENANT

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. 1.1 Missie, visie en doelstellingen blz 2. 1.2 Ledenbestand 3. 2. Activiteiten 4. 2.1 Voorlichting 4. 2.2 Lotgenotencontact 10

INHOUDSOPGAVE. 1.1 Missie, visie en doelstellingen blz 2. 1.2 Ledenbestand 3. 2. Activiteiten 4. 2.1 Voorlichting 4. 2.2 Lotgenotencontact 10 JAARVERSLAG 2012 INHOUDSOPGAVE 1.1 Missie, visie en doelstellingen blz 2 1.2 Ledenbestand 3 2. Activiteiten 4 2.1 Voorlichting 4 2.2 Lotgenotencontact 10 2.3 Juridische begeleiding 12 2.4 Belangenbehartiging

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Februari 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV en spanningsindicator 5 Ingediende ontslagaanvragen

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47 Statistisch Bulletin Jaargang 70 2014 47 20 november 2014 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Iets meer banen en vacatures in het derde kwartaal 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Macro-economie 5 Koerswaarde

Nadere informatie

Intentieovereenkomst. Asbest van het bedrijfsdak

Intentieovereenkomst. Asbest van het bedrijfsdak Intentieovereenkomst Asbest van het bedrijfsdak Intentieovereenkomst Wij, vertegenwoordigers van bestuursorganen en organisaties die werken aan de realisatie van een gezond en veilig leefmilieu, economie

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015)

Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015) Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015) In het voorjaar van 2015 is een tevredenheidsonderzoek onder de particuliere klanten van Warmtenet Hengelo gehouden. Aan alle particuliere klanten van Warmtenet

Nadere informatie

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt sinds 2006 toezicht op accountantsorganisaties. De niet-oob vergunninghouders voeren uitsluitend

Nadere informatie

Lucht- en asbestlaboratorium

Lucht- en asbestlaboratorium Lucht- en asbestlaboratorium Translab doet onderzoek naar de aanwezigheid van asbest in lucht, in water, puin, afval, pasteuze stoffen en andere. Translab is tevens gespecialiseerd in het inspecteren van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 30 982 Beleidsdoorlichting Sociale Zaken en Werkgelegenheid Nr. 6 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter

Nadere informatie

ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN

ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN Datum: 28januari 2015 Onze ref. NL221-30019 Deze rapportage geeft de resultaten weer van de actualisatie van de maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) daken en gevelpanelen,

Nadere informatie

PROTOCOL VOOR SANERING VAN ASBEST EN KERAMISCHE VEZELS EN KLACHTENREGELING

PROTOCOL VOOR SANERING VAN ASBEST EN KERAMISCHE VEZELS EN KLACHTENREGELING PROTOCOL VOOR SANERING VAN ASBEST EN KERAMISCHE VEZELS EN huurders- en verhuurderszaken maart 2001 Inhoud Toelichting I Inleiding II Uitgangspunten III Gebruik van de procedures IV Verantwoordelijkheden

Nadere informatie

1.2 Ledenbestand 3. 2. Activiteiten 4. 2.1 Voorlichting 4. 2.2 Lotgenotencontact 10. 2.3 Juridische begeleiding 12. 2.4 Belangenbehartiging 13

1.2 Ledenbestand 3. 2. Activiteiten 4. 2.1 Voorlichting 4. 2.2 Lotgenotencontact 10. 2.3 Juridische begeleiding 12. 2.4 Belangenbehartiging 13 JAARVERSLAG 2011 INHOUDSOPGAVE 1.1 Missie, visie en doelstellingen blz 2 1.2 Ledenbestand 3 2. Activiteiten 4 2.1 Voorlichting 4 2.2 Lotgenotencontact 10 2.3 Juridische begeleiding 12 2.4 Belangenbehartiging

Nadere informatie

Convenant Regeling administratiekosten

Convenant Regeling administratiekosten Convenant Regeling administratiekosten Het convenant Regeling administratiekosten wordt per 1 april 2013 conform de bepaling in artikel 10 van het convenant verlengd. De lumpsumvergoeding (in 2012 74,71)

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het kamerlid Leijten (SP) over een medisch letselschade fonds (2010Z18345)

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het kamerlid Leijten (SP) over een medisch letselschade fonds (2010Z18345) > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

gelet op artikel 2, tweede lid van de Algemene Subsidieverordening Flevoland 2012. BESLUITEN:

gelet op artikel 2, tweede lid van de Algemene Subsidieverordening Flevoland 2012. BESLUITEN: 2014-22 Nummer 1672144 Eerste wijziging Nadere regels subsidie asbest eraf zonnepanelen erop provincie Flevoland 2013 Gedeputeerde Staten van Flevoland maken overeenkomstig artikel 136 van de Provinciewet

Nadere informatie

INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS

INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS INSTITUUT ASBESTSLACHTOFFERS Informatie Werkwijze Voorbeelden conceptversie 28-03-07 Informatie Werkwijze Voorbeelden 1 Colofon Uitgave van Instituut Asbestslachtoffers IAS

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2007

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2007 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2007 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen april 2008 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De

Nadere informatie

BELEIDSPLAN ASBEST Woningstichting Vaals

BELEIDSPLAN ASBEST Woningstichting Vaals BELEIDSPLAN ASBEST Woningstichting Vaals Inleiding Sinds 1993 is er in Nederland een algemeen verbod op het gebruik van asbest. Sindsdien is het verboden asbest of asbesthoudende producten te produceren,

Nadere informatie

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Onderzoek Criminaliteit onder het Limburgse bedrijfsleven Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Inleiding Veilig ondernemen is een belangrijk thema bij de Kamer van Koophandel. Jaarlijks wordt

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4 ECONOMISCHE MONITOR EDE 20 / 4 De Economische Monitor geeft een beeld van de economie van de gemeente Ede in de afgelopen periode van 2008 tot 20. De Economische Monitor is verdeeld in twee delen: Het

Nadere informatie

Sociaal Vitaal Smallingerland

Sociaal Vitaal Smallingerland Sociaal Vitaal Smallingerland Projectplan Auteur Sport Fryslân Datum november 2014-1 - Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Aanleiding 3 3. Doelstelling 3 4. Doelgroep 3 5. Activiteiten 4-2 - Inleiding Voor

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 8 februari 2010 Betreft Kamervragen Van der Burg (VVD)

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 8 februari 2010 Betreft Kamervragen Van der Burg (VVD) > Retouradres Postbus 30941 2500 GX Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Uw kenmerk

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie