Grootschalig organiseren, kleinschalig aanbieden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Grootschalig organiseren, kleinschalig aanbieden"

Transcriptie

1 Een uitgave van de Federatie van Onderlinge Verzekeringmaatschappijen in Nederland J A A R G A N G 2 2 N U M M E R 7 S E P T E M B E R IN DIT NUMMER ONDER MEER: Pagina 4 Doorbraak in toegang fraude- en schaderegisters Pagina 4 Proportionele vergunningsprocedure voor Basic-maatschappijen Pagina 4 VVD spreekt zich uit voor besturen van deelgenoten Pagina 5 PE-dagen vinden grote aftrek Pagina 5 De onafhankelijke commissaris Pagina 9 De Jager verzwaart zorgplicht voor banken en verzekeraars Pagina 11 Univé Stad en Land in Apeldoorn Niet groot, groter, grootst, maar wel goed, beter, best Discussiebijeenkomsten over de toekomst van kleine onderlingen Grootschalig organiseren, kleinschalig aanbieden De kleine onderlinge na 1 januari 2014 is de titel van het discussiedocument dat de FOV deze zomer haar leden heeft toegestuurd. De genoemde datum betreft de dag dat het Solvency II-regime, dan wel de Basic-variant daarvan, in werking zal treden. De FOV wil met dit document een gedachtewisseling op gang brengen, onder meer tijdens een aantal speciaal daarvoor georganiseerde bijeenkomsten in het najaar, verspreid over het land. In een vraaggesprek met hem licht Chris van Toor, directeur van de FOV, een aantal topics uit het discussiedocument toe. Een boeiende markt, aldus kwalificeert Chris van Toor het speelveld waarin de kleine onderlingen momenteel met tal van vraagstukken en uitdagingen worden geconfronteerd. In zijn bespiegeling staat een opdeling van deze markt in twee segmenten centraal, te weten het segment waarin de verkoop van verzekeringen via internet de boventoon voert en het segment waarin de klant nog persoonlijke adviezen en services wenst. Hij signaleert dat het eerstgenoemde segment hard groeit, met name op het gebied van eenvoudige risico s, waar juist ook de onderlingen sterk in zijn. De productie van autoverzekeringen bijvoorbeeld vindt inmiddels al voor 85 procent via internet plaats en nog slechts voor 15 procent via het intermediair of rechtstreeks bij de verzekeraar. Ook kleine onderlingen kunnen dus maar beter actief op internet zijn, zegt Van Toor, waarbij het dan wel zo is dat een kleine onderlinge niet snel opvalt. Als je op internet een verzekeraar zoekt, komt een kleintje niet snel in beeld, of je moet naar een heel specifiek risico zoeken. Toch moet elke onderlinge met de tijd meegaan en die tijd verandert heel snel en heel veel. het tweede segment, waar de klant persoonlijk contact wenst. In dit deel van de markt doen zich natuurlijk ook tal van ontwikkelingen voor, om te beginnen het provisieverbod bij de verkoop van complexe financiële producten per 1 januari Momenteel wordt al volop met alternatieven daarvoor geëxperimenteerd, met name in de vorm van abonnementen of lidmaatschapsgeld, maar de ervaringen daarmee zijn wisselend: in Engeland schijnt het goed te werken, maar in Zweden lijkt men ervan terug te komen. Nog een ontwikkeling, in het verlengde van het provisieverbod bij complexe producten, is die naar meer transparantie in de kostenstructuur van schadeverzekeringen. Inmiddels worden al producten voor netto- V E R D I E N M O D E L Veel onderlingen richten zich grotendeels op Chris van Toor.. De onderlinge 1

2 bedragen in de markt aangeboden, waar het intermediair dan zijn kostprijs bovenop moet zetten. Hierbij uitsluitend met percentages werken biedt volgens Chris van Toor geen soelaas. Twintig procent op een autopolis voor een Mercedes en twintig procent op een autopolis voor een Fiat leidt tot heel verschillende bedragen voor in feite dezelfde werkzaamheden. Daar kun je natuurlijk vraagtekens bij plaatsen. Van Toor verwacht dat inzicht in de kostprijs van het intermediair een deel van de klanten naar internet zal drijven. Andere klanten zien wel de toegevoegde waarde van het intermediair in en hebben daar ook een prijs voor over, maar de vraag is hoeveel. Kleinschaligheid heeft zijn prijs, maar als een onderlinge veel duurder is, is het de vraag of zij haar klanten kan binden en boeien. M A R K T C O N F O R M In het algemeen kan worden gesteld dat er wel een verschil mag zitten tussen enerzijds de prijs die het intermediair voor zijn persoonlijke services rekent en anderzijds de prijs die de internetaanbieders vragen, maar die bandbreedte mag niet te groot zijn. Voor kleine onderlingen zal het de kunst zijn om marktconform te blijven opereren en liefst een gunstigere propositie neer te zetten. Dit vereist een gedegen bezinning op het bedrijfsmodel. Chris van Toor hanteert in dit verband de vergelijking met de warme bakker en de SRV: de warme bakker levert heel goede producten, wordt op prijs gesteld en heeft daarom bestaansrecht, terwijl de SRV al jaren geleden goeddeels van de markt is verdwenen. Onderlingen zullen zich als de warme bakker moeten opstellen, met uitstekende producten, een hoge servicegraad en op die manier veel toegevoegde waarde. Onderlingen zijn daar goed in, maar moeten ook naar de houdbaarheid op termijn kijken. Ze moeten blijvend iets aanbieden wat marktconform is en de prijs is dan heel belangrijk. Voor sommigen is het de vraag of er voor het intermediair nog wel een toekomst is. Chris van Toor twijfelt daar niet aan als het om grotere risico s gaat, bijvoorbeeld in het midden- en kleinbedrijf, waar de wat meer adviesgevoelige producten worden verkocht. Voor de meer eenvoudige risico s is de vraag moeilijker te beantwoorden. De toegevoegde waarde ligt dan niet zozeer in het adviseren, maar in het servicen. Aan een hoogwaardige dienstverlening mag een prijskaartje hangen, maar die prijs mag niet te hoog zijn en zul je bovendien goed moeten kunnen uitleggen. S C H A A L G R O O T T E Naast een bezinning op het bedrijfsmodel kunnen de onderlingen ook nog andere oplossingsrichtingen in overweging nemen. In het geval zij voor het concept van de totaalklant kiezen, komt de nadruk nagenoeg vanzelf op de intermediaire activiteiten te liggen, maar een uitbreiding van het eigenrisicodragerschap is zeker ook een te overwegen mogelijkheid. Wel is daar de nodige schaalgrootte voor vereist. Wat dat betreft zijn er al allerlei bewegingen in de markt, in de vorm van fusies, samenwerking, gedeelde functies, gezamenlijke inkoop et cetera. In het algemeen is de oplossingsrichting: grootschalig organiseren en kleinschalig aanbieden, aldus Van Toor. Ook de FOV gaat na welke rol de federatie in dit verband kan spelen, bijvoorbeeld door grootschaligheid te bewerkstelligen, als daar voldoende animo voor is, bij de inkoop van herverzekeringsactiviteit. Wat voor de één een oplossing is, is voor de ander geen oplossing, maar het is belangrijk dat men erover nadenkt, een koers uitzet en in de gaten houdt of die koers de juiste is, aldus Van Toor. In het discussiedocument van de FOV is op dit gebied de nodig aandacht gegeven aan het CCO-model, waarbij CCO staat voor Coöperaties met een Centrale Onderlinge. Die centrale onderlinge is dan de risicodrager en de aangesloten coöperaties zijn bemiddelaar in verzekeringen. Het model is een uitkomst voor partijen die samen met een fusiepartner nog altijd te klein zijn om gesignaleerde problemen 2 De onderlinge september 2012

3 het hoofd te bieden. Voordelen ervan zijn onder meer dat de centrale onderlinge de risico s beter kan spreiden en daardoor betere herverzekeringsvoorwaarden kan bedingen, dat het toezicht vanuit De Nederlandsche Bank uitsluitend bij de centrale onderlinge plaatsvindt en niet meer bij de lokale coöperaties en dat de besturen van de lokale coöperaties niet meer met de geschiktheidstoesten van De Nederlandsche Bank hebben te maken (maar wel met die van de Autoriteit Financiële Markten). N I C H E V E R Z E K E R A A R S In het geheel van marktbewegingen en -ontwikkelingen ruimt Chris van Toor een aparte plaats in voor de nicheverzekeraars. Hij is ervan overtuigd dat deze maatschappijen zich ondanks alle verwikkelingen goed zullen kunnen handhaven. Wel zullen zij het vraagstuk van het bestuur door deelgenoten moeten oplossen, maar De Nederlandsche Bank heeft daar inmiddels een opening voor geboden. DNB betwijfelt of de deelgenoten van een nicheverzekeraar in alle gevallen wel in staat zijn om de verzekeringsactiviteit op een professionele manier in te vullen. DNB stelt zich op het standpunt dat daar professionele krachten voor nodig zijn en niet alleen maar mensen uit de achterban die vanwege het verzekerde risico bij de onderlinge betrokken zijn. De FOV heeft daar met DNB overleg over gehad, waarbij over en weer werd uitgesproken dat de nicheverzekeraars over het algemeen goed werk verrichten, op een zeer betrokken manier en met lage risico s. DNB is daarom bereid oplossingen van de kwestie te bekijken en heeft de FOV gevraagd alternatieven aan te reiken. De federatie bezint zich daarom momenteel op verschillende mogelijkheden, zoals het met enige regelmaat laten uitvoeren van een interne audit, het benoemen van een gedelegeerd commissaris vanuit de FOV en het samenstellen van een pool van bestuurders die ten behoeve van deze nicheverzekeraars kunnen worden ingezet. Deelgenoten doen dat werk over het algemeen prima, zegt Van Toor, maar wet- en regelgeving stelt andere eisen en daar moet je op inspelen. V R U C H T B A R E D I S C U S S I E S De FOV wil in het najaar over al deze en nog andere thema s met haar leden van gedachte wisselen. Daartoe wordt een aantal bijeenkomsten georganiseerd, verspreid over het land. De centrale vraag is dan hoe het onderlinge landschap er over vijf jaar uit zal zien: welke onderlingen zijn er dan nog (en weten zij dat zeker) en welke hebben daar vraagtekens bij (en welke actie moeten ze dus ondernemen). Het beleidsdocument De kleine onderlinge na 1 januari 2014 zal tijdens deze bijeenkomsten een leidraad zijn. Chris van Toor verwacht vruchtbare discussies, omdat de inzet hoog is, namelijk een gezonde toekomst voor het onderling verzekeren in Nederland. Hij zegt tot slot: Coöperatief verzekeren ligt zo dicht bij de eigenlijke kern van verzekeren, namelijk het gezamenlijk dragen van schades, dat we vast en zeker oplossingen zullen vinden voor de problemen die zich in de komende jaren kunnen aandienen en dat we blijvend een rol van betekenis zullen spelen. Dat gaat niet vanzelf. We gaan een periode tegemoet waarin veel moet worden nagedacht, waarin keuzes moeten worden gemaakt en waarin veel energie moet worden gestoken in het ten uitvoer brengen van die keuzes. De FOV werkt daar natuurlijk graag aan mee en we hebben daar ook een rol in, want we vinden dat onze manier van verzekeren een plezierige en belangrijke is, die we graag willen blijven aanbieden! De onderlinge september

4 FEDERATIE Doorbraak in toegang fraudeen schaderegisters Na een lange aanloopperiode, waarin intensief met betrokken partijen is onderhandeld, is er groen licht gegeven door de eigenaren van het PIFI (Protocol Incidentenwaarschuwingssysteem Financiële Instellingen) voor het in gang zetten van toetreding van de FOV bij dit protocol. Voor de leden van de FOV houdt deze toetreding in dat zij toegang kunnen krijgen tot het EVR (Extern Verwijzings Register oftewel het frauderegister) en eventueel tot de schaderegisters. Voor dit zijn beslag krijgt, moet er nog het nodige gebeuren. Als eerste moet er een voorstel van wijziging van het protocol worden voorbereid en ter goedkeuring aan het CBP (College bescherming persoonsgegevens) worden voorgelegd. Dit is onderhanden. Daarnaast moet iedere maatschappij zich voorbereiden om te voldoen aan de eisen die het PIFI aan de gebruikers van de registers stelt. De FOV is bezig deze eisen in kaart te brengen en zal spoedig het nodige materiaal Verspreiden waar de leden mee aan de slag kunnen. Het daadwerkelijke gebruik van de registers zal naar verwachting in het eerste kwartaal van 2013 zijn beslag krijgen. Proportionele vergunningsprocedure voor Basicmaatschappijen Tijdens de behandeling van de Implementatiewet richtlijn solvabiliteit II heeft de minister op vragen van Tweede Kamerleden een belangrijke toezegging gedaan aan de verzekeraars die nu op basis van een Wft-verklaring actief zijn en die per 1 januari 2014 onder het Solvency IIregime gaan vallen. De minister houdt vast aan de vergunningsaanvraag die in het wetsvoorstel staat omschreven. De FOV heeft herhaaldelijk verzocht deze van rechtswege om te zetten in een Solvency II Basic-vergunning. Hier is uiteindelijk niet voor gekozen. Dat betekent dat de vergunningsaanvraag te zijner tijd moet worden ingediend. Voor de behandeling van de aanvraag gaat een gereduceerd tarief gelden. Dat houdt een verlaging in van naar Na deze toezegging is de FOV verder met het ministerie van Financiën in overleg gegaan over de inhoudelijkheid van de vergunningsprocedure. Dit overleg heeft geleid tot een nota van wijziging, waaruit blijkt dat de procedure beperkt zal worden tot de volgende vaststellingen door DNB: Het dagelijks beleid van een Basicverzekeraar wordt door ten minste 2 personen bepaald (van deze eis is ontheffing mogelijk); De Basic-maatschappij is niet verbonden in een ondoorzichtige zeggenschapstructuur die het toezicht belemmert; Het minimumgarantiefonds is aanwezig, en De vereiste solvabiliteit uitgerekend met toepassing van vereenvoudigde formules conform pillar I van Solvency II is aanwezig. Het bedrag dat de onderlingen voor deze beperkte procedure verschuldigd zullen zijn, zal lager zijn dan de die voor een volledige procedure geldt. Het uiteindelijke tarief wordt binnenkort vastgesteld. FOV draagt bij aan wijziging Bgfo Het ministerie van Financiën heeft in mei 2012 het Wijzigingsbesluit Financiële Markten 2013 geconsulteerd (Bgfo 3). Ook de FOV heeft hierop gereageerd. Het ministerie heeft de consultatiereacties verwerkt en een aantal wijzigingen doorgevoerd. Uit die wijzigingen blijkt dat de FOV met haar inbreng heeft bijgedragen aan een evenwichtiger opleidingsgebouw (door het invoeren van een afzonderlijke module zorgverzekering) en aan een beperking van de reviewverplichtingen (in het kader van het product review proces). Vruchtbaar overleg met DNB De FOV heeft met de directie van DNB overlegd over de invoering van Solvency II Basic en over besturen van deelgenoten. Uit dit overleg vloeide voort dat als er een vergunningplicht voor Basic-verzekeraars komt zoals nu is voorzien dat DNB een stappenplan zal opstellen dat maatschappijen in staat stelt om tijdig aan de vereisten van het nieuwe regime te voldoen. De FOV heeft voorgesteld hier actief in te participeren. Dit voorstel is overgenomen en ook in de uitvoering van het plan zullen DNB en FOV gaan samenwerken. VVD spreekt zich uit voor besturen van deelgenoten In voorbereiding op de mondelinge behandeling van de Implementatiewet richtlijn solvabiliteit II heeft de FOV een bezoek gebracht aan de VVD. De financieel woordvoerder van deze partij, Matthijs Huizing, sprak zich tijdens die ontmoeting uit voor lekenbestuurders in een gemengd bestuur / toezichthoudend orgaan. Hij zal dit met de minister van Financiën opnemen. Voor nicheverzekeraars en verzekeraars met alleen zakelijke klanten wil Huizing dat deze maatschappijen, als de leden dit willen en de schaal het ook toelaat, uitsluitend door deelgenoten worden bestuurd die zich waar nodig van externe bijstand laten voorzien. 4 De onderlinge september 2012

5 PE-dagen klantbelang vinden grote aftrek In samenwerking met NIBE SVV (Rob Schotsman) en KD-advies (Kees Dullemond) heeft de FOV een nieuwe PE-cursus opgezet. Deze staat in het teken van klantbelang. De regelgeving die in verband hiermee voor verzekeraars en intermediairs is ontwikkeld, zal worden besproken. Tevens zal er aandacht zijn voor de opbrengsten van klantbelang. De eerste vier cursusdagen zijn inmiddels volgeboekt en om alle belangstellenden een plaats te geven, worden aanvullende cursusdagen gepland. FOV adviseert over btw en loonbelasting bestuurders en toezichthouders Per 1 januari 2013 geldt een nieuwe regeling op grond waarvan commissarissen vaker btw-plichtig zijn omdat zij eerder als btw-ondernemer worden aangemerkt. Tot nu is het zo dat een commissaris met minder dan 4 commissariaten in beginsel niet als btw-ondernemer wordt gezien. Deze is dan ook niet btw-plichtig. Vanaf 1 januari moet voor elk commissariaat worden beoordeeld of er sprake is van ondernemerschap voor de btw. Dit betekent dat er bij een enkel commissariaat al sprake kan zijn van btw-plicht, wat al vrij snel het geval is. Voor verzekeraars kan dit gevolgen hebben omdat deze geen recht op btw-aftrek hebben. De FOV heeft een circulaire verspreid waarin de nieuwe regeling wordt uitgelegd. Daarbij is gewezen op het bestaan van een kleine ondernemingsregeling (kor) voor commissarissen waaraan een relatief beperkte vergoeding wordt toegekend. Om een beroep op deze regeling te doen, moet bij de belastingdienst ontheffing worden aangevraagd. Hiervoor heeft de FOV een voorbeeldbrief opgesteld. In een tweede advies dat naar aanleiding van een aantal vragen van leden werd uitgebracht, is ingegaan op de samenloop van btw met de loonbelasting. Daarbij spelen zaken een rol als een fictieve dienstbetrekking / pseudo dienstbetrekking / beschikking doorbetaald loonregeling etc. De adviezen kunnen worden nagelezen op de fov-website. De onafhankelijke commissaris In haar digitale nieuwsbericht van 11 september besteedde DNB aandacht aan de samenstelling van een Raad van Commissarissen (RvC). Aangegeven werd dat DNB van commissarissen van verzekeraars verwacht dat ze bij hun besluiten de belangen van alle stakeholders meewegen. Hiervoor is het noodzakelijk dat een RvC onafhankelijk functioneert. In het toezicht besteedt DNB hier nadrukkelijk aandacht aan. Volgens DNB is de positie van commissarissen in de financiële sector al enkele jaren onderwerp van discussie. Onderzoek naar de financiële crisis heeft uitgewezen dat commissarissen vaak ondeskundig waren, onvoldoende tijd besteedden aan het toezicht en te weinig onafhankelijk waren. Dit terwijl een goed functionerende RvC juist als tegenkracht kan fungeren voor het bestuur en zorgen voor adequaat risicobeheer en een betere bedrijfsvoering. Onafhankelijkheid in mind Er zijn drie elementen waaraan DNB afmeet of een commissaris of een RvC onafhankelijk is. Een eerste element is onafhankelijkheid in mind. Van een commissaris verwacht DNB dat deze zich in de besluitvorming onafhankelijk opstelt en een evenwichtige belangenafweging kan maken. Dit kan bijvoorbeeld blijken uit de notulen van de RvC (de standpunten van de afzonderlijke leden) en uit de functieprofielen van de RvCleden. Onafhankelijkheid in appearance Daarnaast is er onafhankelijkheid in appearance, waarbij de focus ligt op het voorkomen of beheersen van (de schijn van) belangenverstrengeling. De normen hiervoor komen overeen met de Nederlandse Corporate Governance Code (CG-code). Wanneer heeft een commissaris tegenstrijdige belangen? Onder meer wanneer zijn verzekeraar een transactie doet met een onderneming waar hij bestuurder, toezichthouder of aandeelhouder is of eerstegraads familiebanden mee heeft. Een beheersmaatregel om (de schijn van) belangenverstrengeling te mitigeren is bijvoorbeeld om in het reglement van de RvC te laten opnemen dat een commissaris niet mee mag adviseren of oordelen wanneer sprake is van een tegenstrijdig belang. Voor de oplettende lezer: Het is niet zo dat er geen (schijn van) belangenverstrengeling mag zijn. Er moeten wel afdoende beheersmaatregelen worden getroffen. Onafhankelijkheid in state Het derde criterium is onafhankelijkheid in state. Dit betekent dat in beginsel ten minste de helft van de RvC formeel onafhankelijk moet zijn. Om formele onafhankelijkheid te bepalen volgt DNB de afhankelijkheidscriteria van de CG-code. Een commissaris is bijvoorbeeld niet onafhankelijk als hij/zij binnen vijf jaar voor zijn benoeming oud-werknemer of bestuurder is geweest, of bezoldigd adviseur van de verzekeraar binnen één jaar voor zijn benoeming. Ook is hij niet onafhankelijk als hij of de rechtspersoon waarbij hij bestuurder of commissaris is meer dan 10 procent van de aandelen bezit. Naar onderlingen vertaald, geldt een De onderlinge september

6 DAAR KOMT MEER BIJ KIJKEN DAN ALLEEN EEN OPGAANDE ZON F E D E R AT I E V A N O N D E R L I N G E V E R Z E K E R I N G M A AT S C H A P P I J E N I N N E D E R L A N D SPAR R E N H E U V EL J E Z E I S T POS T B U S A C Z E I S T I N F F OV.NL ONDERLINGEN commissaris als niet onafhankelijk (dus afhankelijk) als deze een premie inbrengt die staat voor meer dan 10 procent van het totale premie-inkomen. Minder dan 10 procent geeft een onafhankelijke commissaris en meer dan 10 procent een afhankelijke. Betekent dit dat de laatste geen commissaris mag zijn? Niet noodzakelijkerwijs, het hangt af van de samenstelling van het gehele college of de afhankelijke commissaris daar deel van mag (gaan) uitmaken. Conclusies: a De helft (in uitzonderingsgevallen 75 procent ter goedkeuring van DNB) van een RvC mag uit afhankelijke commissarissen bestaan b Het lidmaatschap van een onderlinge maakt een commissaris niet per definitie afhankelijk. c Raden van Commissarissen kunnen geheel uit leden bestaan. Preventiedag Op 7 november 2012 vindt in Baarn ZONNEPANELEN de jaarlijkse preventiedag plaats. Het thema van dit jaar is Zonnepanelen, en wat nu? Tijdens deze dag worden aan de hand van de in maart dit jaar uitgebrachte preventiebrochure, diverse facetten van zonnepanelen belicht. De brochure wordt hierbij als leidraad gebruikt. Aanmelding is mogelijk bij de FOV. Internationaal congres onderlinge verzekeraars in Amsterdam AMICE organiseert op 12 november 2012 in Amsterdam een bijeenkomst voor kleine en middelgrote onderlinge verzekeringsmaatschappijen, gericht op de uitdagingen bij de implementatie van Solvency II. Het programma zal zich richten op onderwerpen zoals: Hoe het proportionaliteitsprincipe te implementeren in processen en structuren van Pillar II; De mate waarin maatschappijen gereed zijn om het risicobeheer en de processen van Pillar II en ORSA ten uitvoer te brengen; Pillar III - Toepassing van het proportionaliteitsprincipe in de Solvency IIrapportage. Toezichthouders van verschillende lidstaten zullen spreken over de toezichtcultuur ten opzichte van onderlingen, coöperaties en kleine marktondernemers in het algemeen. Externe experts zullen oplossingen voorstellen voor een aantal problemen waar kleine en middelgrote maatschappijen mee worden geconfronteerd. Lidorganisaties zullen hun ervaringen delen. De conferentie vindt tussen 9 en 17 uur plaats in het Hotel Park Plaza Victoria aan het Damrak 1-5. De voertaal is Engels. Aanmelding is mogelijk bij Amice (www.amice-eu.org). O N D E R L I N G E N MediRisk en Pals handelen claims medische misser sneller af Medische-aansprakelijkheidsverzekeraar MediRisk en letselschadespecialist Pals groep zijn een overeenkomst om de afhandeling van het proces na een medische fout te versnellen. Er zijn onder andere afspraken gemaakt over de vergoeding van de kosten van belangenbehartiging van de patiënt. Discussies daarover zorgen regelmatig voor vertragingen in het proces. MediRisk en Pals sluiten zich daarmee aan bij de landelijke norm (de zogenaamde PIV-staffel van de Stichting Personenschade Instituut van Verzekeraars) die de hoogte van de vergoeding bepaalt en die al geldt voor niet-medische letselschadeprocessen. Ook lopende claims worden opnieuw bekeken en daar waar mogelijk versneld. MediRisk denkt met deze overeenkomst de behandelduur van een claim met enkele maanden te kunnen verkorten. De behandeling van een claim duurt nu gemiddeld zo n twee jaar. Eerder maakte MediRisk al werkafspraken met Arag, DAS en Achmea. Bron: AM Signalen OVM Vinkeveen ook deskundig in WFT Pensioenen Door diplomering van haar bestuurslid en complianceofficer T. Schuijt schaart OVM Vinkeveen zich in het selecte gezelschap van financiële dienstverleners die over pensioenverzekeringen en andere complexe producten mogen adviseren. De leden en bankrelaties van OVM Vinkeveen zijn voornamelijk particulieren en ZZP-ers. Alhoewel traditioneel ook veel agrariërs en de lokale MKB-bedrijven zijn aangesloten, is het aantal klanten met personeel relatief klein waardoor het verstrekken van pensioenadviezen en advies over andere complexe producten een niet alledaagse bezigheid blijft. De OVM besteedt die incidentele adviesaanvragen uit aan gespecialiseerde collega-organisaties, maar wil door middel van dossierreviews wel een oordeel kunnen vormen over de kwaliteit van deze dienstverlening. Dit is een belangrijke overweging geweest om als bestuurslid/compliance officer deze opleiding te volgen, en zo naast de vak- 6 De onderlinge september 2012

7 ACTUALITEITEN inhoudelijke aspecten vertrouwd te raken met de andere competenties die tegenwoordig van adviseurs wordt verwacht. Door ook op bestuursniveau met die competenties bekend te zijn, geeft de OVM invulling aan de kwaliteitsborging van de adviesfunctie en daaraan verbonden zorgplicht. Applaus voor OVM De Veenhoop Tijdens de laatste jaarvergadering van OVM De Veenhoop was Willem Messchaert, bestuurslid van de boerderijenstichting Noord-Holland, als gastspreker aanwezig. Hij woonde de hele vergadering bij en dat was voor hem aanleiding om kort daarna een mail aan de onderlinge te sturen: Mijn mening na de aangehoorde interessante deelnemersvergadering van uw onderlinge was dat uw instelling weliswaar klein, maar vooral transparant, democratisch en bovendien winstgevend handelt. Zelfs de notulen werden klassikaal behandeld en in een perfect en goedkeurend ritme (de insurance blues?) omgeslagen. De Nederlandsche Bank als hoofdtoezichthouder zou ik OVM De Veenhoop juist (in plaats van extra kritisch te volgen) als lichtend voorbeeld willen stellen voor de rest van de grote (betrouwbare?) financiële wereld: De onderlinge verkoopt heldere, winstgevende financiële producten, strikt in het belang en onder controle van zijn klanten. Rechtstreeks, transparant en met een bonuscultuur waarin de directie en het bestuur gelijk worden behandeld met de klanten in de vorm van een gebakje bij de jaarvergadering. Hulde! Schade grote branden valt mee In het tweede kwartaal van dit jaar waren er 33 grote branden met een schade van 1 mln of meer. De totale schade van deze branden wordt geschat op 109 mln, een aanzienlijk hoger bedrag dan de 76 mln in het tweede kwartaal van 2011, maar vergeleken over de afgelopen tien jaar een gemiddeld bedrag. Dit blijkt uit de registratie van grote branden door het Nivre, in samenwerking met de bij hen aangesloten expertisebureaus en verzekeraars. De grootste schade in het tweede kwartaal deed zich voor op 4 april bij telefoniebedrijf Vodafone in Rotterdam. De schadelast wordt geraamd op 30 mln. De op één na grootste schade vond plaats op 3 mei bij een kunststoffenbedrijf in Nijkerk ( 12 mln), gevolgd door een brand op 9 april bij een bedrijvencomplex in Biddinghuizen ( 4,5 mln). Met 65 miljoenenbranden in de eerste helft van 2012 neemt dit eerste half jaar een tweede plek in na 2003 toen er 71 grote branden waren. Qua schade als gevolg van deze branden behoort dit jaar met een verwachte schade van 199 mln tot de middenmoot. Bron: AM Signalen Klant mag in termijnen betalen Per 1 januari 2013 moet een financieel adviseur voor complexe en impactvolle producten de advies -en bemiddelingskosten rechtstreeks bij de klant in rekening brengen. Dit heeft de vraag opgeroepen of de klant deze nota in termijnen mag betalen. De minister van Financiën heeft aangegeven dat gespreide betaling onder een aantal voorwaarden is toegestaan. Als aan deze voorwaarden wordt voldaan, dan wordt de gespreide betaling ook bij overschrijding van drie betalingstermijnen (de eerdere norm) niet langer als een consumptief krediet aangemerkt. De advies- en bemiddelingskosten mogen gespreid worden betaald onder de voorwaarden dat: 1 het gaat om een betalingsbeschermer, complex product, hypothecair krediet, individuele arbeidsongeschiktheid, overlijdensrisicoverzekering of uitvaartverzekering; 2 de betaling over een termijn van maximaal twee jaren wordt gespreid; 3 geen rente of kosten in rekening worden gebracht voor de gespreide betaling. Wordt er alleen bemiddeld en niet geadviseerd (execution only) dan kunnen de bemiddelingskosten over de totale looptijd van het product worden gespreid. De klant moet wel worden geïnformeerd over de hoogte van deze kosten. Keurmerken amper bekend bij consument De diverse keurmerken in de financiële dienstverlening genieten nauwelijks bekendheid bij consumenten. Maar liefst 95% van hen kan geen enkel keurmerk noemen dat hen zou moeten helpen bij de zoektocht naar een goede aanbieder of bemiddelaar. Dit blijkt uit de Keurmerkmonitor, een jaarlijks onderzoek van Keala Research onder consumenten. De twee keurmerken die de respondenten nog wel spontaan weten te noemen, zijn geen keurmerken: AFM (17 procent) en Kifid (10 procent). De echte keurmerken komen niet of nauwelijks spontaan op bij de consument. Als de ondervraagden namen van bestaande keurmerken voorgelegd krijgen, staat het met de kennis iets beter. De Stichting Erkend Hypotheekadviseur geniet dan de grootste bekendheid De onderlinge september

8 (28 procent). Het nog jonge Keurmerk Klantgericht Verzekeren is slechts bij 6 procent bekend. Ondanks de grote onbekendheid met de bestaande keurmerken hechten de consumenten er wel waarde aan. Van de ondervraagden vindt 63 procent een keurmerk belangrijk bij de aanschaf van een financieel product of financiële dienst. Bij alle andere producten en diensten ligt dit volgens Keala aanmerkelijk lager (38 procent). Bron: AM Signalen Nieuw dienstverleningsdocument 2013 Het dienstverleningsdocument wordt in vergaande mate gestandaardiseerd. Consumenten moeten hierdoor eenvoudiger de dienstverlening van verschillende financieel dienstverleners en de kosten daarvan kunnen vergelijken. De AFM zal hiervoor een DVD-generator on line ter beschikking stellen. Met dit hulpmiddel kan het dienstverleningsdocument worden gemaakt. Financieel dienstverleners verstrekken het dienstverleningsdocument al aan hun klanten. De minister van Financiën kondigt aan dat ook de aanbieders en gevolmachtigde agenten een dienstverleningsdocument moeten gaan voeren. De financiële producten waarvoor een dienstverleningsdocument moet worden verstrekt, is uitgebreid. De adviseur zal naast de complexe producten en hypotheken ook voor de volgende producten een dienstverleningsdocument moeten gaan voeren: betalingsbeschermer individuele arbeidsongeschiktheidsverzekering overlijdensrisico uitvaartverzekering Nu informeert het dienstverleningsdocument de klant in het algemeen over de financiële producten of oplossingen die de adviseur voert. Dat gaat veranderen. Het dienstverleningsdocument moet worden ingericht rondom de vraag van de consument. Stelt een klant een vraag over de financiering van een aan te kopen woning, dan verstrekt de adviseur het dienstverleningsdocument die de producten en tarieven presenteert die relevant zijn voor deze vraag. Het dienstverleningsdocument informeert de klant op deze manier gericht en specifiek en biedt die informatie waar de klant op dat moment behoefte aan heeft. Verder moet het dienstverleningsdocument in een zo vroeg mogelijk stadium voor de klant beschikbaar zijn. Op deze manier kan het document de consument helpen bij het oriënteren. Het publiceren van het dienstverleningsdocument op de website van de financieel dienstverlener ligt dan voor de hand. Het voornemen is om het nieuwe dienstverleningsdocument in werking te laten treden met ingang van 1 juli Nieuwe overstromingsdekkingen binnen handbereik Aon en Aon Benfield zien op korte termijn kansen voor een nieuwe dekking tegen het overstromingsrisico in Nederland. Doordat verzekeraars in toenemende mate hun risico s kunnen onderbrengen bij herverzekeraars kunnen ze makkelijker het overstromingsrisico afdekken. Onlangs kwamen de nieuwe verzekeraar Neerlandse en Vereniging Eigen Huis al met een overstromingsverzekering. Tot voor kort was Nederland het enige land in Europa waar burgers en bedrijven zich niet afdoende konden verzekeren tegen een overstroming. De catastrofepolis van Neerlandse, waarbij VEH-leden een premiekorting van 10 procent krijgen, is de eerste verzekering sinds de watersnoodramp van 1953 die het risico afdekt. Volgens Aon is deze verzekering slechts het begin. Vanuit de internationale herverzekeringsmarkt wordt met grote interesse gekeken naar de ontwikkelingen op het overstromingsdossier, aldus Bob Reichenfeld, bestuursvoorzitter van Aon Benfield Nederland, dat met een team de mogelijkheden onderzoekt om het risico af te dekken. Daarbij wordt gedacht aan een marktoplossing in de vorm van bijvoorbeeld de Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden. Op die basis is er voldoende catastrofecapaciteit in herverzekeringsmarkt beschikbaar, aldus Reichenfeld. Meer verzekeringsmogelijkheden verbeteren volgens Aon het vestigings- en investeringsklimaat van Nederland, zorgen voor een vermindering van de economische risico s en verplaatsen de financiële risico s van de overheid naar de verzekeringsmarkt. Om die reden zou de overheid verzekeringen tegen overstromingsrisico s verplicht moeten stellen, aldus Aon. Bron: AM Signalen Uitstroom tussenpersonen krijgt gestalte In 2016 zal het aantal tussenpersonen bijna zijn gehalveerd ten opzichte van Die voorspelling doen Baken Adviesgroep en Adviesbureau Fred de Jong in hun rapport Marktraming Financiële Intermediairs Voor het onderzoek zijn de huidige marktsituatie en een impactanalyse van actuele marktontwikkelingen gecombineerd. Op basis van de analyse in het rapport is de voorspelling dat het aantal financiële intermediairs in 2016 is gedaald naar Dat betekent een afname van 15 procent ten opzichte van de situatie nu. In ver- 8 De onderlinge september 2012

9 gelijking met de invoering van het vergunningenregister Wft in 2007, is het aantal financiële intermediairs zelfs gedaald met 42 procent. Toen hadden adviseurs en bemiddelaars een aanvraag ingediend voor een vergunning bij de AFM. Bron: AM Signalen Receptioniste hoeft geen eed of belofte af te leggen Medewerkers van financieel dienstverleners die niets te maken hebben met de kernactiviteit van het bedrijf, zijn vrijgesteld van de plicht om vanaf volgend jaar een eed of belofte af te leggen. Het ministerie van Financiën heeft deze vrijstelling meegenomen in de aanpassingen in het Wijzigingsbesluit Financiële Markten Het ministerie noemt cateringmedewerkers en receptionisten als voorbeeld van mensen die geen bankierseed hoeven te leggen. In de aankondiging van de aanpassingen van het Wijzigingsbesluit stelt het ministerie dat de verplichte eed of belofte geldt voor alle medewerkers van financiële ondernemingen (met uitzondering van niet-kernactiviteiten). De verplichting geldt ook voor niet-werknemers, bijvoorbeeld gedetacheerden. Alle medewerkers die op 1 januari 2013 al werkzaam zijn in de branche moeten binnen een jaar de eed of belofte afleggen. De eed moet worden ondertekend ten overstaan van een beleidsbepaler. Commissarissen en beleidsbepalers leggen de eed af ten overstaan van iemand die hoger in functie is. De Jager verzwaart zorgplicht voor banken en verzekeraars Minister De Jager zet de financiële dienstverleners extra onder druk om de klant centraal te stellen. Hij heeft hiervoor een wijziging van de Wft voorgesteld, die banken en verzekeraars een algemene zorgplicht geeft. De algemene zorgplicht regelt expliciet dat de financiële sector het belang van de klant moet behartigen. Ook moet bij advies aan de klant in het belang van de klant worden gehandeld. Door de generieke zorgplicht krijgt de AFM de mogelijkheid om bij misstanden eerder in te grijpen. Ik wil dat de klant weer centraal komt te staan bij banken en verzekeraars, aldus De Jager. Te vaak kreeg in het verleden eigen gewin voorrang boven het belang van de klant. Met deze maatregelen nemen we een nieuwe stap in de hervorming van de financiële sector, zo liet de minister weten. De wetgeving waarin de nieuwe zorgplicht wordt omschreven, zal in het voorjaar van 2013 aan de Tweede Kamer worden aangeboden. CDA wil tuchtcollege voor financiële sector DEN HAAG Het CDA wil dat er een tuchtcollege komt in de financiële sector. Dat zou bankiers moeten kunnen straffen als zij zich niet aan de bankierseed houden. CDA-Kamerlid Eddy van Hijum heeft zich daarvoor uitgesproken. Voor Van Hijum moet een tuchtcollege samengaan met de nog te introduceren bankierseed. Het college moet voorkomen dat de eed een vrijblijvende exercitie wordt en bankiers en anderen in de financiële sector hun schouders er over op kunnen halen. Er dient dan ook wat te gebeuren op het moment dat iemand zich niet houdt aan de eed, aldus Van Hijum. Hij verwijst naar advocaten, makelaars, medici en notarissen die ook allemaal hun eigen tuchtcollege hebben. Mogelijk is er ook voor de Autoriteit Financiële Markten (AFM) een rol weggelegd. Een tuchtcollege moet tanden krijgen om schending van de beroepseer serieus aan te kunnen pakken. Het college kan waarschuwingen en boetes uitdelen. In voorkomende gevallen kunnen bovendien tijdelijke of permanente verboden om het beroep uit te oefenen worden uitgevaardigd, stelt Van Hijum voor. Intermediair moet adviesonderbouwing 5 jaar gaan bewaren Minister De Jager (Financïen) wil dat financieel dienstverleners de stukken waaruit blijkt dat de advieseisen zijn gevolgd vijf jaar gaan bewaren. Nu ligt die bewaartermijn op grond van artikel 32 van het Bgfo nog op één jaar. De minister brengt met de verlenging een wens van de AFM in vervulling. De Jager noemt de argumenten van de AFM voor een langere bewaartermijn steekhoudend. Zo loopt de bewaartermijn gelijk aan de civielrechtelijke verjaringstermijn en onderzoekstermijn van de AFM van vijf jaar, aldus De Jager. De Jager neemt de nieuwe bewaartermijn mee in het eerstvolgende Wijzigingsbesluit financiële markten. Boete AFM: borging deskundigheid De AFM heeft een boete van opgelegd aan een financieel dienstverlener. De dienstverlener had nagelaten de vakbekwaamheid van haar adviseurs zeker te stellen. De consument moet kunnen vertrouwen op de deskundigheid van de adviseur, aldus de AFM, en deze financieel dienstverlener is hierin tekort geschoten. De Wft verplicht een financieel dienstverlener de vakbekwaamheid te borgen van die medewerkers die zich rechtstreeks bezighouden met verlenen van financiële diensten. De wet biedt twee opties. De De onderlinge september

10 S L O T A R T I K E L financieel dienstverlener zorgt ervoor dat deze medewerkers beschikken over de vereiste diploma s (inclusief PE-certificaten) of hij richt de bedrijfsvoering zo in, dat de deskundigheid is geborgd. Dat kan bijvoorbeeld door de inzet van één of meer feitelijk leidinggevenden. Voor de laatste optie had de financieel dienstverlener aan wie de boete is opgelegd, gekozen. Feitelijk leidinggevende geen papieren tijger De feitelijk leidinggevende beschikt over de vereiste vakdiploma s en de bijbehorende PE-certificaten. Vakinhoudelijk is de kennis aantoonbaar aanwezig maar hoe wordt nu de deskundigheid binnen de onderneming geborgd? Volgens de AFM is dit alleen maar mogelijk als de feitelijk leidinggevende inhoudelijk betrokken is bij het advies van de adviseur (die niet aantoonbaar deskundig is). De feitelijk leidinggevende moet het adviesproces met de klant effectief kunnen sturen en beïnvloeden. Dat brengt met zich mee dat de feitelijk leidinggevende het adviesproces controleert vóórdat de adviseur financiële scenario s en adviezen aan de klant presenteert. Dit stelt eisen aan de bedrijfsvoering en aan de rol die de feitelijk leidinggevende binnen de onderneming heeft. De AFM werkt dit in haar boetebesluit als volgt uit: 1 de rol moet helder, inzichtelijk en waarneembaar zijn; 2 de taken en verantwoordelijkheden moeten helder omschreven zijn; 3 er moeten concrete werkinstructies zijn opgesteld; 4 toetsingscriteria en controlepunten moeten zijn vastgesteld; 5 de betrokkenheid van de feitelijk leidinggevende moet blijken uit het adviesdossier. Onderzoek AFM In het onderzoek werd de financieel dienstverlener verzocht alle relevante diploma s en PE-certificaten aan te leveren en de Self Assessments van 2009 en Op basis van deze informatie werd vastgesteld dat het PE-certificaat 2008/2009 voor Beleggen ontbrak en dus het diploma Leven vanaf dat moment niet langer meer geldig was. In beide self assessments had de financieel dienstverlener evenwel aangegeven dat de deskundigheid werd geborgd door één of meer feitelijk leidinggevenden die in bezit waren van de vereiste diploma s en bijbehorende PE-certificaten. Fusies en expansie In 1900 werd in Wilp, iets ten zuiden van Deventer, de onderlinge brandverzekeraar Het Platteland opgericht. In de eerste honderd jaar van haar geschiedenis veranderde er niet veel. Vermeldenswaard is dat in 1982 een nieuw hoofdkantoor in gebruik werd genomen, in het naburige iets grotere dorp Twello, en dat de onderlinge zich in de jaren negentig bij Univé aansloot. Na de eeuwwisseling echter diende zich de ene ontwikkeling na de andere aan. De onderlinge fuseerde met de onderlinge waarborgmaatschappij in Epe (in 2000) en met Univé Noord- Oost (in 2010) en breidde het werkgebied autonoom uit door winkels te vestigen in plaatsen waar nog geen Univé-onderlinge werkzaam was, onder meer in Nijmegen (2003), Deventer (2004) en Arnhem (2006). Hierdoor heeft de onderlinge nu een werkgebied dat zich uitstrekt van de kop van Overijssel tot het noorden van Limburg en, opmerkelijk genoeg niet aangrenzend, het gebied ten oosten van de stad Groningen tot aan de Duitse grens. De naam van de brandverzekeraar bleef Het Platteland, maar verder opereert de onderlinge nu onder de naam Univé Stad en Land. 10 De onderlinge september 2012

11 Univé Stad en Land in Apeldoorn Niet groot, groter, grootst, maar wel goed, beter, best Ongewenste bemoeienissen van buitenaf kunnen soms het plezier in het ondernemen temperen. De ondernemer moet die externe invloeden vaak op de koop toe nemen. Maar aan het einde van de dag resteert toch meestal de trots op het bedrijf en het genoegen daar leiding aan te mogen geven. Aldus blijkt ook uit het gesprek met Jan Kamp, voorzitter van de raad van bestuur van Univé Stad en Land. Jan Kamp is bestuurder van Univé Stad en Land sinds Eerder werkte hij in leidinggevende functies voor een bank, een drogistenorganisatie en een energiemaatschappij. Bij Univé Stad en Land voelt hij zich helemaal thuis. Hier is helemaal niets van mij, maar toch is het mijn bedrijf. Ik vind ook dat je een bedrijf moet besturen als was het jouw bedrijf. Want dan heb je aan tijd geen gebrek en kost het je geen energie. Toch vraagt het vanzelfsprekend een forse inzet om een bedrijf als Univé Stad en Land te leiden. Het is de grootste Univé-onderlinge, die als intermediair, wat omvang betreft, nationaal in de top vijftien staat. Het bedrijf beheert zo n polissen van circa klanten. Op het hoofdkantoor in Apeldoorn en in de zestien winkels in het werkgebied werken in totaal circa 250 medewerkers. Kamp heeft dan ook alle reden om trots op zijn onderneming te zijn. Ga je naar onze roots in Wilp en Twello, dan hebben we daar met vierentachtig op de honderd adressen een relatie. In Arnhem hadden we zes jaar geleden een voordeurdichtheid van misschien één op de duizend en nu is dat zes op de honderd. Dat lijkt weinig, maar zes procent van een stad als Arnhem is bij elkaar heel wat! O B S T A K E L S Kamp, zoon van een ondernemer, wil graag Univé Stad en Land eveneens als een ondernemer leiden, maar vindt op die weg in de jongste jaren meer en meer obstakels. Als eerste noemt hij het provisieverbod bij de verkoop van complexe financiële producten per 1 januari Voor adviesdiensten moeten we dan gewoon uurtje factuurtje doen. Dat lijkt gemakkelijk, maar de klant is daar nog helemaal niet aan toe. Ik vraag me ernstig af of bepaalde groeperingen in de Tweede Kamer wel in de gaten hebben waar ze mee bezig zijn. Dat er in het verleden dingen in de branche niet goed zijn gegaan, daar is geen discussie over. Daarom vindt er nu een zelfreiniging plaats, want iedereen vindt dat dat niet meer kan. Vanwege hun reputatie moeten tussenpersonen en maatschappijen dat niet meer willen en dat is dus opgelost. Maar we leven in een wereld waarin politici en ook de makers van bepaalde televisieprogramma s de provisie met een netto-inkomen vergelijken. Dat beeld wordt althans opgeroepen. Maar de provisie die wij krijgen, heb ik nodig om vergunningen, uren, mensen en bedrijfsmiddelen te betalen. De nettowinst in onze sector is flinterflinterdun. Vroeger konden we op adviesdiensten nog een Jan Kamp. boterham verdienen, maar die tijd lijkt voorgoed voorbij. V E R A N T W O O R D I N G Een ander heikel punt betreft de eisen die De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten de maatschappijen opleggen. Kamp vindt het uitstekend dat er in Nederland goed toezicht bestaat en kan ook zeer wel leven met bijvoorbeeld de zwaardere eisen die aan de bekwaamheid van bestuurders zijn gesteld, maar we moeten wel oppassen dat we niet doorslaan, zegt hij. Als ik zie hoeveel organen we hebben waar ik me elke keer moet verantwoorden... Ik praat met de Raad van Commissarissen over wat er speelt, we hebben eens in de drie maanden een rapportage naar De Nederlandsche Bank, we hebben één keer in het jaar een gesprek met De Nederlandsche Bank, we hebben een externe accountant die ons controleert, onze compliance officer houdt in de gaten of we aan alle wet- en regelgeving voldoen, de Autoriteit Financiële Markten houdt in de gaten of we geen verkeerde producten op de markt zetten, ik heb een auditcommissie die door alle cijfers heen De onderlinge september

12 gaat en ik heb een ledenraad waar ik uitleg moet geven. Als ik niet oppas ben ik meer bezig met de cijfers onder elkaar te zetten en uitleg te geven dan met een organisatie te runnen! We bestaan nu honderdtwaalf jaar en we willen nog wel honderdtwaalf jaar bestaan, maar we moeten wel de kans krijgen om te ondernemen. Vergeet niet dat we elke maand de salarissen van tweehonderdvijftig man moeten kunnen ophoesten! S C H A A L G R O O T T E Om de administratieve lastendruk aan te kunnen en aan alle eisen te kunnen voldoen, is volgens Jan Kamp voldoende schaalgrootte onontbeerlijk. Je moet groot zijn om de kosten te verdunnen, zegt hij. Voor De Nederlandsche Bank vijf rapportages over honderdduizend polissen maken is vijf keer zo veel werk als één rapportage over vijfhonderdduizend polissen maken. Voor Kamp is fuseren C O L O F O N De onderlinge is een uitgave van de FOV (Federatie van Onderlinge Verzekeringmaatschappijen in Nederland) en verschijnt 10 keer per jaar in een oplage van exemplaren. Leden van de FOV zijn gratis geabonneerd op De onderlinge. Redactiecommissie: Chris van Toor Met medewerking van: Peter van Steen, Geldermalsen en Hester Heleen Fotografie, Amerongen Redactiesecretariaat: Productie en druk: Loes Malherbe Postbus AC Zeist T F E I Drukkerij De Eendracht, Schiedam Overname van (gedeelten van) artikelen is toegestaan mits de bron wordt vermeld. ISSN met andere maatschappijen de meest aangewezen weg, zelfs als het werkgebied van de fusiepartner, zoals in 2010 met Univé Noord-Oost het geval was, niet aan het werkgebied van Univé Stad en Land grenst. It takes two to tango, zegt Kamp. Als de buurman niet met je wilt dansen, moet je verderop een partner zoeken. Hij beseft dat het voor kleinere maatschappijen lastig kan zijn om met een grote onderneming als Univé Stad en Land in zee te gaan, maar toch ziet hij nog tal van mogelijkheden. Iedereen weet dat ik met iedereen graag in gesprek ga. Eén ding moet vooropstaan, namelijk dat de leden er niet slechter van worden. Ook gaat het er niet om groot, groter, grootst te worden, laat dat helder zijn. Wel gaat het erom goed, beter, best te worden. Al een paar jaar geleden hebben we uitgerekend dat de schaalgrootte ongeveer tussen driehonderd en driehonderdvijfentwintig fte s moet liggen. Dus dan heb je het over ongeveer driehonderdvijfenzeventig medewerkers. Dan heb je het goed georganiseerd en kun je ook de maximale service verlenen. Volgens Kamp zijn andere Univé-onderlingen, maar ook andere FOV-leden, de beste partners in business, want dan hoef je elkaar niet te kopen. Fuseren met een andere Univéonderlinge is dan het meest waarschijnlijk. Kamp: In de jaren negentig waren er honderdnegentien kleine Univé s, in 2003 nog achtenveertig en nu nog negentien. We verwachten in de komende jaren nog een verdere concentratie tot niet meer dan tien of misschien maar zeven Univé s binnen drie tot vijf jaar. W A T O N S B I N D T Wat ons als Univé s bindt, zegt Jan Kamp tot slot, is om te beginnen het ledenbelang en de samenwerking. Het ledenbelang staat voorop, je doet het voor de leden. De samenwerking vervolgens is binnen een coöperatie soms lastig, omdat je veel met elkaar moet praten om elkaar te overtuigen. Dat zijn soms langdurige trajecten, maar als er eenmaal ja is gezegd, doen we het ook. En wat ons nog meer bindt, is de naam en het huismerk Univé. We hebben prachtige huismerkproducten, die je alleen bij ons kunt kopen. En als we voor een bepaalde dekking zelf geen producten hebben, zijn we vanwege het ledenbelang verplicht om in de markt te kijken wat het beste voor de klant is, met de beste prijs-kwaliteitverhouding. Dat is de kracht van Univé! 12 De onderlinge september 2012

Vijf veranderingen per 1 januari 2013

Vijf veranderingen per 1 januari 2013 Advies over financiële producten? December 2012 Vijf veranderingen per 1 januari 2013 U overweegt een financieel product aan te schaffen en daarover advies in te winnen? Dan gaan er bij de advisering van

Nadere informatie

U kunt ons op een aantal manieren bereiken voor vragen, advies, mutaties of meldingen:

U kunt ons op een aantal manieren bereiken voor vragen, advies, mutaties of meldingen: DIENSTENWIJZER BSR Assurantiën B.V. handelend onder de naam D+F Assurantiën KvK-nummer 24280824 Op grond van de Wet op het financieel toezicht zijn wij verplicht u, voorafgaand aan de totstandkoming van

Nadere informatie

ZLM als tussenpersoon

ZLM als tussenpersoon ZLM als tussenpersoon voor ondernemers en particulieren Inhoudsopgave Wie zijn wij 3 ZLM als bemiddelaar 3 Werkwijze 3 Verzekeringen voor particulieren 3 Verzekeringen voor ondernemers 4 Onze relatie met

Nadere informatie

Wieringa Adviesgroep. Dienstenwijzer. Wie zijn wij?

Wieringa Adviesgroep. Dienstenwijzer. Wie zijn wij? Wieringa Adviesgroep Dienstenwijzer Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke

Nadere informatie

Wft deskundigheidsbouwwerk

Wft deskundigheidsbouwwerk Wft deskundigheidsbouwwerk Mr. J. Oosterbaan Martinius Algemeen directeur Bureau D & O D & O april 2012 1 Inhoud Actualiteiten Huidige eisen deskundigheid Vergunning Wft pensioenverzekering Wensen minister

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv Dit document wordt u aangeboden door Nationale Financiële Adviesgroep bv, gevestigd Laan op Zuid 196-198 te 3071 AA Rotterdam.

Nadere informatie

INLEIDING. Wij doen dat onafhankelijk. Dat wil zeggen dat geen enkele financiële instelling invloed heeft op de adviezen die wij aan U verstrekken.

INLEIDING. Wij doen dat onafhankelijk. Dat wil zeggen dat geen enkele financiële instelling invloed heeft op de adviezen die wij aan U verstrekken. INLEIDING All Finance behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten. Dat kunnen schadeverzekeringen zijn of de complexe adviesproducten; kapitaal-, lijfrente-, risico-, arbeidsongeschiktheids-,

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Korsten Van Dieperbeek Groep B.V., Prof. Oppenheimstraat 16, 5463 ED VEGHEL.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Korsten Van Dieperbeek Groep B.V., Prof. Oppenheimstraat 16, 5463 ED VEGHEL. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Korsten Van Dieperbeek Groep B.V., Prof. Oppenheimstraat 16, 5463 ED VEGHEL. Wij willen ons graag aan u voorstellen

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Op grond van de Wet financieel toezicht (Wft) zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een (financiële) overeenkomst / opdracht tot dienstverlening onderstaande

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT & DIENSTENWIJZER

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT & DIENSTENWIJZER DIENSTVERLENINGSDOCUMENT & DIENSTENWIJZER - VERSIE DD 06 NOVEMBER 2012 - Op alle diensten die door Midden Friesland Assurantiën worden geleverd zijn Algemene Leveringsvoorwaarden van toepassing. De tekst

Nadere informatie

UWPLUS DIENSTENWIJZER

UWPLUS DIENSTENWIJZER UWPLUS DIENSTENWIJZER UWPLUS DIENSTENWIJZER OVER ONZE DIENSTVERLENING Op grond van de Wet Financieel Toezicht zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een overeenkomst onderstaande informatie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Beëindiging van de relatie... 9 Algemene info... 10. liberforte.nl Dienstenwijzer 2015 Pagina 2 van 10

Inhoudsopgave. Beëindiging van de relatie... 9 Algemene info... 10. liberforte.nl Dienstenwijzer 2015 Pagina 2 van 10 Dienstenwijzer 2015 Inhoudsopgave Inleiding...................... 3 Wie zijn wij?...................... 4 Deskundigheid & Kwaliteit...................... 4 Contactgegevens...................... 4 Onze

Nadere informatie

Bochane Services Dienstenwijzer Biedt helderheid over de dienstverlening van Bochane Services B.V.

Bochane Services Dienstenwijzer Biedt helderheid over de dienstverlening van Bochane Services B.V. Bochane Services Dienstenwijzer Biedt helderheid over de dienstverlening van De verschillende bedrijfstakken van financiële dienstverlening en in het bijzonder hechten grote waarde aan goede voorlichting

Nadere informatie

Dienstenwijzer. All e s ov e r on z e. f i n a n c i ë l e di e n s t v e r l e n i n g

Dienstenwijzer. All e s ov e r on z e. f i n a n c i ë l e di e n s t v e r l e n i n g Dienstenwijzer All e s ov e r on z e f i n a n c i ë l e di e n s t v e r l e n i n g Wie zijn wij: Financiële Meesters is een onafhankelijk landelijk werkende financiële dienstverlener, gespecialiseerd

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER/DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTENWIJZER/DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTENWIJZER/DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Op grond van de Wet financieel toezicht (Wft) zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een (financiële) overeenkomst/opdracht tot dienstverlening

Nadere informatie

Lidmaatschappen en registraties Ons kantoor is bij verschillende organisaties geregistreerd. De belangrijkste zijn:

Lidmaatschappen en registraties Ons kantoor is bij verschillende organisaties geregistreerd. De belangrijkste zijn: Dienstverleningsdocument Op grond van de Wet financieel toezicht (Wft) zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een (financiële) overeenkomst/opdracht tot dienstverlening onderstaande

Nadere informatie

Mocht u menen dat wij niet adequaat op uw klacht hebben gereageerd, dan kunt u zich wenden tot dit klachteninstituut: KiFid 070-333 89 99

Mocht u menen dat wij niet adequaat op uw klacht hebben gereageerd, dan kunt u zich wenden tot dit klachteninstituut: KiFid 070-333 89 99 Dienstenwijzer Wet op het financieel toezicht december 2014 De Regt assurantiën v.o.f., handelend onder de namen De Regt adviesgroep, De Regt assurantiën, De Regt adviseurs, De Regt pensioenadviseurs,

Nadere informatie

Dienstenwijzer Smale Assurantiën en Advies bv

Dienstenwijzer Smale Assurantiën en Advies bv Dienstenwijzer Smale Assurantiën en Advies bv Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument:

Dienstverleningsdocument: Dienstverleningsdocument: Algemene informatie Het Bespaarhuis is een financiële dienstverlener met een breed aanbod van diensten en producten. Een belangrijk onderdeel van onze dienstverlening is de verzekeringsbemiddeling.

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Wij informeren u over het volgende:

Dienstenwijzer. Wij informeren u over het volgende: Dienstenwijzer Ons kantoor heeft zich gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. Daarin staat u als klant centraal. In deze dienstenwijzer treft u een

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument en dienstenwijzer Krooswijk & Van Hoof Financieel Advies BV

Dienstverleningsdocument en dienstenwijzer Krooswijk & Van Hoof Financieel Advies BV Dienstverleningsdocument en dienstenwijzer Krooswijk & Van Hoof Financieel Advies BV U overweegt een beroep te doen op de dienstverlening van ons kantoor. In deze brief leggen wij u graag uit hoe wij werken

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Van de Kamp Financieel Adviseurs B.V. Korte Bergweg 53, 3712 AE Huis ter Heide Telefoon: 030-6977745, Fax: 030-2667208 Website: http://www.vandekampadviseurs.nl/ Email: hans@vandekampadviseurs.nl

Nadere informatie

Dit document wordt u aangeboden door Acturance Financiële Diensten, Kamille 29, 8607 DE te Sneek.

Dit document wordt u aangeboden door Acturance Financiële Diensten, Kamille 29, 8607 DE te Sneek. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Dit document wordt u aangeboden door Acturance Financiële Diensten, Kamille 29, 8607 DE te Sneek. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze

Nadere informatie

Brochure service dienstverlening

Brochure service dienstverlening Brochure service dienstverlening Haaker & Daas Haaker & Daas Verzekeringen en Hypotheken Hypotheek service Inleiding Ons kantoor is gespecialiseerd in het adviseren en bemiddelen in financiële diensten

Nadere informatie

Hierna vindt u, kort en bondig, onze algemene gegevens, openingstijden, informatie over onze dienstverlening en waar u terecht kunt met klachten.

Hierna vindt u, kort en bondig, onze algemene gegevens, openingstijden, informatie over onze dienstverlening en waar u terecht kunt met klachten. Dienstenwijzer Hessels & Hessels Adviesgroep Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw

Nadere informatie

Valkman & Berendsen Assurantiën Dienstenwijzer algemeen

Valkman & Berendsen Assurantiën Dienstenwijzer algemeen Valkman & Berendsen Assurantiën Dienstenwijzer algemeen Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke

Nadere informatie

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Beste relatie, Hierbij ontvangt u de digitale nieuwsbrief van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze speciale nieuwsbrief over personentoetsingen is opgesteld

Nadere informatie

In deze paragraaf treft u de belangrijkste gegevens aan van onze onderneming:

In deze paragraaf treft u de belangrijkste gegevens aan van onze onderneming: Caesar adviseurs DIENSTENWIJZER December 2012 Inleiding Op de activiteiten van onze onderneming is de Wet op het Financieel Toezicht van toepassing. Eén van de eisen die uit deze wet volgt is dat wij u

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT ANCORA ADVIESGROEP V.O.F.

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT ANCORA ADVIESGROEP V.O.F. Ancora Adviesgroep V.O.F. Baron S. de L. Wyborghstraat 1 2225 TD KATWIJK Tevens opererend onder de handelsnamen Ancora Verzekeringen, Ancora Financiële Diensten, Ancora Internet Verzekeringen, Kooyman

Nadere informatie

MODEL ALL FINANCE BV. Checklist Administratieve Organisatie en Interne Controle AO/IC

MODEL ALL FINANCE BV. Checklist Administratieve Organisatie en Interne Controle AO/IC MODEL ALL FINANCE BV Checklist Administratieve Organisatie en Interne Controle AO/IC WET OP HET FINANCIEEL TOEZICHT Versie 1: 8 maart 2012 1 INHOUDSOPGAVE Checklist administratieve organisatie en interne

Nadere informatie

Dienstenwijzer 23-06-2015

Dienstenwijzer 23-06-2015 Dienstenwijzer 23-06-2015 Bloem Financieel Adviseurs BV Maliebaan 88 3581 CX Utrecht T 0302300353 F 0302341081 info@bloem.nl www.bloem.nl Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Wij

Nadere informatie

van Weijen Verzekeringen B.V.

van Weijen Verzekeringen B.V. van Weijen Verzekeringen B.V. Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DVD 2013.1 Van t Riet Assurantie Advies B.V. Pagina 1 van 5 Inleiding Op onze dienstverlening is de Wet op het financieel toezicht van toepassing. Eén van de eisen uit deze wet

Nadere informatie

Let op! In dit document beschrijven we wat we normaal gesproken doen en wat de gemiddelde prijs is van deze diensten. Deze

Let op! In dit document beschrijven we wat we normaal gesproken doen en wat de gemiddelde prijs is van deze diensten. Deze Dienstverleningsdocument Hypotheekvraag In dit document staat wat wij voor u kunnen doen. En hoeveel dat kost. Andere financiële dienstverleners hebben ook zo n document. Zo kunt u ons vergelijken met

Nadere informatie

Bleukens Verzekeringen

Bleukens Verzekeringen Bleukens Verzekeringen DIENSTVERLENINGSDOCUMENT U treft hier het dienstverleningsdocument aan van Bleukens Verzekeringen Versie 2010-01 Dienstverleningsdocument Bleukens Verzekeringen versie 2010-01 Pagina

Nadere informatie

Informatie over de Autoriteit Financiële Markten. Een kennismaking. Wat doet de AFM?

Informatie over de Autoriteit Financiële Markten. Een kennismaking. Wat doet de AFM? Informatie over de Autoriteit Financiële Markten Een kennismaking Wat doet de AFM? Wie is de AFM? AFM is de afkorting voor Autoriteit Financiële Markten. De AFM is de gedragstoezichthouder op de financiële

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT inclusief dienstenwijzer versie 1.0, 26 april 2013

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT inclusief dienstenwijzer versie 1.0, 26 april 2013 DIENSTVERLENINGSDOCUMENT inclusief dienstenwijzer versie 1.0, 26 april 2013 Met dit Dienstverleningsdocument (DVD) maken wij u wegwijs bij Dierks Financieel Advies. Naast algemene informatie over ons kantoor

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Maart 2011 Versie 1.

Dienstenwijzer. Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Maart 2011 Versie 1. Dienstenwijzer Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Maart 2011 Versie 1.1 Op alle diensten die door Fundament worden geleverd, zijn de Algemene

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument van Velthuysen Liebrecht BOVENOP DE PRAKTIJK Dienstverleningsdocument Adequaat Deskundig Vertrouwen Integer Energiek Samen Persoonlijke begeleiding en ervaring blijven onze kracht. WIE ZIJN WIJ? Van Velthuysen

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER. Wie zijn wij?

DIENSTENWIJZER. Wie zijn wij? DIENSTENWIJZER U overweegt een beroep te doen op de dienstverlening van ons kantoor. In deze Dienstenwijzer vindt u informatie over ons kantoor, onze dienstverlening, onze werkwijze en de beloning die

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Wft nummer 12008346 Pagina 1 van 8 Geachte cliënt, U oriënteert zich op de mogelijkheden van een hypothecaire geldlening en/of diverse verzekeringen. Ons kantoor kan u hierbij

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor hecht veel waarde aan een goede voorlichting op het gebied van financiële dienstverlening. Conform de Wet op het Financieel Toezicht bieden wij u, voorafgaand aan het

Nadere informatie

U kunt ons op een aantal manieren bereiken voor vragen, advies, mutaties of meldingen:

U kunt ons op een aantal manieren bereiken voor vragen, advies, mutaties of meldingen: Informatie over: BSR Assurantiën B.V. handelend onder de naam D+F Assurantiën KvK-nummer 24280824 Op grond van de Wet op het financieel toezicht zijn wij verplicht u, voorafgaand aan de totstandkoming

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument. Brantjes Verzekeringen. Brantjes Verzekeringen VERZEKERINGEN

Dienstverleningsdocument. Brantjes Verzekeringen. Brantjes Verzekeringen VERZEKERINGEN Dienstverleningsdocument Elke financieel adviseur is per 1 juli 2009 verplicht om schriftelijk een omschrijving van zijn dienstverlening aan u te overhandigen. Daarom zetten we hier voor u op een rij wie

Nadere informatie

Inschrijving Kamer van Koophandel (KvK) In het handelsregister van de Kamer van Koophandel staan wij geregistreerd onder nummer 06086213.

Inschrijving Kamer van Koophandel (KvK) In het handelsregister van de Kamer van Koophandel staan wij geregistreerd onder nummer 06086213. Wie zijn wij? Premarce Advies B.V. is opgericht in 1998 door Marcel Exterkate. Hiervoor was Marcel in loondienst als adviseur bij Delta Loyd Verzekeringen. In 2004 is Esther Hasselerharm het kantoor komen

Nadere informatie

hypotheken verzekeringen pensioenen

hypotheken verzekeringen pensioenen Dienstverleningsdocument Spaak Assurantiën Wie zijn wij? Wij zijn Spaak Assurantiën, uw adviseur in verzekeren. Wij zijn gevestigd in Groningen sinds 1958. Het is van oudsher een familiebedrijf, en dat

Nadere informatie

Kamer van Koophandel In het handelsregister van de Kamer van Koophandel staan wij geregistreerd onder nummer 60717602.

Kamer van Koophandel In het handelsregister van de Kamer van Koophandel staan wij geregistreerd onder nummer 60717602. Dienstenwijzer Oranjeland Ltd Ons kantoor heeft een adviserende en bemiddelende functie op het gebied van hypotheken, pensioenen en assurantiën voor zowel de particuliere als zakelijke relatie. Daarbij

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Hypotheek Advies Kantoor is een handelsnaam van Financiën Winkel B.V.

Dienstenwijzer. Hypotheek Advies Kantoor is een handelsnaam van Financiën Winkel B.V. Dienstenwijzer Wie zijn wij? Financiën Winkel B.V. handelt onder de naam Hypotheek Advies Kantoor en is gevestigd te Helmond. Het postadres van de onderneming is Postbus 137, 5730 AC Mierlo. U kunt ons

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Met dit dienstverleningsdocument informeren wij u over Hemmen Advies. Naast algemene informatie vindt u hier informatie over onze dienstverlening, de beloning die wij ontvangen

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument HYPi is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag laten wij u zien hoe wij werken. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke

Nadere informatie

REMAIL B.V. Dienstverleningdocument. Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies

REMAIL B.V. Dienstverleningdocument. Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies REMAIL B.V. Dienstverleningdocument Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies Pagina 1 van 6 Dienstverleningdocument Remail B.V. 2013 WIE ZIJN WIJ? Remail B.V. Statutair gevestigd: Dr. Jan van Breemenlaan

Nadere informatie

VDL Hypotheken B.V., Kerkbuurt 52 te Sliedrecht.

VDL Hypotheken B.V., Kerkbuurt 52 te Sliedrecht. VDL Hypotheken B.V., Kerkbuurt 52 te Sliedrecht. Dit document Dit dienstverleningsdocument geeft inzicht in wie wij zijn, wat wij doen en wat u van ons kunt verwachten. Het geeft daarnaast informatie over

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER WET FINANCIËLE DIENSTVERLENING

DIENSTENWIJZER WET FINANCIËLE DIENSTVERLENING DIENSTENWIJZER WET FINANCIËLE DIENSTVERLENING Wat houd de dienstenwijzer in Dit dienstverleningsdocument is een puur informatief document op het gebeid van financiële dienstverlening en verplicht u niet

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument ! Dienstverleningsdocument Dit document Dit dienstverleningsdocument geeft u inzicht in wie wij zijn, wat wij doen en wat u van ons kunt verwachten. Het geeft daarnaast informatie over de manier waarop

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Van Eekhout & Partners Financieel Adviseurs

Dienstverleningsdocument Van Eekhout & Partners Financieel Adviseurs Dienstverleningsdocument Van Eekhout & Partners Financieel Adviseurs Op grond van de Wet financieel toezicht (Wft) zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een (financiële) overeenkomst/opdracht

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument CAN Assurantiën B.V. Molukkenstraat 68 3531 WE UTRECHT Tel: 030 296 14 81 Fax: 030 296 42 87 www.canassurantien.nl KvK: 30181022 1 P a g i n a Dienstverleningsdocument ten behoeve

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Van der Krabben Pensioenen Hypotheken Verzekeringen BV

Dienstverleningsdocument Van der Krabben Pensioenen Hypotheken Verzekeringen BV Dienstverleningsdocument Van der Krabben Pensioenen Hypotheken Verzekeringen BV Ons kantoor heeft zich gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER versie 2015.11

DIENSTENWIJZER versie 2015.11 DIENSTENWIJZER versie 2015.11 Dit document wordt u aangeboden door Van Ekeren financieel advies BV. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze werkwijze. Als u besluit van onze dienstverlening

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument versie 2011

Dienstverleningsdocument versie 2011 INDFIA Financieel Adviesbureau Vest 195 3311 TV Dordrecht T. 0180 625857 F. 0800 7528834 E. info@indfia.nl AFM 12016014 K.v.K. 243.378.18 ING bank 67.40.19.105 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Wie zijn wij?

Nadere informatie

Dientverleningsdocument FZM Assurantiën

Dientverleningsdocument FZM Assurantiën Dientverleningsdocument FZM Assurantiën Om u zo goed mogelijk van dienst te kunnen zijn, stellen wij ons graag even voor. In ons dienstverleningsdocument leggen wij u uit hoe wij werken en op welke wijze

Nadere informatie

Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien.

Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien. Hotmail.versie 4.0 particulier Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER BLEUKENS ADVIES

DIENSTENWIJZER BLEUKENS ADVIES DIENSTENWIJZER BLEUKENS ADVIES U heeft voor Bleukens Advies gekozen of overweegt voor Bleukens Advies te kiezen als uw tussenpersoon voor uw verzekeringen en / of andere financiële diensten. Met uw keuze

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Juli 2013 Versie 1.

Dienstenwijzer. Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Juli 2013 Versie 1. Dienstenwijzer Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Juli 2013 Versie 1.2 Op alle diensten die door Fundament worden geleverd, zijn de Algemene

Nadere informatie

Dienstenwijzer Ass.kntr. van der Salm BV

Dienstenwijzer Ass.kntr. van der Salm BV Dienstenwijzer Ass.kntr. van der Salm BV Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument André van Heugten Verzekeringen

Dienstverleningsdocument André van Heugten Verzekeringen Dienstverleningsdocument André van Heugten Verzekeringen Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en wensen zijn onze leidraad. Graag willen wij u laten

Nadere informatie

Datum 29 november 2012 Ons kenmerk Pagina 1 van 8

Datum 29 november 2012 Ons kenmerk Pagina 1 van 8 Ons kenmerk Pagina 1 van 8 Geachte directie, Op 1 januari 2013 zal het provisieverbod voor advisering en bemiddeling van complexe en impactvolle producten in werking treden. De implementatie van deze nieuwe

Nadere informatie

Dienstenwijzer 01-2013

Dienstenwijzer 01-2013 Dienstenwijzer 1 Dienstenwijzer Als bedrijf in de financiële branche hechten wij grote waarde aan betrouwbaarheid. Ook proberen wij in onze voorlichting zo goed mogelijk te voldoen aan de inhoud van de

Nadere informatie

Dit document ontvangt u als bijlage bij de door u aangevraagde offerte van Apple Tree.

Dit document ontvangt u als bijlage bij de door u aangevraagde offerte van Apple Tree. Dit document ontvangt u als bijlage bij de door u aangevraagde offerte van Apple Tree. De inhoud van dit document bestaat uit twee delen, te weten: Advieswijzer. In dit document leest u meer over Apple

Nadere informatie

Dienstenwijzer Jouke Sjaardema Verzekeringen

Dienstenwijzer Jouke Sjaardema Verzekeringen Dienstenwijzer Jouke Sjaardema Verzekeringen Dit document wordt u aangeboden door Jouke Sjaardema Verzekeringen, Nieuwe Beestenmarkt 28, 2312 CH Leiden. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën, Pensioenen en Hypotheken www.gelderschpakhuys.nl versie november 2011 1 Dienstverleningsdocument Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën hecht

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER EN DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTENWIJZER EN DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTENWIJZER EN DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Afinzo BV, Broeksingel 75, 6665 GW te Driel. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze werkwijze.

Nadere informatie

Datum 16 januari 2012 Ons kenmerk TGFO-EHBo-11121046 Pagina 1 van 5. Betreft

Datum 16 januari 2012 Ons kenmerk TGFO-EHBo-11121046 Pagina 1 van 5. Betreft Aanbieders van financiële producten Datum 16 januari 2012 Pagina 1 van 5 Betreft Ketenbeheersing Geachte heer, mevrouw, In 2010 en 2011 heeft de Autoriteit Financiële Markten (AFM) de ketenbeheersing van

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Inleiding Vaes Finance is een onafhankelijke bemiddelaar op het gebied van hypotheken, verzekeringen en pensioenen. Wij dienen uitsluitend en alleen de belangen van onze klanten

Nadere informatie

TOELICHTING DIENSTVERLENING

TOELICHTING DIENSTVERLENING TOELICHTING DIENSTVERLENING Wie zijn wij? Organisatie Zowel als ondernemer als particulier bent u bij Theo Grandia Assurantiën van harte welkom voor advies en begeleiding bij financiële vraagstukken. Theo

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT - NOVEMBER 2012 - All Finance BV, dienstverleningsdocument september 2012 / Abonnementen

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT - NOVEMBER 2012 - All Finance BV, dienstverleningsdocument september 2012 / Abonnementen DIENSTVERLENINGSDOCUMENT - NOVEMBER 2012 - Inleiding U oriënteert zich op de mogelijkheden van een advies over een financieel product, zoals bijvoorbeeld een hypothecaire geldlening, kapitaal- of lijfrenteverzekering,

Nadere informatie

DÉ FINANCIËLE WERELD B.V.

DÉ FINANCIËLE WERELD B.V. DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DÉ FINANCIËLE WERELD B.V. (MEI 2015 ) Onze gegevens: Dé Financiële Wereld B.V, Oudegracht 249, 1811 CG Alkmaar Telefoon : (072) 511 2000 E-mail : info@definancielewereld.nl Website

Nadere informatie

Dienstenwijzer Jos van Boom Advies

Dienstenwijzer Jos van Boom Advies Dienstenwijzer Jos van Boom Advies Algemeen Ons kantoor behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten en is gespecialiseerd in verzekeringen. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze

Nadere informatie

Dienstverleningswijzer/document

Dienstverleningswijzer/document Dienstverleningswijzer/document Brabantsestraat 16 3074 RS Rotterdam Tel: 010-7370850 Fax: 085-8786211 info@imkanverzekeringen.nl Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen

Nadere informatie

Dit document ontvangt u als bijlage bij de door u aangevraagde offerte van Apple Tree.

Dit document ontvangt u als bijlage bij de door u aangevraagde offerte van Apple Tree. Dit document ontvangt u als bijlage bij de door u aangevraagde offerte van Apple Tree. De inhoud van dit document bestaat uit twee delen, te weten: Advieswijzer. In dit document leest u meer over Apple

Nadere informatie

Registratie AFM Ons kantoor is geregistreerd bij de Autoriteit Financiële Markten onder nummer 12011036.

Registratie AFM Ons kantoor is geregistreerd bij de Autoriteit Financiële Markten onder nummer 12011036. DIENSTENWIJZER Informatie over onze dienstverlening op grond van de Wet financieel toezicht zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een financiële overeenkomst onderstaande informatie

Nadere informatie

Dienstenwijzer en Dienstverleningsdocument

Dienstenwijzer en Dienstverleningsdocument Doel Met dit document willen wij u vóór ons advies en of bemiddeling informeren over onze financiële dienstverlening. Wie zijn wij, wat doen wij en hoe worden wij beloond. Aanvullend op dit document hebben

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument. Informatiewijzer Diensten en Tarieven

Dienstverleningsdocument. Informatiewijzer Diensten en Tarieven Dienstverleningsdocument Informatiewijzer Diensten en Tarieven Inleiding Met deze informatiewijzer informeren wij u graag over ons kantoor, onze dienstverlening, hoe wij werken en welke tarieven wij hiervoor

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Informatie over onze dienstverlening: Op grond van de Wet Financieel Toezicht (WFT) zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een financiële overeenkomst onderstaande

Nadere informatie

Wie zijn wij? ZAKELIJK Litjens Assurantiën B.V.

Wie zijn wij? ZAKELIJK Litjens Assurantiën B.V. ZAKELIJK Litjens Assurantiën B.V. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat uw bedrijf centraal. In deze dienstenwijzer

Nadere informatie

Wie zijn wij? Muurling Assurantiën BV (Muurling Het Financiële Hart)

Wie zijn wij? Muurling Assurantiën BV (Muurling Het Financiële Hart) Wie zijn wij? Muurling Assurantiën BV (Muurling Het Financiële Hart) Hermesweg 15 8861 VN Harlingen T:0517-414590 F:0517-415958 a.muurling@muurling.eu www.muurling.eu KVK Leeuwarden 01089938 Wij zijn adviseurs

Nadere informatie

Onze bereikbaarheid In geval van nood zijn wij buiten kantoortijden bereikbaar via telefoonnummer 06-20 44 95 69.

Onze bereikbaarheid In geval van nood zijn wij buiten kantoortijden bereikbaar via telefoonnummer 06-20 44 95 69. Dienstenwijzer 23-06-2015 Bloem Hypotheek Adviseurs Maliebaan 88 3581 CX UTRECHT Telefoon: 030-2306980 Fax: 030-2341081 E-mail: hypotheken@bloem.nl Internet: www.bloem.nl Ons kantoor is gespecialiseerd

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Wft nummer 12008346 Pagina 1 van 8 Geachte cliënt, U oriënteert zich op de mogelijkheden van een hypothecaire geldlening en/of diverse verzekeringen. Ons kantoor kan u hierbij

Nadere informatie

Informatiewijzer Diensten en Tarieven

Informatiewijzer Diensten en Tarieven Informatiewijzer Diensten en Tarieven Inleiding Met deze informatiewijzer informeren wij u graag over ons kantoor, onze dienstverlening, hoe wij werken en welke tarieven wij hiervoor hanteren. U bent zich

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Siebelink Assurantiën B.V. Hazenlaan 1, 7004 BL te Doetinchem.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Siebelink Assurantiën B.V. Hazenlaan 1, 7004 BL te Doetinchem. Dienstenwijzer Siebelink Assurantiën B.V. Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Siebelink Assurantiën B.V. Hazenlaan 1, 7004 BL te Doetinchem. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren

Nadere informatie

Dienstenwijzer THEO RIETVELD FINANCES vastgoed-verzekeringen-hypothekenpensioenen

Dienstenwijzer THEO RIETVELD FINANCES vastgoed-verzekeringen-hypothekenpensioenen Dienstenwijzer THEO RIETVELD FINANCES vastgoed-verzekeringen-hypothekenpensioenen Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze

Nadere informatie

Van Tol Financial service is een financieel dienstverlener in Barendrecht. Ik adviseer, bemiddel en bied (meestal op verzoek,

Van Tol Financial service is een financieel dienstverlener in Barendrecht. Ik adviseer, bemiddel en bied (meestal op verzoek, Wie zijn wij? Van Tol Financial service is een financieel dienstverlener in Barendrecht. Ik adviseer, bemiddel en bied (meestal op verzoek, maar ook uit eigen beweging) nazorg op het gebied van financiële

Nadere informatie

Dienstenwijzer Assurantiekantoor De Smale, Assurantiekantoor S. de Smale

Dienstenwijzer Assurantiekantoor De Smale, Assurantiekantoor S. de Smale Dienstenwijzer Assurantiekantoor De Smale, Assurantiekantoor S. de Smale Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat

Nadere informatie

G.G.V. Assurantiën en Hypotheken B.V. Dienstenwijzer. Dienstverleningsdocument G.G.V. assurantiën en hypotheken bv. Pagina 1

G.G.V. Assurantiën en Hypotheken B.V. Dienstenwijzer. Dienstverleningsdocument G.G.V. assurantiën en hypotheken bv. Pagina 1 G.G.V. Assurantiën en Hypotheken B.V. Dienstenwijzer Dienstverleningsdocument G.G.V. assurantiën en hypotheken bv Pagina 1 Dienstenwijzer Op grond van de Wet op het financieel toezicht zijn wij verplicht

Nadere informatie