DE KUNST RONDKOMEN. van het. Een verslag van een project voor en door mensen die op enigerlei wijze te maken hebben met armoede

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE KUNST RONDKOMEN. van het. Een verslag van een project voor en door mensen die op enigerlei wijze te maken hebben met armoede"

Transcriptie

1 DE KUNST van het RONDKOMEN Een verslag van een project voor en door mensen die op enigerlei wijze te maken hebben met armoede

2

3 INHOUD UITGELEGD INGELEID... pagina 5 De Kunst van het Rondkomen Het project, De context... pagina 7 Radar, Het doel... pagina 8 Deelnemers, De aanpak... pagina 9 De fases... pagina 10 De acties... pagina 11 Problemen... pagina 13 Tips & Trucs Boodschappen doen... pagina 17 Kleding en Algemene Basistips... pagina 19 Financiën en hoe ermee om te gaan... pagina 21 Mentale opkikkertjes... pagina 23 Besparen doe je ook zo... pagina 25 Oplossingen Samen moet weer de norm worden... pagina 27 Een geïnteresseerd instantie-oor doet wonderen... pagina 29 Hulp & Ondersteuning... pagina 31 Voedsel, Ontspanning, Financiën... pagina 33 Oplossingen Top pagina 34 Weetjes... pagina 36 Een medemens vertelt... pagina 37 Colofon... pagina 38 Tot slot... pagina 39 Hoop, een gedicht... pagina 40 Deelnemers die De Kunst van het Rondkomen mogelijk hebben gemaakt, kom je overal tegen. Ook in dit boekje.

4 4 Kunst van het Rondkomen

5 uitgelegd ingeleid Als werkgroep De Kunst van het Rondkomen hebben wij in een half jaar tijd op talloze manieren informatie verzameld over het fenomeen armoede en hoe er mee om te gaan. We hebben via de media, met flyers en kaartjes, via mail en via de website vele duizenden mensen op de hoogte gebracht van het project. Zo hadden we in een maand tijd meer dan 1100 unieke bezoekers op de website. In totaal zijn circa 600 mensen actief benaderd, waarvan een dikke 400 mensen hebben gereageerd. We hebben informatie vergaard en geïnventariseerd aan de hand van de volgende vragen: 1. Heb je ervaring met, of een mening over, het fenomeen armoede. 2. Spreek je uit ervaring, wat is dan die ervaring? Doe je dingen samen of alleen? Heb je perspectief of niet? Welke problemen ervaar je? 3. Zie je mogelijkheden om tot oplossingen te komen? Wat zou jou op dit moment kunnen helpen, en hoe is dat op de lange termijn? 4. Iedereen moet bezuinigen, merk je daar zelf iets van? En zo ja, kun je dat toelichten? 5. Lukt het je dan om rond te komen? 6. Heb je tips voor andere mensen? 7. Heb je hulp gekregen van andere mensen of instanties? 8. Wat zou voor jou dus een oplossing zijn die wij mee kunnen nemen? Over het algemeen blijkt iedereen wel een mening over armoede te hebben. Verder is het opvallend dat juist degenen die er het meest last van hebben er de meeste moeite mee hebben om er over te praten. De mensen die uit ervaring spreken, hebben natuurlijk allemaal hun eigen verhaal. Grootste gemene deler is dat de armoedige toestand gevolg is van een opstapeling van problemen: werk dat wegvalt, gezinsproblematiek, sociaal isolement en vooral instanties die langs elkaar heen werken en niet op elkaar afgestemd zijn. En daarbij de onbekendheid met wettelijke mogelijkheden en regelgeving, en hoe je daarover geïnformeerd kunt worden. Oplossingen blijken heel vaak te bestaan uit begeleiding door vrijwilligers van bijvoorbeeld MEE, Humanitas of WijZ. Vrijwilligerswerk doen, blijkt voor veel mensen een mogelijkheid om zichzelf toch enigszins te ontplooien en nuttig te voelen. Voor de langere termijn zien de meeste mensen de oplossing in het vinden van betaald werk en het vereenvoudigen van de situatie van langs elkaar heen werkende instanties. Bezuinigen doen mensen door op aanbiedingen te letten, tweedehands te winkelen, verzekeringen en abonnementen te schrappen, persoonlijke leningen in privékring aan te gaan en hun eigen voedsel te verbouwen. De belangrijkste tips die aangereikt worden, zijn: om hulp vragen, begeleiding meenemen naar afspraken met instanties, kleding- en voedselbank gebruiken, samen inkopen doen en eten, minder douchen en stoken, kleding repareren in plaats van vervangen, zoeken naar noodzakelijke aankopen op Marktplaats en vooral: optimistisch blijven en niet de kop laten hangen! Werkgroep De Kunst van het Rondkomen Kunst van het Rondkomen 5

6 6 Kunst van het Rondkomen DE KUNST van het RONDKOMEN

7 DE KUNST van het RONDKOMEN Het project De Kunst van het Rondkomen is een project waarin mensen die in Nederland moeite hebben om rond te komen, zelf in beeld brengen hoe armoede eruitziet. Het leuke is dat we als deelnemers gaandeweg allerlei ervaringen hebben opgedaan: interviewen, filmpjes maken, oplossingen bedenken en die inventariseren, en werken aan een verbetering van de situatie in onze eigen stad. Film en oplossingen werden onder meer gepresenteerd op een grote conferentie door en met mensen die in de stad ervaring hebben met armoede. Eigen kracht vormt het centrale uitgangspunt van de aanpak. Mensen die in armoede leven pakken samen met mensen uit hun sociale netwerk een actieve rol in de bestrijding van armoede in de stad. De Kunst van het Rondkomen is georganiseerd door Radar, bureau voor sociale vraagstukken. De context Het aantal huishoudens onder de lage-inkomengrens zou volgens het CBS en SCP in 2012 tot stijgen (8,5 procent van het totale aantal huishoudens). Armoede treft vooral eenoudergezinnen, alleenstaanden tot 65 jaar en mensen met een bijstandsuitkering. Ook zijn er steeds meer zelfstandig ondernemers die in de arme groep vallen. Voorzieningen als de Voedselbank en de Kledingbank krijgen een steeds grotere toeloop. Van de niet-westerse huishoudens had 22,5% een laag inkomen, bijna drie keer zoveel als gemiddeld. Bovendien heeft het lage inkomen vaker een aanhoudend karakter (SCP, 2010). Radar Radar is al ruim twintig jaar een bureau voor onderzoek, projecten en advies op sociaal gebied. De straatcoaches, mentoren, gezinscoaches en jongerenwerkers van Radar zetten zich in voor een betere samenleving. Daarbij wordt zoveel mogelijk de inzet van betrokken burgers gevraagd. Bij De Kunst van het Rondkomen zijn verschillende onderdelen betrokken: RadarAdvies, Seinpost Adviesbureau, Stade Advies, RadarUitvoering en RadarCommunicatie. Kunst van het Rondkomen 7

8 DE KUNST van het RONDKOMEN Het doel Het doel van het project is tweeërlei. Allereerst willen we in opdracht van de gemeente Zwolle in beeld brengen wat de problemen èn de oplossingen zijn die wij, als mensen die moeite ervaren om rond te kunnen komen, zelf ervaren. Uit die oplossingen hebben wij een top 10 samengesteld van 5 oplossingen die geld kosten en 5 oplossingen die geen geld kosten. Deze worden aan de gemeente Zwolle voorgesteld om te worden meegenomen in haar beleid. Als groep willen we ook verbreden. Armoede is niet alleen een financieel vraagstuk. Ook een slechte gezondheid, geen werk hebben of weinig sociale contacten maken mensen kwetsbaar. Hierdoor hebben zij minder kansen om mee te doen in de samenleving. Verbreden leidt tot armoede-bewustwording. Daarnaast willen we versterken door goede ideeën te verzamelen en een begin te maken met de uitvoering en uitrol. Activiteiten en het gebruik van bestaande voorzieningen als schuldhulpverlening en andere onderdelen van de keten van dienstverlening kunnen zo uitgebreid worden en beter op elkaar aansluiten. Tot slot willen we verbinden. Mensen en organisaties worden zelf actief, er ontstaan nieuwe netwerken en verbindingen. Dat leidt tot bewoners, medewerkers en bestuurders die nog meer- samen optrekken in de uitvoering. 8 Kunst van het Rondkomen

9 De deelnemers De beoogde doelgroep van iedereen die financiële problemen ervaart: jongeren, studenten, jonge stellen, starters, zzp ers, parttimers, langdurig zieken, flexwerkers, ouderen, aow ers zonder pensioen, WW ers, Wajongers, mensen met een bijstands- of WIA-uitkering, alleenstaande ouders, enz., blijkt een zeer dynamische te zijn. Deelnemers zoeken onder mensen die met armoede te maken hebben, is ook niet eenvoudig gebleken. Een gedeelte schaamt zich voor hun situatie, een gedeelte heeft geen tijd. Andere mensen hebben sociale of psychische problemen, waardoor deelname aan een project als De Kunst van het Rondkomen een lastige opgave blijkt. Zo bleek deelname voor mensen met een verslavingsproblematiek en/of psychiatrische beperkingen toch te hoog gegrepen. Er waren mensen die van opvang veranderden en naar een andere gemeente verhuisden, er waren ook deelnemers die een baan kregen en er was een deelnemer die gedurende het project voor zichzelf begon. Zij verwoordde het als de bekende duw in de rug. Van de ongeveer 45 deelnemers die op enig moment aan het project zijn begonnen is een vaste kern van dertien deelnemers ontstaan, die de werkzaamheden op zich heeft genomen. De aanpak Na werving van deelnemers via onder andere ketenpartners en de media gingen we als werkgroep gemotiveerd aan de slag. We volgden een training, gaven presentaties, interviewden mensen, maakten een film en verspreidden enquêtes. Ondertussen werd informatie verzameld en uitgewerkt, oplossingen gefilterd, een eindrapport geschreven en de conferentie georganiseerd. DE KUNST van het RONDKOMEN Kunst van het Rondkomen 9

10 DE KUNST van het RONDKOMEN De fases In de eerste fase volgden we als deelnemers een training. Zo deden we bijvoorbeeld basiskennis van armoede en inzichten in de initiatieven voor armoedebestrijding in de stad op. Ook werden we getraind op het gebied van presentatievaardigheden, interviewtechnieken en het maken van een plan de campagne. Een aantal van ons leerde filmen en editen. In de tweede fase werden beelden en ideeën verzameld om samen armoede in de gemeente aan te pakken. Ook werd de conferentie in fase drie voorbereid. Doel van de derde fase was het verspreiden van ideeën om samen armoede aan te pakken, draagvlak te creëren en samenwerking te vergroten. Hiertoe werd onder andere genoemde conferentie georganiseerd met als centrale thema: vraag niet wat de stad voor jou kan doen, maar maak duidelijk wat jij samen met anderen voor de stad kunt doen in het kader van armoede. Hierbij fungeerden wij deelnemers als ambassadeurs. Fase vier, de laatste fase, was bedoeld om te evalueren, te borgen, te vervolgen en de gestelde doelen te realiseren. 10 Kunst van het Rondkomen

11 De acties Door verschillende deelnemers werd een aantal presentaties gegeven: tijdens de Stadsdialoog Zwolle Armoedevrij, bij een diaconie, tweemaal bij Humanitas en eenmaal in samenwerking met medewerkers van de gemeente Zwolle bij Sensoor. Ook werd het project gepresenteerd aan consulenten van de gemeente Zwolle. Verder zijn er gesprekken gevoerd met vijf vrouwengroepen van allochtone afkomst van Travers: in totaal ongeveer honderd vrouwen. Deze vrouwen verzorgden de hapjes voor de conferentie. De Aanloop maaltijd en ontmoeting- in de Plantagekerk is tweemaal bezocht waarbij zo n vijftig mensen zijn bereikt. Verscheidene media hebben het project onder de aandacht gebracht. Er is bekendheid gegeven aan de conferentie en de informatieve website dekunstvanhetrondkomen.nl, waarop ook de enquête ingevuld kon worden. Enquêtes inclusief projectinformatie zijn digitaal verstuurd naar studentenverenigingen. Op Het Werkplein, bij twee Kringloopwinkels, in het Nel Banninkhuis en bij Bonjour zijn enquêteformulieren afgeleverd, en in de WRZV-hallen werd daarbij ook gesproken met zo n 150 mensen. Alle kerkelijke adressen die te vinden waren op de site van het Diaconaal Platform Zwolle hebben een uitvoerige informati gehad, met het verzoek het project bekend te maken en mensen te stimuleren tot meedoen. Vooraankondigingen zijn verstuurd naar alle ketenpartners, organisaties die meedoen aan de Stadsdialoog, politieke partijen plaatselijk en landelijk. Iedereen met wie contact is geweest, is uitgenodigd voor de conferentie. DE KUNST van het RONDKOMEN Kunst van het Rondkomen 11

12 Dit clubje heeft steeds meer cachet gekregen Pas toen ik tot mijn nek in de shit zat, heb ik een uitkering aangevraagd. Vijf jaar geleden heb ik mijn beste vriend begraven, daarna kon het me allemaal niet meer zoveel schelen. Het was een opeenvolging van gebeurtenissen waardoor ik in een totale depressie zakte. Het project De Kunst van het Rondkomen werd me aangereikt door de consulente van de gemeente. Eerst zag ik het helemaal niet zitten en had ik er niet veel fiducie in, maar naarmate de tijd verstreek en er steeds leukere mensen bij kwamen, kreeg het clubje steeds meer cachet. Er is een dynamiek ontwikkeld die ik er eerst niet in zag. Mijn taak was een eensluidende tekst maken van alle interview- en enquêteresultaten, ik ben als het ware het inleverpunt. Met teksten heb ik wel ervaring. Ik heb journalistiek en PR gestudeerd en daarna communicatiewetenschappen. Twintig jaar geleden werkte ik bij een PR-bureau en maakte ik de switch mee van typemachine naar computer. Tot vier jaar geleden heb ik mijn brood verdiend achter het computertje. Maar de motivatie om te werken werd steeds minder en minder. Dit project omhelst geen materie waar je constant mee bezig moet zijn: na afloop moet je ook weer verder anders word je er op een gegeven moment naar van. Hoe de toekomst zal uitpakken is afhankelijk van het kaliber van de presentatie. We moeten ons punt zien te maken. Maar ik verwacht dat het weer een schaamlapje zal worden waar de politici zich achter kunnen verstoppen, ik heb daar niet zoveel vertrouwen in. Wat mijn eigen toekomst betreft: als mijn grote dispuut met de belastingdienst uit de wereld is, ga ik opnieuw voor mezelf beginnen. Ik hoop dat ik voor het einde van dit jaar de financiële handelingsvrijheid heb om daaraan te beginnen. Ik heb een duidelijk en vastomlijnd plan: vijftig weken per jaar een perfecte geluidsinstallatie bouwen voor het feest waar ik die week aan ben verhuurd. Over vijf jaar weet iedereen in en rond Zwolle: als je echt een heel tof bediend feest wilt hebben, moet je De Roos inschakelen. Yeb de Roos 12 Kunst van het Rondkomen

13 Waar men tegenaan loopt... PROBLEMEN In de enquêtes, de gesprekken en de interviews kwamen kwesties en problemen naar voren, waar mensen die met armoede te maken hebben tegenaan lopen: Financiën, werk en inkomen Schulden Kinderen vanaf 18 jaar worden als financieel zelfstandig aangemerkt en worden geacht zichzelf volledig te kunnen onderhouden inclusief thuiskosten, ook als ze thuis wonen en geen inkomen hebben Inkomen onder de minimum inkomensgrens Oneerlijke verdeling van inkomsten in Nederland (vaak gehoorde klacht) Het gebrek aan werkmogelijkheden De uitkering is gedaald en de eigen kosten voor medische zaken worden steeds hoger Alles moeten doorgeven en melden aan sociale zaken, je mag echt niets vergeten of te laat doorgeven, of iets echt niet weten, op straffe van boete (forse korting op uitkering) Niet rond kunnen komen Bij nul uren-contracten word je minder uren ingedeeld waardoor er problemen ontstaan Een kleine schuld, daarna achterstand van de huur en daar nog schoolkosten bij, mondt zomaar uit in schuldsanering Inkomsten op papier komen niet overeen met feiten (alimentatie), uitkering houdt hiermee geen rekening en gaat ook niet voor me staan. Op deze manier zitten vrouwen opnieuw onder druk Steeds opnieuw moet je de eindjes aan elkaar knopen, je hebt geen tijd en energie meer om toekomstplannen te maken. Ik zit klem Uitkering wordt ingehouden Zorgtoeslag wordt in beslag genomen Geen baan, geen geld Men heeft een hersenbeschadiging: moeilijk leren en daardoor moeilijk werk vinden Hulp en ondersteuning Niemand wist dat er een breed scala aan vrijwilligersorganisaties is, met uitzondering van de voedselbank Lang wachten op een afspraak voor ondersteuning bij budgetteren Kunst van het Rondkomen 13

14 PROBLEMEN Eten en drinken Niet altijd het nodige eten en drinken in huis hebben De voedselpakketten zijn niet groot genoeg Gezond eten is duur in de winkel Leven Niet normaal kunnen leven zonder zorgen voor morgen Niet kunnen uitgaan, niet een keer iets leuks kunnen doen of een dagje uit kunnen, niet op vakantie kunnen gaan Je zelfs geen kleine luxe kunnen permitteren, ieder mens heeft wel eens behoefte om even íets extra s te kunnen doen, dat zorgt ervoor dat je het kunt volhouden namelijk Eenzaamheid! Door gebrek aan sociale contacten, je kunt nu eenmaal niet altijd meedoen en niet overal (mee) naar toegaan De echte wereld lijkt zo ver van ons af te staan Er is een onuitsprekelijke afstand ontstaan in deze samen-leving Individualisering en marktdenken Geen auto hebben Geen computer hebben Relatieproblemen (als je niet oppast) Kinderen worden soms geplaagd of uitgesloten Psychische problemen en gezondheid De mensen denken slecht over ons, denken dat we niks kunnen en willen In het begin schaamden we ons kapot Geen hoop en uitzicht meer, moedeloosheid Geen zin meer hebben om nog te vechten, om er nog voor te gaan, om je nog in te zetten voor iets, enz. Lusteloosheid en passiviteit, gelaten, te moe om nog iets op te pakken Depressiviteit Teleurstelling om afwijzing en er niet meer bij (kunnen) horen Bang en onzeker Stress door de zorg en om het nauwelijks kunnen betalen van rekeningen Veel roken, drinken, drugs 14 Kunst van het Rondkomen

15 PROBLEMEN Sociaal Gescheiden zijn Opvang voor vrouwen is ver beneden peil, denigrerend en vals, doet vrouwen geen recht aan. Als ze de grip verliezen vervallen ze in machtsmisbruik Men houdt geen rekening met kinderen, in het bijzonder kinderen met een ontwikkelingsstoornis Regelgeving De regels zijn moeilijk te begrijpen De regels zijn niet altijd voor werkenden (tegenstrijdige wet- en regelgeving) De budgettering heeft ons heel vaak heel laat de post doorgestuurd De budgettering heeft voor meer schulden gezorgd door die gekke regels Regelen van een uitkering duurt te lang Woningtoewijzing zou niet perse via hulpverlening moeten, ik ben zelfredzaam genoeg om het zelf te doen Niet serieus genomen worden door veel organisaties, de sociale dienst verwees bijvoorbeeld direct door naar schuldhulpverlening Moeilijke taal in brieven en andere post van instanties Van het kastje naar de muur gestuurd worden Geen eerlijke benadering van UWV en gemeente Er moet altijd iemand mee naar gesprekken anders begrijp ik het niet. Het belast mijn vrouw Kunst van het Rondkomen 15

16 Je hebt twee handen nodig om te klappen Mijn naam is Rquia Bouizzem, hier noemt men mij Rakia. Ik ben een alleenstaande moeder met twee kinderen van 13 en 15 jaar. Ik ben Verzorgende IG (Individuele Gezondheidszorg) met een 0-urencontract. Ik werk met behoud van uitkering en ik doe vrijwilligerswerk. Zo geef ik fietsles en pas ik op kinderen bij Travers. Waarom ik meedoe Door alle bezuinigingen moeten wij samen sterk zijn en zo kunnen wij oplossingen vinden om mensen te helpen. We kunnen elkaar helpen. Ik heb vanaf het begin meegedaan in de deelnemersgroep, dus het hele traject. Ik verzamelde en inventariseerde alle tips en trucs. Ik heb interviews gehouden en ik heb actief meegedacht met het project. Wat ik er zelf van opgestoken heb Samen kom je ver, alleen blijf je staan of kom je maar een klein beetje verder. Je kunt niet met één hand klappen, daar heb je er twee voor nodig. Wat ik de mensen wil meegeven Als je alleen bij jezelf kijkt, dan zie je hoeveel problemen je hebt. Als je naar problemen kijkt die mensen hebben, zeg je ik heb niks. Je moet niet te laag kijken en niet te hoog. Kijk je te hoog of te laag dan ga je vallen. Je valt er van af of je valt in een gat. Kijk dus er tussenin op de juiste hoogte. Kijk maar gerust, kijk maar om je heen, mag ook best een beetje hoog, maar niet te hoog = is zo hoog dat je gaat vallen. Kijk naar wat belangrijk is, naar wat je nodig hebt, maak zorgvuldig je keuzes. Je mag best wensen hebben, heel goed, maar kijk niet naar wat onbereikbaar is. Wees tevreden met wat je hebt en geniet daar van! Rquia Bouizzem 16 Kunst van het Rondkomen

17 TIPS & TRUCS Rondkomen is echt niet makkelijk voor velen onder ons. Maar nood kan een zekere creativiteit en vindingrijk teweeg brengen. Met genoemde tips & trucs is Rondkomen daadwerkelijk tot Kunst te verheffen: Boodschappen doen Koop in goedkope supermarkten Haal voedsel op uit de afvalcontainers van de supermarkten Haal eetbare planten uit de natuur Verbouw je eigen voedsel, bijvoorbeeld op een volkstuin, eventueel samen een ander om kosten en opbrengsten te delen Maak vooraf een boodschappenlijstje van wat je ook echt nodig hebt Kijk eens naar goedkope alternatieven voor bepaalde producten Koop creatief in, bijvoorbeeld drie producten voor een speciale prijs gezamenlijk inkopen Kook creatief, eventueel samen of bij ouders Let op de aanbiedingen, in de winkel of selecteer vooraf uit de folders Koop op de markt Maak gebruik van de voedselbank Aan het eind van de dag en/of week worden spullen afgeprijsd in supermarkten en op de markt. De vermelde houdbaarheidsdatum betekent niet dat een product niet meer eetbaar is het loont om je hierin eens te verdiepen, genoeg informatie op internet Kunst van het Rondkomen 17

18 Laten we elkaar respectvol en gelijkwaardig behandelen Ik leef al enkele jaren op bijstandsniveau. Zeker geen vetpot, maar wanneer dat inkomstenniveau een stabiele factor zou zijn, zou je daar een vast levenspatroon op kunnen afstemmen. Door de uitvoering van wet- en regelgeving en door de cultuur van onze maatschappij kom je echter zomaar in ongewilde problemen die een sterke claim leggen op je leven. Met alle ervaringen die ik zelf heb opgedaan en nog steeds opdoe in de bejegening door mensen in het algemeen en vanuit allerlei instanties en organisaties, wil ik graag iets goeds gaan doen. Ik wil daarmee een positieve bijdrage leveren ten behoeve van anderen die ook in zo n situatie zitten of nog (zullen) komen. Ik heb me actief ingezet in de deelnemersgroep, heb de training gevolgd. Daarnaast heb ik op allerlei plaatsen presentaties gegeven over dit project, ik heb interviews gehouden en gesprekken gevoerd, heb de conferentie mee voorbereid en heb het Zwolse deel van de website gevuld. Dat was het wel zo n beetje geloof ik. Het netwerken naar buiten toe vond ik heel leerzaam. Dat geldt ook voor het onder de aandacht brengen van dit project bij mensen, organisaties van wie wij dat belangrijk vinden. De gesprekken met vrouwengroepen van allochtone afkomst waren reuze boeiend. Ik ging er iedere keer weer met een blij gevoel weg, zulke leuke en open gesprekken! Het hele groepsproces en hoe iedereen als deelnemer daarin stond en daarmee omging, vond ik boeiend en ik heb daar ook zeker van geleerd. En verdere verdieping op dit onderwerp heb ik ook meegenomen natuurlijk. Ieder mens is een mens van gelijke waarde, met eigen gaven en mogelijkheden. Laten we elkaar allemaal als gelijkwaardig mens behandelen en bejegenen, en dus ook respectvol. Ineke Spreek voor hen die weerloos zijn, bescherm het recht van de vertrapten. Spreek, oordeel rechtvaardig, geef de armen en behoeftigen hun recht. Citaat uit Spreuken hoofdstuk Kunst van het Rondkomen

19 TIPS & TRUCS Kleding Koop bij goedkopere winkels of bij kringloop Verf kleding voor een nieuwe look; dit kan in de wasmachine maar ook in een grote pan met de hand Maak gebruik van de kledingbank Ruil kleding binnen familie- en vriendenkring Maak zelf kleding, tassen, sieraden en dergelijke Goede kleding voor een sollicitatiegesprek is gratis/heel goedkoop beschikbaar via onder andere: Het kan wel, Dressforsuccess of Startfoundation Algemene Basistips Probeer in algemene zin bewuster te worden van je koopgedrag Verander van consumeerder naar produceerder Probeer je niet te meten naar de maatstaven van je buren Stel prioriteiten: wat heb je echt nodig, wat is minder belangrijk? Pas je aan veranderingen aan Zoek netwerken op zoals: weggeefhoek 038 als je iets zoekt of als je iets kwijt wilt waar anderen nog iets aan kunnen hebben, of Peerby waar je kunt zien of er bij buren iets te leen of te huur wordt aangeboden voor een schappelijke prijs Jaag op koopjes Plan je uitgaven, denk bijvoorbeeld vooruit bij aanbiedingen Laat je niet verleiden tot onnodige aankopen door aanbiedingen Deel spullen en doe samen met anderen waar mogelijk, bijvoorbeeld gereedschap, auto of aanschaf van materialen Koop via kleding-, speelgoed- en ruilbeurzen, of ruil bij bijvoorbeeld de ruilkring Lets Kunst van het Rondkomen 19

20 Je wordt gerespecteerd en men luistert naar je Mijn situatie is benard, maar ik heb toch een beetje hoop. Vorig jaar kreeg ik een WIAuitkering van 935 euro netto, waarvan 218 euro werd ingehouden. Terwijl dat maar maximaal 10% mag zijn. Ik heb een huurschuld van twee maanden en een schuld van 7000 euro. Maar we zijn in overleg, om te kijken hoe het verder moet met mijn financiële situatie. Ik heb een niet aangeboren hersenafwijking. Toen ik drie was liep ik door een glazen deur, waardoor ik een slagaderlijke bloeding had en bijna dood was gegaan. Nu kan ik de meeste dingen wel zelf, maar het gaat heel langzaam. Ik heb bijzonder onderwijs gevolgd en geen diploma s. Wel twee cerfiticaten: Engels en kunstgeschiedenis mavo-d niveau. Ik las over dit project in de krant en ik dacht: dit is mijn situatie, ik ben dus niet de enige. Ik wilde wel graag weten wat mensen allemaal doen om verder te komen, dus ik heb me aangemeld. Ik ben niet een type dat interviews afneemt en zich opdringt aan mensen. Mijn taak is meedenken en tijdens de conferentie worden mijn olieverfschilderen geëxposeerd en lees ik een gedicht voor. Het project is voor mij heel belangrijk vanwege het gevoel van herkenning. Ik vond het leuk om naar de bijeenkomsten te gaan en het gevoel te hebben dat ik gerespecteerd word en dat er naar mij geluisterd wordt. Dat vind ik het allerbelangrijkste. Wat ik mensen wil meegeven is mijn gedicht Hoop (zie ook achterzijde). Hoop verbindt mensen met elkaar, mensen leren om met elkaar te gaan samenwerken en daadwerkelijk naar elkaar te luisteren, in plaats van in hokjes te denken en langs elkaar heen te werken. Er is hoop voor een betere toekomst. Carla de Boer 20 Kunst van het Rondkomen

21 TIPS & TRUCS Financiën en hoe ermee om te gaan Werk met een algemeen financieel (maand)overzicht en een wekelijkse uitgavenlimiet Betaal met contant geld Volg een cursus budgetteren, want goed budgetteren, dat is mijn redding Verzamel en bewaar alle belangrijk documenten, maak een kopie van alle documenten die je verstuurt Zet niet zomaar een handtekening Probeer geen schulden te maken, laat geen achterstanden ontstaan, die kom je niet te boven Maak gebruik van subsidiemogelijkheden en (gemeentelijke) regelingen Maak je financiële situatie bespreekbaar maken in vrienden- en/of familiekring, dit kan leiden tot begrip en voorkomt onuitgesproken verwachtingen en ongewenste uitgaven; rekening houden met elkaars financiële situatie hoeft de pret niet te drukken Het geeft rust wanneer je financiën op orde zijn en je daar overzicht over hebt. Investeren hierin en begeleiding vragen, loont de moeite. Probeer om ondanks alles te sparen/geld te reserveren wanneer dat mogelijk is, en leer ook je kinderen sparen Via de gemeente zijn er mogelijkheden voor het afsluiten van een collectieve ziektekostenverzekering Vraag begeleiding en onderzoek subsidie-/kwijtscheldingsmogelijkheden. Bijvoorbeeld kwijtschelding gemeentelijke jaarheffing of een bonus omdat je werkt Kunst van het Rondkomen 21

22 Je moet in eerste instantie van jezelf houden Sinds 2004 heb ik een WIA-uitkering. Ik ben 80 tot 100% afgekeurd vanwege verslavingsproblematiek. Voor die tijd heb ik getracht te functioneren volgens maatschappelijke maatstaven, ik heb 55 werkgevers gehad. Ik heb veelal in de horeca gewerkt, met daklozen en ik ben omgeschoold tot en gereïntegreerd als meubelmaker, doch ik liep tegen dezelfde problemen aan: voornamelijk het feit dat personeel onvoldoene betrokken wordt bij beslissingen. Ik ben hoogsensitief en heb moeite met de starre maatschappelijke regelgeving.de maatschappij functioneert wat mij betreft niet optimaal: we doen dit project niet voor niets. Als zelfmedicatie gebruikte ik softdrugs, maar dat liep enigszins uit de hand. Momenteel gaat het goed met mij. Ik ben huisman, mijn vriendin en ik hebben een kind en met z n drieën kunnen we wel rondkomen. Dankzij hard werken aan mijzelf heb ik een positieve instelling ontwikkeld in de loop der jaren. Ik heb inmiddels een kleine eigen onderneming, een festivalstand waar ik mensen een fysieke herinnering aan hun innerlijke doelstelling meegeef in de vorm van gegraveerde edelstenen en houten objecten. Mijn taak bij dit project was het distribueren van enquêteformulieren en mensen interviewen. Eveneens sprak ik tijdens de conferentie. Bij het rondbrengen van de enquêteformulieren kwam ik in contact met de mensen die aan de grond zitten. Deze mensen hebben helemaal geen vertrouwen meer in welke instantie dan ook. Ik ben van mening dat iedereen z n eigen verantwoordelijkheid moet nemen, maar als een mens ten tijde van de opvoeding geen, of een slechte basis heeft gehad, dan is er hulp nodig om deze verantwoordelijkheid vorm te geven. Vele mensen die ik sprak accepteren die hulp niet meer. Mede omdat zelden aan hen wordt gevraagd wat zij willen, er wordt vaak gezegd wat ze wel en niet moeten doen en zo niet, dan krijgen ze niets meer aangeboden. Ik ben geschrokken van de liefdeloze omstandigheden waarin deze mensen verkeren. Mensen hebben aandacht nodig. Ik denk regelmatig: wat er ook gebeurd is in ons leven, hoe slecht de basis ook geweest is, er kan ruimte gecreeerd worden om weer opnieuw te beginnen, en dat begint bij houden van jezelf en open staan voor hulp van medemensen, richting zelfvoorziening. Iedereen heeft een hart dat zuiver spreekt. Abraham Ruilof Jan (Bram) van Putten 22 Kunst van het Rondkomen

23 Mentale opkikkertjes Rijkdom creëert schaarste armoede creëert rijkdom Denk in oplossingen in plaats van beperkingen Wees blij met kleine dingen Waardeer geld en spullen Herwaardeer zuinigheid (de goede soort) Gooi geen eten weg, maar maak gebruik van de restjes voor een volgende maaltijd Investeer in vriendschappen Blijf plannen maken, houd moed. Kijk verder dan het hier en nu en de beperktheid van de situatie van vandaag Blijf positief, dat is ook van belang voor het behouden van vrienden en sociale contacten Zet door en geef niet op Laat je niet kisten door praatjes of vooroordelen Wees mondig; je mag voor jezelf opkomen Zoek uit waar je positieve energie vandaan kunt halen Wees niet te emotioneel, denk zakelijk Je leeft niet om te werken maar je werkt om te leven Zorg ervoor dat je op tijd kunt ontspannen Blijf leuke dingen doen om wat afstand te nemen en afleiding te vinden zonder kosten: wandelen, fietsen, werken in tuin, iets opknappen of veranderen in huis, een ander helpen, iets gaan studeren, bibliotheek bezoeken) Op internet is veel informatie te vinden! Gemeentelijke informatie vind je in de Peperbus Screen kranten op nuttige en gratis informatie Netwerken onderling: samen weet je meer dan alleen Netwerken met instanties: het werkt wanneer zij voor jou kunnen verwoorden en uitleggen TIPS & TRUCS Kunst van het Rondkomen 23

Armoede & Veerkracht: Hoe vinden mensen met weinig geld hun weg?

Armoede & Veerkracht: Hoe vinden mensen met weinig geld hun weg? Armoede & Veerkracht: Hoe vinden mensen met weinig geld hun weg? Ruim 10% van de Nederlandse bevolking leeft in armoede. Ongeveer 7% van de kinderen in de provincie Groningen groeit op in een gezin dat

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Geldtips van de Geld Universiteit. Een gratis e book gevuld met handige tips om goed met geld om te gaan.

Geldtips van de Geld Universiteit. Een gratis e book gevuld met handige tips om goed met geld om te gaan. Geldtips van de Een gratis e book gevuld met handige tips om goed met geld om te gaan. 1 Aankopen 1. Vermijd impulsaankopen, vaak heb je later spijt als het saldo van je bankrekening te laag is geworden

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Hoofdstuk 24. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 24. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 24. Financiële dienstverlening Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Ruim zeven op de tien Leidenaren

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief van Sociale Zaken onder andere:

In deze nieuwsbrief van Sociale Zaken onder andere: April 2012 «Naam» «Adres» «Postcode» «Woonplaats» In deze nieuwsbrief van Sociale Zaken onder andere: Betalen we voor u de rekening van bijvoorbeeld uw huur, elektriciteit of water? Dan is het artikel

Nadere informatie

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen,

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen, Zwolle Rapportage Mantelzorg in beeld Resultaten uit onderzoeken onder mantelzorgers 2012 en 2014 De gemeente Zwolle wil de positie van de mantelzorger versterken en hun taak verlichten. Met de komst van

Nadere informatie

MEMO. Lokaal. Geachte raad,

MEMO. Lokaal. Geachte raad, MEMO Aan: De gemeenteraad Van: Het college van B&W Onderwerp: Overzicht van minimaregelingen 3 november 2015 Bijlage: bijstandsnormen hoogbijstand Afschrift aan: snor Geachte raad, Op uw verzoek, gedaan

Nadere informatie

Slim omgaan met geld

Slim omgaan met geld Slim omgaan met geld Deel 1 Oorzaken en financieel overzicht. Dit werkboek is van: Datum: 1 Copyright - Drukke Moeders Marijke Minten Welkom Drukke Moeders Online Cursus Financiën Werkboek Dit is een werkboek

Nadere informatie

6. Schuldhulpverlening

6. Schuldhulpverlening 6. Schuldhulpverlening Sociale Hulpverlening in de inloophuizen Het komt helaas meer en meer voor dat mensen financieel en/of emotioneel in de zorgen raken of in een sociaal isolement terecht komen en

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

Beleidsplan TOV eten en stichting Jij bent TOV! Inleiding:

Beleidsplan TOV eten en stichting Jij bent TOV! Inleiding: Beleidsplan TOV eten en stichting Jij bent TOV! Inleiding: Voor u ligt het beleidsplan van TOV eten en Stichting Jij bent TOV! Dit plan beschrijft de doelstellingen en acties van de stichting voor de komende

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt

Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt (voor de bovenbouw) Hier willen we je op weg helpen bij het maken van een spreekbeurt. Je hebt ervoor gekozen om je spreekbeurt te houden over daklozen, of

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik regel mijn geldzaken

Inhoud. Mijn leven. ik regel mijn geldzaken Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Bewaren...5 Hoofdstuk 2 Administratie...7 Hoofdstuk 3 Inkomsten... 8 Hoofdstuk 4 Uitgaven... 10 Hoofdstuk 5 Sparen... 12 Hoofdstuk 6 Verzekeringen...15 Hoofdstuk 7 Begroting...

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Dia 1: Hallo allemaal en welkom bij mijn presentatie. Ik heb onderzoek gedaan bij Moestuin d n Erpel in Someren.

Nadere informatie

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter?

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Inleiding In deze notitie staan de tips en adviezen uit het project Samen op zoek naar verandering. Ze zijn het resultaat

Nadere informatie

Armoede en parochie. Opzet 1. Mijn moeder (tekst 1) 2. Wat is armoede? o Iedere deelnemer geeft een woord of definitie o Bespreking tekst 2

Armoede en parochie. Opzet 1. Mijn moeder (tekst 1) 2. Wat is armoede? o Iedere deelnemer geeft een woord of definitie o Bespreking tekst 2 Armoede en parochie Situering Met dit materiaal kunt u leren wat armoede eigenlijk is en welk plan je als parochies kunt maken om met armoede aan de slag te gaan. Als u het in groepsverband doet, is het

Nadere informatie

De Kunst van het Rondkomen Leeuwarden

De Kunst van het Rondkomen Leeuwarden De Kunst van het Rondkomen Leeuwarden Uitgangspunten: Doel: - Sociale vraagstukken zijn slechts op te lossen door de mensen waar het over gaat zelf te betrekken en/of hun kennis en deskundigheid te benutten.

Nadere informatie

Desiree Piar 0824864 CMD 1B Docent : James boekbinder Project : vrijwilligers 55+ Doelgroeponderzoeksverslag

Desiree Piar 0824864 CMD 1B Docent : James boekbinder Project : vrijwilligers 55+ Doelgroeponderzoeksverslag Doelgroeponderzoeksverslag Interviews Naam: Sharlene Piar Arends leeftijd: 59 Hoe zou jij een tienermoeder helpen als jij een vrijwilliger was? En waarmee zou je een tienermoeder mee helpen? Advies geven

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Inleiding Er is veel in beweging rond de bijstand. Sommige gemeenten experimenteren met een andere uitvoeringspraktijk, met minder

Nadere informatie

zo maak je een prachtige Femma-stand

zo maak je een prachtige Femma-stand zo maak je een prachtige Femma-stand 1 zo maak je een prachtige femma-stand Elke groep krijgt regelmatig de vraag om op een activiteit in de gemeente een standje te zetten: op de avondmarkt, kermis, boekenbeurs,

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Lesbrief 28. De belastingaanslag. Wat leert u in deze les? Informatie over uw inkomsten begrijpen. Informatie over uw uitgaven begrijpen.

Nadere informatie

De nieuwe vrijwilliger

De nieuwe vrijwilliger VAN INSPIREREN NAAR ACTIVEREN 15 NOVEMBER 2012 De nieuwe vrijwilliger VRIJWILLIGERS CENTRALE ZWOLLE Steunpunt voor vrijwilligerswerk en informele zorg 1 Discrepantie: Door bezuinigingen minder personeel,

Nadere informatie

Armoede en schulden in Oostzaan en Wormerland. Martijnschut.wordpress.com

Armoede en schulden in Oostzaan en Wormerland. Martijnschut.wordpress.com Armoede en schulden in Oostzaan en Wormerland Martijnschut.wordpress.com Armoede Armoede is een complex verschijnsel met veelal samenhangende dimensies zoals inkomen, maatschappelijke participatie, opleidingsniveau,

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Medewerkers met schulden

Medewerkers met schulden Medewerkers met schulden oplossen en voorkomen Financieel inzicht met de digitale loonstrook We verkeren wereldwijd in een financiële crisis. Deze economische situatie heeft z n weerslag op ieder persoonlijk.

Nadere informatie

Gezond met geld. Zo doe je dat. Uitkomen met je inkomen in duidelijke stappen

Gezond met geld. Zo doe je dat. Uitkomen met je inkomen in duidelijke stappen Gezond met geld Zo doe je dat Uitkomen met je inkomen in duidelijke stappen Gezond met geld Zo doe je dat Tineke Post Uitgeverij Gelderland Voorwoord Crisis in Europa crisis in Nederland. Bezuinigen, bezuinigen.

Nadere informatie

In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt

In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt Ben jij zo iemand die actief is en veel interesses heeft en daardoor ook veel bezigheden en spullen heeft?

Nadere informatie

Ertoe Doen. Vania werkt in het restaurant. Nieuwsbrief voor en door cliënten van Pameijer. Uitgave 7 augustus 2014

Ertoe Doen. Vania werkt in het restaurant. Nieuwsbrief voor en door cliënten van Pameijer. Uitgave 7 augustus 2014 Uitgave 7 augustus 2014 Ertoe Doen Nieuwsbrief voor en door cliënten van Pameijer Vania werkt in het restaurant > Veranderingen in de zorg > Wandelen tijdens de Nijmeegse 4daagse > Maak je eigen zomercocktail

Nadere informatie

Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Publiekstekst Wet investeren in jongeren

Publiekstekst Wet investeren in jongeren Publiekstekst Wet investeren in jongeren Juni 2009 Deze publicatie is gemaakt door Stimulansz in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stimulansz spreekt haar dank uit aan alle

Nadere informatie

Jaarplan ASVZ 2015 Met Elkaar in 2015

Jaarplan ASVZ 2015 Met Elkaar in 2015 Jaarplan ASVZ 2015 Met Elkaar in 2015 Jaarplan ASVZ 2015 eenvoudige versie Met elkaar in 2015! Dit is het jaarplan van ASVZ. Hierin schrijft ASVZ op wat we in 2015 gaan doen, en wat beter of anders kan

Nadere informatie

Ik krijg een IVA-uitkering Wat betekent dat?

Ik krijg een IVA-uitkering Wat betekent dat? uwv.nl werk.nl Ik krijg een IVA-uitkering Wat betekent dat? Wat u moet weten als u een IVA-uitkering krijgt Wilt u meer weten? Kijk voor meer informatie op uwv.nl. Wilt u daarna nog meer weten over uw

Nadere informatie

Extra geld. als u een laag inkomen heeft

Extra geld. als u een laag inkomen heeft Extra geld als u een laag inkomen heeft Inhoud Inleiding 4 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen 5 Regeling chronisch zieken, gehandicapten en ouderen 6 Bijzondere bijstand 7 Regeling sportieve en culturele

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? RESPECT

WAAROM DIT BOEKJE? RESPECT WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over pesten op het werk. Iemand kan bijvoorbeeld gepest worden door een collega. Of door de baas. PESTEN OF PLAGEN? Pesten is wat anders dan plagen. Iedereen maakt wel

Nadere informatie

Bedankt voor het downloaden van dit boek!

Bedankt voor het downloaden van dit boek! Geldbesparen Bedankt voor het downloaden van dit boek! Je financiële leven gaat nu veranderen. Helemaal vanzelf! Nee natuurlijk niet maar ik ga je wel helpen met dit gratis E-book om te besparen op alledaagse

Nadere informatie

Wat is de langdurigheidstoeslag? Wat zijn de voorwaarden? Hoe hoog is de langdurigheidstoeslag? Hoe aanvragen? Heeft u nog vragen?

Wat is de langdurigheidstoeslag? Wat zijn de voorwaarden? Hoe hoog is de langdurigheidstoeslag? Hoe aanvragen? Heeft u nog vragen? Wat is de langdurigheidstoeslag? De langdurigheidstoeslag is een geldbedrag dat u van de gemeente kunt krijgen als u al drie jaar of langer van een laag inkomen leeft. U kunt met dit extra geld spullen

Nadere informatie

Ik krijg een IVA-uitkering Wat betekent dat? Wat u moet weten als u een IVA-uitkering krijgt

Ik krijg een IVA-uitkering Wat betekent dat? Wat u moet weten als u een IVA-uitkering krijgt Ik krijg een IVA-uitkering Wat betekent dat? Wat u moet weten als u een IVA-uitkering krijgt Werken aan perspectief Werken is belangrijk, voor uzelf en voor de maatschappij. UWV helpt u om werk te vinden

Nadere informatie

Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals. Photovoice

Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals. Photovoice Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals Photovoice De harde realiteit Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals In deze tentoonstelling ziet u een selectie van foto s gemaakt door acht gezinnen in

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

Op eigen kracht maar niet alleen

Op eigen kracht maar niet alleen uwv.nl/wajong werk.nl Op eigen kracht maar niet alleen Wat u moet weten als u Wajong aanvraagt Meer informatie Deze brochure geeft algemene informatie. Heeft u na het lezen nog vragen? Kijk dan op uwv.nl/wajong.

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Bijzondere bijstand en minimaregelingen

Bijzondere bijstand en minimaregelingen Bijzondere bijstand en minimaregelingen De gemeente Duiven kent vier vormen van inkomensondersteuning. In deze folder leest u informatie over. 1. Bijzondere bijstand 2. Minimabeleid 3. Individuele inkomenstoeslag

Nadere informatie

Ik ben Bianca van Dalen, Ik help vrouwen met weinig budget overzicht te krijgen in hun financiën. Ik laat ze zien welke mogelijkheden er zijn met hun

Ik ben Bianca van Dalen, Ik help vrouwen met weinig budget overzicht te krijgen in hun financiën. Ik laat ze zien welke mogelijkheden er zijn met hun Ik ben Bianca van Dalen, Ik help vrouwen met weinig budget overzicht te krijgen in hun financiën. Ik laat ze zien welke mogelijkheden er zijn met hun budget zodat ze tijd en geld overhouden. Zo ervaren

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

B E R A A D S G R O E P

B E R A A D S G R O E P Deze Beraadsgroep kent 31 deelnemers. Sjaak Rijk is kwaliteitsadviseur bij Sociale Zaken Almere. Hij zal de deelnemers aan deze Beraadsgroep informeren over de wijzigingen in de Wet werk en bijstand sinds

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Ondersteuning en hulp in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Voorwoord Dichtbij, bereikbaar en aanspreekbaar Het klinkt zo vanzelfsprekend en simpel: biedt mensen ondersteuning en hulp dichtbij, in

Nadere informatie

SCHULDHULPVERLENING september 2013 1

SCHULDHULPVERLENING september 2013 1 SCHULDHULPVERLENING september 2013 1 2 Inhoudsopgave Als schulden een probleem worden... 4 Hoe vraag ik schuldhulpverlening aan? 5 Wanneer kom ik in aanmerking voor schuldhulpverlening? 5 Waaruit bestaat

Nadere informatie

Artiesten interview. Artiest1

Artiesten interview. Artiest1 Artiesten interview Artiest1 Ben jij vaak creatief bezig met oude spullen door hier op wat voor manier dan ook (kunst meubilair e.d.) weer nieuwe dingen uit te creeren? En waarom hergebruik je hiervoor

Nadere informatie

U kunt deze brief zelf aanpassen: vragen toevoegen, vragen weglaten, vragen wijzigen.

U kunt deze brief zelf aanpassen: vragen toevoegen, vragen weglaten, vragen wijzigen. Voorbeeldbrief t.b.v. leden van de gemeenteraden Beste raadsleden Dit is een voorbeeldbrief die u in uw gemeente kunt gebruiken om informatie te krijgen over het armoedebeleid dat in uw gemeente wordt

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Werk > flexibelere arbeidsmarkt > verminderen bureaucratie > betere kansen voor startende (jonge) ondernemers Werk Algemeen Op dit moment hebben mensen die langs de kant staan te weinig kans

Nadere informatie

aanvrager 2011 Pagina 1

aanvrager 2011 Pagina 1 Bijzonderheden: klant van o.a. Actie Toegewezen: Bedrag: Oude informatie: Bijstandsmoeder, 4 kinderen, schulden, vader betaald geen alimentatie Alleenstaand, uitkering is van de WW en bedraagt 789,40 per

Nadere informatie

GELD TELT informatie over jouw geldzaken

GELD TELT informatie over jouw geldzaken GELD TELT informatie over jouw geldzaken 2 inleiding Deze folder is voor alle cliënten van Pameijer. Je vindt hier tips en adviezen die te maken hebben met jouw geldzaken. Heb je na het lezen van deze

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS Gezondheidscentrum Heelkom ARGO BV 2015 Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van Gezondheidscentrum Heelkom is vorig jaar een tevredenheidsonderzoek

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Spreekuur. Werklozenkrant

Spreekuur. Werklozenkrant Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave: Intro: pagina 3 Spreekuur: pagina 4 Werklozenkrant: pagina 4 Weekje Weg: pagina 5 Jeugdsportfonds: pagina 5 Organisatie: pagina 6 Financieel overzicht: pagina 7 Intro In

Nadere informatie

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 Inhoud 1. Aan de slag!...3 2. Stappenplan...4 3. Extra tips voor publiciteit...5 4. Jij & je enthousiasme...6 5. Succes!...6 1. Aan de slag! Geweldig dat je hebt

Nadere informatie

Hoofdstuk 20. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 20. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 20. Financiële dienstverlening Samenvatting Dit hoofdstuk behandelt de bekendheid en het gebruik van zeven Leidse inkomensondersteunende regelingen onder respondenten met een netto huishoudinkomen

Nadere informatie

Rapportage Dariuz Wegwijzer

Rapportage Dariuz Wegwijzer Inleiding Onderstaand is een verslag van de intake die is afgenomen bij mevrouw de Wijzer. Mevrouw de Wijzer is aangemeld bij de gemeente vanwege de aanvraag voor een uitkering. Alvorens overgegaan wordt

Nadere informatie

mooi meegenomen De gemeentelijke extraatjes voor mensen met een laag inkomen

mooi meegenomen De gemeentelijke extraatjes voor mensen met een laag inkomen > mooi meegenomen De gemeentelijke extraatjes voor mensen met een laag inkomen Inleiding De gemeente Vught doet veel voor inwoners met een laag inkomen. Toch blijkt uit onderzoek dat veel mensen geld mislopen,

Nadere informatie

Minimaregelingen 2012. Geld(t) voor mij!

Minimaregelingen 2012. Geld(t) voor mij! Minimaregelingen 2012 Geld(t) voor mij! Veranderingen In 2012 gelden nieuwe regels. Het gezin wordt heel belangrijk voor de bijstand én regelingen voor mensen met een laag inkomen. U vormt een gezin als

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Werken bij de. Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder!

Werken bij de. Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder! Werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder! 2 Werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie Inhoud 1. De Rijksoverheid gaat zelf schoonmaken.

Nadere informatie

Cijfers & Feiten. Drs Fransje Grisnich, Sociaal Planbureau Groningen. Armoede in Groningen. over

Cijfers & Feiten. Drs Fransje Grisnich, Sociaal Planbureau Groningen. Armoede in Groningen. over Cijfers & Feiten over Armoede in Groningen Drs Fransje Grisnich, Sociaal Planbureau Groningen Wat is armoede? 1. Lage inkomensgrens: leven op of onder een vastgesteld laag inkomen (CBS) Koopkrachtbenadering.

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening Samenvatting In dit hoofdstuk wordt allereerst gekeken naar de bekendheid en het gebruik van vijf inkomensondersteunende regelingen, te weten: Kwijtschelding gemeentelijke

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting FARE Almere

Beleidsplan Stichting FARE Almere Beleidsplan Stichting FARE Almere 1. Algemeen 2014 wordt het eerste volledige jaar voor de Stichting FARE Almere. Ook in 2014 ontvangt de Stichting geen enkele subsidie en zijn wij afhankelijk van particuliere

Nadere informatie

Het voorgesprek. Welkom

Het voorgesprek. Welkom Het voorgesprek Welkom U heeft zicht aangemeld bij de gemeente voor Schuldhulpverlening, omdat u vindt dat u geen controle hebt over uw geld en uw uitgaven. Of u hebt van iemand gehoord dat u hulp kunt

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Lesbrief 30. Herhaling thema. Wat leert u in deze les? De woorden uit les 27, 28 en 29. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van:

Nadere informatie

Nieuwsbrief Minimabeleid 2010 Gemeente Schagen

Nieuwsbrief Minimabeleid 2010 Gemeente Schagen Nieuwsbrief Minimabeleid 2010 Gemeente Schagen JANUARI, 2010 In deze nieuwsbrief wordt u geïnformeerd over de volgende onderwerpen: de individuele bijzondere bijstand; de categoriale bijzondere bijstand;

Nadere informatie

maandag 11 mei inleveren!

maandag 11 mei inleveren! maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING... Stageboek 2015 1 Gegevens Leerling Naam -------------------------------------------------------------------------------------- Adres Postcode Woonplaats

Nadere informatie

Lesbrief MoneyRace. Spelbord MoneyRace

Lesbrief MoneyRace. Spelbord MoneyRace MoneyRace is een spel van stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB). WWJB is een onafhankelijke stichting die zich richt op het vergroten van de financiële zelfredzaamheid van jongeren (12-25 jaar). Dit doen

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld meer liefde 39 Oefen je met de buitenwereld meer evenwicht

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken. coaching en energetische therapie. www.pranakompas.nl

Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken. coaching en energetische therapie. www.pranakompas.nl Nieuwsbrief 2015-3: Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken coaching en energetische therapie www.pranakompas.nl Een nieuw jaar nieuwe kansen! 9 Tips die je helpen je

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel. Strengere aanpak bijstandsfraude

Initiatiefvoorstel. Strengere aanpak bijstandsfraude Initiatiefvoorstel Strengere aanpak bijstandsfraude Gemeenteraadsfractie Rotterdam Maarten van de Donk 29 oktober 2013 Inleiding Wie kan werken, hoort niet van een uitkering afhankelijk te zijn. Wie buiten

Nadere informatie

Productcatalogus 2015

Productcatalogus 2015 Productcatalogus 2015 Stichting ToReachIt Simple as A.B.C. Acceptance is the Beginning of Change Inhoudsopgave Inleiding Pag. 1.1 Waarom deze productcatalogus 3. 1.2 Stichting ToReachIt samengevat 3. Producten

Nadere informatie

maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING...

maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING... maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING... 1 Gegevens leerling Naam Adres Postcode Woonplaats Geboortedatum Telefoon Afdeling/leerweg Gegevens school Naam Schoolbegeleider Adres Plaats Telefoon

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Enquête onder de vrijwilligers van de Gemiva-SVG Groep 2010

Enquête onder de vrijwilligers van de Gemiva-SVG Groep 2010 Enquête onder de vrijwilligers van de Gemiva-SVG Groep 2010 De Gemiva-SVG Groep heeft ruim 900 vrijwilligers die op zeer uiteenlopende momenten hun diensten verlenen bij activiteiten voor mensen met een

Nadere informatie

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek December 2012 Projectnummer 507 Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 119 119 HOOFDSTUK 8 Dat is een koopje! WOORDEN 1 2 3 1 Ik ga even naar de.... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 2 Wil je wat drinken? Ja graag, een... koffie alsjeblieft. a fles b beker

Nadere informatie