:: Investeringsanalyse

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download ":: Investeringsanalyse"

Transcriptie

1 :: Investeringsanalyse Patrick Henckes Business Development :: Inhoud Definitie Uitgangsprincipe Basisbegrippen Rendabiliteitscriteria TVT NPV KBE Invloedsfactoren investeringsanalyse Voorbeeld stookplaatsrenovatie :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 1

2 :: Definitie Investeren = Vastleggen van financiële middelen (die je anders ergens anders voor zou gebruiken) Hoe bepaal je of de investering rendabel is? Wanneer investeer je in energie-efficiëntie? :: Definitie Investeringsanalyse = Een methode om de economische impact van een project te beoordelen Een methode om de economische rendabiliteit van projecten te vergelijken. Een methode om investeringen te verantwoorden (Wat zijn de werkelijke kosten en de werkelijke opbrengsten) :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 2

3 :: Uitgangsprincipe In het dagelijkse leven, in het bedrijfsleven moeten voortdurend beslissingen genomen worden Vaak vergen beslissingen ook investeringen Om een goede keuze te kunnen maken tussen de verschillende alternatieven, moet men een juiste vergelijking kunnen maken tussen de resultaten van elk alternatief. :: Uitgangsprincipe : voorbeeld Aanbod 1: de wagen kost EUR, en je krijgt EUR extra als je je huidige wagen inruilt. Aanbod 2: de wagen kost , maar je krijgt 10 % korting wegens salonvoorwaarden. Aanbod 3: de wagen kost EUR per maand gedurende 5 jaar. Aanbod 4: de wagen kost EUR, en je krijgt er gratis aluminium velgen, elektrische ramen, getinte ruiten, sneeuwkettingen en een GSM bij (waarde = EUR). :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 3

4 :: Uitgangsprincipe Om alternatieven juist te kunnen vergelijken moeten er correcties of transformaties worden uitgevoerd met betrekking tot: de waarde de koopkracht de tijd het risico :: Doel van investeren Hoger rendement Hogere cash-flow :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 4

5 :: Basisbegrippen Kapitalisatie Actualisatie Maandelijkse interest Gelijkheidsprincipe van geld :: Basisbegrippen Kapitalisatie T = B(1 i) n Met: T = Gekapitaliseerde waarde B = Belegd bedrag i = intrestvoet n = duur van de belegging :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 5

6 :: Basisbegrippen Kapitalisatie Kasstroom Duur van de kapitalisatie n Belegd kapitaal B B B(1i) B(1i) 2 B(1i) n-1 interesten 0 ib ib(1i) ib(1i) 2 ib(1i) n-1 Gekapitaliseerde waarde B B(1i) B(1i) 2 B(1i) 3 B(1i) n Voorbeeld : je belegt 100 EUR voor 5 jaar aan een interestvoet van 5%. Hoeveel krijg je na 5 jaar? T = 100*(1 0,05) 5 = 100*1,2763 = 127,63 :: Basisbegrippen Actualisatie T AW = (1 a) n Met: AW = Actuele waarde T = Gekapitaliseerd bedrag a = actualisatievoet n = duur 1 ontvangen in de toekomst is momenteel minder waard bij een hoge rentevoet (a) en bij lange termijn (n) :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 6

7 :: Basisbegrippen Actualisatie Kasstroom Geactualiseerde waarde Tijdstip van beschikbaarheid 0 1 n-2 n-1 n T/(1a) n T/(1a) n-1 T/(1a) 2 T/(1a) T Voorbeeld : hoeveel geld moet je op een rekening plaatsen als de rente 5% bedraagt, om na 5 jaar 100 EUR te bezitten? VA = 100/(1 0,05) 5 = 100 /1,2763 = 78,35 :: Basisbegrippen Maandelijkse interest versus jaarlijkse intrest: i e 12 = (1 i ) 1 i = 12 (1 i ) 1 Met: m i e = effectieve jaarlijkse intrestvoet i m = maandelijkse intrestvoet Voorbeeld 6: Welke lening is de interessantste? Een lening met een effectieve jaarlijkse intrestvoet van 6,1 % of een lening met een maandelijkse intrestvoet van 0,5 %? m e :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 7

8 :: Basisbegrippen Gelijkwaardigheidsprincipe van geld: Kasstroom Tijdstip van beschikbaarheid n-1 n Beginsom B Obligatielening ib ib ib ib ib ibb Annuïteitenlening A A A A A A Eindsom T :: Rendabiliteitscriteria Terugverdientijd - TVT of PB Netto Contante Waarde - NCW of NPV Intern Rendement - IR of IRR KBE :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 8

9 :: Terugverdientijd - TVT of PB Terugverdientijd - TVT of PB De terugverdientijd is de tijd die nodig is om het geïnvesteerde bedrag terug te verdienen. TVT = I Oj Met: I = Begininvestering O j = Jaarlijkse netto opbrengsten Het project is rendabel indien de TVT kleiner is dan een vooropgesteld periode (bv. 2 of 5 jaar) Vooropgestelde periode kan = levensduur van het project :: Terugverdientijd - TVT of PB Terugverdientijd - TVT of PB Eenvoudige berekening - Er wordt geen rekening gehouden met de tijdswaarde van geld en met de levensduur van het project. - Kasstromen na de terugverdientijd worden niet in rekening gebracht. - Er wordt geen rekening gehouden met de grootte van de investering. => je neemt soms economisch onjuiste beslissing :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 9

10 :: Terugverdientijd - TVT of PB Terugverdientijd - TVT of PB Indien de opbrengsten variëren => gebruik de geactualiseerde TVT Bereken de gemiddelde opbrengst over de periode rekening houdend met de actualisatievoet Voorbeeld : je investeert EUR en dit levert volgende kasstromen op J 1 J2 J3 J4 J5 Scen Scen TVT : scen 1 = 5,9 jaar, in scen 2 = 4,9 jaar (a=15%) :: Bestaande gebouwen optimaliseren: wat? Energie-audits: aandachtspunten Maximale TVT Type maatregel Levensduur (jaar) TVT hoge rendabiliteit (jaar) (*) TVT rendabel (jaar) (**) Maatregelen mbt elektrische apparaten (bv. energiezuinige pompen, elektrische apparaten,...) Installatiemaatregelen (bv. stookplaatsrenovatie, relighting,...) en nieuwe ramen Isolatiemaatregelen (bv. plaatsen dak- of muurisolatie) (*) Berekend uitgaande van een reëel financieel rendement van 7% per jaar, dit is het rendement op lange termijn van aandelen. Een investering die precies de vermelde TVT heeft zal dus even rendabel zijn als een belegging op lange termijn in aandelen. (**) Berekend uitgaande van een reëel financieel rendement van 3% per jaar, dit is het lange termijn rendement van overheidsobligaties. :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 10

11 :: Netto Contante Waarde - NCW Netto Contante Waarde - NCW of NPV NCW NCW = = n AW (opbr.) - O j n AW (kosten) -Inv. K j j j= 0 (1 a) j= 0 (1 a) j= 0 (1 j = n Cj a) j Met: O = Opbrengsten; K = Kosten C = Netto kasstromen of Cash-flow CRITERIA : De investering is rendabel indien NCW > 0 :: Netto Contante Waarde - NCW Netto Contante Waarde - NCW of NPV Alle baten én kosten worden geactualiseerd naar het beginjaar van de investering. NCW t = 0 t = 1 t = 2 t = 3 = Investerin g Besparing 1 Besparing 2 Besparing 3 ( ) ( 1 ) ( 1 ) r r r 1 (1 r ) 1 (1 r ) 2 1 (1 r ) 3... Als NCW > 0 dan levert het project geld op! :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 11

12 :: Netto contante waarde Netto Contante Waarde corrigeert voor tijdswaarde van geld: NCW = Investering n t= 1 Besparing ( 1 a ) j t NCW = Investering Besparing 1 Besparing ( 1 a) 2 ( 1 a ) ( 1 a ) 2 Besparing :: Netto contante waarde Netto Contante Waarde - NCW of NPV Er wordt rekening gehouden met de tijdswaarde van geld. De opbrengsten over de volledige levensduur van het project worden in rekening gebracht. - Ingewikkelde berekening - Herinvesteringsassumptie: er wordt verondersteld dat lenen en ontlenen aan dezelfde interestvoet kan (a=i) :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 12

13 :: Relatie NCW en TVT Bij constante cash-flows zijn beide methoden vergelijkbaar; bij een bepaalde levensduur en rendement. Bij NCW = 0, hoort één specifieke TVT (zie tabel) Rendement in % Levensduur (jaren) :: Oefening 1: rendabiliteit Projectgegevens: Levensduur van het project is 5 jaar Rentevoet lening = a = 15% Jaarlijkse besparing (cash flow) = ,- Aanvangsinvestering is ,- Vraag 1: Bereken de TVT en de NCW Vraag 2: Is het project rendabel volgens de criteria: - TVT < 5 jaar en NCW > 0? :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 13

14 :: Oefening 1: rendabiliteit Netto contante waarde corrigeert voor tijdswaarde en risico van geld (via rentevoet): NCW NCW NCW NCW = Investering = ,15 1 ( ) a 2 ( ) 2 1 1,15 besparing 1,15 1, ,15 = = besparing 1 a... :: Oefening 1: rendabiliteit Simpele TVT: TVT = Investering / besparing per jaar / = 3,5 jaar Netto contante waarde: NCW = EUR Als NCW > 0 dan levert het project geld op! :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 14

15 :: Intern Rendement Intern Rendement - IR of IRR Het intern rendement van de investering is de actualisatievoet waarvoor de NCW = 0. De IR of IRR wordt berekend door middel van de iteratiemethode. De IR of IRR wordt vergeleken met een vooropgestelde rentevoet i*. De investering is rendabel indien IR > i*. :: Intern Rendement Intern Rendement - IR of IRR Wat is i*? Volgens de convenanten mag je rekenen met een vermogenskostenvoet van 15% voor energieinvesteringen :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 15

16 :: Intern Rendement Intern Rendement - IR of IRR Er wordt rekening gehouden met de tijdswaarde van geld. De opbrengsten over de volledige levensduur van het project worden in rekening gebracht. - Ingewikkelde berekening via iteraties - Herinvesteringsassumptie: er wordt verondersteld dat positieve kasstromen kunnen belegd worden aan de IRvoet :: Kost van Bespaarde Energie Definitie KBE kostprijs maatregel (EUR/jaar) vermeden kost(eur/jaar) KBE = energiebesparing (kwh/jaar) De kostprijs van de maatregel wordt omgezet in annuïteiten over de levensduur van de maatregel. De maatregel is rendabel indien de KBE kleiner is dan de eenheidsprijs (EUR/kWh). :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 16

17 :: Kost van Bespaarde Energie Eenvoudige berekening Er wordt rekening gehouden met de tijdswaarde van geld. Er wordt rekening gehouden met de levensduur van de maatregel. - Er wordt geen rekening gehouden met de grootte van de investering. :: Invloedsfactoren Welke actualisatievoet = a? 3 mogelijkheden Geld moet ontleend worden Intrestvoet = rentevoet van de lening Geld is beschikbaar Intrestvoet = financieel rendement (bv rentevoet op spaarrekening, obligatielening, ) Geld moet deels ontleend worden Intrestvoet = gewogen gemiddelde van rentevoet van de lening en het financieel rendement van de belegging :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 17

18 :: Invloedsfactoren Investeringsbedrag Als men moet investeren = de meerprijs die men moet betalen voor energiezuinige technieken Als investeringen niet nodig zijn = de totale investeringskost de afbraakwerken De maatregel de bijkomende aanpassingswerken vb decentrale stookplaats = ketel brandveiligheid gasleiding, :: Invloedsfactoren Stijgende energieprijzen Verwachte prijsstijgingen kan je mee in rekening nemen Elektriciteit 3%/jaar Brandstof 3 à 6%/jaar Inflatie 2 à 3% /jaar (1p)/(1a) vervangt de factor 1/(1a) Met a = de actualisatiefactor p= de verwachte prijsstijging :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 18

19 :: Invloedsfactoren Stijgende energieprijzen Formule NCW wordt NCW = NCW = n AW (opbr.) C j * j= 0 (1 (1 p) j a) - AW (kosten) -Inv. Met: C = Netto kasstromen of Cash-flow Rendabel indien NCW > 0 :: Invloedsfactoren Afschrijvingsbedragen Indien niet onderworpen aan de belastingen : Worden niet in rekening gebracht want geen fiscale implicaties Indien er fiscale effecten zijn door de investering De kasstromen van deze effecten worden in rekening gebracht Subsidies Subsidies worden verrekend in de investeringsanalyse Naarmate ze sneller worden verkregen hebben ze meer effect op de rendabiliteit van een project :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 19

20 :: Voorbeeld Stookplaatsrenovatie Ketel 350 kw, 15 jaar oud, rendement 65% Verbruik liter stookolie Prijs 0,6 EUR/liter Mogelijke maatregelen Scen 1 : Ketel met aangeblazen brander 92% rendement, investeringskost EUR Scen 2 : Condensatieketel 101% rendement, investeringskost EUR Scen 3 : Brandervervanging, rendement 80%, investeringskost EUR :: Voorbeeld Verbruik (huidig verbruik/toekomstig rendement*huidig rendement) Actueel : liter Scen 1 : liter Scen 2 : liter Scen 3 : liter Besparing Scen 1 : l of Eur Scen 2 : l of Eur Scen 3 : l of Eur :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 20

21 :: Voorbeeld TVT Scen 1 : /7.920=3,2 jaar Scen 2 : /9.300=3,4 jaar Scen 3 : /5.100=2,9 jaar TVT van de ecologische meerinvestering (condensatie tov traditioneel) Meerinvestering EUR Hogere besparing EUR TVT van de meerinv. = 4,3 jaar :: Voorbeeld NPV Scen 1 : EUR Scen 2 : EUR Scen 3 : EUR :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 21

22 :: Voorbeeld KBE Scen 1 : 1,7 ceur/kwh Scen 2 : 1,8 ceur/kwh Scen 3 : 3,9 ceur/kwh Prijs brandstof 60 ceur/kwh Scenario 1 heeft de laagste kost om 1 kwh te besparen = meest interessant :: Conclusie Economie is en blijft een menswetenschap. Een exacte bepaling van besparing, levensduur en rentevoet is normaal gezien niet mogelijk. Diverse methodes om de rendabiliteit van een project te bepalen: TVT Netto contante waarde IRR KBE Hou rekening met de waarde van geld, de koopkracht, het tijdsaspect en het risico bij elke analyse :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 22

23 :: Meer info : :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/ :: 32(0)3/ :: :: :: p. 23

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel Rentabiliteit van investeringen in grote bouwcomplexen Thomas Deville Cenergie Doelstelling(en) van de presentatie Enkele concepten van de financiële

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw :

Opleiding Duurzaam Gebouw : Opleiding Duurzaam Gebouw : Energiebeheer (energieverantwoordelike) Leefmilieu Brussel Financiëring en rendabiliteit Jonathan FRONHOFFS CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie 2 Doelstelling(en) van

Nadere informatie

Evaluatie van de rentabiliteit van een investering

Evaluatie van de rentabiliteit van een investering Evaluatie van de rentabiliteit van een investering Vorming voor Energieverantwoordelijken van het BHG Céline Martin ICEDD asbl 22 maart 2007 Vertreksituatie: vervanging van een verwarmingsketel Men wil

Nadere informatie

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven.

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. www.jooplengkeek.nl Investeringsselectie Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. belangrijk Calculaties voor beslissingen

Nadere informatie

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan BEDRIJFSWETENSCHAPPEN Hoofdstuk 2: INVESTERINGSANALYSE 1. Toepasbare beoordelingsmethodes 1.1. Pay-back 1.2. Return on investment 1.3. Internal rate of return 1.4. Net present value 2. De investeringsbeslissing

Nadere informatie

Commissie Benchmarking Vlaanderen

Commissie Benchmarking Vlaanderen Commissie Benchmarking Vlaanderen 023-0143 TOELICHTING 14 AFTOPPING 1 Convenant tekst In Artikel 6, lid 6 van het convenant wordt gesteld: Indien de in de leden 2, 3 en 4 genoemde maatregelen tot gevolgen

Nadere informatie

Investeringsanalyse. Inleiding. Inleiding. Investeringsanalyse. Investeringsanalyse. projectverantwoordelijke. Inleiding. H1: Basiskenmerken

Investeringsanalyse. Inleiding. Inleiding. Investeringsanalyse. Investeringsanalyse. projectverantwoordelijke. Inleiding. H1: Basiskenmerken Academiejaar 25-26 projectverantwoordelijke manager Academiejaar 25-26 2 .. Basiskenmerken van een investering.. Horizon.2. Inkomstenstr..3. Uitgavenstr..4. Nood actualis. Doel van een investering: vervanging

Nadere informatie

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam:

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam: Adviseurs & Ingenieurs Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk Documentnummer: 20140075-R04 Projectnaam: Gemeente Mill, onderzoek CV- en E- installatie. Datum: 9-12-2014

Nadere informatie

De investeringsanalyse

De investeringsanalyse Het programma van vandaag: het investeringsproject de cashflow het gemiddelde rendement de terugverdientijd de netto contante waarde Adele 1 Investeringsbeslissingen Waarom investeren? We verwachten winst

Nadere informatie

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03)

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) 1 HOE BEOORDEEL JE DE RENDABILIEIT VAN EEN INVESTERING? Is het rendabel om in uw woning te investeren in een systeem dat werkt op hernieuwbare energie?

Nadere informatie

Eindexamen vwo m&o 2012 - II

Eindexamen vwo m&o 2012 - II Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 8. Begin 2012 ontvangt John Wasies voor zijn huishouden de jaarafrekening van zijn energieleverancier Eltron over het jaar 2011. Naast de

Nadere informatie

EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN

EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN Themadag van het stoomplatform Efficiency in stoomsystemen Duiven, 13 mei 2009 Franka Morssink PROGRAMMA Introductie Dynamiek Begrippen Investeringsvoorbeeld Gegevens

Nadere informatie

Thema 7. Investeringsmanagement

Thema 7. Investeringsmanagement Thema 7 Investeringsmanagement 1. Investeringsbeslissingsproces Besluitvormingsproces voor investeringen (6 fasen) (Choate & Racette, 1983) Investeringsopportuniteiten Nieuwe investeringsopportuniteiten

Nadere informatie

Is investeren in energiebesparende producten nog interessant?

Is investeren in energiebesparende producten nog interessant? Is investeren in energiebesparende producten nog interessant? Energie verwarming en SWW Stijgende prijzen woningen zonder spouwisolatie Woningen met enkel glas Woningen zonder dakisolatie 2 1 Energie elektriciteit

Nadere informatie

Praktijkervaringen met WKK. 19.03.2013 Boris Fornoville, Stad Antwerpen

Praktijkervaringen met WKK. 19.03.2013 Boris Fornoville, Stad Antwerpen Praktijkervaringen met WKK 19.03.2013 Boris Fornoville, Stad Antwerpen Technologie WKK met motoren Technologie WKK met motoren warmtedistributie motorblok alternator Randvoorwaarden WKK Haalbaarheid: Voldoende

Nadere informatie

Online beschikbaar op www.proclam.be, energie

Online beschikbaar op www.proclam.be, energie REKENBLADEN om een eerste inschatting te maken van de terugverdientijden van fotovoltaïsche systemen, zonthermische systemen en windturbines in uw eigen bedrijfssituatie Online beschikbaar op www.proclam.be,

Nadere informatie

ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT

ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT (Innovatieve) projecten Financiële haalbaarheid Welke kennis is essentieel Bedrijfsplan Investeringsselectie Inkoopmarkt Bedrijf Verkoopmarkt Productiemiddelen Gelduitgaven

Nadere informatie

Eindexamen vwo m&o II

Eindexamen vwo m&o II Opgave 1 1 maximumscore 2 De zakelijke lasten zijn door de verkoper vooruitbetaald. Uitsluitend 0 of 2 scorepunten toekennen. 2 maximumscore 3 maand in 2011 schuldrest ( ) begin van de maand interestdeel

Nadere informatie

Financiën en risicomanagement

Financiën en risicomanagement Financiën en risicomanagement Leergang Bedrijfskunde voor de Agribusiness Miranda Meuwissen, Alfons Oude Lansink Bedrijfseconomie, Wageningen Universiteit Inhoud Risico-identificatie & stress test (Miranda)

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

Collectieve woningen: renovaties met hoge energieprestatie

Collectieve woningen: renovaties met hoge energieprestatie Seminarie Duurzaam Bouwen : Collectieve woningen: renovaties met hoge energieprestatie 11/12/2015 Leefmilieu Brussel Studie rond het energetisch ontwerp, een belangrijke fase in het renovatieproces Charline

Nadere informatie

Module 4 Inzicht in cijfers

Module 4 Inzicht in cijfers Geleerd in vorige presentaties Module 4 Inzicht in cijfers 1. Balans in detail 2. Kengetallen Les 4. Vergelijk je resultaten op 4 manieren + maak goede investeringsbeslissingen Les 4 Vergelijk je resultaten

Nadere informatie

Studie kost- en energie efficiënt (ver)bouwen. Auteur: Veronique Mattheeuws

Studie kost- en energie efficiënt (ver)bouwen. Auteur: Veronique Mattheeuws Studie kost- en energie efficiënt (ver)bouwen Auteur: Veronique Mattheeuws Onderzoek perceptie impact bouwschil op E-peil Online enquête uitgevoerd in januari 2016 Representatieve steekproef van 700 bouwers

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

VOORBEELDEXAMENVRAGEN ( VOORBEELDEXAMEN!!!!)

VOORBEELDEXAMENVRAGEN ( VOORBEELDEXAMEN!!!!) VOORBEELDEXAMENVRAGEN ( VOORBEELDEXAMEN!!!!) VRAAG 1 WELKE VAN DE VOLGENDE UITSPRAKEN ZIJN JUIST? 1) IRR HOUDT GEEN REKENING MET DE GROOTTE VAN DE INVESTERING. 2) INDIEN EEN ONDERNEMING PROJECTEN DOORVOERT

Nadere informatie

0A631: Leren Innoveren: Economische aspecten Door Tommy van der Vorst (t.v.d.vorst.1@student.tue.nl).

0A631: Leren Innoveren: Economische aspecten Door Tommy van der Vorst (t.v.d.vorst.1@student.tue.nl). 0A631: Leren Innoveren: Economische aspecten Door Tommy van der Vorst (t.v.d.vorst.1@student.tue.nl). Kosten- Batenanalyese Een kosten- batenanalyse (cost- benefit analysis, CBA) wordt uitgevoerd door

Nadere informatie

!" #$ % %& $ ' $ &!( & &!))* $ &!+((* &, & $ $&- $ & & & $

! #$ % %& $ ' $ &!( & &!))* $ &!+((* &, & $ $&- $ & & & $ Immo IQ-Test vraag 9!" #$ % %& $ ' $ &!( & &!))* $ &!+((* &, & $ $&- $ & & & $!.#!))*/!"'. Waarom niet waar? 11/02/2008 - Tip 23: Lenen op 20 of 30 jaar wat is de voordeligste keuze? Vijf jaar geleden

Nadere informatie

Thema Zonnestroom, Projectfinanciering. Onderdeel 1. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Thema Zonnestroom, Projectfinanciering. Onderdeel 1. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Thema Zonnestroom, Projectfinanciering Onderdeel 1 Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Inhoud Wat is projectfinanciering? Proces; opzetten van een business case Financieringsvormen -- Projectvoorbeeld:

Nadere informatie

ENERGIELABELS ONDER DE LOEP

ENERGIELABELS ONDER DE LOEP ENERGIELABELS ONDER DE LOEP Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer Verwarming/Koeling Warm water CO2-zuinig vervoer Verlichting

Nadere informatie

Luc Maes, Schepen voor Energiebeleid, Beveren. Welkom

Luc Maes, Schepen voor Energiebeleid, Beveren. Welkom Welkom 2. Beleggen in energiebesparing en alternatieve energie Een rendabele uitdaging Luc Maes, schepen van energiebeleid Gemeente Beveren Programma 1. Introductie 2. Overzicht fiscale aftrekken en premies

Nadere informatie

Waarom je blauw betalen aan energie?

Waarom je blauw betalen aan energie? Waarom je blauw betalen aan energie? Energieprijzen Voordeel van energievriendelijke installaties Opbrengst spaarboekje Haal je voordeel uit energievriendelijke oplossingen voor warmte en water! Bespaar

Nadere informatie

20/02/2015. Financieel overzicht: Project ES00161 Cultureel Centrum in Lommel. Opgesteld door Ronny Thevis

20/02/2015. Financieel overzicht: Project ES00161 Cultureel Centrum in Lommel. Opgesteld door Ronny Thevis 20/02/2015 Financieel overzicht: Project ES00161 Cultureel Centrum in Lommel Opgesteld door Ronny Thevis HB Fin Overzicht Afgedrukt op: 20/02/2015 Doc & Rev nr. FIN4.00 Project ES00161 Cultureel Centrum

Nadere informatie

Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop

Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop Regeling In tien provincies is vanaf 1 juli 2013 de stimuleringsregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop opengesteld en kunnen agrarische ondernemers een

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2010 - I

Eindexamen m&o vwo 2010 - I Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 9. Peter Steenbergen en Erik Koolwijk zijn de twee directeur-grootaandeelhouders van glastuinbouwbedrijf Rijkgroen bv. Het bedrijf heeft

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente

Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente Klimaatneutrale Organisatie 2020 De ondersteuningscampagne voor gemeenten die zich engageren om in 2020 een klimaatneutrale organisatie

Nadere informatie

SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement

SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement SPAREN OF BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement Welke beleggingsformules het best zijn aangepast aan uw doelstellingen, bespreekt u best met uw P&V adviseur. Hij helpt u graag verder bij het

Nadere informatie

Rendabiliteit van energiebesparende maatregelen in de woningbouw. Rendabiliteit van energiebesparende maatregelen in de woningbouw

Rendabiliteit van energiebesparende maatregelen in de woningbouw. Rendabiliteit van energiebesparende maatregelen in de woningbouw Rendabiliteit van energiebesparende maatregelen in de woningbouw J. Ver Elst Overzicht Algemeen kader Economische beslissingscriteria Hiërarchie in maatregelen Voorbeeld : vrijstaande woning Besluit 1

Nadere informatie

SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement

SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement Welke beleggingsformules het best zijn aangepast aan uw doelstellingen, bespreekt u best met uw P&V adviseur. Hij helpt u graag verder

Nadere informatie

3 Energiegebruik huidige situatie

3 Energiegebruik huidige situatie 3 Energiegebruik huidige situatie 3.1 Het Energie Prestatie Certificaat In het kader van de Europese regelgeving (EPBD) bent u verplicht om, bij verkoop of verhuur van de woning, een energiecertificaat

Nadere informatie

4 november 2015. Nationale conferentie Gebouw automatisering

4 november 2015. Nationale conferentie Gebouw automatisering 4 november 2015 Nationale conferentie Gebouw automatisering Welke eisen m.b.t. investeringen gebouw automatisering om aantrekkelijk te zijn voor beheer (sneak preview) 25-6-2015 25-6-2015 I II III Wie

Nadere informatie

Naar een besparings programma voor energie in 2014

Naar een besparings programma voor energie in 2014 Wat is de interesse van deze groep? Naar een besparings programma voor energie in 2014 Team werk van Frans,Gerard, Theo en Danny, samen geïnteresseerd in energie besparing, met veel inzet gemaakt, zonder

Nadere informatie

Financiële Markten 2

Financiële Markten 2 1ste bach TEW Financiële Markten 2 De Ceuster Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 118 2.80 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via www.quickprintershop.be Financiële markten

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

INHOUD. Beknopte biografie van de auteurs. HOOFDSTUK 1 Draagwijdte van het financieel beheer 1. HOOFDSTUK 2 Inleiding tot de jaarrekening 19

INHOUD. Beknopte biografie van de auteurs. HOOFDSTUK 1 Draagwijdte van het financieel beheer 1. HOOFDSTUK 2 Inleiding tot de jaarrekening 19 INHOUD Beknopte biografie van de auteurs v HOOFDSTUK 1 Draagwijdte van het financieel beheer 1 1.1. Het financieringsvraagstuk 1 1.2. Draagwijdte, organisatie en stijgend belang van de financiële functie

Nadere informatie

Premies 2011. Vlaams Energieagentschap

Premies 2011. Vlaams Energieagentschap Premies 2011 Vlaams Energieagentschap Fiscale voordelen 2011 Sinds 2010: heel duidelijk onderscheid tussen bestaande woningen (al 5 jaar in gebruik bij de start van de werken) en nieuwbouw. Bij bestaande

Nadere informatie

Examen VWO. management & organisatie. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Examen VWO. management & organisatie. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Examen VWO 2012 tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Pagina 1 van 5 Inleiding Op 1/1/2006 besloot Vlaanderen om de decentrale opwekking van groene energie door zonnepanelen

Nadere informatie

Brugge. 3 juni 2015. Kris Van Dijck Burgemeester Dessel

Brugge. 3 juni 2015. Kris Van Dijck Burgemeester Dessel Brugge 3 juni 2015 Kris Van Dijck Burgemeester Dessel 9.500 inwoners 27 km² Landelijk maar Nucleaire industrie Opslag nucleair afval Witzand winning Sportgemeente Dessel en Witgoor Sport BMX Sportpark

Nadere informatie

Proefexamen Bank- en Financiewezen 2011-2012

Proefexamen Bank- en Financiewezen 2011-2012 Proefexamen Bank- en Financiewezen 2011-2012 MEERKEUZEVRAGEN Vraag 1 Onderwijzer Koen kocht op 1 december 2006 een obligatie met een looptijd van 10 jaar. De nominale waarde van de couponobligatie bedraagt

Nadere informatie

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN Janssen REM Consulting INTRODUCTIE EN KENNISMAKING ONS AANBOD Uitvoeren van Levensduur analyses Het bieden van softwareoplossingen

Nadere informatie

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat Australiëlaan 5 3526 AB Utrecht T: 030 693 60 00 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat dr. Ronald Franken maart 2015 B l a d 1 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

Europese best practices Inspirerende modellen voor Brussel. Christophe BARBIEUX

Europese best practices Inspirerende modellen voor Brussel. Christophe BARBIEUX Duurzame renovatie Problematiek van het verdelen van de winst onder eigenaar en huurder Europese best practices Inspirerende modellen voor Brussel Christophe BARBIEUX AFDELING Energie 25 maart 2014 Chronologie

Nadere informatie

De Vries automatisering BV De heer K.J. de Vries Drievliet 45 2321 BS AMSTERDAM

De Vries automatisering BV De heer K.J. de Vries Drievliet 45 2321 BS AMSTERDAM De Vries automatisering BV De heer K.J. de Vries Drievliet 45 2321 BS AMSTERDAM Noordwijk, maandag 24 december 2012 Geachte heer de Vries, beste Klaas, Met genoegen doen we u hierbij een voorstel om geld

Nadere informatie

4 Energiebesparingsadvies

4 Energiebesparingsadvies 4 Energiebesparingsadvies 4.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt het energiebesparingsadvies voor het gebouw gepresenteerd. Allereerst wordt een inventarisatie gegeven van de reeds getroffen en onderzochte

Nadere informatie

FISCALE ASPECTEN OMZETBELASTING EN INKOMSTENBELASTING OMZETBELASTING ASPECTEN PARTICULIER WORDT TIJDELIJK ( QUASI ) ONDERNEMER VOOR DE OMZETBELASTING FORMULIER INVULLEN OPGAAF STARTENDE ONDERNEMING BEOORDELING

Nadere informatie

Centrale stookplaatsen: rendabiliteit van een project

Centrale stookplaatsen: rendabiliteit van een project Basis 2 - Vitodens 100 Pagina 1 2012-2013 Centrale stookplaatsen: rendabiliteit van een project Hartelijk Herzlich welkom willkommen Referent Pieter Brepoels Viessmann Akademie Pagina 2 Bouwunie Limburg

Nadere informatie

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30)

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Naam: Studentnummer: Tentamen Financiering voor Vastgoedkunde Antwoordsuggesties 1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Omcirkel het meest juiste antwoord bij de Multiple

Nadere informatie

Bijlage VWO. management & organisatie. tijdvak 2. Informatieboekje. VW-0251-a-12-2-b

Bijlage VWO. management & organisatie. tijdvak 2. Informatieboekje. VW-0251-a-12-2-b Bijlage VWO 2012 tijdvak 2 management & organisatie Informatieboekje VW-0251-a-12-2-b Formuleblad Voor de beantwoording van vraag 9, 26 en 31 zijn de volgende formules beschikbaar: 9 solvabiliteit eigen

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZING VAN COGENCALC.XLS

GEBRUIKSAANWIJZING VAN COGENCALC.XLS GEBRUIKSAANWIJZING VAN COGENCALC.XLS 1. INLEIDING De berekeningstool COGENcalc.xls stelt u in staat snel een eerste dimensionering 1 uit te voeren van een eventuele warmtekrachtkoppeling die is aangepast

Nadere informatie

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD Module 4 Nu en later Inflatie Definitie: stijging van het algemeen prijspeil Gevolgen van inflatie koopkracht neemt af Verslechtering internationale concurrentiepositie Bij

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

1. INVESTERINGSBESLISSINGEN, INVESTERINGSCALCULATIE EN

1. INVESTERINGSBESLISSINGEN, INVESTERINGSCALCULATIE EN INHOUD INLEIDING 13 1. INVESTERINGSBESLISSINGEN, INVESTERINGSCALCULATIE EN 15 KAPITAALBUDGETTERING 1.1 De aard van de investeringsbeslissing 15 1.2 Organisatorische context 17 1.2.1 Strategische context

Nadere informatie

Veelgestelde vragen in EPC-projecten

Veelgestelde vragen in EPC-projecten Veelgestelde vragen in EPC-projecten European Energy Service Initiative 2020 EESI 2020 IEE/12/686/SI2.644738 December 2013 Opgesteld door Factor4, Johan Coolen and Charles-Henri Bourgois Disclaimer: The

Nadere informatie

ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN. 18 april 2013

ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN. 18 april 2013 ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN 18 april 2013 EUROPESE DOELSTELLING tegen 2020 en tov 1990 CO2-uitstoot verlagen met 20% energieverbruik met 20% verlagen aandeel hernieuwbare energie +20% STEUNMAATREGELEN

Nadere informatie

Steunmaatregelen voor milieu- en energiebewust ondernemen

Steunmaatregelen voor milieu- en energiebewust ondernemen Steunmaatregelen voor milieu- en energiebewust ondernemen 28 november 2007 Researchpark Zellik Ir. Bert Stassen bert.stassen@vlao.be T : 016 31 10 63 www.vlao.be Belangrijkste vormen van subsidie 1. Ecologiepremie

Nadere informatie

Ronde Tafel in kader van voorbereiding Vlaams Klimaatbeleidsplan 2013-2020. Doelgroep: niet-ver industrie

Ronde Tafel in kader van voorbereiding Vlaams Klimaatbeleidsplan 2013-2020. Doelgroep: niet-ver industrie Ronde Tafel in kader van voorbereiding Vlaams Klimaatbeleidsplan 2013-2020 Doelgroep: niet-ver industrie Beknopt overzicht van bestaande energiemaatregelen 8 mei 2012 Inhoud 0,1PJ 0,5PJ Auditconvenant

Nadere informatie

Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde

Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde Instructieblad Betreft: examen: PC 2 leergang 5 onderdeel: Financiële Rekenkunde datum: 28 juni 2013 tijd: 14.00 15.30 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor u met

Nadere informatie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Advies op Maat Johannes Zijlstra 09-12-2013 LTO Noord Advies Onderwerpen Rendement zonnepanelen Wat bepaalt de terugverdientijd Rendementsberekening Voor wie is

Nadere informatie

De Life Cycle Cost van luchtbehandelingsgroepen

De Life Cycle Cost van luchtbehandelingsgroepen van luchtbehandelingsgroepen WEYNS GUIDO GSM 0475/280.134 GEA Heat Exchangers / GEA Happel Belgium Rekening houden met latere exploitatiekosten (verbruik & onderhoud)! => goedkope luchtgroep => eindklant

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Avondsessie Life Cycle Costing. Donderdag 20 maart 2014 KIVI. De geïntegreerde en strategische oplossing

Avondsessie Life Cycle Costing. Donderdag 20 maart 2014 KIVI. De geïntegreerde en strategische oplossing De geïntegreerde en strategische oplossing Avondsessie Life Cycle Costing KIVI Donderdag 20 maart 2014 Een avondprogramma in 7 stappen 1. Introductie 3. Theorie 5. Uitwerking vragen 7. Life Cycle Costing

Nadere informatie

LEIDRAADNOTA INKOMSTEN DOELSTELLING 2013 januari 2012 LEIDRAADNOTA INKOMSTEN

LEIDRAADNOTA INKOMSTEN DOELSTELLING 2013 januari 2012 LEIDRAADNOTA INKOMSTEN LEIDRAADNOTA INKOMSTEN 1 INLEIDING 3 Rechtsgrondslag 3 Definitie van inkomsten 4 I - NIET-TOEPASSING VAN ARTIKEL 55 5 1.1 Het project genereert geen inkomsten 5 1.2 De kostprijs van het project is lager

Nadere informatie

Eindexamen vwo m&o 2012 - II

Eindexamen vwo m&o 2012 - II Opgave 1 De heer Pieter Los verhuist op 1 oktober 2011 van een huurwoning naar een koopwoning. Van de notaris ontvangt hij de onderstaande nota met betrekking tot de gekochte woning. aankoopprijs woning

Nadere informatie

LochemEnergie vrijdag 27 januari 2012

LochemEnergie vrijdag 27 januari 2012 stoeien met het rekenmodel Lokale Frisse Wind LochemEnergie vrijdag 27 januari 2012 waarom dit stoeien? om inzicht in de financiën te krijgen en om gevoel te krijgen voor de speelruimte bij het verdelen

Nadere informatie

Projec'inanciering duurzame en decentrale energie. Arnhem, november 2013

Projec'inanciering duurzame en decentrale energie. Arnhem, november 2013 Projec'inanciering duurzame en decentrale energie Arnhem, november 2013 Inhoud Terminologie Hoe maak je een business case Risico s Innova7eve financieringen Terminologie REV Mul7plier WACC Leverage Money

Nadere informatie

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de examenvragen onderverdeeld in 4 categorieën.

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de examenvragen onderverdeeld in 4 categorieën. Beste leerling, Dit document bevat het examenverslag van het vak M&O vwo, eerste tijdvak (2014). In dit examenverslag proberen we zo goed mogelijk antwoord te geven op de volgende vraag: In hoeverre was

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3. Geldbeleggingen

HOOFDSTUK 3. Geldbeleggingen HOOFDSTUK 3 Geldbeleggingen Blz. 405 tot 417 ATIVA BALANS per --/--/-- PASSIVA I. OPRIHTINGSKOSTEN 20 I. KAPITAAL 10 II. IMMATERIËLE VASTE ATIVA 21 A. Geplaatst kapitaal 100 III. MATERIËLE VASTE ATIVA

Nadere informatie

DE BRUSSELSE GROENE LENING. Om energiebesparende werken in uw woning te financieren

DE BRUSSELSE GROENE LENING. Om energiebesparende werken in uw woning te financieren DE BRUSSELSE GROENE LENING Om energiebesparende werken in uw woning te financieren EEN LENING TEGEN 0 % INTEREST ZODAT IEDEREEN KAN ISOLEREN De Brusselse groene lening is een energielening met een interestvoet

Nadere informatie

HET RENDEMENT. De aankoopprijs en huurinkomsten geven een Bruto Aanvangsrendement (BAR = huuropbrengst/totale aankoopprijs) van 5.42%.

HET RENDEMENT. De aankoopprijs en huurinkomsten geven een Bruto Aanvangsrendement (BAR = huuropbrengst/totale aankoopprijs) van 5.42%. HET RENDEMENT 23-5-2015 www.hetrendement.be Bart@hetrendement.be 0476/941477 BTW-BE 0598.805.645 IBAN BE77 1430 9238 6642 Ezelstraat 71, 8000 Brugge De woning staat te koop voor 630.000 bij vastgoed Acasa,

Nadere informatie

BNR PRODUCTS LED GROEN BOEK. Een kostenvergelijking van led met traditionele gloeilampen, halogeen spots en CFL spaarlampen

BNR PRODUCTS LED GROEN BOEK. Een kostenvergelijking van led met traditionele gloeilampen, halogeen spots en CFL spaarlampen BNR PRODUCTS LED GROEN BOEK Een kostenvergelijking van led met traditionele gloeilampen, halogeen spots en CFL spaarlampen Voorwoord Led verlichting is duur! Het is een veel voorkomende opmerking. Terecht

Nadere informatie

Economie module 4 Ruilen in de tijd. goederen kopen

Economie module 4 Ruilen in de tijd. goederen kopen Economie module 4 Ruilen in de tijd 27 blz. werkboek = 1 ½ blz. per les H1 par 1 & 2 vb.1 O O sparen om tijd storting + rente iets te kopen goederen kopen vb.2 O O geld lenen om tijd aflossing + rente

Nadere informatie

19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente Overbetuwe

19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente Overbetuwe Programma 19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente 20.00 uur Plan voor collectieve aanschaf, dhr. H. Bruggeman, Zonnecollectief 20.30 uur Techniek en randvoorwaarden voor plaatsing

Nadere informatie

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V.

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. VERONDERSTELLINGEN Vraagprijs 2.500.000 (pand en inventaris). Inkomsten: In totaal 40 kamers; Bezetting kamers: T1 45%, T2 52%, T3 63%, vanaf T4 en verder 68%;

Nadere informatie

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 www. cool-leusden.nl twitter: http://twitter.com/coolleusden PROGRAMMA Welkom - door Ago Salverda (voorzitter CML Leusden) Informatie Zonnepanelen - door Marian

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Beoordelen

Hoofdstuk 6: Beoordelen Hoofdstuk 6: Beoordelen M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H6: Beoordelen Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

Inhoudsopgave Dankwoord... v Abstract... vii Korte Samenvatting... xi Inhoudsopgave... xv Afkortingen en symbolen... xxi Hoofdstuk 1 Inleiding...

Inhoudsopgave Dankwoord... v Abstract... vii Korte Samenvatting... xi Inhoudsopgave... xv Afkortingen en symbolen... xxi Hoofdstuk 1 Inleiding... Inhoudsopgave Dankwoord... v Abstract... vii Korte Samenvatting... xi Inhoudsopgave... xv Afkortingen en symbolen... xxi Hoofdstuk 1 Inleiding... 1 1.1 Inleiding... 1 1.2 Geschiedenis... 1 1.3 Toepassingsgebied...

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Zonne-energie financieel

Zonne-energie financieel Zijtak OZ 39 7833 AN Nieuw Amsterdam Tel: 0591 532347 E mail: info@zon-panelen.nl Zonne-energie financieel Deze handleiding geeft een overzicht van het financiële plaatje van zonnestroom voor particulieren,

Nadere informatie

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Introductie Methode Subsidies Technologien Wind Zon Geothermisch Biomassa Externe Investeerders

Nadere informatie

Uw spaarrekening: een lage opbrengst in ruil voor veiligheid?

Uw spaarrekening: een lage opbrengst in ruil voor veiligheid? Inhoudstafel Deel 1. Uw spaarrekening: een lage opbrengst in ruil voor veiligheid? 1. Hoe werkt een spaarrekening eigenlijk?............................... 1 1.1. De rente op uw spaarrekening: basisrente

Nadere informatie

Eindexamen vwo m&o 2012 - I

Eindexamen vwo m&o 2012 - I Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Projectontwikkelaar Bouwfonds ontwikkelt, bouwt en verkoopt het appartementencomplex

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. hypotheekgever, want Freek geeft het recht van hypotheek aan de bank

Vraag Antwoord Scores. hypotheekgever, want Freek geeft het recht van hypotheek aan de bank Opgave 1 1 maximumscore 1 hypotheekgever, want Freek geeft het recht van hypotheek aan de bank 2 maximumscore 2 225.000 x 0,048 x (1-0,52) = 432 12 3 maximumscore 2 Aangezien er bij het afsluiten van de

Nadere informatie

Toepassen van Adjusted Present Value

Toepassen van Adjusted Present Value Toepassen van Adjusted Present Value Blz. 1 van 8 In deze bijdrage wordt ingegaan op het berekenen van economische waarde. Naast de bekende discounted cash flow (DCF) methode wordt ook wel gebruik gemaakt

Nadere informatie

PV Rekenblad PV-installaties: Nog economisch rendabel?

PV Rekenblad PV-installaties: Nog economisch rendabel? PV Rekenblad PV-installaties: Nog economisch rendabel? B. Verhelst HoWest. GKG, dept. Electrical Engineering HoWest - Lemcko Kortrijk, Belgium Bart.verhelst@howest.be 1 2 3 4 Introductie Zo was het vroeger

Nadere informatie

Infogids zonnepanelen

Infogids zonnepanelen Infogids zonnepanelen Inhoudstabel Wat zijn zonnepanelen?... 1 De werking van zonnepanelen... 2 Waarmee moet u rekening houden?... 2 De kostprijs van zonnepanelen... 3 Financiële steun bij aankoop zonnepanelen...

Nadere informatie

Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1

Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1 Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1 Een vaste gewaarborgde rentevoet gedurende 8 jaar Met Safe Return+ kiest u voor de absolute zekerheid van een aantrekkelijk rendement op

Nadere informatie

Renovatie in de bouw De zin en onzin van renovaties - bewustmaking Wat voorziet Vlaanderen op het gebied van EPB- methodiek & ERP2020

Renovatie in de bouw De zin en onzin van renovaties - bewustmaking Wat voorziet Vlaanderen op het gebied van EPB- methodiek & ERP2020 Renovatie in de bouw De zin en onzin van renovaties - bewustmaking Wat voorziet Vlaanderen op het gebied van EPB- methodiek & ERP2020 21/02/2013 Kamp C Energierenovatieprogramma 2020 Prioriteiten: dak/glas/verwarming/muur

Nadere informatie

Seminarie Duurzaam bouwen

Seminarie Duurzaam bouwen Seminarie Duurzaam bouwen Hernieuwbare energie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Leefmilieu Brussel Monitoring van PV-systemen, zonneboilers en warmtepompen David MARTENS CENERGIE Doelstelling(en)

Nadere informatie