Instituut voor de nationale rekeningen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Instituut voor de nationale rekeningen"

Transcriptie

1 Instituut voor de nationale rekeningen Analyse van de prijzen: derde kwartaalverslag 2009 van het Instituut voor de nationale rekeningen Vooruitgangstraat 50 B-1210 Brussel Ondernemingsnummer:

2 Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN: EERSTE KWARTAALVERSLAG 2009 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN ANALYSE VAN DE PRIJZEN: DERDE KWARTAALVERSLAG 2009 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN

3 VOORWOORD Hierna vindt u het derde kwartaalverslag van het Instituut voor de Nationale Rekeningen over de analyse van de prijzen. Het werd opgesteld door de FOD Economie en op 26 oktober 2009 door de Raad van Bestuur goedgekeurd. In zijn vergadering van 28 oktober 2009 heeft ook het Wetenschappelijk Comité voor de prijsobservatie en -analyse de resultaten van de analyse onderschreven. Er zij aan herinnerd dat de kwartaalverslagen in de eerste plaats een algemeen overzicht willen bieden van de voornaamste, recente ontwikkelingen in de consumptieprijzen. De meer diepgaande studies over specifieke prijzen en kosten, zoals bijvoorbeeld over de prijzen van rund- en varkensvlees, worden afzonderlijk gepubliceerd. Brussel, oktober 2009 Lambert VERJUS Voorzitter van de Raad van Bestuur van het Instituut voor de Nationale Rekeningen 2

4 INHOUDSTAFEL VOORWOORD... 2 INHOUDSTAFEL... 3 SAMENVATTING... 4 INLEIDING... 5 I. BELGISCHE INFLATIE TIJDENS HET DERDE KWARTAAL Algemeen 2. Energie Niet-bewerkte levensmiddelen Bewerkte levensmiddelen Diensten Niet-energetische industriële goederen II. VERGELIJKING VAN DE INFLATIE IN BELGIË EN IN DE BUURLANDEN Inflatie tijdens het derde kwartaal Recente evolutie van de inflatieverschillen met de buurlanden LIJST VAN AFKORTINGEN BIJLAGE 1A BIJLAGE 1B BIJLAGE

5 SAMENVATTING 1. In het derde kwartaal 2009 was de Belgische inflatie gemiddeld negatief ten belope van -1,2%. Het zijn de prijzen voor energiedragers en voor niet-bewerkte levensmiddelen die de negatieve inflatie in de hand hebben gewerkt. Maar ook de onderliggende inflatie vertraagde en kwam, met 1,9%, voor het eerst in twee jaar op minder dan 2% uit. 2. De consument betaalde voor zijn energieverbruik gemiddeld 20% minder dan in het derde kwartaal In het geval van motorbrandstoffen en huisbrandolie zijn de prijzen, in navolging van wat er met de internationale noteringen voor ruwe aardolie gebeurt, nochtans al enkele maanden opnieuw gaan stijgen. Dat zal in de nabije toekomst allicht eveneens het geval zijn voor de gas- en elektriciteitsprijzen, die met meer vertraging reageren op de prijsevoluties voor aardolie en waarvoor de distributietarieven gemiddeld verder zullen stijgen. 3. De meeste bewerkte voedingsmiddelen werden tussen het tweede en het derde kwartaal 2009 goedkoper, onder meer als gevolg van de forse daling van de internationale prijzen voor voedingsgrondstoffen in de tweede helft van vorig jaar. Toch lijken de prijsdalingen voor de consument eerder bescheiden. Bovendien gingen de consumptieprijzen voor volle en halfvolle melk vanaf juli fors de hoogte in. Op 30 juni 2009 werd een akkoord afgesloten tussen de Boerenbond, het ABS en de leden van Fedis, waarbij bepaald werd dat deze laatste tijdelijk (van 1 juli 2009 tot 31 december 2009) voor elke liter aangekochte consumptiemelk 14 eurocent ter beschikking zouden stellen van de Belgische melkveehouders. Uit het verloop van de consumptieprijzen blijkt dat deze kostprijsverhoging integraal is doorgerekend aan de consument. 4. De diensteninflatie verminderde van 3,1% in het tweede tot 2,5% in het derde kwartaal 2009 en ook het prijsstijgingstempo van de prijzen voor niet-energetische industriële goederen vertraagde enigszins (1,5% in het derde kwartaal, tegenover 1,7% in het tweede kwartaal). 5. In de drie buurlanden (Duitsland, Frankrijk en Nederland) kwam de inflatie in het derde kwartaal uit op gemiddeld -0,4%, een minder grote daling dan in België. Het beeld is verschillend als de onderliggende inflatie wordt vergeleken, die in ons land nog steeds 0,6 procentpunt hoger lag dan gemiddeld in de buurlanden (1,9% tegen 1,3%). Het écart is wel kleiner geworden en zowel voor de bewerkte levensmiddelen, de diensten als de niet-energetische industriële goederen zijn de jaar-op-jaar prijsstijgingstempo s in het derde kwartaal dichter in de buurt komen te liggen van die in de buurlanden. 4

6 ANALYSE VAN DE PRIJZEN: DERDE KWARTAALVERSLAG 2009 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN INLEIDING Zoals de wet van 8 maart 2009 tot wijziging van de wet van 21 december 1994 houdende sociale en diverse bepalingen voorziet, heeft de FOD Economie, voor rekening van het INR, dit nieuwe kwartaalverslag over de prijzen opgesteld. Het verslag is op 26 oktober 2009 goedgekeurd door de Raad van Bestuur van het INR en op 28 oktober 2009 door het Wetenschappelijk Comité voor de prijsobservatie en analyse. De samenstelling van dat Comité is recent licht gewijzigd. Bij Koninklijk Besluit van 2 oktober 2009 werd eervol ontslag verleend aan Mevrouw Muriel Dejemeppe, professor bij de Université Catholique de Louvain, en werd de heer Jean Hindriks, professor bij dezelfde universiteit, benoemd als lid van het Comité. Hij zal het mandaat van Mevrouw Dejemeppe beëindigen. Het derde kwartaalverslag over de prijzen is opgebouwd volgens het traditionele schema. In een eerste deel wordt de Belgische inflatie (gemeten aan de hand van de geharmoniseerde consumptieprijsindex) tijdens het derde kwartaal geanalyseerd. Daarbij worden eerst de algemene tendenzen besproken en nadien wordt meer in detail ingegaan op het verloop van de prijzen binnen elk van de vijf grote groepen van goederen en diensten die samen de geharmoniseerde consumptieprijsindex uitmaken (energiedragers, niet-bewerkte levensmiddelen, bewerkte levensmiddelen, diensten en niet-energetische industriële goederen). Voor de volledigheid gaat in bijlage een overzicht van de goederen en diensten (op het meest gedesagregeerde niveau) waarvan de prijzen het sterkst stegen en het meest daalden (bijlage 1A) of die de grootste impact op de inflatie hadden (bijlage 1B). Het tweede deel is gewijd aan een vergelijking van de prijsontwikkelingen in België en in de buurlanden. Eerst spitst de vergelijking zich toe op de prijsevoluties tijdens het derde kwartaal 2009, daarna op de recente ontwikkelingen van de inflatieverschillen met het buitenland. 5

7 I. BELGISCHE INFLATIE TIJDENS HET DERDE KWARTAAL ALGEMEEN Met uitzondering van januari en juli, de halfjaarlijks weerkerende koopjesperiodes waarin vooral de prijzen voor kleding en schoeisel tijdelijk verminderen, is de geharmoniseerde consumptieprijsindex sinds november 2008 vrijwel onveranderd gebleven. In september 2009 bedroeg de waarde van het indexcijfer (uitgedrukt in basisjaar 2005 = 100) 109,0 tegen 109,3 in november Met andere woorden, het gemiddelde consumptieprijspeil van alle goederen en diensten samen lag in september 2009 op ongeveer hetzelfde niveau als in november Grafiek 1: Recente evolutie van de HICP en van de onderliggende inflatie Indexcijfers (2005 = 100) Inflatie (in %) HICP Onderliggende inflatie Bron: EC De inflatie, die de consumptieprijzen vergelijkt ten opzichte van de overeenstemmende periode van het voorgaande jaar, bleef in het derde kwartaal 2009 voortdurend negatief. Nadat in mei en juni reeds negatieve cijfers van respectievelijk -0,2% en -1% werden genoteerd, beliep de inflatie in juli -1,7%. Ook in augustus (-0,7%) en september (-1,0%) lagen de consumptieprijzen gemiddeld lager dan een jaar ervoor. Terwijl ze in het tweede kwartaal 2009 gemiddeld -0,2% bedroeg, was de inflatie in het derde trimester gemiddeld negatief ten belope van -1,2%. De negatieve inflatie is grotendeels het gevolg van de zogenaamde basiseffecten 3 die voortvloeien uit de aanzienlijke variatie van de wereldmarktnoteringen voor grondstoffen in de tweede helft van De prijzen in de vijf grote groepen van goederen en diensten die samen de geharmoniseerde consumptieprijsindex uitmaken, evolueerden als volgt: voor energiedragers betaalde de consument tijdens het derde kwartaal 2009 gemiddeld 20% minder dan tijdens de zomer van Aangezien het gewicht van de energiedragers in de HICP iets meer dan 10% bedraagt, leverde deze categorie een negatieve bijdrage tot de inflatie van 2,5 procentpunt; de prijzen voor niet-bewerkte levensmiddelen lagen in het derde kwartaal van dit jaar gemiddeld eveneens lager dan in de overeenstemmende periode van De prijsdaling bleef beperkt tot -2% en mede vanwege hun relatief gering aandeel in de index (een gewicht van 8,2%) beliep de impact op de inflatie slechts -0,2 procentpunt; de prijsstijgingen voor bewerkte levensmiddelen, die medio 2008 nog een hoogtepunt hadden bereikt van om en nabij 8,5%, vertraagden verder en kwamen gemiddeld uit op 1,0%. Hun positieve bijdrage tot de inflatie bedroeg nog nauwelijks 0,1 procentpunt; de diensteninflatie vertraagde van gemiddeld 3,1% in het tweede kwartaal tot 2,5% in het derde kwartaal en de positieve bijdrage tot de inflatie verminderde van 1,1 tot 0,9 procentpunt. 1 De gemiddelde inflatie voor een kwartaal wordt berekend als de procentuele variatie van het rekenkundige gemiddelde van de indexcijfers van het betrokken kwartaal t.o.v. het rekenkundige gemiddelde van de indexcijfers van het overeenstemmende kwartaal van het voorgaande jaar. 2 Omwille van de vergelijkbaarheid met de evoluties in andere Europese landen gebeurt de analyse op grond van de geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP). Waar nodig wordt voor de Belgische cijfers nog verder in detail getreden op basis van de gegevens afkomstig van de nationale consumptieprijsindex. 3 Basiseffecten worden beschouwd als het gedeelte van de verandering van het twaalfmaands inflatietempo in een bepaalde maand dat toe te schrijven is aan een afwijking van het maandelijkse mutatietempo in de basismaand (dat wil zeggen dezelfde maand in het voorgaande jaar), ten opzichte van zijn normale (historische) verloop, rekening houdend met seizoensschommelingen. (Definitie in het Maandbericht van maart 2009 van de Europese Centrale Bank). In bijlage 2 wordt dit concept geïllustreerd aan de hand van het verloop van de elektriciteitsprijzen. 6

8 voor niet-energetische industriële goederen lagen de consumptieprijzen tijdens het derde kwartaal 2009 gemiddeld 1,5% hoger dan een jaar ervoor, dat is een iets minder grote toename dan tijdens het voorgaande kwartaal (+1,7%). Maar sinds begin 2008 blijft de bijdrage van deze groep tot de inflatie nagenoeg stabiel. Voor het derde kwartaal van 2009 ging het om een positieve bijdrage van 0,4 procentpunt. Tabel 1: Geharmoniseerde consumptieprijsindex voor België (Veranderingspercentages t.o.v. de overeenstemmende periode van het voorgaande jaar, tenzij anders vermeld) Totaal Energiedragers Niet- Nietenergetische Onder- p.m. Bewerkte p.m. bewerkte levensmiddelen Diensten Gezondheidsindex levensmiddelen industriële liggende goederen inflatie b ,8 0,2 3,0 4,7 1,9 0,9 (1,9) (1,8) ,5 19,8 2,8 7,8 2,3 1,3 (2,7) (4,2) 2008 I 3,8 16,3 1,6 8,5 1,7 1,3 (2,5) (3,3) II 5,0 26,1 3,3 8,5 1,6 1,3 (2,5) (4,5) III 5,6 28,2 3,9 8,4 2,6 1,1 (2,9) (5,1) IV 3,6 9,4 2,3 5,7 3,2 1,5 (2,9) (4,1) 2009 I 1,6-5,8 4,0 3,2 3,0 1,2 (2,3) (2,6) II -0,2-17,5 0,7 1,9 3,1 1,7 (2,4) (0,7) III -1,2-20,0-2,0 1,0 2,5 1,5 (1,9) (-0,5) 2009 Juli -1,7-23,2-2,5 1,2 2,6 1,2 (1,8) (-0,7) Aug -0,7-16,8-1,6 1,0 2,2 1,7 (1,8) (-0,2) Sept -1,0-19,8-1,9 0,9 2,7 1,6 (2,0) (-0,6) p.m. gewichten 2009 III (in%) ,9 8,2 12,6 37,3 30,9 (80,9) (92,5) Bronnen: EC, FOD Economie, ADSEI a Fruit, groenten, vlees en vis. b Gemeten aan de hand van de HICP, ongerekend de niet-bewerkte levensmiddelen en energiedragers. c Nationale consumptieprijsindex, ongerekend tabak, alcoholhoudende dranken, benzine en diesel. Samengevat kan worden gesteld dat de prijsevoluties voor energiedragers en voor niet-bewerkte levensmiddelen de negatieve inflatie in de hand hebben gewerkt. Maar ook de onderliggende inflatie, waarin die twee categorieën niet in aanmerking worden genomen, vertraagde. Voor het eerst in twee jaar kwam ze, met 1,9%, op minder dan 2% uit. Grafiek 2: Bijdrage tot de inflatie (In procentpunten, kwartaalgemiddelden) T T T T T T T T T T T Bewerkte levensmiddelen Niet-bewerkte levensmiddelen Energie Diensten Niet-energetische industriële goederen HICP -3 Bronnen: EC, FOD Economie, ADSEI De gezondheidsindex, waarin het prijsverloop van tabak, alcoholische dranken, benzine en diesel niet is opgenomen, en die de basis vormt voor de automatische koppeling van de lonen, de sociale uitkeringen en de 7

9 huur aan de consumptieprijzen, daalde met 0,5%, minder dus dan de HICP, die met gemiddeld 1,2% verminderde. Tijdens de drie voorafgaande kwartalen lag het prijsstijgingstempo van de gezondheidsindex telkens hoger dan dat van de inflatie. Het ongekeerde deed zich voor in de periode van medio 2007 tot en met het derde kwartaal van vorig jaar, toen de inflatie fors naar omhoog was gegaan. Met andere woorden, terwijl de op de gezondheidsindex gestoelde indexeringsmechanismen van lonen en sociale uitkeringen in eerste instantie niet voldoende waren om de koopkracht op peil te houden, is er sinds een aantal maanden een inhaalbeweging aan de gang, waarbij een gunstig effect op de koopkracht wordt uitgeoefend. Tussen het tweede kwartaal 2007, aan de vooravond van de grote inflatieopstoot, en september 2009 is de gezondheidsindex met 4,8% toegenomen, dat is iets meer dan de HICP (+4,6%). Naargelang het paritair comité gelden specifieke indexeringsformules, wat onder meer tot gevolg heeft dat de aanpassingen van de lonen aan het verloop van het gezondheidsindexcijfer niet met dezelfde snelheid gebeuren (daarnaast werden in sommige sectoren all-in akkoorden afgesloten). Maar hoe dan ook kan worden gesteld dat de indexeringsmechanismen er, in de huidige omstandigheden, toe geleid hebben dat de koopkracht van de loontrekkenden en de uitkeringsgerechtigden in vergelijking met medio 2007 minstens is behouden. Dat is logisch aangezien de energieprijzen in september 2009 vrijwel teruggekeerd waren naar hun niveau van midden Naar verwachting zal aan de negatieve inflatie tijdens de volgende maanden een eind komen (volgens het Federaal Planbureau zal er in december opnieuw aangeknoopt worden met positieve inflatiecijfers). De basiseffecten, toe te schrijven aan de prijsdalingen ten gevolge van de sterk gedaalde energie- en andere grondstoffenprijzen vanaf de zomer 2008, zullen gaandeweg verdwijnen. Sinds een aantal maanden zijn de noteringen voor aardolie en andere industriële grondstoffen daarenboven opwaarts gericht. 8

10 2. ENERGIE Tijdens het derde kwartaal van 2009 betaalde de consument voor zijn energieverbruik gemiddeld 20% minder dan in de overeenstemmende periode van Met uitzondering van vaste brandstoffen, die minder dan 1% vertegenwoordigen in het geheel van de energiedragers, zijn alle energiesoorten nu een stuk goedkoper dan een jaar geleden. Tabel 2: Recente evolutie van de prijzen voor energiedragers (Veranderingspercentages t.o.v. de overeenstemmende periode van het voorgaande jaar, tenzij anders vermeld) Brandstoffen voor wegvervoer Huisbrandolie Vaste brandstoffen Elektriciteit Gas Geheel van de energiedragers 2008 I 16,4 41,5 2,4 6,7 15,2 16,3 II 19,1 54,4 3,2 16,7 36,9 26,1 III 18,0 45,0 3,9 20,5 52,2 28,2 IV -8,6-5,7 6,2 22,2 44,0 9, I -19,5-35,8 6,4 10,0 22,0-5,8 II -21,8-43,9 5,8-5,9-3,5-17,5 III -18,4-39,8 4,9-8,8-22,3-20, Juli -23,7-47,3 5,1-9,2-20,2-23,2 Aug -15,2-34,7 5,3-8,0-18,0-16,8 Sept -16,0-36,3 4,3-9,2-28,0-19,8 Gewicht in het totaal van de energiedragers 33,0 10,4 0,9 28,5 27,3 100 in 2009 Bronnen: EC, FOD Economie, ADSEI Grafiek 3: Belgische consumptieprijzen voor energiedragers (Index gemiddelde eerste halfjaar 2007 = 100) jan/07 feb/07 mrt/07 apr/07 mei/07 jun/07 jul/07 aug/07 sep/07 okt/07 nov/07 dec/07 jan/08 feb/08 mrt/08 apr/08 mei/08 jun/08 jul/08 aug/08 sep/08 okt/08 nov/08 dec/08 jan/09 feb/09 mrt/09 apr/09 mei/09 jun/09 jul/09 aug/09 sep/09 Elektriciteit Gas Huisbrandolie Brandstoffen voor wegvervoer Totaal energiedragers Bronnen: EC, FOD Economie, ADSEI De prijzen voor huisbrandolie en motorbrandstoffen lagen in het derde kwartaal van 2009 gemiddeld respectievelijk bijna 40% en ruim 18% lager dan in de overeenstemmende periode van Nochtans werden beide producten de jongste maanden geleidelijk duurder: in het geval van motorbrandstoffen verhoogden de prijzen tussen januari en september 2009 met 12,1%, terwijl de consument voor huisbrandolie in september 2009 ruim 20% meer betaalde dan in maart 2009, toen de prijzen een minimum bereikten. De prijzen voor deze producten reageren zeer snel op de variaties in de internationale noteringen voor aardolie: tussen december 2008 en september 2009 is de prijs voor een vat ruwe olie in $ met bijna 60% gestegen. Uitgedrukt in euro bleef de toename beperkt tot 47%. 9

11 Grafiek 4: Prijsevolutie aardolieproducten en Brentolie (Indexcijfers 2004 = 100) jan/05 apr/05 jul/05 okt/05 jan/06 apr/06 jul/06 okt/06 jan/07 apr/07 jul/07 okt/07 jan/08 apr/08 jul/08 okt/08 jan/09 apr/09 jul/09 Huisbrandolie Motorbrandstoffen Brent-olie (Euro) Bronnen: FOD Economie, IWH De gas- en elektriciteitsprijzen lagen in het derde kwartaal van 2009 gemiddeld respectievelijk 22,3% en 8,8% lager dan een jaar eerder. De aardgasprijzen zijn in de eerste helft van het jaar sterk gedaald, maar nadien zijn ze vrijwel gestabiliseerd. Dat is de resultante van een verdere daling in de component energie van de aardgasprijs 4, die gecompenseerd werd door een opwaartse aanpassing van de distributietarieven. Wijzigingen in de kostprijs van de energiecomponent worden aan de consument doorgerekend op basis van twee parameters: de HUBindex, die het prijsverloop van de forward aardgascontracten te Zeebrugge weerspiegelt, en de GOL-603 index, die voor iedere trimester overeenstemt met het gemiddelde van de stookolieprijs tijdens de daaraan voorafgaande zes maanden en een belangrijke indexeringsparameter is voor de langetermijnbevoorradingscontracten voor gas. Die parameters zijn nog steeds neerwaarts gericht. Wat de distributietarieven betreft, werd in het vorige kwartaalverslag reeds aangekondigd dat er voor de meeste consumenten in Vlaanderen in juli een verhoging zat aan te komen. Aangezien de Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie de basisinformatie voor de berekening van de aardgas- en elektriciteitsprijzen met een maand vertraging van de regionale regulatoren krijgt, is de verhoging van de distributietarieven pas in de inflatiecijfers voor augustus tot uiting gekomen. Ook in het geval van elektriciteit zijn de distributietarieven voor de meeste in Vlaanderen wonende gezinnen begin juli verhoogd. Net zoals voor aardgas is die verhoging een maand later tot uiting gekomen in de HICP. Tevens kan worden vastgesteld dat de component energie de laatste maanden geen neerwaartse druk meer uitoefent op de consumptieprijs voor elektriciteit. Voor de aanpassingen van de elektriciteitsprijs aan de kostprijs voor energie wordt hoofdzakelijk de parameter N c gebruikt, die rekening houdt met de prijsevolutie van steenkool, aardolie en aardgas op de wereldmarkt en met de capaciteitsbezettingsgraad van de Belgische kerncentrales (ten opzichte van de gemiddelde benutting in de periode ). In april 2009 heeft die parameter een bodem bereikt en sindsdien is hij licht opwaarts gericht. Wijzigingen in de internationale noteringen van de basisproducten sijpelen na een viertal maanden door in de consumptieprijzen van elektriciteit (zie eerste kwartaalverslag voor meer uitleg). Een en ander betekent dat de verhoging van de prijzen voor ruwe aardolie in de loop van dit jaar, na eerst de prijzen voor huisbrandolie en brandstoffen te hebben omhoog geduwd, nu ook de elektriciteitsprijzen opwaarts zullen stuwen. Voor de volgende maanden moet er ook rekening gehouden worden met een verdere stijging van de distributietarieven. Op 29 september 2009 heeft het Directiecomité van de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas (CREG) de nieuwe tariefvoorstellen voor zowel gas als elektriciteit, ingediend door acht in het Waalse Gewest actieve distributienetbeheerders (AIEG, IDEG, IEH, INTEREST, INTERLUX, INTERMOSANE, SEDILEC en SIMOGEL), goedgekeurd. Hetzelfde gebeurde op 1 oktober 2009 voor de tariefvoorstellen van SIBELGA (Brussels Gewest). De nieuwe tarieven zijn geldig vanaf 1 oktober Er weze aan herinnerd dat de zowel de elektriciteits- als de aardgasprijzen uit vijf grote bestanddelen bestaan: de leveranciersprijs (de component energie ), de distributie, het transport, de openbare heffingen en, ten slotte, de energiebelasting en de BTW. De component energie heeft een gewicht van ongeveer 50% in de totale elektriciteitsprijs en van ruim 75% in de totale gasprijs. 10

12 Grafiek 5: Aardgas- en elektriciteitsprijzen en determinanten van de energiecomponent (Veranderingspercentages t.o.v. de overeenstemmende maand van het voorgaande jaar) jan/08 feb/08 mrt/08 apr/08 mei/08 jun/08 jul/08 aug/08 sep/08 okt/08 nov/08 dec/08 jan/09 feb/09 mrt/09 apr/09 mei/09 jun/09 jul/09 aug/09 sep/09 okt/09 nov/09 Consumptieprijzen gas (linkerschaal) GOL603 (a) (linkerschaal) Gew ogen HUB-GOL (a) (0,25HUB+0,0468GOL) (linkerschaal) HUB (a) (rechterschaal) jan/08 feb/08 mrt/08 apr/08 mei/08 jun/08 jul/08 aug/08 sep/08 okt/08 nov/08 dec/08 jan/09 feb/09 mrt/09 apr/09 mei/09 jun/09 jul/09 aug/09 sep/09 okt/09 nov/09 Consumptieprijzen elektriciteit (linkerschaal) Parameter Nc (b) (rechterschaal) Brent olieprijs (EURO) (b) (rechterschaal) Bronnen: FOD Economie, ADSEI (a) De HUB, GOL en gewogen HUB-GOL werden met twee maanden vertraagd, zodat de waarden overeenstemmen met het ogenblik van de verrekening in de gasindex. (b) De parameter N c werd met twee maanden vertraagd en de Brent olieprijs met vier maanden, zodat de waarden overeenstemmen met het ogenblik van de verrekening in de elektriciteitsindex. Voor elektriciteit gaan de distributietarieven (voor een klant met enkel dagtarief) in het Waalse en het Brusselse gewest gemiddeld met 14% en 12% omhoog. In het geval van gas gaat het in het Waalse Gewest om een tariefverhoging van zowat 23%. Voor de verbruikers in het Brusselse Gewest gaan de distributietarieven voor gas in eerste instantie weliswaar licht naar beneden (de CREG spreekt van 3%), maar vanaf 2010 zullen ze ook daar opwaarts gericht zijn (+10% tegen 2012). 11

13 3. NIET-BEWERKTE LEVENSMIDDELEN Bij de niet-bewerkte levensmiddelen betaalde de consument voor zowel vis, fruit als groenten afgelopen zomer gemiddeld een pak minder dan een jaar ervoor. Voor fruit bijvoorbeeld ging het om prijsdalingen van ruim 10%. Vooral het fruit van Belgische bodem (onder andere Jonagoldappelen, Conférenceperen, pruimen, ) was zeer goedkoop, omwille van de goede oogst die dankzij de gunstige weersomstandigheden mogelijk werd gemaakt. Groenten werden gemiddeld 6% goedkoper. In het geval van verse groenten was er zelfs sprake van prijsverminderingen met 15,9%. Alle soorten verse groenten zagen hun prijzen dalen, met uitschieters voor tomaten (-27,8%), paprika s (-28%), witloof (-20,9%) en wortelen (-19,5%). Diepvriesgroenten daarentegen werden gemiddeld 4,2% duurder, een versnelde stijging in vergelijking met het tweede kwartaal (+3,5%). De prijzen voor bereidingen en conserven van groenten werden op één jaar tijd zelfs bijna 10% duurder (met name de prijs van gepelde tomaten steeg met een kwart). Dat vis gemiddeld 4,4% goedkoper werd, is het gevolg van de prijsdalingen voor verse vis en schaaldieren (kabeljauw -10,4%, grijze garnalen -25,5%, mosselen -11,8%). Diepvriesvis (+3,9%) en gerookte vis, bereidingen en vis in blik (+2,8%) werden wel duurder. Tabel 3: Recente evolutie van de consumptieprijzen voor niet-bewerkte levensmiddelen (Veranderingspercentages t.o.v. het overeenstemmende kwartaal van het voorgaande jaar, tenzij anders vermeld) III IV I II III p.m. Gewicht in 2009 Vlees 3,8 3,7 3,7 2,9 2,1 55,4 waarvan Rundvlees 2,7 2,9 3,1 2,7 1,6 5,5 Varkensvlees 1,1 2,0 1,9 1,7 1,0 2,7 Gevogelte 6,5 4,0 3,4 1,0 1,5 4,6 Vleeswaren 3,7 4,1 4,1 3,5 2,6 30,6 Vis 6,1 0,8-1,9-5,1-4,4 12,1 Fruit 8,9 2,0 2,0-2,9-10,5 13,7 Groenten -0,8-0,6 10,3 0,9-6,0 18,7 Geheel van de niet-bewerkte levensmiddelen 3,9 2,3 4,0 0,7-2,0 100,0 Bronnen: EC, FOD Economie, ADSEI Vlees, dat een gewicht heeft van 55,4% in de rubriek Niet-bewerkte levensmiddelen, werd tussen het derde kwartaal 2008 en 2009 gemiddeld 2,1% duurder. Het prijsstijgingstempo voor vlees blijft vertragen. De prijsverhogingen voor vers vlees bleven beperkt tot minder dan 2% (rundvlees +1,6%, varkensvlees 1,0%, braadkip +1,4%, schaaps- en lamsvlees -1,1%). Vleesbereidingen werden gemiddeld 2,6% duurder, een trager groeitempo dan tijdens de voorgaande kwartalen (bijvoorbeeld +3,5% in het tweede kwartaal 2008). Al met al betaalde de consument zijn aankopen van niet-bewerkte levensmiddelen in het derde kwartaal 2009 gemiddeld 2% minder duur dan een jaar erover. 12

14 4. BEWERKTE LEVENSMIDDELEN In het derde kwartaal 2009 vertraagde het prijsstijgingstempo voor bewerkte levensmiddelen tot gemiddeld 1,0%, tegen een toename met gemiddeld 1,9% in het tweede kwartaal. Voor de meeste grote categorieën werden er tussen het tweede en derde kwartaal 2009 lichte prijsdalingen vastgesteld. Op de prijzen van zuivelproducten, die gemiddeld stegen, wordt hierna meer in detail ingegaan. Andere uitzonderingen op de regel waren de prijzen voor tabak (+0,4%) en voor alcoholhoudende dranken (+0,6%), met lichte prijsstijgingen voor zowel bier, wijn als gedistilleerde dranken. Het is dus vooral voor voedingsproducten, die ruim 60% vertegenwoordigen van het totaal van de bewerkte levensmiddelen, dat de consument tijdens de zomer iets minder diep in de beugel moest tasten dan in het tweede kwartaal. Dat heeft te maken met het verloop van de prijzen voor voedingsgrondstoffen op de wereldmarkten. Nadat de noteringen van deze grondstoffen tussen de tweede helft van 2007 en medio 2008 heel sterk waren gestegen, met forse prijsverhogingen voor de consument als gevolg, werd de trend omgebogen en zakten de noteringen in een snel tempo. Ondanks een zeker herstel in de loop van 2009 noteerden de voedingsgrondstoffen op de internationale markten in september 2009 toch nog bijna 16% lager dan een jaar ervoor. De goedkoper wordende voedingsgrondstoffen hebben zich voor de consument eerst vertaald in jaar-opjaar prijsstijgingen die snel vertraagden en vanaf de zomer in prijsdalingen. Terwijl brood, granen, oliën, vetten, suiker, jam, honing en chocolade tussen het tweede en het derde kwartaal 2009 gemiddeld zowat 0,5 à 0,7% goedkoper werden, gingen de prijzen voor zuivelproducten gemiddeld met 0,7% in de hoogte. Tabel 4: Evolutie van de consumptieprijzen voor bewerkte levensmiddelen (Veranderingspercentages ten opzichte van het overeenstemmende kwartaal van het voorgaande jaar, tenzij anders vermeld) III IV I II III 2009 III tegenover 2009 II Gewicht in het totaal van de bewerkte levensmiddelen in 2009 (in %) Brood en granen 11,3 7,2 3,6 2,3 0,9-0,7 27,0 Zuivelproducten 14,9 6,8 0,4-0,7 0,0 0,7 17,8 Oliën en vetten 15,6 12,1 6,8 1,9-1,4-0,7 3,4 Suiker, jam, honing, chocolade 5,7 5,5 4,7 4,5 2,1-0,5 9,1 Andere voedingsmiddelen 9,3 9,1 6,0 2,4-0,3-1,0 5,5 Alcoholvrije dranken 3,6 3,3 2,7 0,7 0,0-0,2 13,4 Alcoholhoudende dranken 3,7 3,8 3,6 3,3 3,1 0,6 14,5 Tabak 2,7 2,6 2,8 2,4 2,2 0,4 9,4 Totaal van de bewerkte levensmiddelen 8,3 5,7 3,2 1,9 1,0-0,1 100,0 Bronnen: EC, FOD Economie, ADSEI 13

15 Grafiek 6: Evolutie van de prijzen voor voedingsgrondstoffen en van de consumptieprijzen voor bewerkte levensmiddelen (Veranderingspercentages t.o.v. de overeenstemmende maand van het voorgaande jaar) Internationale noteringen voedingsgrondstoffen in euro (linkerschaal) Consumptieprijzen bewerkte levensmiddelen (rechterschaal) Bronnen: IWH, FOD Economie, ADSEI Sinds de tweede helft van 2008 waren de consumptieprijzen van de voornaamste zuivelproducten (melk, boter, room en yoghurt) licht neerwaarts gericht, en ook kaas werd vanaf begin 2009 iets goedkoper. In het derde kwartaal 2009 was dit nog steeds het geval voor verse room, yoghurt met fruit en kaas. Net zoals dat het geval is voor andere soorten bewerkte levensmiddelen heeft dat te maken met de daling van de noteringen voor de basisgrondstoffen voor deze producten. De prijzen op de internationale markten voor magere melkpoeder zijn tussen juli 2007 en juli 2009 gezakt met ruim 60 %. De noteringen zijn aldus teruggekeerd naar het niveau van begin Soortgelijke evoluties kunnen worden vastgesteld voor de internationale noteringen voor boter en cheddar. In het licht van deze ontwikkelingen lijken de prijsdalingen voor de consument eerder bescheiden. Tabel 5: Recente prijswijzigingen voor zuivelproducten (a): detail per categorie (Veranderingspercentages t.o.v. het vorige kwartaal, tenzij anders vermeld) Gewicht in het totaal van de II IV I II III zuivelproducten in 2009 (in %) Volle melk -2,7-0,4-2,7-0,8 8,5 4,5 Halfvolle melk -2,1-2,1-2,5-1,8 10,8 9,1 Geconcentreerde melk 1,1 0,4 0,8 0,6 0,4 1,4 Verse room 0,0-1,0-0,5-0,5-2,1 4,2 Yoghurt met fruit 0,1 0,5 0,7-0,3-0,8 9,8 Volle yoghurt -0,1-2,6-0,2 1,1 0,1 9,8 Kaas 0,6 0,9-0,1-0,6-0,9 56,3 Boter -1,3-0,6-1,6-1,5 1,0 4,8 Totaal zuivelproducten 0,0 0,0-0,5-0,6 0,8 100,0 Bron: FOD Economie, ADSEI (a) Anders dan in tabel 4, waar de HICP-classificatie van Eurostat wordt gevolgd, wordt boter hier wel bij de zuivelproducten gerekend. 14

16 Grafiek 7: Recente evolutie van de wereldmarktnoteringen voor zuivelproducten (uitgedrukt in euro) en gemiddelde consumptieprijzen voor zuivel (exclusief melk) (Indexcijfers eerste halfjaar 2007 = 100) Boter (linkerschaal) Melkpoeder (linkerschaal) Cheddar (linkerschaal) Consumptieprijzen voor een korf zuivelproducten (exclusief melk) (a) (rechterschaal) jan/07 feb/07 mrt/07 apr/07 mei/07 jun/07 jul/07 aug/07 sep/07 okt/07 nov/07 dec/07 jan/08 feb/08 mrt/08 apr/08 mei/08 jun/08 jul/08 aug/08 sep/08 okt/08 nov/08 dec/08 jan/09 feb/09 mrt/09 apr/09 mei/09 jun/09 jul/09 aug/09 sep/09 Bronnen: DIN Consultancy en FOD Economy, ADSEI (a) De korf bestaat uit alle zuivelproducten die in aanmerking genomen worden voor de berekening van de index der consumptieprijzen (exclusief volle en halfvolle melk), elk ten belope van hun relatieve gewicht in de index. In het geval van de consumptieprijzen voor volle en halfvolle melk werd de dalende trend in het derde kwartaal onderbroken en was er zelfs sprake van gemiddelde prijsverhogingen van respectievelijk 8,5 en 10,8%. Dat is een gevolg van het contract dat op 30 juni 2009 afgesloten werd tussen de Boerenbond, het ABS en Fedis. Die overeenkomst hield in dat de leden van Fedis zich er voor zes maanden (van 1 juli 2009 tot 31 december 2009) toe verbonden om voor elke liter aangekochte consumptiemelk maximaal 14 eurocent 5 ter beschikking te stellen van de Belgische melkveehouders. Uit het recente verloop van de consumptieprijzen blijkt dat de distributie deze kostprijsverhoging zo goed als volledig heeft afgewenteld op de consument en dat bijgevolg de marges van de distributie noch die van de zuivelindustrie zijn geraakt door de overeenkomst. Een meer gedetailleerde analyse van de melkprijzen wijst uit dat de prijsaanpassingen, uitgedrukt in eurocent, het snelst waren bij de Premiers prix, dat zijn de goedkoopste producten uit het winkelassortiment. Tabel 6: Gemiddelde consumptieprijzen voor melk per categorie (In euro per liter) Juni 2009 Augustus 2009 September 2009 Wijziging Sept - Juni 1. Volle melk Premiers prix 0,50 0,62 0,62 0,12 Winkelmerken 0,84 0,92 0,97 0,13 A-merken 1,02 1,10 1,16 0,14 2. Halfvolle melk Premiers prix 0,44 0,56 0,56 0,12 Winkelmerken 0,71 0,78 0,86 0,15 A-merken 0,85 0,97 1,00 0,15 Bronnen: FOD Economie, ADSEI Tussen juni en augustus stegen de Premiers prix -prijzen met 12 eurocent (waarna ze stabiliseerden). Het is niet uitgesloten dat op dit soort producten in normale omstandigheden slechts heel kleine winstmarges worden genomen, zodat elke kostprijsverhoging onmiddellijk moet worden doorgerekend in de consumptieprijs om te vermijden dat er met verlies wordt verkocht. Bij de winkelmerken en de A-merken vonden de prijsverhogingen iets trager plaats, maar werd de kostprijsverhoging ook volledig doorgerekend. Nochtans zou kunnen worden aangenomen dat de marges op die producten groter zijn en er dus meer ruimte is om een deel van kostprijsverhogingen zelf op te vangen. 5 Dit bedrag kan worden aangepast in geval van een verhoging van de aankoopprijs van melk bij de melkveehouder. 15

17 Uit de studie Recente ontwikkelingen in het verloop van de prijzen en kosten in de melkketen (oktober 2008) van de FOD Economie is gebleken dat degelijke informatie over de marges in de verschillende schakels van de melkketen ontbreekt. Wil men de prijsopbouw van een product begrijpen en ontleden dan is dat soort informatie nochtans onontbeerlijk. De bij de balanscentrale van de Nationale Bank van België neergelegde jaarrekeningen van de ondernemingen bevatten weliswaar voldoende gegevens om bruto- en nettomarges per onderneming te berekenen, maar deze informatie is in vele gevallen te algemeen om voor prijsanalyse te kunnen worden gebruikt. Dat is zonder meer duidelijk in het geval van de distributie. De boekhoudkundige gegevens hebben betrekking op een heel grote waaier van sterk uiteenlopende activiteiten en producten en de gemiddelde marge van een bedrijf kan de resultante zijn van heel ruime winsten op sommige producten en uiterst kleine (of zelfs negatieve?) marges op andere. Dat is meestal minder het geval voor verwerkingsbedrijven, zoals bijvoorbeeld ondernemingen uit de zuivelindustrie, omdat hun output meer homogeen is. Maar toch is het ook in die gevallen niet mogelijk om via de jaarrekeningen de marges per productielijn te volgen. Daarnaast zijn jaargegevens ontoereikend om de asymmetrieën in opwaartse en neerwaartse prijsaanpassingen grondig te analyseren. In principe zouden deze problemen, minstens ten dele, moeten kunnen worden opgevangen aan de hand van de officiële statistieken over de afzetprijzen, die de ADSEI maandelijks opstelt op basis van een enquête bij de verwerkende bedrijven. Maar vanwege een te beperkte respons van deze laatste moet worden vastgesteld dat er in nogal wat gevallen geen voldoende representatieve informatie kan worden uit afgeleid. Naar aanleiding van de voormelde studie van de FOD Economie werd daarom vorig jaar bij de zuivelindustrie en bij de distributie een specifieke enquête gehouden over de tussen deze twee bedrijfstakken gehanteerde prijzen voor de Premiers prix halfvolle melk en dit voor de periode van januari 2007 tot oktober Aan de hand van partiële, niet-publieke informatie afkomstig van de hogervermelde maandelijkse enquête van de ADSEI (die voor de periode december 2006 tot oktober 2008 heel nauw aansluit bij de resultaten van de specifieke enquête en derhalve als proxy kon worden gebruikt voor het verdere verloop van de afzetprijzen van de melkindustrie), enerzijds, en van gedetailleerde informatie van de index der consumptieprijzen, anderzijds, werd een raming gemaakt van de ontwikkelingen na oktober Dat maakt het mogelijk de producentenprijs (prijs die de melkveehouder ontvangt), de afzetprijs van de melkindustrie en de Premiers prix -consumentenprijs voor halfvolle melk te vergelijken en na te gaan in welke mate de brutomarges van respectievelijk de zuivelindustrie en de distributie zijn gewijzigd. Hieruit blijkt dat het verschil tussen de Premiers prix -consumptieprijs en de producentenprijs begin 2007 ongeveer 14 eurocent bedroeg (30 eurocent per liter voor de melkveehouder, 44 eurocent voor de consument), en dat de brutomarges van de zuivelindustrie en de distributie in mekaars buurt lagen (elk plusminus 7 eurocent). Toen de producentenprijzen in de tweede helft van dat jaar sterk stegen, gingen ook de prijzen in de andere schakels van de keten in dezelfde mate naar omhoog. In november 2007 bereikte de producentenprijs een hoogtepunt van 44,6 eurocent per liter en een goede maand later was dat ook het geval voor de consumptieprijs (62 eurocent). Het écart tussen beide was niet veel groter geworden en de brutomarges van de zuivelindustrie en de distributie waren evenmin drastisch gewijzigd. Grafiek 8: Prijsontwikkeling in de zuivelkolom, per liter halfvolle melk, Premiers prix (In eurocent) Producentenprijs Afzetprijs melkindustrie Consumentenprijs dec/06 jan/07 feb/07 mrt/07 apr/07 mei/07 jun/07 jul/07 aug/07 sep/07 okt/07 nov/07 dec/07 jan/08 feb/08 mrt/08 apr/08 mei/08 jun/08 jul/08 aug/08 sep/08 okt/08 nov/08 dec/08 jan/09 feb/09 Mar/09 apr/09 Mai/09 jun/09 jul/09 aug/09 sep/09 Bronnen: Enquête FOD Economie, ADSEI, BCZ, Ramingen (stippellijn in de grafiek) FOD Economie. 16

18 In lijn met de wereldmarktprijzen voor zuivelproducten, zijn de producentenprijzen daarna snel beginnen zakken en medio 2009 kreeg de melkveehouder nog slechts 21,40 eurocent per liter melk (sinds dat dieptepunt lijkt er een schuchtere verbetering te zijn ingetreden). Die daling is slechts partieel tot uiting gekomen in de afzetprijzen van de melkindustrie en in de consumptieprijzen. De brutomarge van zowel de zuivelbedrijven als de distributiebedrijven lag tijdens de eerste helft van 2009 in de buurt van 12,5 eurocent per liter, ongeveer 5 eurocent meer dan in het begin van de beschouwde periode. Met andere woorden, de verklaring voor het groter geworden verschil tussen de producentenprijs en de consumptieprijs ligt, in het geval van de Premiers prix, halfvolle melk, voor de helft bij de zuivelindustrie en voor de helft bij de distributie. Er zij benadrukt dat het verloop van de brutomarges mede bepaald wordt door tal van andere kostprijselementen en niet noodzakelijk een voorafspiegeling is van de evolutie van de nettomarges. Over deze laatste is geen informatie bekend. De gegevens na juni 2009 zijn minder vergelijkbaar vanwege het effect van de overeenkomst afgesloten op 30 juni De resultaten van dat akkoord vertalen zich immers niet in een stijging van de producentenprijs, maar worden ter beschikking van de melkveehouders gesteld via een restitutiemechanisme dat werd opgezet bij het BIRB. Als gevolg van de overeenkomst en van het feit dat de eruit voortvloeiende kostprijsverhoging is afgewenteld op de consument, liggen de Belgische melkprijzen momenteel gemiddeld een stuk hoger dan in de buurlanden. Dat is zowel het geval voor de Premiers prix als voor de merken. Voor Premiers prix -halfvolle melk bijvoorbeeld betaalt de Belgische consument nu evenveel als de Franse, maar zowat 15 à 18 eurocent per liter meer dan in Nederland en Duitsland. Al met al kan de opwaartse impact van de verhoging van de melkprijzen op de Belgische inflatie tijdens het derde kwartaal 2009 geraamd worden op 0,04 procent. Grafiek 9: Evolutie van de wereldmarktprijs voor magere melkpoeder en van de prijs aan de melkveehouder 4000 Magere melkpoeder (euro per ton) (linkerschaal) Prijs aan producent (euro per liter) (rechterschaal) jan/05 mrt/05 mei/05 jul/05 sep/05 nov/05 jan/06 mrt/06 mei/06 jul/06 sep/06 nov/06 jan/07 mrt/07 mei/07 jul/07 sep/07 nov/07 jan/08 mrt/08 mei/08 jul/08 sep/08 nov/08 jan/09 mrt/09 mei/09 jul/09 sep/09 Bron: DIN Consultancy en BCZ 17

19 5. DIENSTEN De diensteninflatie kwam in het derde kwartaal 2009 uit op gemiddeld 2,5%, een betekenisvolle vertraging ten opzichte van de gemiddelde prijsstijgingstempo s van de drie voorafgaande kwartalen. Dat is in de eerste plaats toe te schrijven aan de prijzen voor reizen, waarvoor de consument afgelopen zomer slechts 2,1% meer betaalde dan een jaar eerder, een groeitempo dat minder dan de helft bedraagt van wat er in de vier daaraan voorafgaande kwartalen werd genoteerd. Ongetwijfeld hebben de tijdens de voorbije maanden gedaalde brandstofprijzen met enige vertraging een temperend effect uitgeoefend op de prijzen voor vakanties. Maar ook voor de meeste andere dienstencategorieën vertraagde de inflatie, zijn het veelal in beperkte mate. Zo stegen de prijzen van huisvestingsdiensten met gemiddeld 2,1% (tegen nog met 2,5% in het tweede kwartaal). Dat kan voor een deel verklaard worden door de kosten voor brandverzekeringen, die in juli 2009 gedaald zijn met gemiddeld 1,6%. De prijzen voor dit soort verzekeringen wordt regelmatig herzien om rekening te houden met de evolutie van de waarde van de verzekerde gebouwen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van het ABEXindexcijfer, dat tussen november 2008 en mei 2009 gedaald is met 1,6%. Ook het prijsstijgingstempo van onder meer onderhoudsdiensten en courante herstellingswerken en reparatie van woningen is vertraagd. Huisvuilophaling was in het derde kwartaal 2009 wel 3,1% duurder dan een jaar ervoor. De jaarlijkse verhoging van de tarieven wordt in de maand mei in de index der consumptieprijzen geïntegreerd, zodat het volledige effect, bij kwartaalreeksen, voor het eerst in het derde kwartaal tot uiting kant. Ook in het geval van de diensten in verband met vrijetijdsbesteding en lichaamsverzorging, veelal dienstverlening waarin de productiefactor arbeid een belangrijke rol speelt, zijn de prijzen meestal minder snel gestegen dan in het tweede kwartaal. Voor culturele diensten bleven de prijzen daarentegen in een versneld tempo stijgen (+4,2% voor het derde kwartaal, tegen respectievelijk +3,6% en 4,0% in het eerste en tweede kwartaal 2009). Bioscooptickets werden gemiddeld 0,26 euro duurder (+3,5%) en voor theaterbezoek moest, bij het begin van het nieuwe seizoen, gemiddeld 1,5% meer worden betaald. In de rubriek Overige zijn er enkele prijsbewegingen die wat meer uitleg verdienen. De prijzen voor medische en paramedische diensten daalden tussen het tweede en het derde kwartaal Voor verpleegkundige verzorging besliste de overheid om vanaf juli 2009 een grotere tussenkomst te geven in het geval van zwaar hulpbehoevenden, waardoor de prijs voor de patiënt gemiddeld met 11% verminderde. In de rubriek Andere diensten niet elders vermeld, werd in dezelfde periode een gemiddelde prijsdaling ten belope van 0,5% genoteerd. Dat is gevolg van een vermindering van de notariskosten bij een hypotheeklening: het hypotheekbedrag, waarop het ereloon berekend wordt, wordt zesmaandelijks aangepast aan de evolutie van het ABEX-indexcijfer. Zoals hoger vermeld is dat indexcijfer de jongste maanden gedaald. De prijzen voor Sociale bescherming verhoogden in dezelfde periode met gemiddeld 1,4%, in hoofdzaak vanwege een tariefverhoging in juli voor de peutertuinen in Vlaanderen (in het Waalse Gewest worden de prijzen traditiegetrouw in januari aangepast). 18

20 Tabel 7: Recente evolutie van de consumptieprijzen voor diensten (Veranderingspercentages ten opzichte van het overeenstemmende kwartaal van het voorgaande jaar, tenzij anders vermeld) p.m. gewicht 2009 (in%) III IV I II III Reizen 5,4 6,8 3,7 4,4 2,1 15,2 Huisvestingsdiensten 2,2 2,4 2,5 2,5 2,1 24,5 Huur 1,9 2,0 2,1 2,1 2,1 16,8 Huisvuilophaling 1,1 1,1 1,1 2,4 3,1 0,9 Onderhoud en herstellingen 2,4 3,4 3,2 2,8 2,5 1,7 Verzekeringen 5,8 5,8 5,3 5,7-0,1 1,8 Vrijetijdsbesteding en lichaamsverzorging 3,5 4,1 4,1 3,7 3,5 29,2 Droogkuis, verstelling en verhuur van kleding 3,3 3,9 4,1 4,5 4,3 0,2 Sport 2,2 2,7 2,7 2,4 1,8 2,0 Cultuur 2,8 3,2 3,6 4,0 4,2 5,3 Restaurants en cafés 4,0 4,6 4,5 3,8 3,4 17,4 Kapsalons en schoonheidsinstituten 2,7 3,3 3,1 2,7 2,7 3,2 Vervoer 2,9 3,4 3,3 3,5 3,2 11,5 Onderhoud en herstellingen 4,1 5,0 5,2 5,6 5,5 5,1 Treinvervoer 3,4 3,4 4,9 5,6 5,6 0,9 Luchtvervoer 8,3 19,2 18,7 16,0 5,1 0,4 Verzekeringen i.v.m. vervoer 0,2 0,4-0,5-1,3-1,1 2,4 Communicatie -1,9-0,5-0,5 0,3 0,5 7,7 Postdiensten 3,8 3,8 10,6 9,3 9,3 0,3 Telefoon- en telefaxdiensten en -uitrusting -1,5-0,9-1,0-0,1 0,1 7,4 Overige 0,4 0,7 2,8 3,0 2,1 11,8 Medische en paramedische diensten -4,2-3,0 2,5 3,6 1,4 2,6 Sociale bescherming 2,0 2,0 2,9 2,9 3,0 0,8 Ziekenhuisdiensten 1,4 1,5 2,9 2,8 2,7 1,8 Zorgverzekeringen 3,3 3,3 6,1 6,4 6,3 0,9 Andere diensten niet elders vermeld 2,8 3,0 2,4 2,3 0,2 2,4 Geheel van de diensten 2,7 3,2 3,0 3,1 2,5 100,0 Bronnen: EC, FOD Economie, ADSEI 19

ANALYSE VAN DE PRIJZEN: TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2010 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM

ANALYSE VAN DE PRIJZEN: TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2010 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN: TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2010 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Voorwoord Met de publicatie in augustus van

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar

CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar Persbericht PB15-001 8 januari 2015 9.30 uur CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar Inflatie december daalt naar 0,7 procent Goedkopere autobrandstoffen verlagen inflatie Inflatie eurozone

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex - november 2015 De Belgische inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex stijgt in november naar 1,4%, ten

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016

PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 05/2015 09/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016 Geharmoniseerde

Nadere informatie

Consumptieprijsindex en inflatie in september 2012

Consumptieprijsindex en inflatie in september 2012 Consumptieprijsindex en inflatie in september 2012 1. Consumptieprijsindex Brussel, 27 september 2012 De consumptieprijsindex stijgt in september 2012 met 0,21 punt ten opzichte van vorige maand en bedraagt

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inflatie lager in december

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inflatie lager in december Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB12-001 5 januari 2012 9.30 uur Inflatie lager in december Inflatie in december omlaag naar 2,4 procent Benzineprijzen en beltarieven verlagen inflatie Inflatie

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN: EERSTE KWARTAALVERSLAG 2011 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM

ANALYSE VAN DE PRIJZEN: EERSTE KWARTAALVERSLAG 2011 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN: EERSTE KWARTAALVERSLAG 2011 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM INLEIDING Zoals bepaald in de wet van 8 maart

Nadere informatie

Impact van de Russische boycot op de prijzen en de uitvoer van bepaalde landbouwproducten

Impact van de Russische boycot op de prijzen en de uitvoer van bepaalde landbouwproducten Impact van de Russische boycot op de prijzen en de uitvoer van bepaalde landbouwproducten FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Algemene Directie Economische Analyses en Internationale Economie

Nadere informatie

CBS: Inflatie daalt licht

CBS: Inflatie daalt licht Persbericht PB14-077 4 december 2014 9.30 uur CBS: Inflatie daalt licht Inflatie in november 1 procent Benzine goedkoper Inflatie in Nederland gelijk aan die in de eurozone De inflatie is in november gedaald

Nadere informatie

Technische toelichting

Technische toelichting Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB00-080 7 april 2000 10.30 uur Inflatie ook in maart stabiel De inflatie is in maart 2000 uitgekomen op 1,9 procent. Dat is ongeveer even hoog als in de

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inflatie in juli 2,1 procent. Prijsontwikkeling volgens Europese norm

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inflatie in juli 2,1 procent. Prijsontwikkeling volgens Europese norm Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-165 9 september 2003 9.30 uur Inflatie in juli 2,1 procent De inflatie in Nederland is in juli 2003 uitgekomen op 2,1 procent. Dit is 0,1 procentpunt

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Prijsontwikkeling autobrandstoffen en groenten remt inflatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Prijsontwikkeling autobrandstoffen en groenten remt inflatie Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB05-014 10 februari 2005 9.30 uur Inflatie in januari hoger door energieprijzen De Nederlandse inflatie is in januari 2005 uitgekomen op 1,5 procent. In

Nadere informatie

Prijzenobservatorium: Historiek en werking

Prijzenobservatorium: Historiek en werking Prijzenobservatorium: Historiek en werking Seminarie FEVIA - BABM 17 september 2013 Peter Van Herreweghe Agenda 1. Prijzenobservatorium : Historiek en taken 2. Werking : Gegevens, aanpak, procedure, timing

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inflatie in februari iets hoger. Inflatie gestegen door hogere benzineprijzen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inflatie in februari iets hoger. Inflatie gestegen door hogere benzineprijzen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB07-017 8 maart 2007 9.30 uur Inflatie in februari iets hoger De inflatie is in februari 2007 uitgekomen op 1,5 procent. Dat is iets hoger dan in januari.

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN: TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2012 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM

ANALYSE VAN DE PRIJZEN: TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2012 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN: TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2012 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN: JAARVERSLAG 2010 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN

ANALYSE VAN DE PRIJZEN: JAARVERSLAG 2010 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN: JAARVERSLAG 2010 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM 2 INLEIDING Met dit document publiceert het INR voor

Nadere informatie

Persbericht. Inflatie in juni gedaald. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Inflatie in juni gedaald. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB01-146 6 juli 2001 9.30 uur Inflatie in juni gedaald In juni is de inflatie gedaald tot 4,5 procent. Vorige maand bedroeg de inflatie nog 4,9 procent. De

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 15

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 15 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 15 10 april 2015 Inhoud 1. Prijzen 3 CBS: Inflatie stijgt opnieuw 3 Technische toelichting 4 Vanaf 2016 gedetailleerder inzicht in ontwikkelingen consumentenprijzen

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2014 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM

ANALYSE VAN DE PRIJZEN TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2014 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2014 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2011 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN

ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2011 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2011 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2012 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN

ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2012 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2012 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN

ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN DERDE KWARTAALVERSLAG 2014 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM

ANALYSE VAN DE PRIJZEN DERDE KWARTAALVERSLAG 2014 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN DERDE KWARTAALVERSLAG 2014 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2014 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN

ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2014 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2014 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en

Nadere informatie

Inflatie en indexering in België : oorzaken en mogelijke gevolgen van de huidige inflatieopstoot

Inflatie en indexering in België : oorzaken en mogelijke gevolgen van de huidige inflatieopstoot INFLATIE INFLATIE EN INDEXERING EN INDEXERING BELGIË IN : BELGIË OORZAKEN : OORZAKEN MOGELIJKE EN MOGELIJKE GEVOLGEN GEVOLGEN VAN DE VAN HUIDIGE DE HUIDIGE INFLATIEOPSTOOT INFLATIEOPSTOOT Inflatie en indexering

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

18 februari 2010. Statistisch Bulletin. no. Jaargang. Centraal Bureau voor de Statistiek

18 februari 2010. Statistisch Bulletin. no. Jaargang. Centraal Bureau voor de Statistiek 18 februari 2010 Statistisch Bulletin 10 07 no. Jaargang 66 Centraal Bureau voor de Statistiek Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x = geheim = nihil 2009 2010 = 2009 tot en

Nadere informatie

IMPACTANALYSE RUSLAND

IMPACTANALYSE RUSLAND Studiedienst Stafmedewerkers Diestsevest 40 3000 Leuven T (016) 28 64 11 F (016) 28 64 09 PERSNOTA Datum 31 juli 2015 Betreft: IMPACTANALYSE RUSLAND 1 ALGEMENE CONTEXT De EU-28 exporteerde in 2013 voor

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM

ANALYSE VAN DE PRIJZEN TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN DERDE KWARTAALVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM

ANALYSE VAN DE PRIJZEN DERDE KWARTAALVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN DERDE KWARTAALVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Benzineprijzen zorgen voor lichte stijging inflatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Benzineprijzen zorgen voor lichte stijging inflatie Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB06-112 7 december 2006 9.30 uur Inflatie blijft laag De inflatie is in november 2006 uitgekomen op 1,0 procent. Dat is iets hoger dan in oktober. Toen lagen

Nadere informatie

Voornaamste bevindingen

Voornaamste bevindingen Het inflatieverloop Het inflatieverloop belgië: in belgië: een nbb een analyse nbb analyse op op vraag vraag van de van federale federale regering regering Voornaamste bevindingen Het recente verloop van

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN: TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2011 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM

ANALYSE VAN DE PRIJZEN: TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2011 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN: TWEEDE KWARTAALVERSLAG 2011 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Voorwoord In het tweede kwartaalverslag van

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2015 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN:

ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2015 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN: Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN JAARVERSLAG 2015 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN: I. TOTALE INFLATIE PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O.,

Nadere informatie

21.05.2008 Nr 3206 I. ECONOMIE EN FINANCIEN. Conjunctuurindicatoren

21.05.2008 Nr 3206 I. ECONOMIE EN FINANCIEN. Conjunctuurindicatoren 21.05.2008 Nr 3206 I. ECONOMIE EN FINANCIEN Conjunctuurindicatoren Kalender voor het uitbrengen van de indicatoren... 5 Afzetprijsindexen (basis 2000 = 100) September tot oktober 2007... 6 Indexen van

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN EERSTE KWARTAALVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM

ANALYSE VAN DE PRIJZEN EERSTE KWARTAALVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN EERSTE KWARTAALVERSLAG 2013 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2014-01-31 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie 2011-2012: Economische terugval in 2012 verschilt per gewest Het Instituut voor de nationale rekeningen

Nadere informatie

Opbrengst van melk op basis van Nederlandse noteringen, respectievelijk wereldmarktprijzen voor boter en mager melkpoeder

Opbrengst van melk op basis van Nederlandse noteringen, respectievelijk wereldmarktprijzen voor boter en mager melkpoeder Marktbericht maart 2016 De Nederlandse melkaanvoer blijft op een hoog niveau. Deze groeide in februari met 21,7%. Wel speelde de extra productie op de schrikkeldag en het relatief lagere referentieniveau

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 Een derde van de uitgaven gaat naar de woning De gemiddelde uitgaven van Belgische gezinnen in 2014 In 2014 gaf een doorsnee gezin in België bijna 36.000 euro uit;

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 13 26 maart 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Werkloosheid gedaald door afname beroepsbevolking 3 Werkloze beroepsbevolking 1) 5 2. Inkomen en bestedingen

Nadere informatie

ANALYSE VAN DE PRIJZEN EERSTE KWARTAALVERSLAG 2015 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM

ANALYSE VAN DE PRIJZEN EERSTE KWARTAALVERSLAG 2015 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Instituut voor de nationale rekeningen ANALYSE VAN DE PRIJZEN EERSTE KWARTAALVERSLAG 2015 VAN HET INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN PRIJZENOBSERVATORIUM Meer informatie: FOD Economie, K.M.O., Middenstand

Nadere informatie

De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016

De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016 Instituut voor de nationale rekeningen PERSCOMMUNIQUÉ 28-4-2016 Links: Publicatie NBB.Stat Algemene informatie De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016 Over het hele jaar 2015

Nadere informatie

Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013

Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013 Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013 Accijnsverhoging op tabak: resultaat accijnsmonitor 2013 Op 1 januari 2013 is de accijns op een pakje sigaretten met 35 cent en op een pakje shag met

Nadere informatie

2. METHODOLOGISCHE AANPASSINGEN

2. METHODOLOGISCHE AANPASSINGEN Integrale versie 2. METHODOLOGISCHE AANPASSINGEN In vergelijking met de vorig jaar gepubliceerde reeksen 2 over de kapitaalgoederenvoorraad (KGV) en de afschrijvingen zijn er drie methodologische aanpassingen

Nadere informatie

De invoering van nieuwe waarnemingsmethoden in de Consumentenprijsindex (CPI) Nieuwe methoden voor vliegtickets en pakketreizen

De invoering van nieuwe waarnemingsmethoden in de Consumentenprijsindex (CPI) Nieuwe methoden voor vliegtickets en pakketreizen Centraal Bureau voor de Statistiek Economie, Bedrijven en NR Overheidsfinanciën en Consumentenprijzen Postbus 24500 2490 HA Den Haag De invoering van nieuwe waarnemingsmethoden in de Consumentenprijsindex

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 42

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 42 Statistisch Bulletin Jaargang 70 2014 42 16 oktober 2014 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Werkloosheid daalt verder in september 3 6 2. Industrie en energie 7 3. Prijzen 9 Meer recente gegevens

Nadere informatie

De economische groei bedraagt 0,3 % in het eerste kwartaal van 2015. De economische activiteit stijgt met 1,1 % over het hele jaar 2014

De economische groei bedraagt 0,3 % in het eerste kwartaal van 2015. De economische activiteit stijgt met 1,1 % over het hele jaar 2014 Instituut voor de nationale rekeningen 2015-04-29 Links: Publicatie NBB.stat Algemene informatie De economische groei bedraagt 0,3 % in het eerste kwartaal van 2015 De economische activiteit stijgt met

Nadere informatie

van 31 augustus 2006

van 31 augustus 2006 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 Brussel Tel. +32 2 553 13 79 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be Persmededeling

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2012

De agrarische handel van Nederland in 2012 De agrarische handel van Nederland in 2012 1. Opvallende ontwikkelingen Totale wereldhandel in agrarische producten groeit voor tweede opeenvolgende jaar met ruim 10% Nederlandse agrarische export groeit

Nadere informatie

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Oktober 212 1 1 - -1-1 -2-2 -3-3 22 23 24 2 26 27 28 29 21 211 212 Seizoengezuiverde en afgevlakte reeks Seizoengezuiverde brutoreeks De conjunctuurbarometer

Nadere informatie

Het ondernemersvertrouwen stabiliseert in november

Het ondernemersvertrouwen stabiliseert in november 25--24 Links: NBB.Stat Algemene informatie Maandelijkse conjunctuurenquête bij de bedrijven - november 25 Het ondernemersvertrouwen stabiliseert in november Na de aanmerkelijke stijging in oktober, is

Nadere informatie

4.1 Consumptieprijzen. Inflatieverschil tussen België en de drie belangrijkste buurlanden

4.1 Consumptieprijzen. Inflatieverschil tussen België en de drie belangrijkste buurlanden . Prijzen en kosten De inflatie is tijdens het verslagjaar nog versneld, aangezien de stijging van de HICP op jaarbasis opliep van, % in tot, % in ; in juli werd een plafond bereikt. Dat verloop was hoofdzakelijk

Nadere informatie

Evolutie van de gasprijzen op de residentiële markt maart 2008

Evolutie van de gasprijzen op de residentiële markt maart 2008 1/9 Evolutie van de gasprijzen op de residentiële markt maart 2008 Waarschuwing Het doel van dit document bestaat erin de evolutie van de gasprijzen op de markt van de huishoudelijke klanten sinds de vrijmaking

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

betreffende de problematiek van de hoge brandstofprijzen

betreffende de problematiek van de hoge brandstofprijzen stuk ingediend op 1231 (2010-2011) Nr. 1 8 juli 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van mevrouw Marijke Dillen, de heren Filip Dewinter, Jan Penris, Johan Deckmyn en Wim Wienen en mevrouw Marleen Van

Nadere informatie

MELKPRIJSVERGELIJKING JUNI 2014

MELKPRIJSVERGELIJKING JUNI 2014 MELKPRIJSVERGELIJKING JUNI 2014 (Voor standaardmelk (1) en volgens de uitbetalingssystemen van de zuivelondernemingen; alle bedragen in euro / 100kg) Bedrijf Milcobel Alois Müller DMK (Nordmilch) Arla

Nadere informatie

STUDIE (F)110519-CDC-1047

STUDIE (F)110519-CDC-1047 Niet vertrouwelijk Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. : 02/289.76.11 Fax : 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT

Nadere informatie

Evolutie van het sociaal elektriciteitstarief op de residentiële markt

Evolutie van het sociaal elektriciteitstarief op de residentiële markt Evolutie van het sociaal elektriciteitstarief op de residentiële markt December 0 Het doel van dit document bestaat erin de evolutie van de prijs van de elektriciteit verkocht aan de beschermde klanten

Nadere informatie

INDICATIEVE VERGELIJKING VAN DE TARIEVEN VOOR DE OVERBRENGING VAN AARDGAS VAN FLUXYS NV EN VERSCHEIDENE EUROPESE OPERATOREN

INDICATIEVE VERGELIJKING VAN DE TARIEVEN VOOR DE OVERBRENGING VAN AARDGAS VAN FLUXYS NV EN VERSCHEIDENE EUROPESE OPERATOREN Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. 02/289.76.11 Fax 02/289.76.99 PERSCONFERENTIE Brussel - 5 april 2002 INDICATIEVE VERGELIJKING VAN

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 20

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 20 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 20 13 mei 2015 Inhoud 1. Industrie en energie 3 Hoeveelheidsindexcijfers van de productie in de nijverheid (2010=100), maandgegevens 3 Productie in de nijverheid en

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 11

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 11 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 11 12 maart 2015 Inhoud 1. Financiële en zakelijke diensten 3 Kappers en schoonheidsverzorging (SBI 9602); waarde-, prijs- en volumeontwikkeling van de omzet (2010=100)

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

Persbericht. Prijzen industrie hoger door dure aardolie. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Prijzen industrie hoger door dure aardolie. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB00-148 30 juni 2000 9.30 uur Prijzen industrie hoger door dure aardolie Het prijsniveau van Nederlandse industriële producten ligt in mei van dit jaar 2,2%

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 35

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 35 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 35 27 augustus 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Werkloosheid verder gedaald 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Consumenten zijn

Nadere informatie

Sprekende Cijfers 2014-3 Woningmarkt regio Noord-Holland. Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q3 Woningmarkt Regio Noord-Holland

Sprekende Cijfers 2014-3 Woningmarkt regio Noord-Holland. Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q3 Woningmarkt Regio Noord-Holland Sprekende Cijfers -3 Woningmarkt regio Noord-Holland Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Woningmarkt Regio Noord-Holland Pagina 1 van 49 regio Amsterdam oktober Sprekende Cijfers -3 Woningmarkt regio Noord-Holland

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

STUDIE (F)050908-CDC-455

STUDIE (F)050908-CDC-455 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. : 02/289.76.11 Fax : 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS STUDIE

Nadere informatie

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 3 de kwartaal 2012 Inleiding Hoewel de CREG (de federale regulator) bevoegd is voor de tarieven, publiceert Brugel elk

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 4 de kwartaal 2011 Inleiding Hoewel de CREG (de federale regulator) bevoegd is voor de tarieven, publiceert Brugel sinds

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 4 de kwartaal 2012 + Januari 2013 Inleiding Hoewel de CREG (de federale regulator) bevoegd is voor de tarieven, publiceert

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Februari 212 1 1 - -1-1 -2-2 -3-3 22 23 24 2 26 27 28 29 21 211 212 Seizoengezuiverde en afgevlakte reeks Seizoengezuiverde brutoreeks De conjunctuurbarometer

Nadere informatie

Gemanipuleerde index kost Belg 2% loon en pensioen in 2014

Gemanipuleerde index kost Belg 2% loon en pensioen in 2014 Gemanipuleerde index kost Belg 2% loon en pensioen in 2014 Groen reageert tevreden op het feit dat vakbonden en werkgevers gisteren tot een akkoord kwamen over de ontslagregeling en de aanvullende pensioenen.

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 17

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 17 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 17 23 april 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Vertrouwen

Nadere informatie

ENERGIEPRIJZEN VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS VOOR KMO S EN ZELFSTANDIGEN PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT

ENERGIEPRIJZEN VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS VOOR KMO S EN ZELFSTANDIGEN PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT ENERGIEPRIJZEN VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS VOOR KMO S EN ZELFSTANDIGEN PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT - - - overzicht jongste 6 maanden met vergelijking tov duurste/goedkoopste product op de Belgische

Nadere informatie

BESLISSING (B) 051124-CDC-490

BESLISSING (B) 051124-CDC-490 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS BESLISSING

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

6. Prijzen, kosten en concurrentievermogen

6. Prijzen, kosten en concurrentievermogen 6. Prijzen, kosten en concurrentievermogen De inflatie is in 212 teruggelopen tot 2,6 % en onder invloed van de tragere prijsstijgingen voor energiedragers is het verschil ten opzichte van de drie buurlanden

Nadere informatie

Kostprijs van een zichtrekening in België Analyse voor de periode 2008 tot 2011

Kostprijs van een zichtrekening in België Analyse voor de periode 2008 tot 2011 Kostprijs van een zichtrekening in België Analyse voor de periode 2008 tot 2011 1 2 De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en Inhoud 1. Achtergrond

Nadere informatie

HET INFLATIEVERLOOP IN BELGIË: EEN NBB ANALYSE OP VRAAG VAN DE FEDERALE REGERING 1 VOORNAAMSTE BEVINDINGEN

HET INFLATIEVERLOOP IN BELGIË: EEN NBB ANALYSE OP VRAAG VAN DE FEDERALE REGERING 1 VOORNAAMSTE BEVINDINGEN DEPARTEMENT STUDIËN HET INFLATIEVERLOOP IN BELGIË: EEN NBB ANALYSE OP VRAAG VAN DE FEDERALE REGERING 1 VOORNAAMSTE BEVINDINGEN 1. HET RECENTE VERLOOP VAN DE INFLATIE EN DE KOOPKRACHT - De inflatie is in

Nadere informatie

Sprekende Cijfers 2014-4 Woningmarkt regio Noord-Holland. Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt Regio Noord-Holland

Sprekende Cijfers 2014-4 Woningmarkt regio Noord-Holland. Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt Regio Noord-Holland Sprekende Cijfers -4 Woningmarkt regio Noord-Holland Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Woningmarkt Regio Noord-Holland Pagina 1 van 49 regio Noord-Holland januari 2015 Sprekende Cijfers -4 Woningmarkt

Nadere informatie

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel Page 1 of 6 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel en aan wat? door Phi-Rana di, 2013-11-12 15:45 Phi-Rana Er wordt vaak gezegd

Nadere informatie

Bestedingspakket gepensioneerden erden meest in prijs gestegen

Bestedingspakket gepensioneerden erden meest in prijs gestegen 08 Bestedingspakket et gepensioneerden erden meest in prijs gestegen Karlijn Bakker Publicatiedatum CBS-website: 17 april 2009 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig

Nadere informatie

Gepubliceerd. CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004. Arbeidsmarktbeleid. Inhoud van het Technisch Verslag 2003

Gepubliceerd. CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004. Arbeidsmarktbeleid. Inhoud van het Technisch Verslag 2003 Gepubliceerd Arbeidsmarktbeleid CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004 CRB (2003).. Brussel: CRB, CRB 2003/1000 CCR 11. De ontwikkeling van de uurloonkosten en de werkgelegenheid loopt volgens

Nadere informatie

Evaluatieverslag over het vangnetmechanisme van de detailhandelsprijzen voor gas en elektriciteit

Evaluatieverslag over het vangnetmechanisme van de detailhandelsprijzen voor gas en elektriciteit Evaluatieverslag over het vangnetmechanisme van de detailhandelsprijzen voor gas en elektriciteit Mechanisme ingevoerd door de wet van 8 januari 2012 tot wijziging van de wet van 29 april 1999 betreffende

Nadere informatie

ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT

ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT - - - overzicht jongste 6 maanden met vergelijking tov duurste/goedkoopste product op de Belgische

Nadere informatie

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 1 ste kwartaal 2012 Inleiding Hoewel de CREG (de federale regulator) bevoegd is voor de tarieven, is het Brugel die sinds

Nadere informatie

ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT

ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT - - - overzicht jongste 6 maanden met vergelijking tov duurste/goedkoopste product op de Belgische

Nadere informatie

BESLISSING (B) 041202-CDC-384

BESLISSING (B) 041202-CDC-384 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS BESLISSING

Nadere informatie

Gedetailleerde vergelijking van de stijging van de loonkosten per branche in België en de drie buurlanden

Gedetailleerde vergelijking van de stijging van de loonkosten per branche in België en de drie buurlanden Bijlage/Annexe 1 DEPARTEMENT STUDIËN Gedetailleerde vergelijking van de stijging van de loonkosten per branche in België en de drie buurlanden In deze nota wordt beoogd een vergelijking te maken tussen

Nadere informatie

De biobestedingen groeien tegen de algemene voedingstrend in

De biobestedingen groeien tegen de algemene voedingstrend in De biobestedingen groeien tegen de algemene voedingstrend in De biobestedingen groeiden in 2014 verder door terwijl de totale voedingsbestedingen voor het eerst sinds jaren daalden. Ruim negen op de tien

Nadere informatie