Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren"

Transcriptie

1 2.4.1 Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren Hoorcollege taal en zaakvakken Samenhang: In werkcollege 2 wordt het win-winmodel ingezet om belangrijke begrippen uit het handschriftonderwijs te leren gebruiken taal en zaakvakken Toetsing: Tentamen natuuronderwijs (plantjestoets en didactiek) en handschriftontwikkeling (didactiek) Hoofdstuk 1 t/m 9, toetsen (pp. 176 t/m 187) én lesstof Beroepsproduct natuuronderwijs en taal 1

2 Handschriftontwikkeling Hoorcollege 1 Leerstofopbouw handschriftonderwijs Werkcollege 2 Allograafselectie (via win win model) Werkcollege 3 Lesideeën groep 5 t/m 8 Hoorcollege 4 Toetsen en beoordelen Werkcollege 5 Instructie groep 3 en 4 Werkcollege 6 Schrijfvoorwaarden groep 1, 2 en 3 schrijven - handschrift Definitie van schrijven (als werkwoord): de handeling van het in tekens vastleggen van tekst. Definitie van handschrift: de manier waarop iemand met de hand schrijft. Waarom nog leren schrijven? (1) Het schrijven van letters speelt een belangrijke rol in het herkennen van letters en dus bij het leren lezen. De hersenen ontvangen bij schrijven meer signalen (visueel, motorische, kinesthetisch) vergeleken met het typen van letters. Daarnaast leidt het streek voor streek natekenen van letters tot het waarnemen van de belangrijkste kenmerken van letters. Longcamp, M., Boucardb, C., Gilhodesb, J., & Velay, J. (2006). Remenbering the orientation of newly learned characters depends on the associated writing knowledge: A comparison between handwriting and typing. Human Movement Science, 25, James, K., & Engelhardt, L., (2012). The effects of handwriting experience on functional brain development in pre-literate children. Trends in Neuroscience and Education, 1,

3 Waarom nog leren schrijven? (2) Bij het maken van aantekeningen zorgt het handschrift voor een betere kennisopname. Bij getypte aantekeningen wordt de gesproken tekst vaak letterlijk overgenomen, waardoor de informatie oppervlakkig wordt waargenomen. Bij geschreven aantekeningen daarentegen wordt de informatie samengevat en in eigen woorden genoteerd, waardoor de stof veel dieper wordt verwerkt. Mueller, P. A., & Oppenheimer, D. M. (2014). The pen is mightier than the keyboard: advantages of longhand over laptop note taking. Psychological Science, 25(6), Welke vaardigheden heb je nodig om te kunnen schrijven? Leerstofopbouw handschriftonderwijs van groep 1 t/m 8 3

4 Leerstofopbouw handschriftonderwijs Groep 1, 2 en 3 VOORBEREIDEND SCHRIJVEN schrijfvoorwaarden Groep 3 en 4 AANVANKELIJK SCHRIJVEN instructiefase Groep 5 t/m 8 VOORTGEZET SCHRIJVEN handschriftonderhoud pengreep pendruk schrijfhouding fijne motoriek oog-handcoördinatie ruimtelijke oriëntatie in het platte vlak kritische waarneming concentratie - attitude letters tekenen groep 3: kleine letters cijfers koppelen lezen-schrijven? schrijfrijpheid groep 4: hoofdletters keuze: blokschrift of verbonden schrift handschriftcriteria blokschrift sierschrift toetsenbord vaardigheid Van instrumentele vaardigheden naar grafo-cognitie (=letterkennis) INSTRUMENTELE VAARDIGHEID Groep 1, 2 en 3 VOORBEREIDEND SCHRIJVEN schrijfvoorwaarden pengreep pendruk schrijfhouding fijne motoriek oog-handcoördinatie ruimtelijke oriëntatie in het platte vlak kritische waarneming concentratie attitude letters tekenen Goede pengreep = dynamische driepuntspengreep Duim en wijsvinger op gelijke hoogte Pen rust op laatste kootje middelvinger Duim en wijsvinger raken elkaar niet Open webspace Achterkant van pen wijst richting schouder Dynamisch: vingers en duim sturen de pen aan 4

5 Goede schrijfhouding Symmetrische schrijfhouding Voeten op de grond Bovenbenen horizontaal Romp rechtop en ingeklemd Hoofd rechtop Onderarmen op tafel Schrijfarm gelijk aan het papier Andere hand bij de schrijfhand. Waarom is een goede pengreep en schrijfhouding belangrijk? Beter schrijfproces - aansturing vanuit de schrijfvingers - geen pijn - langer volhouden - penpunt kunnen zien Beter schrijfproduct GRAFO-COGNITIEVE VAARDIGHEID (lettervormgevingskennis) Groep 1, 2 en 3 VOORBEREIDEND SCHRIJVEN schrijfvoorwaarden pengreep pendruk schrijfhouding fijne motoriek oog-handcoördinatie ruimtelijke oriëntatie in het platte vlak kritische waarneming concentratie attitude letters tekenen 5

6 Ruimtelijke oriëntatie in het platte vlak Van losse streken schrijfrijpheid naar doorgaande beweging in één draairichting naar doorgaande beweging met draairichtingwisseling en kerende streken. Vanaf groep 3 lettervorm met vaststaand traject Groep 3 AANVANKELIJK SCHRIJVEN instructiefase groep 3: kleine letters cijfers koppelen lezen-schrijven? schrijfrijpheid groep 4: hoofdletters keuze: blokschrift of verbonden schrift Groep 3 leren lezen en schrijven 6

7 Groep 3 Wanneer starten met letters leren schrijven? Ontwikkeling: Losse streken Eén draairichting tegen de klok in met de klok mee Draairichtingwisselingen Meer herhaling! Optie 1: Vanaf september leren lezen en schrijven. Pennenstreken letterversie De letters worden eerst allemaal los aangeleerd en na de kerst worden de verbindingen geleerd. Optie 2/3: September starten met lezen, rond herfst/kerst starten met schrijven 7

8 Groep 3 AANVANKELIJK SCHRIJVEN instructiefase groep 3: kleine letters cijfers koppelen lezen-schrijven? schrijfrijpheid groep 4: hoofdletters keuze: blokschrift of verbonden schrift Blokschrift in groep 3 Blokschrift lijkt eenvoudiger, maar bevat twee moeilijkheden: - Spiegelen: lettervormen lijken meer op elkaar: d b p q - Luchtspoor: woordvorming vraagt juiste letterafstand en woordafstand Groep 4 AANVANKELIJK SCHRIJVEN instructiefase groep 3: kleine letters cijfers koppelen lezen-schrijven? schrijfrijpheid groep 4: hoofdletters keuze: blokschrift of verbonden schrift 8

9 Groep 5 t/m 8 VOORTGEZET SCHRIJVEN handschriftonderhoud handschriftcriteria blokschrift sierschrift toetsenbord vaardigheid Groep 6 t/m 8 VOORTGEZET SCHRIJVEN handschriftonderhoud handschriftcriteria blokschrift sierschrift toetsenbord vaardigheid Staand blokschrift Bestaat uit afzonderlijke streken > plaatsingsprobleem 2e streek Cursief blokschrift wordt in één beweging door geschreven. breed schrift smal schrift letters tegen elkaar plakken letterspaties binnenwit = tussenwit 9

10 Groep 7 t/m 8 VOORTGEZET SCHRIJVEN handschriftonderhoud handschriftcriteria blokschrift sierschrift toetsenbord vaardigheid Waarom met 10 vingers typen? Groep 6 t/m 8 VOORTGEZET SCHRIJVEN handschriftonderhoud handschriftcriteria blokschrift sierschrift - Snelheid is het grootst - Stootbelasting wordt verdeeld over 10 vingers. - Mogelijkheid tot blindtypen, zodat rechtop zitten mogelijk is. Daardoor: - één kijkpunt = minder tijdverlies - rechte rug en hoofdstand: betere concentratie = tijdwinst toetsenbord vaardigheid Hoe kun je blindtypen het beste aanleren? Handen afdekken, zodat naar het scherm gekeken moet worden. Veel korte oefenmomenten: Zorg ervoor dat de vingers níet op de toetsen blijven liggen. zweeftypen versus kleeftypen instructie HERHALING feedback 10

11 Leerstofopbouw handschriftonderwijs Groep 1, 2 en 3 nadruk op instrumentele vaardigheidstraining Groep 3 t/m 8 nadruk op grafo-cognitie - kennis van de lettervormgeving 11

Handschrift ontwikkeling

Handschrift ontwikkeling 2.4.1 Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren Anne van Wensveen Werkcollege 6 Werkcollege 6 Doelen Je kunt jouw kennis van de handschriftontwikkeling van kinderen in groep 1 t/m 3 gebruiken om deze

Nadere informatie

Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren

Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren 2.4.1 Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren Werkcollege 3 Werkcollege 3 Lesdoelen: Je leert effectieve instructiestrategieën voor het handschriftonderwijs. Je krijgt een goed voorbeeld van een

Nadere informatie

Schrijfprotocol. Obs de Wezeboom. Oosteinde. Schrijfprotocol obs de Wezeboom versie; 01-08-2015 1

Schrijfprotocol. Obs de Wezeboom. Oosteinde. Schrijfprotocol obs de Wezeboom versie; 01-08-2015 1 Schrijfprotocol Obs de Wezeboom Oosteinde Schrijfprotocol obs de Wezeboom versie; 01-08-2015 1 Inleiding Voor u ligt het schrijfprotocol van obs de Wezeboom. In dit protocol worden de volgende onderdelen

Nadere informatie

handschrift Structuur van het vak Het aanleren van handschrift is opgebouwd uit een drietal kernconcepten, namelijk vormgeving, materialen

handschrift Structuur van het vak Het aanleren van handschrift is opgebouwd uit een drietal kernconcepten, namelijk vormgeving, materialen handschrift Belang van het vak Het kind kan zich pas cultureel ontwikkelen als het een goede beheersing heeft van het schrift van de samenleving waarin hij opgroeit. Handschrift is een basisvaardigheid.

Nadere informatie

TAALONTWIKKELING 2. Activiteiten bij leren. Inspiratie:

TAALONTWIKKELING 2. Activiteiten bij leren. Inspiratie: TAALONTWIKKELING 2 Boek: Activiteiten bij leren Inspiratie: Blz. 15 Blz. 18 Blz. 39 Taalactiviteiten bij een boek Leergebieden in samenhang (kerndoelen) linken naar Taalactiviteiten rond een boek Voor

Nadere informatie

Aanbevelingen handschrift en tablet BO VO

Aanbevelingen handschrift en tablet BO VO Primas Scholen Groep Aanbevelingen handschrift en tablet BO VO De BOVO-werkgroep Handschrift en tablet Basisonderwijs: Mirjam Krijger, Prisma-scholengroep (St. Jozefschool) Gwendolijn Meulenbroek, Onze

Nadere informatie

Uit de greep van de pen.

Uit de greep van de pen. Uit de greep van de pen. Met mijn kleine fijne handjes kom ik ook in jouw wereld zien. Ik wil rekken, strekken, plooien, draaien, graaien. Met alle vingers tien. Laat me sukkelen en proberen. Geef me wat

Nadere informatie

Voorbereidende schrijfoefeningen gaan onvoldoende Slordig of slecht leesbaar handschrift

Voorbereidende schrijfoefeningen gaan onvoldoende Slordig of slecht leesbaar handschrift Ouderinformatiebrief: Motorische schrijfproblemen & kinderfysiotherapie Het belang van Schrijven is een manier om te communiceren en om je creatief te uiten. Daarom is belangrijk in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Mogen wij zien wat uw leerlingen al kunnen?

Mogen wij zien wat uw leerlingen al kunnen? Mogen wij zien wat uw leerlingen al kunnen? ÿs±c

Nadere informatie

SCHRIJVEN. Doel workshop. Definitie van schrijven. Soorten schrijfproblemen. Handvatten om het schrijven te verbeteren

SCHRIJVEN. Doel workshop. Definitie van schrijven. Soorten schrijfproblemen. Handvatten om het schrijven te verbeteren SCHRIJVEN Doel workshop Soorten schrijfproblemen Handvatten om het schrijven te verbeteren Definitie van schrijven Schrijven is het op papier zetten van een boodschap Motorische vaardigheid Communicatiemiddel

Nadere informatie

9-2-2016. Het volgen en ontwikkelen van de kleine motoriek. Wat heb je met de kleine motoriek? MOTORISCHE ONTWIKKELING. Breda 2 februari 2016

9-2-2016. Het volgen en ontwikkelen van de kleine motoriek. Wat heb je met de kleine motoriek? MOTORISCHE ONTWIKKELING. Breda 2 februari 2016 MOTORISCHE ONTWIKKELING Wat heb je met de kleine motoriek? Het volgen en ontwikkelen van de kleine motoriek Breda 2 februari 2016 Hans Stroes Voorkennis? Hoe volg jij de kleinmotorische ontwikkeling? En

Nadere informatie

Zelf je handschrift verbeteren? Waarom zou je!

Zelf je handschrift verbeteren? Waarom zou je! Zelf je handschrift verbeteren? Waarom zou je! Platform Handschriftontwikkeling Website: www.handschriftontwikkeling.nl E-mail: platformhso@home.nl Vereniging voor Leraren Schoonschrijven en Machineschrijven

Nadere informatie

Inleiding. Ophalen en neerhalen (1e van 2 lessen) groep 7/8

Inleiding. Ophalen en neerhalen (1e van 2 lessen) groep 7/8 Ophalen en neerhalen (1e van 2 lessen) groep 7/8 Inleiding De methode " " is grafo-cognitief. Dit houdt in dat de vaardigheid van de kinderen wordt geoefend, in samenhang met hun letterkennis. In deze

Nadere informatie

"Schrift" Een compleet nieuwe benadering van het schrijven vanaf groep 1

Schrift Een compleet nieuwe benadering van het schrijven vanaf groep 1 "Er zijn teveel dingen die je tegelijk moet begrijpen." L.F.Céline; (1932) "Schrift" Een compleet nieuwe benadering van het schrijven vanaf groep 1 Al vele decennia lang worstelen kinderen, zowel als hun

Nadere informatie

Les spiralen schrijven. Inleiding. doel. duur van de les. materialen. Groep 6,7,8

Les spiralen schrijven. Inleiding. doel. duur van de les. materialen. Groep 6,7,8 Les spiralen schrijven Groep 6,7,8 Inleiding Deze werkwijze is grafo-cognitief. Dit houdt in dat de vaardigheid van de kinderen wordt geoefend, in samenhang met hun letterkennis. In deze les is vooral

Nadere informatie

5-8. Ben Hamerling. Er wordt in dit artikel uitgegaan van het toepassen

5-8. Ben Hamerling. Er wordt in dit artikel uitgegaan van het toepassen Als we vanaf groep 5 op een zinvolle manier met hcindschrijtontwifefeeling bezig willen zijn, dan lijken er naast oefeningen met «meer van hetzelfde» maar weinig mogelijkheden. Vaak gaat het dan om temposchrijuen

Nadere informatie

Schrift 3290 SCHRIFT 1

Schrift 3290 SCHRIFT 1 Schrift Kinderen een leesbaar en verzorgd handschrift helpen verwerven behoort tot de opdrachten van de basisschool. Deze opdracht is echter niet eenvoudig. We merken dat de ontwikkeling tot een vloeiend

Nadere informatie

5.3.2.0. OMSCHRIJVING VAN HET VAKGEBIED

5.3.2.0. OMSCHRIJVING VAN HET VAKGEBIED DEELSCHOOLWERKPLAN; SCHRIJVEN INHOUDSOPGAVE; 5.3.2.0. omschrijving vakgebied 5.3.2.1. visie op schrijven 5.3.2.2. bijdrage van het leergebied aan de integrale doelen 5.3.2.3. beginsituatie 5.3.2.4. globale

Nadere informatie

De les kost minstens een half uur. Afhankelijk van je groep en je uitvoering kun je er ook twee lessen van maken.

De les kost minstens een half uur. Afhankelijk van je groep en je uitvoering kun je er ook twee lessen van maken. Les rompverhoudingen groep 6,7 Inleiding De methode " " is grafo-cognitief. Dit houdt in dat de vaardigheid van de kinderen wordt geoefend, in samenhang met hun letterkennis. In deze les is vooral de letterkennis

Nadere informatie

PROBLEMEN HRIJFMOTORISCHE SPELLING HOORWOORDEN WERKEN AAN ZORG

PROBLEMEN HRIJFMOTORISCHE SPELLING HOORWOORDEN WERKEN AAN ZORG WERKEN AAN ZORG SPELLING HOORWOORDEN HRIJFMOTORISCHE PROBLEMEN Ficho niotorischc prohlernon > Letierfoutun en lettc-rvorbindingen SCHRIJFMOTORISCHE PROBLEMEN Letterfouten en letterverbindingen Schrijven

Nadere informatie

Versjes en liedjes bij schrijflessen

Versjes en liedjes bij schrijflessen Versjes en liedjes bij schrijflessen 1. Versjes voor algemene aandachtspunten: zit- schrijfhouding en penhantering Algemeen: Mijn voeten stevig op de grond. Tegen de leuning met mijn kont. Mijn rug is

Nadere informatie

DEELBEWEGING 1 VAN HET SCHRIJVEN: LINKSHANDIG VERSUS RECHTSHANDIG

DEELBEWEGING 1 VAN HET SCHRIJVEN: LINKSHANDIG VERSUS RECHTSHANDIG DEELBEWEGING 1 VAN HET SCHRIJVEN: LINKSHANDIG VERSUS RECHTSHANDIG LINKSHANDIG RECHTSHANDIG DEELBEWEGING 2 VAN HET SCHRIJVEN: LINKSHANDIG VERSUS RECHTSHANDIG LINKSHANDIG RECHTSHANDIG DEELBEWEGING 3 VAN

Nadere informatie

Op stap naar het 1 e leerjaar Wat is schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe!

Op stap naar het 1 e leerjaar Wat is schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Op stap naar het 1 e leerjaar Wat is schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Lieven Coppens Vooraf De ontwikkeling van een kind verloopt op verschillende domeinen. Elk kind ontwikkelt op zijn eigen

Nadere informatie

Leren schrijven 4/5 JAAR. Van puntjes tot lijn. Lijnen en versiering. Van lijn tot letter. Om thuis te doen

Leren schrijven 4/5 JAAR. Van puntjes tot lijn. Lijnen en versiering. Van lijn tot letter. Om thuis te doen K E O B F IJ R H C S MIJN Leren schrijven 4/5 JAAR Van puntjes tot lijn Lijnen en versiering Van lijn tot letter Om thuis te doen 2 Van school tot thuis Van school tot thuis Beste ouders, Leren schrijven

Nadere informatie

10 tips om goed te leren typen. Beter leren typen is gemakkelijker dan je denkt, maar het start met de basis!

10 tips om goed te leren typen. Beter leren typen is gemakkelijker dan je denkt, maar het start met de basis! 10 tips om goed te leren typen Beter leren typen is gemakkelijker dan je denkt, maar het start met de basis! De 10 basisregels Om goed te kunnen typen zijn er 10 basisregels die jou daarbij helpen. Het

Nadere informatie

Visie op handschrijven en typen

Visie op handschrijven en typen Visie op handschrijven en typen Platform Handschriftontwikkeling Verantwoording Een idee: Laten we de voor- en nadelen waarderen van zowel de technologie, als de oude manier om dingen in de wereld te doen

Nadere informatie

Karakter in een notendop PRESENTATIEBUNDEL

Karakter in een notendop PRESENTATIEBUNDEL Karakter in een notendop PRESENTATIEBUNDEL Karakter in een notendop waarom een nieuwe methode schrijven? eennieuwschriftbeeld: nieuw de karakterletters karakter in het eerste leerjaar karakter kt in het

Nadere informatie

Schrijven een complexe beweging

Schrijven een complexe beweging Schrijven een complexe beweging Margriet Vegter Marja Kolen Richard Koningstein mei 2009 obs Schuilingsoord Zuidlaren 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk Blz. Hoofdstuk 1: Aanleiding en onderzoeksvraag 3 Hoofdstuk

Nadere informatie

Signalering motorische problemen bij schoolgaande kinderen met een mogelijke indicatie voor kinderfysiotherapie

Signalering motorische problemen bij schoolgaande kinderen met een mogelijke indicatie voor kinderfysiotherapie Signalering motorische problemen bij schoolgaande kinderen met een mogelijke indicatie voor kinderfysiotherapie Leeftijd Kleuter 4-5 jaar Signalen - Er is nog geen voorkeurshouding aanwezig - Kind hanteert

Nadere informatie

Alles over. Handschrift. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Handschrift. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking met de educatieve

Nadere informatie

Informatieboekje groep 3

Informatieboekje groep 3 Informatieboekje groep 3 Schooljaar 2014-2015 Informatieboekje groep 3 Aansluitend aan de informatieavond geven wij u graag dit boekje mee. Hierin kunt u (bijna) alles lezen over hetgeen er speelt in groep

Nadere informatie

Informatieboekje groep 3-4 schooljaar 2013-2014. Samenwerkingsschool de Lispeltuut

Informatieboekje groep 3-4 schooljaar 2013-2014. Samenwerkingsschool de Lispeltuut Informatieboekje groep 3-4 schooljaar 2013-2014 Samenwerkingsschool de Lispeltuut Wat doen de kinderen allemaal in groep 3/4? Van de kleutergroep naar groep 3 is een hele stap! Een eigen potlood, een gummetje,

Nadere informatie

Zijn zithouding heeft de volgende kenmerken: - te dicht op papier - schouders/ hoofd scheef - rechterelleboog niet op tafel - zit onderuitgezakt

Zijn zithouding heeft de volgende kenmerken: - te dicht op papier - schouders/ hoofd scheef - rechterelleboog niet op tafel - zit onderuitgezakt Samenvatting Aangezien het niveau van de motorische - en schrijfvaardigheden van de kinderen in mijn stagegroep laag ligt, wil ik de kwaliteit van het handschrift verbeteren. In dit onderzoek geef ik antwoord

Nadere informatie

P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E

P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E Reumaoefeningen P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E 2 Inleiding Dit oefenboekje is u uitgereikt tijdens het reuma-revalidatieprogramma in de Ommelander Ziekenhuis Groep, locatie Delfzicht. Het dient

Nadere informatie

Te klein voor klein kleuren?!

Te klein voor klein kleuren?! Te klein voor klein kleuren?! Marjan Beckers Eindrapportage over het praktijkonderzoek in het kader van de leerroute Master SEN Motorisch Remedial Teacher/Motorisch Begeleider Lesplaats: Tilburg Studentnummer:

Nadere informatie

Karakter in een notendop PRESENTATIEBUNDEL

Karakter in een notendop PRESENTATIEBUNDEL Karakter in een notendop PRESENTATIEBUNDEL In een notendop: Waarom een nieuwe methode? Een nieuw schriftbeeld: de karakterletters Voorbereidend schrijven Karakter in heteersteeerste leerjaar Karakter in

Nadere informatie

Behandeling van schrijfproblemen: wie kent het recept? Dr. M.W.G. Nijhuis- van der Sanden, maart 2004

Behandeling van schrijfproblemen: wie kent het recept? Dr. M.W.G. Nijhuis- van der Sanden, maart 2004 Behandeling van schrijfproblemen: wie kent het recept? Dr. M.W.G. Nijhuis- van der Sanden, maart 2004 Inleiding Schrijven is voor alle kinderen en volwassenen wereldwijd een vaardigheid die hen in staat

Nadere informatie

6 een mogelijke opbouw van oefeningen

6 een mogelijke opbouw van oefeningen 6 een mogelijke opbouw van oefeningen We bieden hier een oefenpakket aan, bestaande uit oefeningen die onmiddellijk in de klas of thuis kunnen worden gemaakt. Het is absoluut niet de bedoeling om een volledige

Nadere informatie

Op stap naar het 1 e leerjaar

Op stap naar het 1 e leerjaar Op stap naar het 1 e leerjaar Schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Zwevegem, 26 november 2009 Lieven Coppens Inleiding Uit de kindermond Ik wil niet naar het eerste leerjaar want daar mag ik niet

Nadere informatie

Leergebied Taal Domein Schrijven Schrijfmethode IK PEN.

Leergebied Taal Domein Schrijven Schrijfmethode IK PEN. Leergebied Taal Domein Schrijven Schrijfmethode IK PEN. Wat zegt het leerplan Ontwikkelingsdoelen NEDERLANDS "SCHRIJVEN" in de kleuterschool De kleuters kunnen : 4.1. een ervaring, een verhaal weergeven

Nadere informatie

Nederlandse Handboog Bond Schiettechniek BasisSchot DROOGOEFENEN

Nederlandse Handboog Bond Schiettechniek BasisSchot DROOGOEFENEN Nederlandse Handboog Bond Schiettechniek BasisSchot DROOGOEFENEN De doelstellingen: - aanleren om de balans te bewaren; - aanleren van de juiste positie van de lichaamsdelen; - aanleren van de ademhaling

Nadere informatie

Handschrift. B.Hamerling, werkzaam bij de Marnix Academie in Utrecht E.Kooijman, werkzaam bij de Hogeschool IPABO in Amsterdam/Alkmaar

Handschrift. B.Hamerling, werkzaam bij de Marnix Academie in Utrecht E.Kooijman, werkzaam bij de Hogeschool IPABO in Amsterdam/Alkmaar Handschrift B.Hamerling, werkzaam bij de Marnix Academie in Utrecht E.Kooijman, werkzaam bij de Hogeschool IPABO in Amsterdam/Alkmaar Inhoud STAP 1 HET SPECIFIEKE VAN HET VAKGEBIED HANDSCHRIFT VOOR DE

Nadere informatie

Rekenen staat vijf keer in de week op het rooster. We werken met de vierde versie van de methode De wereld in getallen.

Rekenen staat vijf keer in de week op het rooster. We werken met de vierde versie van de methode De wereld in getallen. Rekenen Rekenen staat vijf keer in de week op het rooster. We werken met de vierde versie van de methode De wereld in getallen. Niet alle kinderen rekenen even makkelijk en vlot. Onze methode houdt daar

Nadere informatie

Informatieboekje groep 3-4 schooljaar 2014-2015

Informatieboekje groep 3-4 schooljaar 2014-2015 Informatieboekje groep 3-4 schooljaar 2014-2015 Samenwerkingsschool de Lispeltuut Juf Ingrid juf Karin juf Antoinette Wat doen de kinderen allemaal in groep 3/4? Van de kleutergroep naar groep 3 is een

Nadere informatie

2015, Uitgeverij Boom, Amsterdam

2015, Uitgeverij Boom, Amsterdam 2015, Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Gebruiksvriendelijkheid: Gebruiksaanwijzing:

Gebruiksvriendelijkheid: Gebruiksaanwijzing: Gebruiksvriendelijkheid: Elon Education is een tool waarmee online woordjes geleerd kunnen worden voor de vreemde talen. Ook is het mogelijk om met Elon Education de tafels te oefenen, werkwoorden enz.

Nadere informatie

Overgang kleuters eerste leerjaar. Overgangsdagen

Overgang kleuters eerste leerjaar. Overgangsdagen Overgang kleuters eerste leerjaar Kleuters voorbereiden op het eerste leerjaar is een belangrijke taak van de kleuterschool. Dat begint al vanaf de eerste schooldag dat uw kleuter naar onze kleuterwerking

Nadere informatie

Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint:

Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint: Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint: Rek/Strek oefeningen mogen nooit pijn veroorzaken. Mocht u pijn krijgen stop dan onmiddellijk met de oefening. Het is belangrijk om de rek niet

Nadere informatie

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Alfaschrift. Uitgeverij Boom. Een cursus schriftbeheersing voor analfabete anderstaligen. Docentenhandleiding. Mary van den Brandt

Alfaschrift. Uitgeverij Boom. Een cursus schriftbeheersing voor analfabete anderstaligen. Docentenhandleiding. Mary van den Brandt Alfaschrift Een cursus schriftbeheersing voor analfabete anderstaligen Docentenhandleiding Mary van den Brandt Uitgeverij Boom Inhoudsopgave Voorwoord...3 1Wat is Alfaschrift?...4 1.1Doelgroep en startniveau...4

Nadere informatie

DAAROM nog leren schrijven met de hand!

DAAROM nog leren schrijven met de hand! DAAROM nog leren schrijven met de hand! Op de website van het Platform Handschriftontwikkeling (www.handschriftontwikkeling.nl) staat het artikel: Schrijven moet blijven! Daarin worden argumenten genoemd

Nadere informatie

Oefenprogramma revalidatie

Oefenprogramma revalidatie Oefenprogramma revalidatie Dit oefenprogramma ontvangt u van uw revalidatiearts. Oefen dit programma bij voorkeur 2x per dag. Oefeningen moet u pijnvrij kunnen doen, en adem door! Schouder en arm oefeningen:

Nadere informatie

2] Rekoefening zittend 10 X Zittend, natuurlijke rugkromming, voeten op grond Armen gekruisd onder schouders. f) IDEM ander arm.

2] Rekoefening zittend 10 X Zittend, natuurlijke rugkromming, voeten op grond Armen gekruisd onder schouders. f) IDEM ander arm. 1] Rekoefening 10 X Ruglig, opgerold kussen onder schouderblad & kussen (2) onder hoofd a) 1 knie opheffen b) 2e knie opheffen c) armen rond knieën d) Beide armen achter hoofd (recht) rekken e) 10 tellen

Nadere informatie

Pasen en het derde aan het eind van het schooljaar.

Pasen en het derde aan het eind van het schooljaar. Voorwoord In dit rapport vindt u de vorderingen van uw kind. Drie keer per jaar (in de onderbouw twee keer) wordt dit rapport zorgvuldig door de groeps ingevuld en kunt u de resultaten van uw kind inzien

Nadere informatie

Schrijfbegeleiding in de bovenbouw

Schrijfbegeleiding in de bovenbouw Praktijkwerkstuk in het kader van het Fontys Opleidingscentrum voor Speciale Onderwijszorg Schrijfbegeleiding in de bovenbouw Een stand van zake HBO-Master Special Educational Needs Amsterdam Studie begeleider:

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Eindconclusie... 32. Eindevaluatie... 34. Bronvermelding... 36

Inhoudsopgave. Eindconclusie... 32. Eindevaluatie... 34. Bronvermelding... 36 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Verantwoording van het beroepsproduct... 3 1.1 Inleiding:... 3 1.2 Leervragen:... 3 1.3 Verantwoording van het leerproces:... 4 Hoofdstuk 2: Theorie... 5 2.1 Domeinen en kerndoelen

Nadere informatie

Grafo-cognitieve werkwijze bij het remediëren van handschriften

Grafo-cognitieve werkwijze bij het remediëren van handschriften Grafo-cognitieve werkwijze bij het remediëren van handschriften Astrid Scholten en Ben Hamerling Op het in het septembernummer 2005 van dit tijdschrift verschenen artikel over 'Mogelijkheden voor distale

Nadere informatie

Tips voor de beeldschermwerkplek

Tips voor de beeldschermwerkplek Tips voor de beeldschermwerkplek 1. Werkplek De juiste stoelinstelling Bij een goede stoelhoogte moeten uw voeten plat op de grond kunnen staan en de bovenbenen horizontaal blijven. Kan er nog een vuist

Nadere informatie

Oefeningen voor patiënten met reumatoïde artritis

Oefeningen voor patiënten met reumatoïde artritis Het is belangrijk om de oefeningen die u in het ziekenhuis hebt gedaan thuis dagelijks voort te zetten. Dit om de gewrichten en spieren in een goede conditie te houden. Probeer op een vast tijdstip te

Nadere informatie

Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding

Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding Verkeerde lichaamshoudingen veroorzaken klachten. Eén van de meest voorkomende verkeerde houdingen, wordt veroorzaakt door een naar vorend hangend hoofd,

Nadere informatie

platformhso@home.nl Maria van der Heijden (E-mail: mariavdheijden@hotmail.com) Onderwerp: Eigenschappen van schrijfmateriaal

platformhso@home.nl Maria van der Heijden (E-mail: mariavdheijden@hotmail.com) Onderwerp: Eigenschappen van schrijfmateriaal platformhso@home.nl Maria van der Heijden (E-mail: mariavdheijden@hotmail.com) Onderwerp: Eigenschappen van schrijfmateriaal Je vraag (d.d. 08.04.09) Gisteren kwam vraag 94 telefonisch binnen: Hoe heet

Nadere informatie

Op stap naar het 1 ste leerjaar

Op stap naar het 1 ste leerjaar Op stap naar het 1 ste leerjaar Schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Werkgroep zorg - KOM Inleiding Uit de kindermond Ik wil naar het eerste leerjaar en ik wil snel leren lezen want dan kan ik Jommeke

Nadere informatie

224740_SH_HL 8 vw 23-05-2008 13:59 Pagina 1 HANDLEIDING 8. Hoofdauteurs Rianne Jansens Mieke Knaapen. Auteur Gerda Végh.

224740_SH_HL 8 vw 23-05-2008 13:59 Pagina 1 HANDLEIDING 8. Hoofdauteurs Rianne Jansens Mieke Knaapen. Auteur Gerda Végh. 4740_SH_HL 8 vw -05-008 :59 Pagina HANDLEIDING 8 Hoofdauteurs Rianne Jansens Mieke Knaapen Auteur Gerda Végh Wolters-Noordhoff 4740_SH_HL 8 vw -05-008 :59 Pagina Auteur Gerda Végh (blz. 4 t/m 4) Vormgeving

Nadere informatie

JAARPROGRAMMA GROEP 7

JAARPROGRAMMA GROEP 7 JAARPROGRAMMA GROEP 7 Even voorstellen De leerkrachten van deze groep zijn: Patricia Mulder, zij werkt op maandag en dinsdag. Evelien Rikken werkt op woensdag, donderdag en vrijdag. Technisch lezen Technisch

Nadere informatie

Informatieavond schooljaar 2015-2016. Cluster 1/2

Informatieavond schooljaar 2015-2016. Cluster 1/2 Informatieavond schooljaar 2015-2016 Cluster 1/2 Programma Even voorstellen Ik & Ko KIJK! het observatiesysteem Het rapport De ontwikkelingslijnen/hoe werken we in de kleuterklas? naar eigen klas Praktische

Nadere informatie

Piano / Keyboardles deel 1

Piano / Keyboardles deel 1 Piano / Keyboardles deel 1 Les 1 Inleiding Welkom bij deze eerste les en leuk dat je je hebt aangemeld voor de cursus! We zullen in deze les een aantal basisvaardigheden trainen om te zorgen dat je zo

Nadere informatie

Begeleidingswijzer Dyslexie

Begeleidingswijzer Dyslexie Begeleidingswijzer Dyslexie Dyslexie Ongeveer 5% van de studenten in het mbo heeft dyslexie. Dit is één op de twintig studenten. Iedereen die bij Rijn IJssel werkt, kan dus te maken krijgen met studenten

Nadere informatie

Papier: A4, liefst 120 g of iets meer met daarop de lijnen geprint, liefst in kleur.

Papier: A4, liefst 120 g of iets meer met daarop de lijnen geprint, liefst in kleur. Leren schrijven didactiek Luc Cielen 2016 1 LEREN SCHRIJVEN DIDACTIEK Luc Cielen Het leren schrijven wordt voorafgegaan door een lange reeks bandtekeningen (vormtekeningen) waarin alle bewegingen van het

Nadere informatie

Ik schrijf met pl ezier

Ik schrijf met pl ezier Ik schrijf met pl ezier Handleiding letterkaarten (Junior Adviseurs) Ingrid van den Berg Marylon Brouwer Anouk Postuma Lisanne Vos (Senior Adviseur) Anneco van der Toorn 22 juni 2010 In opdracht van: o.b.s.

Nadere informatie

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt.

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt. KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek : Datum gesprek : KIJK! Lijst 1. Basiskenmerken Een kind dat lekker in zijn vel zit, zal zich goed en vlot ontwikkelen. Het is van nature nieuwsgierig

Nadere informatie

Klassenbrief. Groep 3, Groep 6, Algemene informatie. De leerkrachten: Groep 6a Meester Ronald Groep 6/7 juf Floor

Klassenbrief. Groep 3, Groep 6, Algemene informatie. De leerkrachten: Groep 6a Meester Ronald Groep 6/7 juf Floor Groep 6, 2016-2017 Groep 3, 2015-2016 Algemene informatie De leerkrachten: Groep 6a Meester Ronald Groep 6/7 juf Floor In de klas gelden verschillende afspraken: - De kinderen begroeten de leerkracht bij

Nadere informatie

ARRANGEMENTKAART SCHRIFTELIJKE TAAL SO- AFDELING

ARRANGEMENTKAART SCHRIFTELIJKE TAAL SO- AFDELING ARRANGEMENTKAART SCHRIFTELIJKE TAAL SO- AFDELING Standaarden Rafael Leeftijd 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Gevorderd 25% 5 5 5 6 6 7 7 8 9 Voldoende 75% 3 3 3 4 4 5 5 6 6 Minimum 90% 1 1 2 2 2 2 2 3 3 Arrangementen

Nadere informatie

Overzicht competenties Schrijven

Overzicht competenties Schrijven Overzicht competenties Schrijven Inleiding De insteek bij alle hbo-opleidingen is om in de komende jaren een competentiegerichte aanpak te gaan hanteren. De bedoeling daarbij is om onder andere de student

Nadere informatie

ONLEESBAAR HANDSCHRIFT IN DE BOVENBOUW: NIETS MEER AAN (TE) DOEN?! HARRIËT HENDRIKSEN ISELINGE HOGESCHOOL BEGELEIDEND DOCENT: MIEKE KNAAPEN

ONLEESBAAR HANDSCHRIFT IN DE BOVENBOUW: NIETS MEER AAN (TE) DOEN?! HARRIËT HENDRIKSEN ISELINGE HOGESCHOOL BEGELEIDEND DOCENT: MIEKE KNAAPEN HARRIËT HENDRIKSEN 1110048 ISELINGE HOGESCHOOL BEGELEIDEND DOCENT: MIEKE KNAAPEN ONLEESBAAR HANDSCHRIFT IN DE BOVENBOUW: NIETS MEER AAN (TE) DOEN?! 141201-2B NOVEMBER 2015 Samenvatting Aan een onleesbaar

Nadere informatie

Oefeningen bij nekklachten

Oefeningen bij nekklachten Oefeningen bij nekklachten Inleiding U bent in het het Kennemer Gasthuis geweest voor uw nekklachten. In deze folder bieden wij u tips en oefeningen betreffende nekklachten. Het is een aanvulling op de

Nadere informatie

Cadeautjes inpakken en uitpakken

Cadeautjes inpakken en uitpakken Cadeautjes inpakken en uitpakken Doel: fijne motoriek en coördinatie van de aangedane arm en hand verbeteren. Klaarleggen: doosje, inpakpapier, schaar, plakband. 1 Ga rechtop aan tafel zitten. Knip het

Nadere informatie

Ambrasoft Typen. Handleiding cursist

Ambrasoft Typen. Handleiding cursist Typen handleiding Ambrasoft Typen Handleiding cursist Introductie INHOUD Over Ambrasoft Typen Wat is Blind typen? Cursus methode Hoe werkt de cursus? Over Ambrasoft Typen Ambrasoft typen is ontwikkeld

Nadere informatie

Oefeningen bij schouderklachten

Oefeningen bij schouderklachten Oefeningen bij schouderklachten Uw behandelend arts heeft u geadviseerd oefeningen te doen om uw schouderklachten te helpen verminderen. Het is, in eerste instantie, niet nodig om de oefeningen onder begeleiding

Nadere informatie

Schoolontwikkelingsproject: Het schrijfonderwijs. Basisschool Sint-Lambertus te Gemonde.

Schoolontwikkelingsproject: Het schrijfonderwijs. Basisschool Sint-Lambertus te Gemonde. Schoolontwikkelingsproject: Het schrijfonderwijs. Basisschool Sint-Lambertus te Gemonde. Floor Hoezen. 1195. Cohort 8-9. Mei 1 Samenvatting: Op basisschool Sint-Lambertus te Gemonde is er onderzoek gedaan

Nadere informatie

uitleg proefje 1 spiegelbeeld schrijven

uitleg proefje 1 spiegelbeeld schrijven proefje 1 spiegelbeeld schrijven Misschien ziet je naam er een beetje kronkelig of gek uit, maar waarschijnlijk is het je wel een gelukt om je naam te schrijven. Het is moeilijk om de letters in spiegelbeeld

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 1

Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden, om te beginnen bij de klanklettercombinaties. Doelgroep Flitsend

Nadere informatie

Cbs De Akker. Informatieboekje van groep 3/4

Cbs De Akker. Informatieboekje van groep 3/4 Cbs De Akker Informatieboekje van groep 3/4 2015-2016 Het informatieboekje van groep 3/4 In dit boekje willen we u informatie geven over het werken in de combinatiegroep 3/4. Verschillende praktische zaken

Nadere informatie

Eenvoudige oefeningen voor klachten van de schouder

Eenvoudige oefeningen voor klachten van de schouder Eenvoudige oefeningen voor klachten van de schouder De oefeningen moeten enkele malen tot tien keer achter elkaar worden herhaald en minstens een tot driemaal per dag worden gedaan. Het is beter vaak en

Nadere informatie

Alfaschrift. Een cursus schriftbeheersing voor analfabete anderstaligen. Docentenhandleiding. Drs. M. van den Brandt

Alfaschrift. Een cursus schriftbeheersing voor analfabete anderstaligen. Docentenhandleiding. Drs. M. van den Brandt Alfaschrift Een cursus schriftbeheersing voor analfabete anderstaligen Docentenhandleiding Drs. M. van den Brandt Inhoudsopgave Voorwoord...5 1 Wat is Alfaschrift?...7 1.1 Doelgroep en startniveau...7

Nadere informatie

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Programma Kennismaken Presentatie Jong geleerd Warming-up Pauze Praktische oefening Afsluiting Jong geleerd over het belang van actieve stimulering van ontluikende

Nadere informatie

Informatie. vakgebieden. Groep 3

Informatie. vakgebieden. Groep 3 Informatie vakgebieden Groep 3 Rekenen en wiskunde Gehanteerde methode: Wereld in getallen. Sinds een aantal jaren rekenen we met de nieuwe methode: De wereld in getallen. De inhoud van een rekenles bestaat

Nadere informatie

Groep 3 : Na een lekkere lange zomervakantie zijn we alweer een poos hard aan het werk. Hieronder vindt u de doelen waar wij in groep 3 aan werken.

Groep 3 : Na een lekkere lange zomervakantie zijn we alweer een poos hard aan het werk. Hieronder vindt u de doelen waar wij in groep 3 aan werken. Groep 3 : Na een lekkere lange zomervakantie zijn we alweer een poos hard aan het werk. Hieronder vindt u de doelen waar wij in groep 3 aan werken. Veilig leren lezen Maandag 21 september zijn we begonnen

Nadere informatie

Veilig leren lezen Kern 1: ik - maan - roos vis

Veilig leren lezen Kern 1: ik - maan - roos vis Kern 1: ik - maan - roos vis Letters: m - r - v - i - s - aa - p - e Woorden: ik - maan - roos - vis - sok aan pen en Aan de hand van deze woorden leert uw kind de letters. Deze letters spreekt uw kind

Nadere informatie

TRAININGSPLAN XCO-TRAINER

TRAININGSPLAN XCO-TRAINER TRAININGSPLAN XCO-TRAINER HET PRINCIPE VAN XCO-TRAINING. Nieuw explosieve training met maximaal resultaat. Door actieve bewegingsvormen kan de mechanische belastbaarheid van spieren, het bindweefsel in

Nadere informatie

SCHRIJVEN II Planning:

SCHRIJVEN II Planning: S SCHRIJVEN II Planning: Vandaag - Vervolg schrijf pp 30 minuten - Uitwerken onderzoekje schrijfmethodes 60 minuten - Pauze 15 minuten - Presentaties schrijfmethodes 60 minuten - Vragen voor wie wil? 2

Nadere informatie

Boulestechniek Keuze van boules

Boulestechniek Keuze van boules Boulestechniek Keuze van boules Om voor u de juiste diameter van de boules te bepalen, wordt door de Franse Jeu de Boules Bond de volgende meetmethode geadviseerd: Meet de afstand van het topje van de

Nadere informatie

Spelend leren schrijven: van Juf-in-a-Box tot de app Monster Zoo

Spelend leren schrijven: van Juf-in-a-Box tot de app Monster Zoo Spelend leren schrijven: van Juf-in-a-Box tot de app Monster Zoo Marjolein Jongbloed-Pereboom MSc, Anneloes Overvelde PhD & Prof. Dr. Ria Nijhuis- van der Sanden Breda 30 januari 2016 Workshop Schrijven

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1: Normale motorische ontwikkeling 25. Woord vooraf 13. Situering van het gebied en de uitgangspunten 15

Inhoud. Deel 1: Normale motorische ontwikkeling 25. Woord vooraf 13. Situering van het gebied en de uitgangspunten 15 Inhoud Woord vooraf 13 Situering van het gebied en de uitgangspunten 15 1. Inleiding 15 2. Uitgangspunten 17 2.1. Eenheid geest-lichaam 17 2.2. Leer van het menselijke zich bewegen 18 2.3. Interactie tussen

Nadere informatie

Informatie groep 5 Daltonschool In Balans Schooljaar 2015/2016

Informatie groep 5 Daltonschool In Balans Schooljaar 2015/2016 Informatie groep 5 Daltonschool In Balans Schooljaar 2015/2016 Leerkrachten: 4/5 Anja Smits en Jennie van Laarhoven 5A Marloes Bongers ALGEMEEN GEDEELTE Zelfstandig werken In de groepen 5 werken de leerlingen

Nadere informatie

Dyspraxie - DCD. DCD = Developmental Coördination Disorder

Dyspraxie - DCD. DCD = Developmental Coördination Disorder Dyspraxie - DCD DCD = Developmental Coördination Disorder DCD = ONTWIKKELINGSSTOORNIS is niet verworven, maar aanwezig vanaf de geboorte verandert voortdurend tijdens de ontwikkeling, er duiken leeftijdsgebonden

Nadere informatie

De schrijfsleutel INFORMATIEBROCHURE

De schrijfsleutel INFORMATIEBROCHURE De schrijfsleutel INFORMATIEBROCHURE 1 Voorwoord 3 2 De schrijfsleutel in het kort 4 3 Kinderen leren tegelijkertijd lezen en schrijven 6 4 Kinderen ontwikkelen een goed handschrift 7 5 Direct aan de slag

Nadere informatie

de basis van Hoe is dit mogelijk? Toen in 1981 de Wet op het basisonderwijs,

de basis van Hoe is dit mogelijk? Toen in 1981 de Wet op het basisonderwijs, Het handschrift, de basis van onze cultuur en ons onderwijs Al jaren geven vele leerkrachten in de onderbouw van het basisonderwijs les in een vak dat niet meer in de Wet op het basisonderwijs voorkomt.

Nadere informatie

De motorische ontwikkeling van het jonge kind

De motorische ontwikkeling van het jonge kind De motorische ontwikkeling van het jonge kind Balanceren Loopt en trekt speelgoed achter zich aan. Hij kan dit ook achteruitlopend en zowel met de linker als rechter hand Draagt tijdens het lopen in zowel

Nadere informatie

VRAGENLIJST VOORTGEZET ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR

VRAGENLIJST VOORTGEZET ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR VRAGENLIJST VOORTGEZET ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR INHOUDSOPGAVE Niveau 1 Kwaliteit instructiegedrag blz. 3 Klassemanagement blz. 3 Juist gebruik methodes blz. 4 Planmatig handelen blz. 4 Toetsen en monitoren

Nadere informatie

1. Inhoud 1. Inhoud...1 Gooien...2 Fielden...5 Slaan...10

1. Inhoud 1. Inhoud...1 Gooien...2 Fielden...5 Slaan...10 1. Inhoud 1. Inhoud...1 2. Gooien...2 Bal vasthouden...2 Gooien...2 3. Fielden...5 Binnenveld...5 Buitenveld...8 Bal fielden en Crow Hop...9 4. Slaan...10 Klaar staan aan de plaat...10 Slaghouding...10

Nadere informatie