NU DE STAD! bedrijvig, levend en groen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NU DE STAD! bedrijvig, levend en groen"

Transcriptie

1 NU DE STAD! bedrijvig, levend en groen 1

2 Het Paleiskwartier in Den Bosch is een succesvol voorbeeld van binnenstedelijke (her)ontwikkeling. Sinds eind jaren 90 wordt in Paleiskwartier gewerkt aan de transformatie van een laagwaardig bedrijventerrein aan het spoor naar een hoogwaardige binnenstad, met ruimte voor wonen, werken en verblijven. Willem van der Made, directeur stadsontwikkeling gemeente s-hertogenbosch inhoud Voorwoord: Meer en beter bouwen in de stad 4 Coalitie Nu de Stad 7 De coalitie wordt gesteund door De ideale stad is 10 Bedrijvig 10 Levend en veelzijdig 11 Groen Obstakels weg 14 Bouwen in de stad is soms nodeloos - ingewikkeld 14 Teveel kantoren en woningen in planning 15 Kosten baten ongunstig verdeeld Het kan anders: de elastische stad 18 De uitdagingen voor gemeenten en marktpartijen 18 De taak voor het rijk en de provincies 20 Bronnen 22 Coalitie Nu de Stad! 24 NU DE STAD! 2 3

3 Meer en beter bouwen in de stad Ons denken over het bouwen van woningen en kantoren en het aanleggen van bedrijventerreinen is nog steeds gericht op groei: groei van de bevolking en groei van de economie. Maar in delen van Nederland wordt krimp zichtbaar en vervolgens zijn we geconfronteerd met een langdurige economische crisis, die ook groeigebieden treft. Met als gevolg leegstand van kantoren, bedrijfsgebouwen en woningen en de noodzaak om veel nieuwbouwplannen te schrappen of langdurig in de ijskast te plaatsen. Oude tijden zullen niet weerkeren, we moeten ons voorbereiden op een andere toekomst en daarvoor de juiste keuzes maken. We moeten niet alleen nu een stapje terug doen, maar ook rekening houden met structureel minder bouwen van kantoren, bedrijventerreinen en woningen, met daarbij grote regionale verschillen. De Nederlandse bevolking groeit nog langzaam door, tot ergens tussen 2030 en 2040 het maximum is bereikt. De beroepsbevolking zal door de vergrijzing al eerder een maximum bereiken, ook bij een grotere arbeidsparticipatie en verhoging van de pensioenleeftijd. Door de vergrijzing worden bij een toenemende levensverwachting de huishoudens gemiddeld kleiner, waardoor het aantal woningen nog wat langer zal blijven toenemen, maar wel in een veel lager tempo dan we gewend waren. De huidige vastgoedcrisis is wellicht een goed moment om een andere koers te gaan varen, met de focus op binnenstedelijke herontwikkeling. Oftewel: Never waste a good crisis! Eelco Siersema, directeur Bouwinvest Minder groei betekent echter geen stilstand. Om onze welvaart te behouden is economische dynamiek nodig. Uit de studie The Netherlands of 2040 van het Centraal Planbureau wordt nog eens bevestigd dat de steden daarbij een cruciale rol zullen spelen. Kennis is en blijft voor Nederland de sleutel tot succes. De economische activiteit zal zich concentreren in de steden. Steden trekken hoogopgeleide mensen aan die voordeel hebben van face-to-face contacten. Bovendien zijn steden de belangrijkste knooppunten in de economie Deze tendens is al duidelijk zichtbaar: de steden trekken jonge mensen, die er ook steeds vaker willen blijven wonen, aan de grenzen van Nederland is de krimp al aan de gang. Maar ook ouderen ontdekken steeds meer dat de stad aantrekkelijk is om in te wonen vanwege de nabijheid van een breed aanbod van voorzieningen. De uitdaging die wij zien en die we aan willen gaan is dan ook: bouw wat er nog gebouwd moet worden zoveel mogelijk in de steden. En doe dat zo dat het er aan bijdraagt dat die steden hun rol als groeimotor optimaal kunnen vervullen. Elke woning in de wei, die ook in de stad gebouwd had kunnen worden, is uiteindelijk een bijdrage aan de uitholling van de stad. Het uiteenleggen van woonwijken, bedrijventerreinen en kantorenparken zorgt voor versnelde veroudering en leegstand, kleinschalige gemengde woon-werkgebieden in de steden maken die steden juist sterker en flexibeler. 5

4 Daarom willen wij voorrang voor bouwen in bestaand stedelijk gebied. Het tegengaan van overaanbod is noodzakelijk om de waarde van het bestaande vastgoed te behouden en te vergroten, zoals nu blijkt in de kantorenvoorraad in grote delen van de Randstad en de woningvoorraad in krimpgebieden. We kunnen beter investeren in het goed benutten van de ruimte in bestaande steden en dorpen en ze tegelijk mooier en veelzijdiger maken. Dat spaart de ook groene ruimte. Dit betekent meer ruime woningen, prettige werkruimten en voorzieningen binnen handbereik, meer groen in en om de stad en een efficiënt openbaar vervoer. Bouwen in de stad is goed voor mensen, bedrijven en het milieu. Toch gebeurt het nog te weinig. Hoe komt dat? Bouwen in de stad is ingewikkelder en lijkt veelal duurder dan het bouwen in de wei. Dat komt grotendeels doordat de kosten niet door dezelfde partijen worden betaald als degenen die de opbrengsten ontvangen. Zo kan de gemeente die in het weiland bouwt de kosten voor de wegen afwentelen op het rijk terwijl de gemeente die bouwt binnen de stadsgrenzen zelf moet zorgen voor de aanleg of aanpassing van wegen. Als alle kosten op een rijtje worden gezet en we alle budgetten in één grote pot zouden beheren, dan wordt bouwen in de stad ineens voordeliger. Om veel meer te bouwen in de stad zijn doorbraken nodig. Doorbraken in onze manier van denken, in de manier waarop we sturen met geld en in de manier waarop we omgaan met de huidige regels. Laten we definitief afscheid nemen van een aantal uitbreidingsplannen, haal de drempels van versnipperde geldstromen en rigide regels weg en werk met ambulante expertteams aan complexe projecten. Investeer in een aantrekkelijke stad en maak het mogelijk om minstens de helft van de nieuwbouw in de stad te bouwen. Dat is de oproep van de brede coalitie Nu de stad! aan overheden, beleggers, ontwikkelaars en woningcorporaties. Deze brochure laat zien dat het anders moet en kan. Het zal niet gemakkelijk zijn, daarom moeten alle betrokken partijen, inclusief het nieuwe kabinet, er de schouders onder zetten. Voor de toekomst van de stad. coalitie NU DE STAD!! Alfred van den Bosch, directeur Vastgoed en Ontwikkeling de Alliantie, Corne Paris, partner Twynstra Gudde Eelco Siersema, directeur projectontwikkeling Bouwinvest Hans Tijl, directeur Dienst Ruimtelijke Ordening, Gemeente Amsterdam Maarten van Biezen, teammanager Mobiliteit en Ruimte, Stichting Natuur en Milieu Patrick Esveld, directeur AM Paul Rutte, directeur NS Poort Peter van der Gugten, algemeen directeur Proper Stok Groep Willem van der Made, directeur Stadsontwikkeling Gemeente s-hertogenbosch 6

5 De Coalitie wordt gesteund door:! Prof. Dr. Barrie Needham, emeritus hoogleraar planologie, Radboud Universiteit Nijmegen Prof. Dr. Peter J. Boelhouwer, Wetenschappelijk directeur Onderzoeksinstituut OTB TU Delft Prof. Dr. Wil A.M. Zonneveld, Onderzoeksinstituut OTB & Faculteit Bouwkunde TU Delft Prof. Dr. Ir. Luca Bertolini, Hoogleraar vervoersplanologie Universiteit van Amsterdam Dr. Erik Louw, Senior Onderzoeker, Stedelijke en regionale ontwikkeling, TU Delft Prof. Dr. Pieter Tordoir, Hoogleraar economische geografie en planologie, Universiteit van Amsterdam Dr. Leonie B. Janssen-Jansen, Universitair Docent Planologie, Universiteit van Amsterdam Peter G. de Bois, hoofdredacteur van De Vitale Stad, Lector Hogeschool van Amsterdam, Ass. Prof. TU Delft Jan-Willem Wesselink, hoofdredacteur van Stedelijk Interieur, Bedrijventerrein en Water Wonen & Ruimte Cees-Jan Pen, Programmaleider Economie & Innovatie, Nicis Institute Frank Wassenberg, Programmaleider Wonen, Nicis Institute Annemiek Rijckenberg, zelfstandig adviseur stedelijke ontwikkeling Frans Soeterbroek, De Ruimtemaker Pepijn van Wijmen, directeur, en Hilco van der Wal, procesmanager gebiedsontwikkeling, APPM Management Consultants Charlot ten Dijke, directeur Tangram Architecten Gert Urhahn, directeur Urhahn Urban Design Adriaan Mout, Marianne Loof en Jurriaan van Stigt, directeuren LEVS architecten Gabriël Verheggen directeur, ABC Architectuurcentrum Haarlem Jaco D. de Visser, directeur/architect JDdVarchitecten Joke Vos, architect en directeur Joke Vos Architecten Joris Deur, directeur ZZDP Architecten Henk Bulstra, directielid Sputnik Architecture Urbanism Research Rens Schulze, directielid Geurst & Schulze architecten bv. Wilt u ons pleidooi ook ondersteunen? Maak dat kenbaar op 8

6 1 DE IDEALE STAD IS... Voor het eerst in de geschiedenis woont meer dan de helft van de wereldbevolking in steden. In Europa zijn Berlijn, Kopenhagen en Barcelona populair en ook in de Verenigde Staten verhuizen mensen van de uitgestrekte suburbs naar compacte steden om te wonen én te werken. In Nederland zijn de internationaal georiënteerde steden zoals de grote vier, en Leiden en Eindhoven in trek. Ook op regionaal niveau trekt men naar de steden. Om die trek op te vangen is het verstandig om te kiezen voor duurzaam binnenstedelijk bouwen. Daarom roepen wij het nieuwe kabinet op om de huidige rijksambitie om slechts vijfentwintig tot veertig procent van de bouwopgave in de stad op te vangen drastisch te verhogen. Daarnaast willen we de gemeenten stimuleren om hier zelfstandig invulling aan te geven. Steden hebben wereldwijd de zegeningen ontdekt van verdichting, in combinatie met openbaar vervoer en de voordelen van kleinschaligheid (sociale cohesie, meer bewegen). In een stad als Vancouver heeft dit geleid tot een daling van het autogebruik met vijftig procent, terwijl het aantal inwoners in het centrum ruim verdubbelde. Dat dit ook in Nederland kan heeft het verleden laten zien. Tussen 1996 en 2005 werd in de stedelijke regio s gemiddeld 48 procent van de nieuwe woningen en zelfs 57 procent van de toegevoegde werkplekken (kantoren, scholen ziekenhuizen) in bestaand stedelijke gebied gebouwd. De komende tien jaar zou de lat hoger gelegd moeten worden dan de huidige ambities. De meeste stedelijke agglomeraties willen dat ook. Er zijn nog volop mogelijkheden voor hergebruik van Foto AM industrie-, haven- en spoorterreinen en van leegstaande kantoren. Maar ook woonwijken en bedrijventerreinen kunnen getransformeerd worden tot aantrekkelijke gemengde woonwerkgebieden. bedrijvig Binnenstedelijk bouwen houdt de motor van onze economie draaiend. Kennis en creativiteit zijn de pijlers van onze moderne economie. Juist dit type economie gedijt het beste in de stad vanwege het brede scala aan persoonlijke contacten. Voor bedrijven is de aanwezigheid van werknemers en andere bedrijven een belangrijke stimulans voor vestiging en groei. En natuurlijk is de stad met zijn vele potentiële consumenten de ideale plek om producten en diensten aan de man te brengen. Compact gebouwde historische steden bieden hiervoor de juiste schaal en aantrekkelijke omgeving. Steden zijn brandpunt en motor van economische en sociaal-culturele ontwikkelingen. Die rol vervult bijvoorbeeld Drachten voor Noordoost-Friesland, Breda voor westelijk Noord-Brabant en de Randstad voor heel Nederland. levend en veelzijdig Jonge mensen trekken vooral naar de stad voor werk, opleiding of ontspanning. Ouderen blijven graag wonen in de stad omdat benodigde zorg en diensten vlakbij zijn. Bouwen in de stad sluit aan bij de behoeften van mensen. De menselijke contacten in de stad voorzien in de behoefte aan ontwikkeling en emancipatie. Dat lukt niet bij iedereen; daarom zijn goede zorg, veiligheid en een goed onderwijsaanbod nodig. Veelzijdigheid, als basis van hoge levenskwaliteit, is de sleutel van het succes, zo laat de Zwitserse stad Zurich zien die al jaren de ranglijst aanvoert van s werelds meest leefbare steden. De veelzijdigheid van de stad verlangt niet alleen een aantrekkelijk en gevarieerd stedelijk gebied, maar ook beschermer van het ommeland. En het aantrekkelijke ommeland zorgt dat mensen in de stad willen wonen en werken. Dit geldt niet alleen voor de grotere steden, maar ook voor dorpse steden en stadse dorpen. groen Bouwen in de stad spaart energie, milieu, landschap en natuur. In compacte steden is de CO 2 -uitstoot per inwoner de helft lager dan in nieuwe suburbs als Almere, Zoetermeer en Haarlemmermeer. In de compacte stad ligt het energieverbruik voor verwarmen en koelen lager en is meer duurzame mobiliteit mogelijk: lopen, fiets, OV en elektrisch vervoer. Gemeenschappelijke voorzieningen worden intensiever gebruikt en zijn daardoor relatief goedkoper. Bouwen in de stad draagt ook nog eens bij aan het sparen van het landschap, natuur en andere schaarse ruimte. De compacte stad is van belang om de doelen op het gebied van duurzaamheid te halen. Daarom moeten bij de keuze voor nieuwe bouwlocaties de kosten van milieu- en klimaateffecten worden meegenomen. De ideale stad is nooit af, maar altijd in ontwikkeling. een prettig en toegankelijk buitengebied. De stad is de Brouwerspoort Veenendaal Wij richten onze focus nog meer dan voorheen op de steden. Hier liggen tal van interessante transformatieopgaven, die het mogelijk maken verouderde gebieden opnieuw tot leven te brengen met aantrekkelijke woonmilieus, in combinatie met kantoor- en winkelfuncties en vrijetijdsvoorzieningen. Hiermee dragen wij bij aan de kwaliteit van ruimte en de kwaliteit van leven. Patrick Esveld, directeur AM

7 De realisatie van de VINEX-wijken rondom Rotterdam heeft geleid tot het wegtrekken van met name de autochtone middenklasse uit de stad. Nu dreigt hetzelfde te gebeuren met de allochtone.. middenklasse. Zowel de sociale structuur als de financiele structuur wordt daardoor ernstig verstoord. Dit moet worden voorkomen door te investeren in de stad en door woonmilieus te realiseren die de mensen binden aan de stad. Peter van der Gugten, directeur Proper Stok Groep.. Steden worden sterk als geinvesteerd wordt in het intelligent bundelen en verknopen van wonen, werken, mobiliteit en groene kwaliteit. De overheid moet de investeerder perspectief bieden op rendabel investeren in de stad. Corné Paris, Twynstra Gudde

8 2 obstakels weg Steeds meer professionals, bestuurders en burgers zijn ervan overtuigd dat bouwen in de stad loont. Waarom lukt het dan tot nu toe onvoldoende om duurzaam te bouwen in de stad en wordt nog te vaak uitgeweken naar uitbreiding in het buitengebied? De oorzaak ligt in een aantal obstakels die bouwen in de stad tegenwerken. Bouwen in de stad is soms nodeloos - ingewikkeld en belangen die haaks staan op het zoeken naar de beste, Bouwen in de stad is meestal complexer dan bouwen buiten integrale oplossingen waarvoor een zekere mate van flexibiliteit onontbeerlijk is. de stad. De aankoop van grond en vastgoed kan soms jaren duren doordat deze in handen zijn van veel verschillende eigenaren. Daarnaast heb je in de stad te maken met veel Zo dreigden in een bepaalde stad woningen voor studenten belanghebbenden (burgers, winkeliers, bedrijven), specifieke bovenop een station onbetaalbaar te worden door toepassing van de standaard parkeernormen. Bij parkeernormen regelgeving (bijvoorbeeld monumentenzorg), ingewikkelde berekeningen voor de luchtkwaliteit en geluid (milieuregels) wordt onvoldoende rekening gehouden met kenmerken en en inpassingsproblemen die om maatwerk vragen. wensen van bewoners, eigenschappen van de locatie en mogelijkheden van dubbel gebruik van parkeerplaatsen. Maar bouwen in de stad is soms nodeloos ingewikkeld. Het rigide vasthouden aan normen dreigde iets simpels Tegenstrijdige wetten, versnipperde regelgeving en het over het hoofd te zien: studenten boven een station hebben rigide toepassen van bepaalde normen (zoals parkeernormen die als richtlijn bedoeld zijn) leiden tot onnodige parkeernorm te hanteren, werden de woningen alsnog vrijwel geen parkeerplekken nodig. Door een minder strenge vertraging en tot financieel onhaalbare en soms ronduit betaalbaar. lelijke oplossingen. De oorzaak is de sectorale regelgeving Door de verkokering moet ook steeds het wiel opnieuw worden uitgevonden. Slimme oplossingen die met veel moeite tot stand zijn gebracht in de ene gemeente stuiten in een andere op een muur van (sectorale) weerstand. Conclusie: niet de wetgeving is altijd het probleem, maar veelal de manier waarop gemeenten met wetten en regels omgaan. Het rigide toepassen van regels belemmert goede/duurzame oplossingen. Dat moet anders, zonder dat daarmee regels en inspraak overboord worden gezet. Er is veel te winnen door op gemeentelijk niveau stadsontwikkeling meer integraal te organiseren en kennis en ervaring meer te delen. Teveel kantoren en woningen in planning Het Nederlands Instituut voor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting (Nirov) heeft berekend dat gemeenten tot woningen meer gepland hebben dan waar volgens de prognoses behoefte aan is. Voor de kantoren is de overmaat nog schrijnender: als de huidige leegstand (7 miljoen m 2 ) wordt meegerekend, is het teveel aan plannen bijna 400 procent. Ook de vraag voor nieuwe bedrijventerreinen wordt stelselmatig flink overschat. De oorzaak van dit overaanbod aan plannen komt doordat nieuwbouw de gemeenten nog steeds flink wat geld oplevert door de uitgifte van de grond en een hogere uitkering uit het gemeentefonds. Het gevolg van deze overmaat aan plannen is desastreus. Veel plannen, waarvoor al kosten zijn gemaakt, gaan uiteindelijk niet door. En voor de nieuwbouw die wel wordt gerealiseerd moeten gemeenten vaak de grond uiteindelijk voor een lagere prijs verkopen door de concurrentieslag met elkaar. Een tweede gevaar is dat bij onvoldoende vraag de kwaliteit van het plan tot het bot wordt uitgekleed om het plan doorgang te laten vinden. Zo worden ooit ambitieuze plannen uiteindelijk omgezet in wijken met weinig lange termijn perspectief. Conclusie: Schaarste en kwaliteit is cruciaal om binnenstedelijke locaties tot ontwikkeling te kunnen brengen en maakt investeringen in de stad meer waard. Het nieuw te bouwen station Breda is een goed voorbeeld van binnenstedelijk bouwen in hoge dichtheid met een grote verscheidenheid aan functies. In het nieuwe station wordt gewoond, gewerkt, je kunt er winkelen en parkeren op het dak. In het gebouw stopt ook nog de trein. Paul Rutte, directeur ontwikkeling NS Poort Het nieuw te bouwen station in Breda

9 ,, Voorwaarde nummer een voor binnenstedelijk bouwen is schaarste aan bouwlocaties. Dit is cruciaal om binnenstedelijke locaties tot ontwikkeling te kunnen brengen. Het was het geluk van s-hertogenbosch dat destijds de Vinex-locatie Groote Wielen vertraagd was, waardoor het Paleiskwartier kon worden ontwikkeld. Willem van der Made, directeur stadsontwikkeling gemeente s-hertogenbosch Deze tegenwerkende mechanismen maken dat in maatschappelijke kosten-baten analyses, die ten grondslag liggen aan investeringsbeslissingen, het binnenstedelijk bouwen (in combinatie met investeringen in het openbaar vervoer) het altijd aflegt tegen bouwen in de wei (in combinatie met investeringen in wegen). Daar komt bij dat de maatschappelijke baten van bouwen in de stad veel hoger zijn dan bouwen in de wei, maar dat deze baten niet gekapitaliseerd worden. Bouwen in de stad wordt dubbel benadeeld. Het effect van deze verkeerde mechanismen: grondeigenaren en initiatiefnemers voor bouwen (gemeentelijke grondbedrijven, ontwikkelaars) verdienen vooral makkelijker aan uitbreiding, terwijl bouwen in de stad hen verhoudingsgewijs geld kost. Voor de burger en (rijks)overheid is dit andersom. Bouwen in de wei betekent voor de overheid hoge kosten (aanleg en onderhoud van wegen en riolering), terwijl inbreiding een positief saldo oplevert. De hoge kosten voor de burger zijn het gevolg van grotere reisafstanden en de noodzaak om meer voorzieningen in stand te houden, gespreid over een groter gebied. Conclusie: De kosten en baten moeten eerlijker verdeeld worden over de verschillende betrokken partijen zodat bouwen in de stad een eerlijke kans krijgt. Kosten van maatschappelijke effecten moeten worden meegerekend (sociaal leefklimaat, benutting voorzieningen, milieu). Kosten baten ongunstig verdeeld Bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken, kantoren en bedrijventerreinen in de wei wordt slechts een deel van de totale kosten in de nieuwbouwprojecten meegenomen. Alleen de kosten voor het bouwen worden meegenomen, niet de kosten voor het onderhoud en het gebruik. Die verhouding ligt ongeveer 1:3. De kosten voor de aanleg van de riolering in een nieuwbouwwijk bijvoorbeeld is maar een fractie van de kosten voor het levenslange onderhoud en de toekomstige vernieuwing van diezelfde riolering. Het eerste bedrag wordt betaald door de initiatiefnemer (meestal gemeente, ontwikkelaar of corporatie), het tweede bedrag komt voor rekening van alle inwoners via belastingen en heffingen. Ditzelfde ongunstige mechanisme komt ook terug bij de aanleg van wegen (maar ook voor gas, water, bekabeling, openbare verlichting). De kosten voor extra wegen en OV-voorzieningen in het buitengebied komen niet ten laste van het te ontwikkelen nieuwbouwproject, maar worden afgewenteld op het rijk (Rijkswaterstaat en Prorail), dat immers rijkswegen en stations aanlegt en betaalt. De kosten voor infrastructuur in de stad komen daarentegen bijna geheel voor rekening van de stad (gemeente) en worden, voor zover mogelijk, wel meegenomen in de kosten voor het bouwproject. Kortom: de kosten voor bouwen in de wei worden deels afgewenteld op andere partijen. En lange termijnkosten, voor bijvoorbeeld onderhoud, worden niet meegerekend. Maar die worden uiteindelijk natuurlijk wel betaald. Daar komt nog eens bij dat de maatschappelijke baten van bouwen in de stad die veel hoger zijn dan bij bouwen in de wei niet omgezet kunnen worden in geld. In een stad die floreert, met veel bedrijvigheid en economische groei, stijgt de prijs van woningen en bedrijfspanden. De voorzieningen zoals scholen, bibliotheek en vervoer worden optimaal benut. Deze positieve maatschappelijke effecten laten zich niet omzetten in harde munt voor de initiatiefnemer om de relatief hogere kosten voor het bouwen in de stad op te vangen. De waardevastheid van het vastgoed wordt grotendeels bepaald door de kwaliteit van de omgeving. Dus participeert Bouwinvest veel in binnenstedelijke gebiedsontwikkeling waarin naast woningen ook andere voorzieningen worden gerealiseerd, zoals bijvoorbeeld het binnenstedelijke transformatiegebied Java-eiland in Amsterdam. Eelco Siersema, Directeur Projectontwikkeling van Bouwinvest 16 17

10 Foto: AM 3 het kan ook anders: de elastische stad Wat is nodig om bouwen in de stad te bevorderen? En welke taken liggen hier voor gemeenten, de vastgoedsector, de provincies en het rijk? De leden van de Coalitie Nu de Stad! kennen de problemen als geen ander. En ze hebben zelf al aan (deel)oplossingen gewerkt. Wij zetten ons in om het anders te doen. Wij roepen andere gemeenten en marktpartijen op om dezelfde inzet te plegen. Aan de provincies en het rijk vragen we om dit te ondersteunen met de inzet van de middelen en instrumenten waarover zij beschikken. Wij, de coalitie Nu de Stad!, vinden dat de volgende doorbraken nodig zijn om te bereiken dat we ons land mooier en de steden sterker maken. De uitdagingen voor gemeenten en marktpartijen Bied variatie Doorbreek het pessimisme. Steden zijn aantrekkelijk voor alle soorten huishoudens, mits we voldoende rekening houden met hun wensen. Wij vinden dat we een veel grotere variatie in wonen, werken en (groen)voorzieningen moeten en kunnen realiseren. Er zijn vele woon-, werkvormen mogelijk tussen appartemententorens en doorsnee woningen-met-een-tuintje, en tussen kantoorgebouwen en losse bedrijfskavels. Er is ook meer variatie mogelijk in buitenruimte: van openbare pleinen en plantsoenen, via collectieve binnentuinen tot private balkons, tuinen en dakterrassen. Met variatie in bebouwingsdichtheid, in mate van functiemenging, in woonvormen en in groen en buitenruimte trek je een gevarieerd publiek. Wij zullen stedenbouwkundigen uitdagen om meer gevarieerde plannen te maken. Het voormalige brouwerijterrein van Drie Hoefijzers in Breda maakt een transformatie door naar een binnenstedelijk gebied met een mix van functies, waarvan wonen een belangrijke pijler is. Industrieel erfgoed, zoals het oude Jugendstil-kantoor van de brouwer en het voormalige brouwhuis, blijft behouden en krijgt een nieuwe functie. Patrick Esveld, directeur AM Gefaseerd ontwikkelen We zullen minder moeten uitgaan van een eindbeeld en meer van gefaseerd ontwikkelen om beter in te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen en de actuele vraag. We pleiten daarom voor een structuurvisie als basis, die zorgt voor samenhang. In plaats van een bestemmingsplan dat werkt als een blauwdruk en al bijna is achterhaald als het is vastgesteld. Het is nodig om de wettelijke mogelijkheden te verkennen en te benutten om de publieke kosten, zoals aanleg van wegen en groen, te verhalen op private investeerders in het hele plangebied over een lange periode. Zo nodig moeten wetten en regels hiervoor worden aangepast. We vragen gemeenten te gaan experimenteren met een aantal voorbeeldgebieden (bijvoorbeeld Hamerstraatterrein in Amsterdam). We vragen de minister van Infrastructuur en Milieu om de onzekerheden weg te nemen door in het Besluit ruimtelijke ordening en zo nodig de Wet ruimtelijke ordening, de regelgeving te verduidelijken. Flexibiliteit en maatwerk Normen en regels die voor uitbreidingswijken bedacht zijn, kunnen niet altijd zomaar worden toegepast in een binnenstedelijk gebied waar bedrijven en verkeer al aanwezig zijn. Sectorale normen voor bijvoorbeeld parkeren en geluid zijn er om de kwaliteit van de leefomgeving te borgen. Ze moeten geen keurslijf zijn dat binnenstedelijke projecten onmogelijk maakt. We gaan de vele wettelijke mogelijkheden voor flexibiliteit en maatwerk beter gebruiken, zoals parkeernormen die zijn toegesneden op het project en de omgeving. De kwaliteit van het gebied en de leefomgeving staan hierbij centraal. Ambulante expertteams voor ingewikkelde projecten Binnenstedelijk bouwen is complex. Om binnenstedelijk bouwen te versnellen moeten we meer van elkaar leren. We stellen voor om ambulante expertteams te vormen met deskundigen van gemeenten, bouwers en adviesbureaus, die kunnen optreden als ambulante aanjaagteams voor lastige projecten. Veel gewenste ontwikkelingen zijn wel degelijk mogelijk binnen de huidige maar vaak zeer complexe wetgeving, maar vaak weet men niet hoe deze mogelijkheden goed te benutten. De expertteams kunnen daarbij helpen Foto: Jolanda Somsen Het Oostelijk Havengebied in Amsterdam is inmiddels een klassiek voorbeeld van inzetten op grondgebonden wonen in hoge binnenstedelijke.. dichtheid, met nieuwe typologieen en parkeerconcepten. Hans Tijl, directeur Dienst Ruimtelijke Ordening gemeente Amsterdam

11 Borneohof in Amsterdam In het hart van de Indische Buurt in Amsterdam heeft de Alliantie, als onderdeel van het revitaliseren van de wijk, het project Borneohof ontwikkeld,, met 67 woningen, een parkeergarage, bibliotheek, Grand Cafe en een Healthclub. De woningen liggen rond een mooie binnenstuin. Er voor, waar eerst bebouwing was, ontstaat een prachtig Amsterdams autovrij plein met winkeltjes en terrasjes. Zo werken we actief aan de leefomgeving in de stad. Alfred van den Bosch, directeur vastgoed en ontwikkeling De Alliantie De taak voor het Rijk en de provincies Voorrang voor bouwen in de stad Dat geldt voor zowel kantoren, kleinschalige bedrijven als woningen. Van elk nieuwbouwplan moet de noodzaak worden aangetoond aan de hand van de SER-ladder: eerst moet worden gekeken naar ruimte binnen bestaand stedelijk gebied; als tweede moet worden gekeken naar mogelijkheden voor intensiever ruimtegebruik, bijvoorbeeld bij herstructurering; pas als dat onvoldoende oplevert dan kunnen er plannen gemaakt worden voor uitbreiding van steden en dorpen. Toepassing van deze SER-ladder begint langzaam gemeengoed te worden voor bedrijventerreinen, maar moet ook verplicht worden gesteld voor woningbouw. We roepen rijk en provincies op om hier heldere regels - op basis van die zogeheten SER-ladder - voor te maken en te handhaven.,, Een rijksbudget Meer bouwen in de stad vereist samenhangende overheidsinvesteringen in infrastructuur, herstructurering, openbare ruimte en groen. Eén rijksbudget voor investeren in stedelijke ontwikkeling maakt een einde aan belemmerende schotten in de financiering. Wij vinden dat de overheidsgelden die via het MIRT toegedeeld worden binnenstedelijke kwaliteit: samenhangend investeren in infrastructurele knooppunten, herstructurering, transformatie, meervoudig ruimtegebruik, openbare ruimte, openbaar vervoer en groen. De coalitie is dan ook voorstander van een grotere decentralisatie van budgetten naar provincies en gemeenten. Meer gemeentelijke belastingen, minder rijksbelasting Decentralisatie van een aantal rijksbudgetten is niet voldoende. Lagere overheden moeten ook over meer eigen middelen kunnen beschikken. Die zijn nu het laagste in de EU. De hogere belastingen door economische groei, winst en hogere inkomens vloeien nu bijna volledig weg naar het rijk. Wij stellen daarom voor dat het rijk het initiatief neemt voor een systeemverandering in het locale en provinciale belastingstelsel, waardoor de locale economische groei en waardecreatie, die wordt bereikt in de ontwikkeling van stedelijke knooppunten en economische kerngebieden, toevloeit naar de regio zelf en beschikbaar komt voor herinvestering. Zo ontstaat in de gemeenten meer dynamiek om te kunnen investeren in bouwen en kwaliteit. Terugkopen gronden De afgelopen twintig jaar hebben veel projectontwikkelaars, overheden en corporaties grond in het buitengebied aangekocht in de verwachting dat hier gebouwd kon worden. Door krimp en crisis komen deze gronden niet meer in aanmerking voor bebouwing. Maar zolang de grond in de portefeuille van de projectontwikkelaars, overheden en corporaties zit, blijft de druk om toch te bouwen bestaan. Wij willen dat dit probleem wordt opgelost. Gedacht kan worden om de gronden via de Dienst voor het Landelijk Gebied terug te verkopen aan boeren of aan organisaties voor natuur en recreatie. Dat levert een verlies op, waar mogelijk iets tegenover moet staan, want anders gebeurt het niet. Bijvoorbeeld een voorkeursrecht bij binnenstedelijke bouwprojecten. Samen met overheden, projectontwikkelaars en corporaties willen we naar creatieve oplossingen zoeken om dit probleem op te lossen. Zodat we de kwaliteit van het landelijk gebied versterken en de ontwikkeling van binnenstedelijke locaties versnellen. De elastische stad leeft en is nooit af! Parkkwartier Rotterdam is een prachtig voorbeeld van een nieuw woonmilieu in de stad. Woningen met groene buitenruimte in een stedelijke setting. Peter van der Gugten, directeur Proper Stok Groep ook sterker gericht moeten zijn op de ontwikkeling van 20 21

De Toekomst van Bedrijventerreinen. Gusta Renes

De Toekomst van Bedrijventerreinen. Gusta Renes De Toekomst van Bedrijventerreinen Gusta Renes Inleiding Beeldvorming bedrijventerreinen Veel (nieuwe) bedrijventerreinen Veel grond beschikbaar voor uitgifte Weinig samenwerking tussen gemeenten Lage

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

leegstand en herbestemming

leegstand en herbestemming leegstand en herbestemming Gerben van Dijk, 17 maart 2011, KNX : gebruik #leegst in uw tweets programma introductie motto SBR, prettig kennis te maken focus duurzame ontwikkeling van de gebouwde omgeving

Nadere informatie

VVG Congres Visie op de toekomst vanuit de markt

VVG Congres Visie op de toekomst vanuit de markt Visie op de toekomst vanuit de markt Peter van der Gugten Algemeen directeur, Proper-Stok Ontwikkelaars, Ede Proper-Stok sterkt de stad Kennis Creativiteit - Innovatie én Ondernemerschap Waar is in NL

Nadere informatie

De begroting van de provincie Utrecht voor Een samenvatting

De begroting van de provincie Utrecht voor Een samenvatting De begroting van de provincie Utrecht voor 2012 Een samenvatting Hoeveel gaat de provincie Utrecht in 2012 uitgeven? Waaraan en waarom? Dat leest u in deze samenvatting. U zult zien dat wij voor 2012 duidelijke

Nadere informatie

SAMEN. voor een sterke regio! Een perspectief voor het wonen in het stedelijk gebied Eindhoven

SAMEN. voor een sterke regio! Een perspectief voor het wonen in het stedelijk gebied Eindhoven SAMEN voor een sterke regio! Een perspectief voor het wonen in het stedelijk gebied Eindhoven Het stedelijk gebied is in ontwikkeling. Het succes van bedrijven als ASML en VDL, de designsector en vele

Nadere informatie

Studiedag Onderzoek Ruimte Vlaanderen AUDITORIUM HADEWYCH, CONSCIENCEGEBOUW, BRUSSEL, 28/11/2013

Studiedag Onderzoek Ruimte Vlaanderen AUDITORIUM HADEWYCH, CONSCIENCEGEBOUW, BRUSSEL, 28/11/2013 Studiedag Onderzoek Ruimte Vlaanderen Gebiedsontwikkeling in tijden van crisis: nieuwe strategieën en instrumenten als de oplossing? PROF. DR. ERWIN VANDERKRABBEN Nederland: Vinex-wijken Gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî" Òä i Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving

i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî Òä i Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî" Òä i Gebiedsvisie T P E C N O C Hollands Spoor en omgeving mei 2008 2 Inleiding 1 Straatnamenkaart 1 Inleiding Voorwoord Voor u ligt de Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving.

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

Opgave en. toekomstperspectief EEN NIEUWE TOEKOMST

Opgave en. toekomstperspectief EEN NIEUWE TOEKOMST 3 EEN NIEUWE TOEKOMST Opgave en toekomstperspectief De aandacht die er binnen het huidige politieke en bestuurlijke klimaat is voor de verbetering van wijken als Transvaal, is een kans die met beide handen

Nadere informatie

Herbestemming in het onderwijs

Herbestemming in het onderwijs Herbestemming in het onderwijs Overzicht opleidingen e s- f een sch 'Logo omgeving derden' op witte achtergrond 'Logo omgeving derden' op gekleurde of fotografisch achtergrond r oed alleen Uitzondering;

Nadere informatie

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Een aantrekkelijk gebied, met een uitgebreid aanbod aan werkgelegenheid Onder de noemer Arnhem Centraal ondergaan station Arnhem en zijn directe omgeving

Nadere informatie

Overzicht opleidingen

Overzicht opleidingen Overzicht opleidingen Stand van zaken oktober 2013 Opleiding Onderwijsinstelling Deeltijd Voltijd Duur Kosten Overig Leegstand Post-MA NRP Academie (transformatie) NRP, ism TU Delft, Nyenrode en Hogeschool

Nadere informatie

Nijmegen Waalfront Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

Nijmegen Waalfront Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Nota Ruimte budget 25 miljoen euro Planoppervlak 33 hectare Nijmegen Waalfront Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Synergie tussen stad en water De directe ligging

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Three steps to heaven? 10 maart 2015

Ladder voor duurzame verstedelijking Three steps to heaven? 10 maart 2015 Jan Fokkema Ladder voor duurzame verstedelijking Three steps to heaven? 10 maart 2015 Geschiedenis SER-ladder in advies 1999 Nota Ruimtelijk Economisch bedoeld als denkmodel, niet dwingend! bevatte nog

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen

Werkende bedrijventerreinen Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, programmamanager Platform31/Lector Vastgoed Fontys 1 Mijn agenda Bedrijventerreinen hoger op de politieke agenda: banen, mkb, leefbaarheid, economisch belang

Nadere informatie

Rekenen aan de Stad. Jelte Boeijenga, Gert Middelkoop, Jan Brouwer

Rekenen aan de Stad. Jelte Boeijenga, Gert Middelkoop, Jan Brouwer Rekenen aan de Stad Jelte Boeijenga, Gert Middelkoop, Jan Brouwer Bouwen en ontwikkelen voor 2008 Beperkt aantal betrokken partijen Overzichtelijk tijdbestek Vastomlijnd plan Bouwen en ontwikkelen na 2008

Nadere informatie

Bouwen en groen, wat gaan de partijen in Zuidoost doen?? Bouwen en groenstandpunten in de verkiezingsprogramma s 2010

Bouwen en groen, wat gaan de partijen in Zuidoost doen?? Bouwen en groenstandpunten in de verkiezingsprogramma s 2010 Bouwen en groen, wat gaan de partijen in Zuidoost doen?? Bouwen en groenstandpunten in de verkiezingsprogramma s 2010 Standpunten van de kandidaat-politieke partijen, voor zover bekend. Tekst is bekort

Nadere informatie

Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad

Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad De stad als bevolkingsmagneet Koos van Dijken functie 29 januari 2013 1 Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad Wat maakt de stad aantrekkelijk

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013 Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM Delfzijl, 21 november 2013 Frank van der Staay Atrivé/Woongroep Marenland Appingedam Onderwerpen Woonplan 2002 koersen

Nadere informatie

Hoogopgeleide jongeren willen grootstedelijk wonen, de rest niet

Hoogopgeleide jongeren willen grootstedelijk wonen, de rest niet Bron: www.woningmarktnl.com, 25 maart 2016 Door: prof. mr. Friso de Zeeuw is praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten BPD en drs. Rink Drost is senior adviseur Wonen

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

Bedrijventerreinen, Duurzaamheid en Ruimtelijke Ordening. Amsterdam Sittard Ulft

Bedrijventerreinen, Duurzaamheid en Ruimtelijke Ordening. Amsterdam Sittard Ulft Bedrijventerreinen, Duurzaamheid en Ruimtelijke Ordening Amsterdam Sittard Ulft ir. Martin Dubbeling (1961), stedenbouwkundige Stedenbouwkunde, Faculteit der Bouwkunde TUDelft 1981-1988 ISS Energy Planning

Nadere informatie

Rizoem mijmert over Groningen

Rizoem mijmert over Groningen Rizoem mijmert over Groningen Visie op een onverdeelde stad Wie eenmaal in Groningen is geweest, gunt deze stad een plekje in zijn hart. Een stad die bol staat van nationale en internationale evenementen,

Nadere informatie

Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek, Gemeente Leiden (februari 2013) Ontwikkelstrategie

Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek, Gemeente Leiden (februari 2013) Ontwikkelstrategie (februari 2013) Ontwikkelstrategie Lammenschans, Leiden in opdracht van: Gemeente Leiden februari 2013, Amsterdam Kerkstraat 204 1017 GV Amsterdam Postbus 15550 1001 NB Amsterdam Soeters Van Eldonk architecten

Nadere informatie

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig?

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Presentatie voor de werkconferentie Het Vitale Noorden Martiniplaza, Groningen, 22 mei 2013 Prof.dr. Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse

Nadere informatie

Maastricht Belvédère. Nota Ruimte budget 10 miljoen euro

Maastricht Belvédère. Nota Ruimte budget 10 miljoen euro Maastricht Belvédère Nota Ruimte budget 10 miljoen euro Planoppervlak 56 hectare (als onderdeel van 280 hectare herstructurering oude bedrijventerreinen) Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke

Nadere informatie

Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant actualisering 2011

Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant actualisering 2011 Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant actualisering 2011 ontwikkelingen van de (West-)Brabantse bevolking trends - prognoses - beleidseffecten --- Congres Regio West-Brabant 23 maart 2012

Nadere informatie

B&W-voorstel. 1) Status

B&W-voorstel. 1) Status B&W-voorstel Onderwerp: Ruimtelijke motivering voor transformatie voormalig kantoor Brabants Dagblad aan het Emmaplein naar 56 woonstudio s en 550 m2 kantoorruimte. 1) Status Het voorstel heeft betrekking

Nadere informatie

KANSENKAART. Kansenkaart 2020 Mogelijkheden voor bouwen in Leiden Inhoudsopgave Meer informatie. Toelichting. Meer info. Voorwoord.

KANSENKAART. Kansenkaart 2020 Mogelijkheden voor bouwen in Leiden Inhoudsopgave Meer informatie. Toelichting. Meer info. Voorwoord. Toelichting Kansenkaart Meer info Toelichting Meer info Voorwoord Toelichting Inhoudsopgave Voorwoord Inhoudsopgave Voorwoord Kansenkaart Meer info Toelichting Voorwoord Kansenkaart 2020 Mogelijkheden

Nadere informatie

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323.

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323. Maastricht Maastricht 120.000 inwoners, stabilisatie Centrum van de regio (600.000-550.000) Universiteit Meer dan 20 miljoen bezoekers waarvan 2/3 uit Nederland, winkelen belangrijkste bezoekmotief Compacte

Nadere informatie

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft Minder emissies, betere bereikbaarheid Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft CE Delft Onafhankelijk, not-for-profit consultancy, opgericht in 1978 Ca. 40 medewerkers

Nadere informatie

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig?

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Presentatie voor de werkconferentie Het Vitale Noorden Martiniplaza, Groningen, 22 mei 2013 Prof.dr. Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Ruimtelijke

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls kantoren

Kwaliteitsimpuls kantoren 10 maart 2014, Festival Leegstaand Vastgoed Kwaliteitsimpuls kantoren Sjef de Pont, hoofd afdeling Economische Zaken, sector Stadsontwikkeling Opzet workshop Situatie s-hertogenbosch Onze aanpak: Impuls

Nadere informatie

Rotterdam Stadshavens

Rotterdam Stadshavens Rotterdam Stadshavens Nota Ruimte budget 31 miljoen euro Planoppervlak 1000 hectare (1600 hectare inclusief wateroppervlak) Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

Nadere informatie

22-10-2015. Parkeren in binnensteden. Weg met die kip of ei discussie! Jeroen Roelands Jroelands@goudappel.nl. www.goudappel.nl

22-10-2015. Parkeren in binnensteden. Weg met die kip of ei discussie! Jeroen Roelands Jroelands@goudappel.nl. www.goudappel.nl Parkeren in binnensteden Weg met die kip of ei discussie! Jeroen Roelands Jroelands@goudappel.nl www.goudappel.nl 1 Goudappel Coffeng Parkeren & Locatieontwikkeling Projectontwikkelaars, retailers, luchthavens,

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Almere Weerwaterzone 45

Almere Weerwaterzone 45 Almere Weerwaterzone 45 Nota Ruimte budget 88,6 miljoen euro Planoppervlak hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Schaalsprong Almere, waar Almere Weerwaterzone

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

Knooppuntontwikkeling. als kans. Zjèf Budé, Mattie Busch en Anita de Zeeuw. Jg. 44 / Nr. 1 / 2011 Knooppuntontwikkeling als kans

Knooppuntontwikkeling. als kans. Zjèf Budé, Mattie Busch en Anita de Zeeuw. Jg. 44 / Nr. 1 / 2011 Knooppuntontwikkeling als kans P. 22 Knooppuntontwikkeling als kans Zjèf Budé, Mattie Busch en Anita de Zeeuw Station Zwolle (foto: ministerie van I&M) P. 23 Het herstellen en versterken van de economische positie van Nederland staat

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist De Ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd en

Nadere informatie

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK PROJECT UITGELICHT: HET GROOT ZIEKENGASTHUIS IN S-HERTOGENBOSCH OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK Maakt werk van leegstand Hoofdkantoor Dr. Kuyperstraat 9 2514 BA Den Haag T: 070 335 20 30 F: 070 347 07 77 3 Oud

Nadere informatie

Trendbreuk in ontwikkeling van vastgoed. Martin Stijnenbosch

Trendbreuk in ontwikkeling van vastgoed. Martin Stijnenbosch Trendbreuk in ontwikkeling van vastgoed Martin Stijnenbosch Leven in een interessante tijd Financiële crisis sinds juni 2008 Val van Lehman Brothers 465 miljard garantstelling (77% BNP 2012) 1.007.191.000.000

Nadere informatie

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012 Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland 21 juni 2012 Luc Dietz dagvoorzitter Michaël Kortbeek Voorzitter KvK Midden-Nederland Het probleem Kantorenmarkt: leegstand, fors aanbod Bedrijventerreinen:

Nadere informatie

De ladder voor duurzame verstedelijking

De ladder voor duurzame verstedelijking De ladder voor duurzame verstedelijking Jacqueline H.P. Vrolijk Adviseur ruimtelijk beleid en omgevingsjurist Inleiding seminar 10 maart 2015 Waarom de ladder? Andere tijden: Einde aan decennia van groei

Nadere informatie

NS Poort en u. Stationsgebieden komen tot leven

NS Poort en u. Stationsgebieden komen tot leven NS Poort en u Stationsgebieden komen tot leven Welkom bij NS Poort NS Poort. Misschien is de naam voor u nieuw. Wij richten ons op de poort naar vele vormen van vervoer, de poort naar het stadscentrum,

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Bruisende binnensteden en dorpskernen

Bruisende binnensteden en dorpskernen Bruisende binnensteden en dorpskernen Wat is er aan de hand? Van dorp naar stad 70% van de wereldbevolking woont in 2050 in steden of stedelijke gebieden. 10 miljoen mensen wonen in 2050 in de Randstad

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Uitvoeringsplan Nationaal Programma Rotterdam Zuid. Marco Pastors 11 maart 2015

Uitvoeringsplan Nationaal Programma Rotterdam Zuid. Marco Pastors 11 maart 2015 Uitvoeringsplan Nationaal Programma Rotterdam Zuid Marco Pastors 11 maart 2015 1 1 Werkgebied 2 2 2 Rotterdam Zuid 2014 Nederland Totaal G4 Rotterdam Zuid 7 Focus wijken %huishoudens met WWB-AO-of WWuitkering

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Datum 16 september 2013 Betreft Rijksprogramma SMASH

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Datum 16 september 2013 Betreft Rijksprogramma SMASH > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Recreatieve woonmilieus in Almere. Erik van Marissing, Mei 2002

Recreatieve woonmilieus in Almere. Erik van Marissing, Mei 2002 Erik van Marissing, Mei 2002 Opbouw van de presentatie Doelstellingen en Probleemstelling Onderzoeksvragen en Afbakening van het onderzoeksgebied Definitie van een recreatief woonmilieu De meerwaarde van

Nadere informatie

Bedrijventerreinen kunnen veel beter

Bedrijventerreinen kunnen veel beter Bedrijventerreinen kunnen veel beter Prof. dr. Jacques van Dinteren 17 juni 2014 Paar feiten Voldoende nieuw bedrijventerrein voor 14 jaar Is er nauwelijks economisch herstel, dan voor 20 jaar Veranderende

Nadere informatie

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Een toekomstvisie voor Leidschendam-Voorburg De voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg kennen elk een eeuwenlange historie. Als gefuseerde gemeente gaat Leidschendam-Voorburg

Nadere informatie

Onderzoek Digipanel: Structuurvisie

Onderzoek Digipanel: Structuurvisie Versie definitief Datum juli 9 () Onderzoek Digipanel: Structuurvisie Auteur Tineke Brouwers Het elfde onderzoek Op mei 9 kregen alle panelleden van dat moment ( personen) een e-mail met de vraag of zij

Nadere informatie

Plan van aanpak Nieuwe ruimte 2013

Plan van aanpak Nieuwe ruimte 2013 gemeente Eindhoven Plan van aanpak Nieuwe ruimte 2013 Fundamentele herziening van de lokale ruimtelijke kaders gemeente Eindhoven Inleiding In lijn met de kadernota 2013-2016 ( Morgen centraal ) willen

Nadere informatie

DE WERELD VAN DE GROTE STAD

DE WERELD VAN DE GROTE STAD DE WERELD VAN DE GROTE STAD VIER KENMERKEN VAN HET BEGRIP STAD Een bepaalde omvang, per land verschillend Een hoge bebouwingsdichtheid in vergelijking met het omringende gebied Een beroepsbevolking die

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Slim. Zakelijk. Dynamisch. Maasterras Drechtsteden. Kansen voor Duurzaamheid

Slim. Zakelijk. Dynamisch. Maasterras Drechtsteden. Kansen voor Duurzaamheid Slim Maasterras Drechtsteden Zakelijk Kansen voor Duurzaamheid Dynamisch Voorbeeld van hoogwaardig functioneel groen in stedelijke context Boston Children s Museum Plaza, Boston Michael van Valkenburg

Nadere informatie

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht Rapportage Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Uitgevoerd door: ETIN Adviseurs s-hertogenbosch, mei 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 1.1 Populatie

Nadere informatie

ARTIKEL LID 2 BRO: LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING

ARTIKEL LID 2 BRO: LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING ANNEKE FRANKEN & HANS KOOLEN GIJS HEUTINK ADVOCATEN ARTIKEL 3.1.6 LID 2 BRO: LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING www.gijsheutinkadvocaten.nl Inhoudsopgave Achtergrond Ladder Toepassingsbereik Ladder Ruimtelijke

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Henk Harms, gemeente Den Haag Directeur Ontwikkeling en Realisatie Internationale stad van Vrede en Recht Den Haag: na New York, tweede VN stad Wereldstad

Nadere informatie

STEDENBAAN Station Moerwijk

STEDENBAAN Station Moerwijk STEDENBAAN Station Moerwijk 400 meter 800 meter Bron: Gemeente Den Haag / 2005 Dauvellier Planadvies in opdracht van de Zuid-Hollandse Milieufederatie. Den Haag / januari 2006 Ideeschetsen voor verbetering

Nadere informatie

De toekomst van bedrijventerreinen?

De toekomst van bedrijventerreinen? De toekomst van bedrijventerreinen? Prof. dr. Erwin van der Krabben Radboud Universiteit Nijmegen University of Ulster, Belfast (NI) SKBN / Platform31 Seminar Tilburg 16 juni 2016 Inhoud 1. Is veroudering

Nadere informatie

Proces locatiekeuze Asielzoekerscentrum gemeente Meppel

Proces locatiekeuze Asielzoekerscentrum gemeente Meppel Proces locatiekeuze Asielzoekerscentrum gemeente Meppel Inleiding Het proces om tot een locatiekeuze voor de vestiging van een asielzoekerscentrum (AZC) te komen is precair. In dit document wordt verder

Nadere informatie

Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil

Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil Bevolkingsontwikkeling: Lichte groei, stabilisatie of lichte daling? Worden we daar beter of slechter van? Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil www.bevolkingsdaling.nl

Nadere informatie

Een nieuwe ladder voor duurzame verstedelijking!

Een nieuwe ladder voor duurzame verstedelijking! Een nieuwe ladder voor duurzame verstedelijking! Seminar Bureau Stedelijke Planning en Stibbe 22 september 2016 Jacqueline H.P. Vrolijk Projectleider herziening Ladder Waarom ook alweer de ladder? Einde

Nadere informatie

Stedenbouw en Landschap

Stedenbouw en Landschap Woonwijk De Bem Zevenaar Voormalig stedenbouwkundigplan Stedenbouwkundigplan TOPIA achtertuin woonpad voortuin parkeerhof achtertuin openbare ruimte voortuin achtertuin achterpad Voormalig prototype verkaveling

Nadere informatie

Vrijesectorhuur: het nieuwe goud?

Vrijesectorhuur: het nieuwe goud? Vrijesectorhuur: het nieuwe goud? Frans Wittenberg en Joep Arts 22 mei 2014 Even voorstellen Economisch onderzoek- en adviesbureau Markt en financiële kant van vastgoed Wonen, commercieel vastgoed en gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

De veerkrachtige binnenstad

De veerkrachtige binnenstad De veerkrachtige binnenstad VVG Congres 25 mei 2016 Auteurs: David Evers, Joost Tennekes, Frank van Dongen Supervisie: Edwin Buitelaar PBL www.pbl.nl Onderzoeksinstituut voor Rijksoverheid 2 Bruisende

Nadere informatie

Ruimtelijk economische dynamiek metroregio R dam-den Haag positie en kansen Plaspoelpolder

Ruimtelijk economische dynamiek metroregio R dam-den Haag positie en kansen Plaspoelpolder Ruimtelijk economische dynamiek metroregio R dam-den Haag positie en kansen Plaspoelpolder Presentatie, bijeenkomst VNO-NCW West 10-02-2016 Prof dr Pieter Tordoir GPIO, Universiteit van Amsterdam Telos,

Nadere informatie

DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT

DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT Vereniging Deltametropool i.s.m. College van Rijksadviseurs DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT 14.10.2014 Metropolen zijn de krachtbronnen van de wereldeconomie De economische ontwikkeling concentreert

Nadere informatie

Evaluatie sleutelprojecten

Evaluatie sleutelprojecten Evaluatie sleutelprojecten Marjolein Spaans (TU Delft, OTB) Ries van der Wouden (Bureau Stedelijke Planning) Ruimteconferentie, 3 november 2009 Rotterdam Technische Universiteit Delft Cities in a Network

Nadere informatie

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling, met medewerking van Rink Drost,

Nadere informatie

DUURZAME INFRASTRUCTUUR

DUURZAME INFRASTRUCTUUR DUURZAME INFRASTRUCTUUR wisselwerking van stad, spoor, snelweg en fietspad TON VENHOEVEN VENHOEVENCS architecture+urbanism Krimp werkgelegenheid Percentage 65+ Woon-werkverkeer Grondprijzen 2007, Toegevoegde

Nadere informatie

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance Woningmarkt na de crisis Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance 1 Waar staan we met Nederland na de crisis? Nederlandse economie is er heel voorzichtig weer bovenop aan

Nadere informatie

Parkeren, verbindende schakel in ruimtelijke ontwikkelingen. Sjoerd Stienstra, Stienstra Adviesbureau Frans Bekhuis, CROW/ KpVV

Parkeren, verbindende schakel in ruimtelijke ontwikkelingen. Sjoerd Stienstra, Stienstra Adviesbureau Frans Bekhuis, CROW/ KpVV Parkeren, verbindende schakel in ruimtelijke ontwikkelingen Sjoerd Stienstra, Stienstra Adviesbureau Frans Bekhuis, CROW/ KpVV 16 mei 2013 2 Inhoud 1. Parkeren en maatschappelijk-ruimtelijke ontwikkelingen

Nadere informatie

ANBO THEMA-ONTBIJT. Wonen. Dinsdag 7 oktober 2014, Sociëteit De Witte, Den Haag

ANBO THEMA-ONTBIJT. Wonen. Dinsdag 7 oktober 2014, Sociëteit De Witte, Den Haag ANBO THEMA-ONTBIJT Wonen Dinsdag 7 oktober 2014, Sociëteit De Witte, Den Haag Impressie van het Woonontbijt van ANBO. Op 7 oktober heeft ANBO in de Sociëteit de Witte in Den Haag een ontbijt georganiseerd,

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Sustainable solutions from a multidisciplinary approach

Sustainable solutions from a multidisciplinary approach Sustainable solutions from a multidisciplinary approach Infrastructures & Mobility Delft Research Initiatives Delft Research Initiatives Energie, Gezondheid, Infrastructuren & Mobiliteit, en Leefomgeving

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Planbureau voor de Leefomgeving De stad: magneet, roltrap en spons. IB Onderzoek, 22 mei Utrecht.

Onderzoeksflits. Planbureau voor de Leefomgeving De stad: magneet, roltrap en spons. IB Onderzoek, 22 mei Utrecht. Onderzoeksflits Planbureau voor de Leefomgeving De stad: magneet, roltrap en spons IB Onderzoek, 22 mei 2015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

5'6789)*0:*?8-

Nadere informatie

De Brabantse Agenda Wonen

De Brabantse Agenda Wonen De Brabantse Agenda Wonen Wat beweegt de woningmarkt in Brabant? ---- actuele ontwikkelingen en opgaven voor de regionale woningmarkt Brabant Vastgoed 2017 11 mei 2017 Niek Bargeman Senior adviseur bevolking

Nadere informatie

Kennis nemen van de stand van zaken van de herontwikkeling van het project Scapino / De Nieuwe Brink.

Kennis nemen van de stand van zaken van de herontwikkeling van het project Scapino / De Nieuwe Brink. Aan de leden van de commissie Vergadering d.d. Casenummer Notitienummer Commissienotitie Ruimte 20 juni 2012 AB12.00587 CN2012.023 Gemeente Bussum Kennis nemen van de stand van zaken van de herontwikkeling

Nadere informatie

De Omgevingsvisie van Steenwijkerland een samenvatting

De Omgevingsvisie van Steenwijkerland een samenvatting De Omgevingsvisie van Steenwijkerland een samenvatting Vooraf Hoe ziet onze leefomgeving er over 15 jaar uit? Of eigenlijk: hoe ervaren we die dan? Als inwoner, ondernemer, bezoeker of toerist. De tijd

Nadere informatie

Oude Rijnzone. Nota Ruimte budget 30 miljoen euro. Planoppervlak 425 hectare

Oude Rijnzone. Nota Ruimte budget 30 miljoen euro. Planoppervlak 425 hectare Nota Ruimte budget 30 miljoen euro Oude Rijnzone Planoppervlak 425 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Dit project was onderdeel van het kabinetsprogramma

Nadere informatie

Speech van Minister Henk Kamp van VROM op de manifestatie Heilige Huisjes in Rotterdam op zaterdag 5 oktober 2002.

Speech van Minister Henk Kamp van VROM op de manifestatie Heilige Huisjes in Rotterdam op zaterdag 5 oktober 2002. Speech van Minister Henk Kamp van VROM op de manifestatie Heilige Huisjes in Rotterdam op zaterdag 5 oktober 2002. Dames en heren, Veel mensen dromen ervan om zelf een huis te ontwerpen en te bouwen. Wie

Nadere informatie

Gemeenten voor Wonen, Zorg en Welzijn

Gemeenten voor Wonen, Zorg en Welzijn Gemeenten voor Wonen, Zorg en Welzijn Gemeenten voor Wonen, Zorg en Welzijn De toenemende vergrijzing enerzijds en de extramuralisering anderzijds stellen eisen aan de kwantiteit en kwaliteit van zorg-

Nadere informatie

Investeer in mooi Nederland De schaarse ruimte in ons land is te kostbaar om te bouwen voor leegstand

Investeer in mooi Nederland De schaarse ruimte in ons land is te kostbaar om te bouwen voor leegstand Investeer in mooi Nederland De schaarse ruimte in ons land is te kostbaar om te bouwen voor leegstand De discussie over de ruimtelijke ontwikkeling van ons land maakt heftige emoties los. Over één ding

Nadere informatie

FIETSTOCHT langs (leegstaande) bedrijfspanden / bedrijventerreinen 5 juni 2013 (Wereld Milieudag)

FIETSTOCHT langs (leegstaande) bedrijfspanden / bedrijventerreinen 5 juni 2013 (Wereld Milieudag) FIETSTOCHT langs (leegstaande) bedrijfspanden / bedrijventerreinen 5 juni 2013 (Wereld Milieudag) Middelburg wil bij Nieuw-en St. Joosland een nieuw bedrijventerrein ontwikkelen. Volgens het Middelburgse

Nadere informatie

Locatiesynergie. (de noodzaak van) verknopen bij de herontwikkeling van stationslocaties

Locatiesynergie. (de noodzaak van) verknopen bij de herontwikkeling van stationslocaties Locatiesynergie (de noodzaak van) verknopen bij de herontwikkeling van stationslocaties Inhoud 2 < Waardeketens < Multidisciplinaire benadering < Meerwaarde van samenhang < Samenhang door samenwerking

Nadere informatie

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010 Wonen in Dordrecht De crisis voorbij?; trends en verwachtingen 30 november 2010 Inhoudsopgave 1. Wat willen we? Beleid en welke afspraken zijn er voor Dordrecht? 2. Hoe staan we er voor? Stand van zaken

Nadere informatie

Kansen voor kwaliteit

Kansen voor kwaliteit Kansen voor kwaliteit Een ontwikkelingsstrategie voor bedrijventerreinen VERENIGING VAN GRONDBEDRIJVEN Woensdag 12 november 2008 / EDE Ir. Jan Doets Lid Taskforce (Her)ontwikkeling Bedrijventerreinen Samenstelling

Nadere informatie