Allochtone ouders en de digitale generatiekloof

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Allochtone ouders en de digitale generatiekloof"

Transcriptie

1 Allochtone ouders en de digitale generatiekloof Marjolijn van Leeuwen 4 september 2012

2 Colofon september 2012, Pharos Kennis- en adviescentrum migranten, vluchtelingen en gezondheid, ZonMw en Mira Media. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door druk, fotokopie of microfilm of op een andere wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof is ontwikkeld in opdracht van ZonMw door Pharos en Mira Media, in samenwerking met Media4Me. Het onderzoek is mede mogelijk gemaakt door financiering van het Europese Integratiefonds. Auteur Marjolijn van Leeuwen Projectsecretariaat Pharos Herenstraat 35 Postbus LH Utrecht Telefoon Omslagfoto Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 2

3 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. Samenvatting 5 3. Onderzoek Literatuursearch op het internet Onderzoek in de wijk Is het huidige aanbod mediaopvoedingsondersteuning geschikt en toegankelijk? Wat zijn de behoeften van ouders aan mediaopvoedingsondersteuning Vraag en aanbod bij elkaar te brengen Samenwerking met andere organisaties op het gebied van mediawijsheid Concrete activiteiten Aanbevelingen voor de toekomst Literatuurlijst 20 Bijlage 1: Gegevens organisaties en respondenten Bijlage 2: Topic- en vragenlijsten Bijlage 3: Tekst voor LinkedIn-groep: werving (allochtone) mediacoaches die ervaring hebben met groepen allochtone ouders Bijlage 4 Lijsten van deelnemende organisaties aan expertbijeenkomst en informatiebijeenkomst Bijlage 5: Verslag expertbijeenkomst en informatiebijeenkomst Digitale Generatiekloof in allochtone gezinnen Bijlage 6: Beschrijving workshop Allochtone ouders en de digitale generatiekloof...32 Bijlage 7: Parameters voor het screenen van leermiddelen Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 3

4 1. Inleiding Mediawijsheid onderdeel van hedendaagse opvoeding De huidige samenleving is gemedialiseerd. We kunnen niet meer zonder televisie, radio, telefonie en internet. We gebruiken nieuwe kanalen zoals Facebook, Twitter en LinkedIn. Het onderscheid tussen de fysieke en de onlinewereld verdwijnt. Dit geldt voor alle lagen van de bevolking in alle fases van het leven. We kunnen steeds meer zelf bepalen en kiezen. Tegelijk wordt de communicatie directer, interactiever, eenvoudiger en onafhankelijk van tijd en plaats. Gezien de grote invloed van de media is het belangrijk hier kritisch mee om te gaan. Om vragen te stellen als Wie is de afzender?, Hoe betrouwbaar is de informatie? en Wat betekent het voor mij? (Mediawijzer.net, 2012). Met andere woorden, om mediawijsheid te ontwikkelen. Met bewustwording en het kritisch onderzoeken van de hierboven beschreven ontwikkeling is mediaopvoeding een nieuw onderdeel van de opvoeding. Hoe kunnen ouders hun kinderen helpen om op een kritische manier om te gaan met de media? Hoe kunnen zij mediawijsheid ontwikkelen? Mediaopvoedingsondersteuning belangrijk voor ouders Met de hierboven beschreven ontwikkeling is er ook een groeiende behoefte aan opvoedingsondersteuning. Inmiddels zijn er cursussen, ouderbijeenkomsten en websites voor ouders. Ook zijn er opleidingen voor mediacoaches, professionals die werkzaam zijn op scholen, in bibliotheken en in zorg en welzijn en die zich specialiseren in de educatieve waarde en de valkuilen van social media voor kinderen en jongeren. Mediaopvoedingsaanbod bereikt allochtone ouders nog niet Echter, anno 2012 bereikt het opvoedingsaanbod rond het thema media en kinderen allochtone ouders nog niet. De vraag is hoe dat kan. Zijn allochtone ouders geïnteresseerd in dit onderwerp? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke (opvoed)vaardigheden willen zij ontwikkelen? Hoe is het eigen computergedrag van de ouders en dat van de kinderen? Wat is het aanbod voor deze ouders in de wijk waar zij wonen? Zijn er nog aanvullingen nodig? Hoe komen vraag en aanbod beter bij elkaar? Dit zijn de vragen die in het project Allochtone ouders en de digitale generatiekloof onderzocht zijn. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 4

5 2. Samenvatting Onderzoek in de wijk naar vraag en aanbod op het gebied van mediaopvoedingsondersteuning In deze rapportage leest u over het kwalitatief onderzoek naar vraag en aanbod mediaopvoedondersteuning voor allochtone ouders in achterstandswijken. Het onderzoek bevat negen uitwisselingsbijeenkomsten tussen organisaties in de wijk die opvoedingsondersteuning tot hun taak hebben en negen focusgroepen, zogenaamde keukentafelgesprekken met allochtone ouders met schoolgaande kinderen. Het onderzoek vond plaats in Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Schiedam, Den Haag, Arnhem en Panningen (de laatste gemeente is klein maar heeft een grote Marokkaans/Nederlandse gemeenschap). Behoeften ouders Uit het onderzoek blijkt dat allochtone ouders op eenzelfde wijze gebruik maken van het internet als autochtone ouders. Ouders halen informatie op, kijken naar YouTube, zitten op Facebook, Skypen, doen inkopen en bankieren via het internet. Ook hebben allochtone ouders dezelfde vragen rond opvoeding en internetgebruik van hun kinderen. Ouders vragen zich af wat hun kinderen precies doen, hebben het idee dat hun kinderen veel meer computervaardigheden hebben en maken zich zorgen over bijv. mogelijke pesterijen, verkeerde contacten of ongewenste informatie en porno. Allochtone ouders hebben ook dezelfde behoeften aan opvoedingsondersteuning namelijk: themabijeenkomsten informatie vanuit de basisschool computeractiviteiten met kinderen weten hoe je kinderen kan begeleiden in internetgebruik chatten met andere ouders technische informatie over bijvoorbeeld filters op het internet verhoging van eigen vaardigheden op de computer Het enige verschil met autochtone ouders is dat ouders uit sommige bevolkingsgroepen de voorkeur geven aan het bezoeken van websites uit het land van herkomst. Dit laatste is mede afhankelijk van het aanbod dat het moederland heeft op dit gebied. Aanbod mediaopvoedingsondersteuning aan allochtone ouders onvoldoende Hoewel de vragen hetzelfde zijn, blijkt uit gesprekken met organisaties en ouders in de wijk, literatuuronderzoek en een internet scan, dat allochtone ouders nog nauwelijks toegang hebben tot opvoedingsondersteuning. Ook is er een gebrek aan mediacoaches met een interculturele achtergrond die taalbarrières en cultuurverschillen makkelijk kunnen overbruggen. Op websites en mediacoachopleidingen wordt weinig aandacht besteed aan allochtone ouders. In de teksten en het beeldmateriaal kunnen allochtone ouders zichzelf niet terugvinden. Vraag en aanbod bij elkaar brengen Naar aanleiding van bovenstaande zetten Mira Media en Pharos het afgelopen jaar de mediaopvoedondersteuning voor allochtone ouders op de agenda. Eerst bij de organisaties in de wijk zelf, later ook bij landelijke organisaties. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 5

6 Ook werden professionals met een interculturele achtergrond geïnformeerd over de opleiding tot mediacoach. Daarnaast waren er activiteiten op het gebied van screening en aanpassing van websites, voorlichtingsmateriaal en inhoud van opleidingen. Benodigde vervolgstappen Om vraag en aanbod verder bij elkaar te brengen zijn naast het verder agenderen van het onderwerp de volgende acties nodig: Het screenen van het bestaande les- en voorlichtingsmateriaal voor ouders, zoals brochures op het internet. Daarbij gaat het zowel om beeldvorming over ouders als om aandacht voor de taalbarrière die bij migranten vaak een rol speelt. Tijdens het project is daar een eerste aanzet voor gedaan. Het screenen van de opleiding tot mediacoach op cultuursensitiviteit. Aanbod voor professionele mediacoaches om zich (nog verder) te bekwamen in interculturele competenties, zoals: o in staat zijn outreachend allochtone ouders te werven voor een project of cursus voor mediawijsheid o in staat zijn samen te werken met (zelf)organisaties in de wijk o in staat zijn eigen taalgebruik aan te passen aan dat van individuele ouders met verschillende niveaus Nederlands o in staat zijn educatie van mediawijsheid aan te passen aan het scholingsniveau van de ouders. Leeswijzer Het eerste deel gaat over het literatuuronderzoek over migrantenouders, mediawijsheid en opvoeding. Het tweede deel is een verslag over vraag en aanbod van mediaopvoedingsondersteuning aan migrantenouders in achterstandswijken. Vervolgens wordt besproken welke activiteiten er zijn ondernomen om bovengenoemd thema beter op de kaart te zetten. De rapportage eindigt met aanbevelingen over vervolgstappen in de toekomst. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 6

7 3. Onderzoek Het onderzoek bestaat uit een literatuursearch op het internet, een onderzoek naar het huidige aanbod mediaopvoedondersteuning en de interesse en behoeften van allochtone ouders op dit gebied Literatuursearch op het internet Uit een literatuursearch op het internet blijkt dat er nog niet veel geschreven is over mediaopvoedingsondersteuning en allochtone ouders. Bij zoektermen als digitale generatiekloof en allochtone ouders (of migrantenouders), mediawijsheid en allochtone ouders en mediagebruik allochtone ouders en opvoeding blijven allochtone ouders, ook bij grootschalige onderzoeken naar opvoeding en (social) mediagebruik, vaak buiten beeld. Uit de paar onderzoeken die allochtone ouders wel hebben opgenomen als respondenten blijkt het volgende: In een onderzoek van het ABC Kenniscentrum komt het beeld naar voren van allochtone ouders die minder gebruik maken van het internet, een vaak gebrekkige kennis van het Nederlands en Engels hebben en hun kinderen niet of minder begeleiden bij de selectie en interpretatie van mediabronnen. (ABC Kenniscentrum, 2010). Uit cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat allochtone huishoudens een inhaalslag hebben gemaakt en niet veel meer verschillen van autochtone huishoudens wat betreft computer- en internetgebruik. In 2009 had 96% van de nietwesterse allochtonen internet, bij de autochtonen was dit 93%. Wat betreft snelle internetverbinding (breedband) was het aandeel van beide groepen 80%. In zijn geheel beschikken niet-westerse allochtonen over iets meer internetvaardigheden dan autochtonen. Dit is te verklaren door het feit dat de niet-westerse populatie iets jonger is. Jongeren hebben gemiddeld een grotere internetvaardigheid. Echter, er waren weinig verschillen wat betreft en, chatten, telefoneren, informatie zoeken, nieuws vergaren, spelletjes doen, werk zoeken, internetbankieren, overheidsdiensten afnemen, opleidingen volgen of informatie over gezondheid opzoeken. Wel gebruiken niet-westerse allochtonen internet vaker dan autochtonen om de krant te lezen, naar de tv te kijken en naar de radio te luisteren. Ook is het aandeel dat chat en via het internet telefoneert iets groter. Autochtonen gebruiken het internet iets meer om te bankieren of te shoppen. , online reizen boeken en software downloaden zijn bij beide herkomstgroepen even populair Onderzoek in de wijk Na het literatuuronderzoek volgt er een kwalitatief onderzoek in achterstandswijken in Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Schiedam, Den Haag, Arnhem en Panningen. Hierbij is gebruik gemaakt van groepsgesprekken en individuele gesprekken met professionals en vrijwilligers die opvoedkundige ondersteuning verzorgen en allochtone ouders met schoolgaande kinderen. Zie bijlage 1 voor meer gegevens over de betreffende wijken. De volgende onderwerpen staan centraal: Is het huidige aanbod mediaopvoedingsondersteuning geschikt en toegankelijk voor allochtone ouders in achterstandswijken? Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 7

8 Wat is de belangstelling van de ouders voor mediaopvoedingsondersteuning, wat zijn hun behoeften op dit terrein? Is het huidige aanbod mediaopvoedingsondersteuning geschikt en toegankelijk? Lokale organisaties met opvoedingsaanbod Er is voor gekozen om eerst het aanbod van organisaties in de achterstandswijken in kaart te brengen. Achterliggend idee daarbij is dat de vraag van de ouders die uit de keukentafelgesprekken naar voren komt gelijk gekoppeld kan worden aan het aanbod, mocht daar belangstelling voor zijn. Ook wordt gevraagd naar de mogelijkheden om nieuw aanbod te creëren. Daarom worden uitwisselingsbijeenkomsten georganiseerd met medewerkers van lokale organisaties in de wijk die zich bezig houden met opvoedingsondersteuning. Met deze uitwisseling werd het huidige aanbod in beeld gebracht en werd netwerken mogelijk gemaakt. Dit heeft als meerwaarde dat organisaties elkaar later makkelijker kunnen vinden en samen kunnen werken. Uitgenodigd werden: Bibliotheken Brede Scholen welzijnswerk Centrum voor Jeugd en Gezin Jeugdgezondheidszorg GGD zelforganisaties bewoners kerk en moskee Deze organisaties zijn direct werkzaam in de wijk waar de ouders wonen. Dit is nodig om in een later stadium de vraag van de ouders en het eventuele aanbod van de organisaties bij elkaar te brengen, waarbij het aanbod zo dicht mogelijk bij de ouders zelf wordt georganiseerd. Dit is een belangrijke randvoorwaarde, omdat anders de kans groot is dat ouders afhaken op de reisafstand. Zelfs als men slechts naar een wijk verderop moet voor het aanbod kan dat een drempel vormen. Werven lokale organisaties voor uitwisselingsbijeenkomst Het bijeenbrengen van deze lokale organisaties blijkt arbeidsintensief. Medewerkers van (reguliere) organisaties zijn vaak slecht te bereiken door overbelaste agenda s en andere prioriteitstellingen. Tevens zijn organisaties aan het bezuinigen waardoor de professionals nog meer dan anders in tijdnood zitten. Dat neemt niet weg dat als de professionals en vrijwilligers, eenmaal bij elkaar, zeer geïnteresseerd blijken in het onderwerp en het onderzoek graag willen ondersteunen. In totaal zijn hierbij 33 lokale organisaties telefonisch en face-to-face geraadpleegd, waarbij 14 organisaties hebben deelgenomen aan de uitgebreidere voorbereidende bijeenkomsten in de betreffende achterstandswijken. Zie bijlage 1 voor meer gegevens over de organisaties. Welke lokale organisaties bereiken allochtone ouders in de wijk Het is vaak de eerste keer dat reguliere organisaties als bibliotheek en CJG enerzijds en zelforganisaties, moskee en kerk anderzijds elkaar face to face ontmoeten. Dit terwijl zij in dezelfde wijk en op loopafstand van elkaar werken. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 8

9 Sommige organisaties vinden het makkelijk om de ouders te bereiken. In de moskee komen bijvoorbeeld wekelijks grote groepen ouders. Moskeeën en zelforganisaties zijn vaak goed op de hoogte van wat er leeft bij de ouders. Zij melden dat er bij de ouders veel vragen leven op het gebied van opvoeding en mediagebruik van hun kinderen. Reguliere organisaties daarentegen vertellen moeite te hebben met het bereiken van de doelgroep en niet te weten wat ouders wat betreft mediaopvoedondersteuning behoeven. Mediacoach bibliotheek: We hebben al een paar keer geprobeerd om computercursussen voor migranten aantrekkelijk te maken, maar uiteindelijk komen er maar 1 of 2 daadwerkelijk. Tijdens de bijeenkomsten blijkt dat de reguliere organisaties weinig gericht aanbod hebben op het gebied van opvoeding en social media. Wel zijn er hier en daar cursussen voor het verhogen van computervaardigheden. Deze cursussen, bijvoorbeeld in de bibliotheek, worden echter mondjesmaat bezocht door allochtone ouders. Ook bij zelforganisaties is weinig aanbod rond mediawijsheid. Slechts een paar zelforganisaties, bijvoorbeeld de Stichting Ghanese gemeenschap in Amsterdam Zuidoost, en een enkele welzijnsorganisatie, bijvoorbeeld Swazoom, eveneens in Amsterdam Zuidoost, organiseren themabijeenkomsten of cursussen rond dit thema. Landelijk aanbod Het landelijke aanbod bestaat bijvoorbeeld uit informatie en brochures op de website, cursussen, ouderavonden en informatiebijeenkomsten. Ook zijn er opleidingen waar professionals uit het basisonderwijs, voortgezet onderwijs, bibliotheek of mediatheek, jeugdzorg of hulpverlening, mediaorganisaties en overheden mediacoach kunnen worden. Mediacoaches geven informatie over het begeleiden van kinderen naar mediawijsheid binnen het vakgebied waarin ze voor de opleiding al werkzaam zijn. Websites Websites voor mediawijsheid, zoals Kindonline en Mediawijzer, besteden weinig aandacht aan allochtone ouders. Zowel de brochures met voorlichting die op de websites staan als het algemene informatiemateriaal zijn niet makkelijk toegankelijk voor allochtone ouders, met name voor ouders met een lage scholingsachtergrond en/of een beperkte beheersing van het Nederlands. Er wordt bijvoorbeeld niet voldaan aan de volgende criteria: o er komen geen allochtone deskundigen aan het woord; o het beeldmateriaal en de teksten weerspiegelen de diversiteit in de samenleving onvoldoende; o ze bevatten weinig interculturele onderwerpen; o de teksten zijn te complex en houden geen rekening met taalbarrières; o de voorlichting is te abstract voor laagopgeleide ouders. Zie bijlage 7 voor verdere uitleg van deze Parameters voor het screenen van leermiddelen Regulier aanbod cursussen Verschillende organisaties bieden mediaopvoedondersteuning aan. Geen van respondenten had echter deelgenomen aan een cursus, ouderavond of informatiebijeenkomst rond dit onderwerp. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 9

10 Mediacoaches Op de opleidingen leren mediacoaches geen interculturele vaardigheden en/of omgaan met taalbarrières. Ook is er op de mediaopleiding nauwelijks aandacht voor coaching van ouders met een lage scholingsachtergrond in het algemeen. Daarnaast zijn er slechts een handjevol mediacoaches die zelf een bi-culturele en meertalige achtergrond hebben. Conclusie: Er is/zijn voor allochtone ouders: onvoldoende (cursus) aanbod in de wijk; onvoldoende mediacoaches met interculturele competenties; onvoldoende passende informatie op de websites. Bovendien is er onvoldoende aandacht op opleidingen tot mediacoach; Er is dus onvoldoende passend aanbod mediaopvoedingsondersteuning voor allochtone ouders in achterstandswijken Wat zijn de behoeften van ouders aan mediaopvoedingsondersteuning Opzet behoeftenonderzoek Om de ervaringen van allochtone ouders te inventariseren worden keukentafelgesprekken georganiseerd rond het thema opvoeding, internetgebruik, social media, gebruik van mobiele telefoons en kinderen. Outreachend en intensief werven voor keukentafelgesprekken Bij de werving voor een onderzoek als dit, maar ook bij de werving van ouders voor cursussen, themabijeenkomsten en voorlichtingen, is het van belang om de wervingsmethode aan te passen op de groep die men wil bereiken. Wil men een groep hoger opgeleide ouders (MBO+) bereiken dan is het voldoende om brieven te versturen en daarna een belronde te houden. Wil men (ook) lager opgeleide potentiële deelnemers bereiken dan zijn de volgende randvoorwaarden van belang: Ouders persoonlijk, face-to-face, benaderen. Indien nodig in samenwerking met lokale partners uit welzijn, zelforganisaties en/of religieuze instellingen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van informele circuits, netwerken en contacten in de wijk. Mondeling communiceren in plaats van schriftelijk. Gebruik alleen schriftelijke uitnodigingen als deze gepaard gaan met mondelinge toelichting en enthousiasmering. Tijd investeren in het onderhouden van de relatie, om elkaar persoonlijk te ontmoeten, in een wat informele sfeer kennis maken en vertrouwen opbouwen. Ook is het belangrijk om allochtone sleutelfiguren en zelforganisaties in de wijk te betrekken bij de werving en de organisatie van onderzoek of cursus. Deze zijn te vinden in het informele circuit binnen allochtone gemeenschappen, scholen of welzijns- en migrantenorganisaties, bij jongeren- en moedercentra en bij buurtmoeders en wijkcontactvrouwen. Naar ouders toe gaan op plekken waar zij toch al komen, bijvoorbeeld op het consultatiebureau, een cursus of buurtcentrum, in een ouderkamer of in een moskee. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 10

11 Back-up vragen van het eigen management. Het management moet deze manier van werven kunnen ondersteunen en faciliteren. (van Leeuwen, 2010) Deze randvoorwaarden zijn nodig, omdat: Anderstaligen die het Nederlands nog niet voldoende beheersen talige informatie niet kunnen begrijpen. Talen zijn onderverdeeld in niveaus: A1 (beginner), A2, B1, B2, C1, C2 (vloeiend). De informatie in bijvoorbeeld uitnodigingsbrieven moet op zijn hoogst geschreven zijn op niveau B2, wil het grote groepen anderstaligen bereiken. Een andere manier is natuurlijk de informatie vertalen. Er mogelijk culturele verschillen zijn tussen de professionals en de ouders, bijvoorbeeld in de wijze van benaderen; een kenmerk van de Nederlandse cultuur is bijvoorbeeld het recht toe recht aan op je doel af gaan. Hiertegenover kan staan een cultuur die gewend is meer aandacht te besteden aan kennismaken en een vertrouwensband opbouwen. Veel ouders niet reageren op een schriftelijke werving via advertenties en brieven. Veel ouders niet naar een bijeenkomst komen op een voor hen onbekende en daarom onveilige lokatie. Bij de werving van de deelnemers voor de keukentafelgesprekken is rekening gehouden met bovenstaande punten. De ouders zijn met name mondeling geworven via zelforganisaties, moskee en sleutelfiguren in de wijk. De onderzoekers zijn vaak meerdere malen op bezoek geweest in de wijk om deze organisaties en individuen te spreken. De gesprekken zijn altijd gehouden op een plek waar de ouders thuis zijn en zich op hun gemak voelen, zoals buurthuis, moskee of ouderkamer op een school. Gesprekken in eigen taal Om te voorkomen dat taal een struikelblok zou worden: Zijn de groepen samengesteld uit deelnemers die dezelfde taal spreken. Hebben de gespreksleiders een bi-culturele en meertalige achtergrond. Zij begeleiden de gesprekken in de eigen taal. Zijn de gespreksleiders hier en daar intermediair bij het contact leggen met zelforganisaties of contactpersonen. Is bij een paar gemengde groepen de gespreksleiding Nederlands, waar nodig vertaald door en voor deelnemers. Zijn de gespreksleiders getraind in eenvoudig en concreet communiceren, een open luisterhouding, aanpassing in taalgebruik wat betreft het niveau Nederlands (bij gemengde groepen) en aanpassing aan kennisniveau en schoolse vaardigheden van laagopgeleide ouders. Gegevens deelnemers aan keukentafelgesprekken De werving is uiteindelijk succesvol en resulteert in 9 keukentafelgesprekken waarbij is gesproken met 82 ouders, waarvan 74 moeders en 8 vaders. De ouders: Zijn afkomstig uit Marokko, Turkije, Afghanistan, Kaapverdische Eilanden, Soedan, Libanon, Gambia, Pakistan, Polen en Nederland. Ondanks vele pogingen, ook met behulp van intermediairs is het niet gelukt om Somalische, Surinaamse, en Antilliaanse ouders te werven voor een keukentafelgesprek. Hebben een wisselende scholingsachtergrond, namelijk globaal 1/3 laagopgeleid, 1/3 middelbaar opgeleid en 1/3 hoogopgeleid. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 11

12 Behoren meestal (76) tot de eerste generatie migranten, een aantal (6) zijn van de tweede generatie. Zijn van verschillende leeftijden, 10 ouders zijn tussen de 20 en 30 jaar oud, 52 tussen de 30 en 50, 10 zijn ouder dan 50 (waaronder 7 vaders) en van 10 is de leeftijd onbekend. Hebben samen 14 kinderen van 0-4 jaar, 109 van 4 12 jaar en 46 ouder dan 12 jaar. van 10 ouders is het aantal kinderen onbekend. Wonen veelal lang in Nederland, 7 ouders wonen korter dan 10 jaar in Nederland, 58 wonen langer dan 10 jaar in Nederland, 6 ouders zijn geboren in Nederland, van 10 ouders is onbekend hoe lang zij in Nederland wonen. Het taalniveau Nederlands varieerde van beginners tot native speakers. Zie bijlage 1 voor meer gegevens over de deelnemers. Bij de keukentafelgesprekken waren gemiddeld tussen de 8 en de 15 deelnemers per keer aanwezig en ze duurden anderhalf tot twee uur. De gesprekken waren geanimeerd, met name omdat het item de ouders bleek bezig te houden. Zie bijlage 2 voor gebruikte topic en vragenlijst. Video opnames Na afloop van de keukentafelgesprekken herhalen een aantal deelnemers hun uitspraken voor de camera. Deze opnames worden later gebruikt bij workshops en voorlichtingen aan mediaorganisatie, mediacoaches en andere geïnteresseerden. Uitkomst keukentafelgesprekken Uit de keukentafelgesprekken konden de volgende conclusies getrokken worden. Gebruik computer, social media en internet in allochtone gezinnen Alle ouders van de keukentafelgesprekken hebben een computer met internet waar ze veelvuldig gebruik van maken. Men onderhoudt contacten via , Skype, Facebook e.d., zoekt informatie via websites in Nederland en land van herkomst, luistert naar muziek via YouTube en doet aankopen via bijvoorbeeld Marktplaats. Veel ouders regelen bankzaken via de computer. Moeder: Ik ben op Facebook. Ik praat met familie en zo. Ook laatst heel vaak, met de aardbeving in Turkije. Bezoek websites Het enige verschil met autochtone ouders is, dat sommige allochtone ouders, vooral Turkse, melden met name websites van het moederland bezoeken. Dit verschilt per bevolkingsgroep en heeft mede te maken met het kwantitatieve en kwalitatieve aanbod van het moederland. Moeder: Voor alles, behalve muziek en grapjes, kijken we op Nederlandse sites. Alleen voor muziek en plezier kijken we op Afghaanse filmpjes op YouTube. Soms kijk ik op Engelse websites, bijvoorbeeld voor recepten, maar ik begrijp Engels niet goed. Dan vertaal ik het naar het Nederlands met Google. Er zijn niet zoveel Afghaanse websites. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 12

13 Internetgebruik kinderen en mediaopvoeding De ouders vertellen dat hun kinderen veelvuldig gebruik maken van computers en internet. Om huiswerk te maken, te chatten, muziek te beluisteren en om spelletjes te spelen. Moeder: Internet is als flesvoeding, je kan niet meer zonder. Vader: Alles wat je wil weten over het geloof, over de wereld, kan je opzoeken op het internet. Ook dingen over de eigen cultuur, bv. documentaires over Marokko. De kinderen hebben een gebrek aan opvoeding bij de ouders. Bij Islam.online kan je dingen vragen, dan krijg je meteen antwoord. Wat jij als ouder nog niet weet. Ik dacht dat mijn kind niks weet van Islam en cultuur. Maar ze weet meer als mij. Over huwelijk en zo. En over psychologie. Ze leren het niet van de ouders maar ze leren het zelf. Ze zijn slimmer dan ik. Mediaopvoedingsvragen Allochtone ouders hebben dezelfde opvoedingsvragen als autochtone ouders. Ze vragen zich af wat hun kinderen aan het doen zijn op de computer, hebben het gevoel het niet te kunnen bijbenen en raken na de basisschool grip kwijt op het internetgebruik van hun pubers. Ook willen ze graag weten wat media te bieden hebben, wat de gevaren zijn, zoals bijvoorbeeld schending van privacy, seksuele intimidatie en pesten, en wat de mogelijkheden zijn. Ondersteuning bij mediaopvoeding is daarom welkom. Vader: Soms lijkt het alsof ik op een fiets de helling afga en geen remmen heb. Ik kan mijn kinderen niet meer begeleiden. Wat ze doen, met wie ze praten, wat er gebeurt op de computer. Moeder: Ik wil weten welke informatie er is, wat kan ik de kinderen uitleggen. De school heeft wel hoe je met computers om moet gaan maar niet wat er gevaarlijk is, pesten, vreemden. Opvoedingsvragen hetzelfde als autochtone ouders Dat de vragen en dilemma s van allochtone ouders overeen komen met vragen van autochtone ouders blijkt o.a. uit het artikel Kinderen en internetrisico s. EU Kinds Online onderzoek onder 9-16 jarige internetgebruikers in Nederland. Daarin komen onder ander de volgende vragen naar voren: Welke vorm van internetbegeleiding is op welk moment passend of noodzakelijk? In welke levensfase moeten ouders welke regels instellen en toezien op de naleving ervan? Hoe kunnen zij observeren wat hun kind online uitvoert? Hoe kunnen zij hun kind stimuleren om het internet op een gepaste manier te verkennen en zich zo te ontwikkelen? Wat is het effect van gezamenlijk mediagebruik, van afstand of achteraf toezicht houden en technische applicaties (parental control systems) inzetten? Hoe kan je als ouders omgaan met de snelle technologische veranderingen? De recente verspreiding van mobiele apparatuur die toegang geeft tot internet (smartphones, ipad s en andere tablets), onttrekt het internetgebruik van kinderen bijvoorbeeld nog meer aan het zicht van ouders. (SCP 2011) Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 13

14 Ook bleken er wat betreft de opvoedactiviteiten tussen de allochtone ouders onderling dezelfde verschillen als tussen autochtone ouders onderling. Activiteiten zoals: Gezamenlijk media beleven: ouders zitten samen met hun kind achter de computer of andere apparaten en geven daarbij tekst en uitleg, bijvoorbeeld tips over leuke websites dan wel hoe het kind een zoekmachine kan gebruiken. Het initiatief voor deze vorm van begeleiding ligt bij de ouders. Regels stellen: ouders stellen grenzen aan het mediagebruik van hun kind. Hierbij draait het bijvoorbeeld om afspraken ten aanzien van screen time dan wel welke websites bezocht mogen worden. Actief praten: ouders bespreken met hun kind wat het mee maakt en kunnen zich zo verplaatsen in diens wereld, anderzijds om het kind te wijzen op gevaren. Het initiatief voor deze vorm van begeleiding ligt bij het kind. Toezicht houden: ouders laten het kind vrij in zijn/haar mediagebruik, maar houden op afstand een vinger aan de pols. Op deze wijze (soms steekproefsgewijs) blijven zij op de hoogte van het mediagedrag. (Gillebaard e.a. 2011) Conclusies: Er zijn weinig verschillen tussen de ervaringen en behoeften van allochtone ouders en autochtone ouders wat betreft computergebruik en mediaopvoedingsondersteuning. Allochtone ouders hebben behoefte aan mediaopvoedingsondersteuning. het is belangrijk dat vraag en aanbod beter op elkaar aangesloten wordt. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 14

15 4. Vraag en aanbod bij elkaar te brengen Uit het onderzoek blijkt dat het bestaande voorlichtingsaanbod over internetgebruik van kinderen niet aansluit bij allochtone ouders. Het bestaande materiaal is niet intercultureel, de voorbeelden zijn te Nederlands en er wordt geen rekening gehouden met de allochtone gezinssituaties. Verder blijkt dat heel weinig mediacoaches ervaring hebben met allochtone oudergroepen Samenwerking met andere organisaties op het gebied van mediawijsheid Op basis van bovenstaande is er voor gekozen om geen grote eindconferentie over de resultaten van het project te organiseren, zoals oorspronkelijk het plan was, maar om de presentatie van de uitkomsten te geven in workshops tijdens grote bestaande mediawijsheid conferenties. Er is gekozen voor expert- en netwerkmeetings in samenwerking met Mediawijzer.net, Beeld en Geluid en het NOMC. Hiermee konden mediawijsheid organisaties worden bereikt die normaal gesproken niet naar een aparte eindconferentie zouden zijn gekomen. Mira Media en Pharos zijn er hierbij in geslaagd om een samenwerking op te bouwen met het mediawijsheid netwerk, Mediawijzer.net, het NJi, de VNG, het NOMC en Kindonline. Het verbeteren en toegankelijker maken van het aanbod wordt zoveel mogelijk in samenwerking met deze partners uitgevoerd. Hiermee worden vrijwel alle mediawijsheid aanbieders bereikt, waarbij Mira Media en Pharos garant staan voor de contacten en samenwerking met de organisaties van etnisch culturele minderheden Concrete activiteiten Om het onderwerp allochtone ouders en mediaopvoedingsondersteuning verder op de agenda te zetten en te ontwikkelen is het volgende ondernomen: Platform LinkedIn Allereerst start een platform via LinkedIn onder de naam Digitale generatiekloof in allochtone gezinnen. Hier kunnen o.a. mediacoaches hun kennis op dit gebied delen. Ook worden via dit platform professionals geworven die interesse hebben mediacoach met cultuursensitieve competenties te worden. Daarnaast kunnen andere experts hier hun ervaringen en ideeën uitwisselen. Zie bijlage 3 voor tekst over werving van interculturele mediacoaches. Expertmeeting en voorlichtingsbijeenkomst Op 15 maart 2012 organiseerden Mira Media en Pharos in samenwerking met Mediawijzer.net, Nationale Opleiding Mediacoach en Beeld en Geluid een expertmeeting waar mediawijsheid organisaties en vertegenwoordigers van allochtone (ouderorganisaties) hun ervaringen met voorlichting aan allochtone ouders uitwisselen. Zie bijlage 4 voor lijst van deelnemende organisaties. Aansluitend vond een voorlichtingsbijeenkomst plaats voor aankomende interculturele mediacoaches, vertegenwoordigers van allochtone ouderorganisaties, vertegenwoordigers van multiculturele scholen en netwerkpartners van Mediawijzer.net. Zie bijlage 4 voor lijst van deelnemende organisaties. Zie bijlage 5 voor een verslag van de expertmeeting en de voorlichtingsbijeenkomst. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 15

16 Netwerk interculturele mediacoaches Na de expertmeeting is een start gemaakt met de vorming van een netwerk van interculturele mediacoaches. Het doel hiervan is: o vergroting van de interculturele competenties; o uitbreiding van het netwerk met mediacoaches met een bi-culturele achtergrond; o uitwisseling van ervaring en expertise; o het gezamenlijk werken aan interculturele screening van materiaal; o het vormgeven aan interculturele expert meetings voor mediawijsheid professionals. Interculturalisering mediacoach opleidingen Tijdens de expertmeeting is uitgebreid gesproken over de interculturalisering van de NOMC mediacoach opleiding. NOMC staat hiervoor open en is bereid haar curriculum te laten screenen op interculturaliteit en waar nodig aan te passen. In juli 2012 is hiertoe een werkgroep van interculturele mediacoaches gevormd. In augustus 2012 overlegt deze groep met het NOMC over de toekomstige stappen. Er is afgesproken met wie dan wordt gewerkt aan interculturalisering van de bestaande opleidingen en ontwikkeling van aparte modules die separaat aan het veld kunnen worden aangeboden in de vorm van expertmeetings. Hierbij staan interculturele competenties en een intercultureel curriculum centraal. Op 28 april 2012 presenteerden Miramedia en Pharos de tussenresultaten van het project op een workshop van het Nationale Congres Mediaopvoeding. Deze wordt bezocht door 60 tot 70 mediacoaches. Zie bijlage 6 voor de beschrijving van de workshop. Op 24 mei 2012 presenteerden Mira Media en Pharos een workshop tijdens de Mediawijsheidmarkt in Beeld & Geluid. Tijdens de workshop geven deelnemers een eerste aanzet tot screening van brochures over mediawijsheid op het internet die bestemd zijn voor ouders. Hoe cultuursensitief zijn die? Kunnen ook migrantenouders zich in deze brochures herkennen? Houden de brochures rekening met taalbarrières? Hierbij wordt gebruik gemaakt van parameters die zijn ontwikkeld door het Steunpunt Diversiteit en Leren. Zie bijlage 7 voor de lijst van gebruikte parameters. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 16

17 Op 22 juni organiseerde Mira Media de landelijke Media4ME 2012 conferentie in Utrecht Overvecht. Tijdens deze conferentie faciliteerde Mira Media in samenwerking met Digital Education Foundation (DEF) Rotterdam, één van de weinige organisaties die cursussen mediaopvoedingsondersteuning aan allochtone ouders aanbieden, een workshop over Allochtone ouders en de digitale generatiekloof. Deze workshop werd bijgewoond door vertegenwoordigers van brede scholen, bibliotheken en het welzijnswerk. Tijdens de workshop zijn afspraken gemaakt om in augustus 2012 een tweetal voorlichtingsbijeenkomsten te organiseren voor allochtone ouders in Utrecht Overvecht en Kanaleneiland. Het verslag van deze workshop is te vinden op: Zie bijlage 4 voor de lijst van deelnemers aan deze workshop. Er is een start gemaakt met het ontwikkelen van modules voor scholen, bibliotheken en buurthuizen voor het begeleiden van de allochtone ouders op het gebied van mediawijsheid, vooral ouders met een lage scholingsachtergrond. In deze modules zullen onder andere de volgende onderwerpen aan bod komen: o Allochtone ouders werven voor voorlichting c.q. uitwisselingen. o Allochtone ouders met een lage scholingsachtergrond werven voor voorlichting c.q. uitwisselingen. o Ouders bij computer- en internetactiviteiten van hun kinderen betrekken. De eerste stappen zijn gezet: o Bij de opzet van deze modules wordt aangesloten bij aanbevelingen in de handreiking Bereik alle doelgroepen optimaal. Op weg naar een cultuursensitief Centrum voor Jeugd en Gezin (2011). Hierin staan een aantal werkwijzen die nuttig zijn voor de mediacoach die allochtone ouders wil bereiken alsook ervaringen van DEF. o Er wordt onderzocht op welke wijze met de CJG s kan worden samengewerkt om deze modules vorm te geven en aan te bieden. o Er wordt gesproken over samenwerking met de Stichting opvoeden.nl, opvoedmix.nl en Stichting Expertisecentrum ETV.nl. Een werkgroep voert een interculturele screening uit van en bestaand mediawijsheid materiaal. De uitkomsten en ontwikkelde richtlijnen worden gepubliceerd op de websites van de partners en bediscussieerd op de verschillende LinkedIn en Facebook platforms waar de doelgroepen zich bevinden. Het onderwerp wordt actief geagendeerd tijdens conferenties en bijeenkomsten van partners en ouderorganisaties. Tenslotte wordt het project via een brochure overdraagbaar gemaakt aan mediacoaches. Bij het maken en verspreiden van deze brochure willen Mira Media en Pharos samenwerken met het NJi, de VNG, Kind online en Mediawijzer.net. Door deze samenwerking is het mogelijk om de brochure zeer breed te verspreiden naar onder andere: o Het mediawijsheid netwerk o CJG netwerk o Gezondheidsvoorlichtingsnetwerk o Netwerk interculturele scholen Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 17

18 o o o Organisaties van etnisch culturele minderheden Media4ME lokale netwerkpartners Netwerk Pharos Alle activiteiten samen leiden tot de vorming van het netwerk van interculturele mediacoaches, de screening van het materiaal op cultuursensitiviteit en een start met deskundigheidsbevordering op het gebied van interculturele communicatie. Hiermee staat de aandacht voor interculturele mediawijsheid hoog op de agenda bij de leden van het nationale mediawijsheid netwerk en maakt het onderwerp deel uit van de structurele activiteiten van het netwerk Mediawijzer.net. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 18

19 5. Aanbevelingen voor de toekomst Met het onderzoek is aangetoond dat allochtone ouders te weinig aanbod krijgen op het gebied van mediawijsheid. Alle betrokkenen erkennen dat een snelle inhaalslag noodzakelijk is. Deze inhaalslag bestaat enerzijds uit het screenen van het materiaal op geschiktheid voor allochtone ouders en het opzetten van een pool van mediacoaches met interculturele competenties en/of een multiculturele achtergrond. Anderzijds is ook samenwerking tussen scholen, mediawijsheid aanbieders en lokale organisaties van groot belang om de uiteindelijke doelgroep van allochtone ouders te bereiken. De vernieuwing van het aanbod is makkelijk te realiseren als zoveel mogelijk wordt aangesloten bij lopende activiteiten en aanwezig beleid, door bijvoorbeeld samen te werken met reguliere instellingen, zelforganisaties en het netwerk van multiculturele scholen. Om de inhaalslag mogelijk te maken zijn de volgende stappen nodig: Procesbeschrijvingen van nieuwe wervingsmethoden en aanvullend voorlichtingsmateriaal voor mediawijsheid instellingen gericht op de Turkse en Marokkaanse groepen. Screening van het huidige voorlichtingsmateriaal voor ouders wat betreft taal, beeldmateriaal en abstractieniveau. Screening van de programma s van mediacoach opleidingen op cultuursensitiviteit. Het opzetten van een netwerk van interculturele mediacoaches die ingehuurd kunnen worden in met name multiculturele wijken. Intercultureel (bij)scholingsaanbod voor mediawijsheid professionals. 15 Opgeleide interculturele mediacoaches. Ontwikkeling en integratie van intercultureel materiaal in het reguliere cursus- en mediawijsheid aanbod. Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 19

20 6. Literatuurlijst Nikken, P. & Addink, A. (2010). Opvoedondersteuning bij mediaopvoeding. Nederlands Jeugdinstituut Butter, E., Önce, S. (2010). Allochtonen jongeren. Mediagebruik & mediawijsheid. ACB Kenniscentrum Sleijpen, G. 2e kwartaal Internetgebruik onder niet-westerse allochtonen. CBS Sonck, N, de Haan, (2011). Kinderen en internetrisico s EU Kids Online - Onderzoek onder 9-16-jarige internetgebruikers in Nederland. Sociaal en Cultureel Planbureau Gillebaard, H, Jager C. (2011). Blik op Mediawijsheid. Risicotaxatie, Opvoedstrategieën en Mediagedrag anno In opdracht van: Expertisecentrum Mediawijzer Van Leeuwen, M. (2010). Kleurrijk spiegelen. Spiegelbijeenkomsten met allochtone zorggebruikers spiegelbijeenkomsten met allochtone zorggebruikers. Pharos Pharos, Forum, Mexit (2011). Bereik alle doelgroepen optimaal. Op weg naar een cultuursensitief Centrum voor Jeugd en Gezin. Pharos Allochtone ouders en de digitale generatiekloof 20

Allochtone ouders en de digitale generatiekloof

Allochtone ouders en de digitale generatiekloof Allochtone ouders en de digitale generatiekloof Marjolijn van Leeuwen 4 september 2012 Colofon september 2012, Pharos Kennis- en adviescentrum migranten, vluchtelingen en gezondheid, ZonMw en Mira Media.

Nadere informatie

Allochtone ouders. en de digitale generatiekloof. 7een handreiking voor mediacoaches en opvoedingsprofessionals

Allochtone ouders. en de digitale generatiekloof. 7een handreiking voor mediacoaches en opvoedingsprofessionals Allochtone ouders d 7een handreiking voor mediacoaches en opvoedingsprofessionals en de digitale generatiekloof Een uitgave van Media4ME, 2012 Feiten & cijfers allochtone ouders en internet 4Wat wil de

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders

Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders Voor wie? Deze brochure is bedoeld voor alle beroepskrachten die met Triple P werken of daar in de toekomst mee aan de slag willen gaan. Triple

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in de jeugd ggz. Tips voor communicatie

Ouderbetrokkenheid in de jeugd ggz. Tips voor communicatie Ouderbetrokkenheid in de jeugd ggz Tips voor communicatie Colofon Ouderbetrokkenheid in de jeugd ggz is een uitgave van Pharos Expertisecentrum Gezondheidsverschillen Foto s: Corbis Vormgeving: Zwerver

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen Rapportage Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen In opdracht van: Mediawijzer.net Datum: 22 november 2013 Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Index Achtergrond van het onderzoek 3 Conclusies

Nadere informatie

B&O Info Tel.: 06-20657425 E-mail: info@bo-info.nl Internet: www.bo-info.nl Twitter: @bo_info Facebook: https://www.facebook.com/bo.

B&O Info Tel.: 06-20657425 E-mail: info@bo-info.nl Internet: www.bo-info.nl Twitter: @bo_info Facebook: https://www.facebook.com/bo. Er is niet één antwoord te geven op de vraag hoe vaak of hoe lang een kind op een tablet, smartphone of computer mag. Dat hangt sterk af van het kind en de situatie. Deskundigen zijn het er wel over eens

Nadere informatie

Internetgebruik onder niet-westerse allochtonen

Internetgebruik onder niet-westerse allochtonen Internetgebruik onder niet-westerse allochtonen Ger Sleijpen beschikken over iets meer internetvaardigheden dan autochtonen. Dit verschil wordt voor een groot deel verklaard doordat jongeren bij niet-westerse

Nadere informatie

Kenniswerkplaats Tienplus

Kenniswerkplaats Tienplus Workshop Jeugd in Onderzoek Kenniswerkplaats Tienplus Laagdrempelige ondersteuning van ouders met tieners in Amsterdam http://www.kenniswerkplaats-tienplus.nl Triple P divers Marjolijn Distelbrink Verwey-Jonker

Nadere informatie

SAMEN DIGITAAL : de opgave

SAMEN DIGITAAL : de opgave SAMEN DIGITAAL : de opgave -> Bibliotheek Utrecht, Mariken van Meer Internetvaardigheden Utrechtse situatie De Utrechtse aanpak / Leven en Leren -> Stichting Digisterker, Piet Boekhoudt CBS typen internetvaardigheden

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Implementatie Interculturalisatie

Implementatie Interculturalisatie Implementatie Interculturalisatie Centrum Jeugd en Gezin Een stappenplan als werkwijze voor een intercultureel CJG Nieuwegein Nera Jerkovic 19 februari 2010 Programma s en Projecten Colofon februari 2010,

Nadere informatie

Workshop 3 e nationaal congres Opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning. Kenniswerkplaats Tienplus

Workshop 3 e nationaal congres Opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning. Kenniswerkplaats Tienplus Kenniswerkplaats Tienplus Laagdrempelige ondersteuning aan ouders met tieners in Amsterdam Pauline Naber, Hogeschool INHolland Marjan de Gruijter, Verwey-Jonker Instituut http://www.kenniswerkplaats-tienplus.nl/

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders

Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Jeugd Toeleidingsactiviteiten Mijn kind is groep 3 Naschoolse activiteiten Weerbaarheid Opvoeden doe je niet

Nadere informatie

Monitor Klik & Tik de Bibliotheek [voorbeeld] september 2014 augustus 2015

Monitor Klik & Tik de Bibliotheek [voorbeeld] september 2014 augustus 2015 Monitor Klik & Tik de Bibliotheek [voorbeeld] september 2014 augustus 2015 Inhoud 1. Inleiding... 1 2. Dienstverlening en deelnemers in de Bibliotheek [voorbeeld]... 2 2.1 Dienstverlening... 2 2.2 Deelnemers...

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Kids, internet en social media

Kids, internet en social media Kids, internet en social media Getrouwd, vader van 3 jongens Pleegvader, Culemborg Linkedin (702 connections), twitter (562 volgers), Facebook (345 vrienden) Mediawijsheid Mediawijsheid: Alles wat je

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

Mediaplan als onderdeel van het Leesplan, toegespitst op informatievaardigheden

Mediaplan als onderdeel van het Leesplan, toegespitst op informatievaardigheden Mediaplan als onderdeel van het Leesplan, toegespitst op informatievaardigheden Binnen de landelijke aanpak van de Bibliotheek Een mediawijze leerling heeft alle competenties in huis die nodig zijn om

Nadere informatie

Training voor Begeleiders. Edo Postma ProBiblio Anne-Lies Schrijvers-van de Peppel - ETV

Training voor Begeleiders. Edo Postma ProBiblio Anne-Lies Schrijvers-van de Peppel - ETV Training voor Begeleiders Edo Postma ProBiblio Anne-Lies Schrijvers-van de Peppel - ETV Programma Sociale Media Doelgroep Het programma Klik & Tik Community Kliks Begeleiding van de Doelgroep Mediawijsheid

Nadere informatie

Monitor Klik & Tik [Voorbeeldbibliotheek]

Monitor Klik & Tik [Voorbeeldbibliotheek] Monitor Klik & Tik [Voorbeeldbibliotheek] Meting 2012-2013 - Voorbeeld van de individuele rapportage voor deelnemende bibliotheken.- Inhoud 1. Inleiding... 1 2. Over de dienstverlening rondom Klik & Tik

Nadere informatie

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Social Media Bewustwording We constateren een duidelijke behoefte aan voorlichting over het gebruik van social media en internettoepassingen door jonge kinderen. Wij streven

Nadere informatie

(digi)taal. Tips om met de computer te leren werken. de Week van de Alfabetisering. Utrecht.nl

(digi)taal. Tips om met de computer te leren werken. de Week van de Alfabetisering. Utrecht.nl (digi)taal Tips om met de computer te leren werken de Week van de Alfabetisering Utrecht.nl 2 Deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met Stichting Lezen & Schrijven, Mira Media, de Bibliotheek

Nadere informatie

Nieuwe A. Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap

Nieuwe A. Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Nieuwe A Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Mixen in Mokum Nieuwe Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Volwassen Amsterdammers met verschillende culturele achtergronden ontmoeten

Nadere informatie

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz mr.dr. Lieke van Domburgh Onderzoeker Vumc, afd. Kinder- en Jeugdpsychiatrie Hoofd afdeling O&O Intermetzo prevalentie problemen: etniciteit en gender (Zwirs 2006)

Nadere informatie

Beweging in de wijk. Trapsgewijze methode tot verhoging ouderbetrokkenheid bij buurt- en sportactiviteiten

Beweging in de wijk. Trapsgewijze methode tot verhoging ouderbetrokkenheid bij buurt- en sportactiviteiten Beweging in de wijk Trapsgewijze methode tot verhoging ouderbetrokkenheid bij buurt- en sportactiviteiten Colofon Beweging in de wijk is een uitgave van Pharos kennis- en adviescentrum De tekst is gebaseerd

Nadere informatie

Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren. Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden

Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren. Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden Mediaopvoeding, risico s en kansen Mediaopvoeding kan kansen bieden, maar ook een belemmering vormen

Nadere informatie

Postcode van de bibliotheekvestiging. Samen op t web. Vragenlijst 1

Postcode van de bibliotheekvestiging. Samen op t web. Vragenlijst 1 Versie: november 2014_2 IN TE VULLEN DOOR BIBLIOTHEEKMEDEWERKER Postcode van de bibliotheekvestiging. Samen op t web Vragenlijst 1 Beste deelnemer, U gaat oefenen met internet. De bibliotheek helpt u daar

Nadere informatie

Jongeren in 2008. Ecabo. Paul Sikkema - ComBat groep. 12 november 2008

Jongeren in 2008. Ecabo. Paul Sikkema - ComBat groep. 12 november 2008 Jongeren in 2008 Ecabo 12 november 2008 Paul Sikkema - ComBat groep 1 2 Lastige doelgroepen Kinderen en met name jongeren: lastige doelgroepen. Steeds in beweging: Van levensfase naar levensfase. Op zoek

Nadere informatie

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen Management samenvatting Ongekend Talent De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen De managementsamenvatting van Ongekend Talent is mede mogelijk gemaakt door Equal subsidiering

Nadere informatie

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl De terugkomdagen Najaar 2014 van de Nationale Opleiding MediaCoach werden als goed en zelfs uitstekend beoordeeld,

Nadere informatie

Postcode van de bibliotheekvestiging. Vragenlijst 1

Postcode van de bibliotheekvestiging. Vragenlijst 1 Versie: november 2014_2 IN TE VULLEN DOOR BIBLIOTHEEKMEDEWERKER Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op Vragenlijst 1 Beste deelnemer, U gaat oefenen met internet. De bibliotheek

Nadere informatie

Stichting Zohor. Jaarverslag 2004. Voor Participatie van Marokkaanse en Arabische vrouwen لتحسين وضعية النساء المغربيات و العربيات و تشجيع مشاركتهن

Stichting Zohor. Jaarverslag 2004. Voor Participatie van Marokkaanse en Arabische vrouwen لتحسين وضعية النساء المغربيات و العربيات و تشجيع مشاركتهن Stichting Zohor مؤسسة زهور Voor Participatie van Marokkaanse en Arabische vrouwen لتحسين وضعية النساء المغربيات و العربيات و تشجيع مشاركتهن Jaarverslag 2004 Haarlem, juni 2005 Inhoudsopgave: 1. De Stichting

Nadere informatie

Evaluatierapport Nationale Opleiding MediaCoach 2015

Evaluatierapport Nationale Opleiding MediaCoach 2015 Evaluatierapport Nationale Opleiding MediaCoach 2015 www.nomc.nl De Nationale Opleiding MediaCoach wordt uitstekend en goed beoordeeld, door enthousiaste en kundige docenten, de link met de praktijk, prettig

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema s, is het belangrijk om aan de volgende 4 niveaus aandacht

Nadere informatie

Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail. Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1

Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail. Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1 Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1 Inhoud: 1. Dit protocol 2. Afspraken voor alle kinderen 3. Praktisch

Nadere informatie

WHAT S HAPPENING 2013

WHAT S HAPPENING 2013 WHAT S HAPPENING 2013 INTERNETGEBRUIK PASSIEF INTERNETGEBRUIK Welkom bij dit onderzoek. Eerst willen we je wat vragen over jouw internetgebruik. Geef van de volgende zaken aan in hoeverre jij dit wel/niet

Nadere informatie

Mijn ouders zijn zo ouderwets! Kim, 8 jaar

Mijn ouders zijn zo ouderwets! Kim, 8 jaar Mijn ouders zijn zo ouderwets! Kim, 8 jaar Welkom! Mediawijsheid Kinderen zijn al vroeg wereldburger 24/7 toegang tot de wereld, via mobiel internet Kinderen kunnen veel maar kunnen ze het aan? Kritisch

Nadere informatie

Mediawijs. OBS de Ranonkel 5 april 2016

Mediawijs. OBS de Ranonkel 5 april 2016 Mediawijs OBS de Ranonkel 5 april 2016 Daan Rooijakkers Herkenbaar? Definitie Wat is mediawijsheid? De wereld verandert en wordt complexer. Mensen hebben kennis, vaardigheden en mentaliteit nodig om

Nadere informatie

NEXT WEB 2010. Een onderzoek onder het algemeen Nederlands publiek, Leeftijd: 18 en ouder. 1.060 respondenten, April 2010

NEXT WEB 2010. Een onderzoek onder het algemeen Nederlands publiek, Leeftijd: 18 en ouder. 1.060 respondenten, April 2010 NEXT WEB 2010 Een onderzoek onder het algemeen Nederlands publiek, Leeftijd: 18 en ouder 1.060 respondenten, April 2010 2 Gemiddeld is men 16 uur/week online Mannen zijn meer online dan vrouwen [18 uur

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie

Vrijwilligerscollege Roosendaal

Vrijwilligerscollege Roosendaal Vrijwilligerscollege Roosendaal Wie zijn wij? Wat doen wij? Wat kunnen wij voor jou betekenen? Wat is het vrijwilligerscollege? Onze missie en visie Het motto is leren van elkaar. Het vrijwilligerscollege

Nadere informatie

Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Sint Corneliusschool Venhorst I.s.m. Jackey Meeng en Jorieke Vierwinden Politie Veghel

Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Sint Corneliusschool Venhorst I.s.m. Jackey Meeng en Jorieke Vierwinden Politie Veghel Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Sint Corneliusschool Venhorst I.s.m. Jackey Meeng en Jorieke Vierwinden Politie Veghel Share the fun: uw kind en nieuwe media ONDERWERPEN:

Nadere informatie

Vluchtelingenjeugd Centraal

Vluchtelingenjeugd Centraal pilot cursus Vluchtelingenjeugd Centraal Trainerspool VWMN april 2012 Programma Introductie Uitleg project en cursus Informatie over vluchtelingenjeugd ~ korte pauze ~ Rol VluchtelingenWerk Houding, tips

Nadere informatie

Welkom. Stelling 1. Project Opvoedmix. online opvoedingsondersteuning voor Marokkaans-Nederlandse ouders

Welkom. Stelling 1. Project Opvoedmix. online opvoedingsondersteuning voor Marokkaans-Nederlandse ouders Welkom Project Opvoedmix online opvoedingsondersteuning voor Marokkaans-Nederlandse ouders Stelling 1 Als je opvoedingsondersteuning laagdrempeliger wilt maken, betekent dat dat je geen gegevens kunt registreren

Nadere informatie

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen)

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen) In opdracht van de Gemeente Amsterdam (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling) Als ik mijn vader had gehad vanaf mijn jeugd, dan zou ik misschien anders zijn in het leven. (...) Wat ik allemaal wel niet

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Kids, internet en social media

Kids, internet en social media Kids, internet en social media Wat doen je kinderen online? W Welke afspraken zijn er bij jullie thuis? Wat wil je vanavond te weten komen? (hoe kan ik ) Mediawijsheid Mediawijsheid: Alles wat je nodig

Nadere informatie

NME en Digitale Media

NME en Digitale Media NME en Digitale Media Een goeie combinatie! Workshop voor de Wisselwerkdag van het NME op 22 juni 2010 in Zeist Kennismaken Christel Otto en Anneke Groen Geen digitale media experts, wel enthousiast over

Nadere informatie

Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Basisschool Brukelum Aarle-Rixtel

Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Basisschool Brukelum Aarle-Rixtel Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Basisschool Brukelum Aarle-Rixtel Share the fun: uw kind en nieuwe media ONDERWERPEN: INTERNET: Social media Wat is het en hoe wordt het gebruikt

Nadere informatie

De GroeiGids implementatie-checklist: hulp bij implementatie

De GroeiGids implementatie-checklist: hulp bij implementatie De GroeiGids implementatie-checklist: hulp bij implementatie Uw organisatie wil graag overstappen op de GroeiGids: een mooie stap naar eenduidige voorlichting. Maar hoe zorgt u ervoor dat iedereen in de

Nadere informatie

Webdesign voor ondernemers

Webdesign voor ondernemers e-boek Webdesign voor ondernemers Veelgestelde vragen over het laten maken van een website Bart van den Bosch Inhoud 1. Zelf doen of uitbesteden? 4 2. Webdesigners 7 3. Wat is Wordpress 10 4. Maken van

Nadere informatie

Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO. april 2009. Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc. Paterswolde, april 2009

Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO. april 2009. Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc. Paterswolde, april 2009 Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO april 2009 Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc Paterswolde, april 2009 Postbus 312 9700 AH Groningen Pr. Irenelaan 1a 9765 AL Paterswolde telefoon:

Nadere informatie

Presentatie Irena Petric

Presentatie Irena Petric Presentatie Irena Petric NOM KIDS MONITOR NOM GfK 2014 NOM Kids Monitor 4 februari 2014 1 Even voorstellen Nationaal Onderzoek Multimedia (NOM) Joint Industry Committee: samenwerking van uitgevers van

Nadere informatie

Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op + Samen op t web. Vragenlijst 2

Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op + Samen op t web. Vragenlijst 2 Versie: november 2014_2 IN TE VULLEN DOOR BIBLIOTHEEKMEDEWERKER Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op + Samen op t web Vragenlijst 2 Beste deelnemer, U heeft geoefend met

Nadere informatie

Multiculturele ouderenbeurs

Multiculturele ouderenbeurs Multiculturele ouderenbeurs Korte impressie Bloedsuiker prikken: dat bleek de grote attractie op 'Kleurrijk in welzijn en zorg', de markt voor oudere migranten die het NOOM in opdracht van de gemeente

Nadere informatie

Interculturele jeugd en opvoedhulp

Interculturele jeugd en opvoedhulp Interculturele jeugd en opvoedhulp Op zoek naar vertrouwen en doeltreffendheid Presentatie TriviumLindenhof 9/2012 1 Ary Scheffer. Mignon verlangend naar haar vaderland 1836 2 Cijfertjes Bij TriviumLindenhof

Nadere informatie

Alle bestuursleden zijn gezamenlijk bevoegd om besluiten te nemen namens Stichting De Gouden Generatie

Alle bestuursleden zijn gezamenlijk bevoegd om besluiten te nemen namens Stichting De Gouden Generatie ALGEMENE GEGEVENS DE GOUDEN GENERATIE Naam instelling Adres Postcode Woonplaats Website Stichting De Gouden Generatie Smyrnastraat 2A 7413 BB Deventer www.goudengeneratie.nl RSIN 809261042 KvK Inschrijvingsnummer

Nadere informatie

INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN

INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN Marcel Temminghoff Jolanda van Oirschot Inge van Ravensteijn Project 7220 Mei 203 GfK 202 Informatie over voeding zoeken en bespreken Mei 203 40% van de consumenten

Nadere informatie

Zuilen. Terugkoppeling Netwerkbijeenkomst 30 september 2014, Buurthuis Zuilen

Zuilen. Terugkoppeling Netwerkbijeenkomst 30 september 2014, Buurthuis Zuilen Zuilen Terugkoppeling Netwerkbijeenkomst 30 september 2014, Buurthuis Zuilen We willen u als bewoner van Zuilen graag informeren over de uitkomsten van de netwerkbijeenkomst in Buurthuis Zuilen op 30 september.

Nadere informatie

Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang

Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang Wij kiezen er heel bewust voor om bepaalde digitale media te gebruiken, maar de interactie met de Pedagogisch medewerker is

Nadere informatie

50 PK. Allochtone senioren in de kunsten

50 PK. Allochtone senioren in de kunsten 50 PK Allochtone senioren in de kunsten De verschrikkelijke conflicten waarin mensen ten onrechte worden samengevoegd onder noemers als Amerika, het Westen en de Islam en waarin collectieve identiteiten

Nadere informatie

Onderzoeksdocument. Creatieve Bloeiplaats

Onderzoeksdocument. Creatieve Bloeiplaats Onderzoeksdocument Creatieve Bloeiplaats HVA Instituut voor Interactieve Media Amsterdam oktober 2008 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Doelstellingen...4 Doelgroep...5 De vragen...6 De resultaten...7

Nadere informatie

Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven

Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven Veilig online: negatieve ervaringen bij 9-16 jarigen Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven EU Kids Online: achtergrond en theoretisch

Nadere informatie

Internetgebruik in Nederland 2010. Prof. Dr. Jan A.G.M. van Dijk Vakgroep Media, Communicatie en Organisatie

Internetgebruik in Nederland 2010. Prof. Dr. Jan A.G.M. van Dijk Vakgroep Media, Communicatie en Organisatie Internetgebruik in Nederland 2010 Prof. Dr. Jan A.G.M. van Dijk Vakgroep Media, Communicatie en Organisatie Met C. 150 volledige digibeten bereikt Trendrapport Computer en Internetgebruik 2010 UT (Alexander

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Internet en gemeentelijke website

Internet en gemeentelijke website Internet en gemeentelijke website Aanwezigheid aansluiting op Internet Het bezit van een computer; al dan niet met een internetaansluiting, is de afgelopen jaren gestaag gegroeid. Het lijkt erop dat aan

Nadere informatie

Social Media. Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder

Social Media. Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder Social Media Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder DOEL VAN VANAVOND: Een kennismaking met sociale/nieuwe media welke sociale media gebruiken leerlingen veel en

Nadere informatie

Mediaprotocol Obs de Hasselbraam

Mediaprotocol Obs de Hasselbraam Mediaprotocol Obs de Hasselbraam Algemeen Het gebruiken van moderne media binnen scholen is op dit moment gemeengoed. We zijn ons bewust van de voordelen, maar ook van de mogelijke nadelen. Als school

Nadere informatie

kwaliteit van leven E-inclusie, hoe organiseer je dat?

kwaliteit van leven E-inclusie, hoe organiseer je dat? E-inclusie, hoe organiseer je dat? Door ICT meer kwaliteit van leven Als je ICT effectief inzet bij de ondersteuning van cliënten, vergroot je hun kwaliteit van leven aanzienlijk. Het zorgt voor meer eigen

Nadere informatie

Onlinehulpverlening en Mediawijsheid. in het sociaal werk

Onlinehulpverlening en Mediawijsheid. in het sociaal werk Onlinehulpverlening en Mediawijsheid in het sociaal werk Infobrochure vormingsaanbod Onlinehulpverlening en Media-W 2015 Project Mediawijsheid Een smartphone, laptop, tablet, computer en internet zijn

Nadere informatie

Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg

Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg Marjan Mensinga trainer en adviseur bij Pharos en med. antropoloog/spv/poh GGZ Jennifer van den Broeke senior projectleider en adviseur bij Pharos

Nadere informatie

Trends in Digitale Media december 2014. SPOT publicatie GfK onderzoek in samenwerking met KVB SMB, PMA, RAB, en SPOT

Trends in Digitale Media december 2014. SPOT publicatie GfK onderzoek in samenwerking met KVB SMB, PMA, RAB, en SPOT Trends in Digitale Media december 2014 SPOT publicatie GfK onderzoek in samenwerking met KVB SMB, PMA, RAB, en SPOT TV kijken via smartphone 75% gegroeid Vorig jaar december concludeerde SPOT dat TV kijken

Nadere informatie

Relationele vorming. De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen

Relationele vorming. De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen Relationele vorming De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen Programma Introductie relationele- en seksuele vorming Inventarisatie van vragen De seksuele ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

Postcode van de bibliotheekvestiging. Vragenlijst 2. U heeft geoefend met internet. De bibliotheek heeft u daar graag bij geholpen.

Postcode van de bibliotheekvestiging. Vragenlijst 2. U heeft geoefend met internet. De bibliotheek heeft u daar graag bij geholpen. Versie: november 2014_2 IN TE VULLEN DOOR BIBLIOTHEEKMEDEWERKER Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op Vragenlijst 2 Beste deelnemer, U heeft geoefend met internet. De bibliotheek

Nadere informatie

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Financiers: Gemeente Rotterdam Gemeente Amsterdam Gemeente Utrecht Gemeente

Nadere informatie

Tactus Verslavingszorg. Programma. Tactus op De Rede. Gamen & Internet. Gamen. Bianca Swart Preventiewerker

Tactus Verslavingszorg. Programma. Tactus op De Rede. Gamen & Internet. Gamen. Bianca Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Informatie, advies en hulp Alcohol, drugs, medicijnen, gamen, gokken Bianca Swart Preventiewerker Preventie basisonderwijs

Nadere informatie

Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012

Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012 Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012 Almelo, juli 2012 Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012 In 2006 is Scoop gestart met het bezoeken van 75-plussers in de gemeente

Nadere informatie

Interculturele Competenties:

Interculturele Competenties: Interculturele Competenties: Een vak apart W. Shadid Leiden, mei 2010 Interculturele Competenties 2 Inleiding Vooral in multiculturele samenlevingen wordt de laatste tijd veel nadruk gelegd op interculturele

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid Jongeren en alcohol Ouders aan het woord Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014 Utrecht.nl/volksgezondheid 2 Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben van alcohol

Nadere informatie

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek December 2012 Projectnummer 507 Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers

Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers Ouders en verzorgers spelen vanzelfsprekend een zeer belangrijke rol in de ontwikkeling van het gedrag van hun kind. Uit onderzoek blijkt

Nadere informatie

COMMUNICATIE EN INFORMATIE ONDER JONGEREN

COMMUNICATIE EN INFORMATIE ONDER JONGEREN COMMUNICATIE EN INFORMATIE ONDER JONGEREN Beste lezer,!" #$ %& Algemeen 1. Geslacht man vrouw 2. Leeftijd Jaar 3. Nationaliteit Nederlandse 4. School / Opleiding 5. In welk ar zit je? 6.1 Hoe lang bel

Nadere informatie

OUDER & KIND QUIZ YOUNGWORKS RAPPORT ONLINE ONDERZOEK OPZET MEDIAMASTERS 27-11-2014 ONDERZOEK

OUDER & KIND QUIZ YOUNGWORKS RAPPORT ONLINE ONDERZOEK OPZET MEDIAMASTERS 27-11-2014 ONDERZOEK YOUNGWORKS RAPPORT ONLINE ONDERZOEK OUDER & KIND QUIZ MEDIAMASTERS 27-11-2014 ONDERZOEK Mediamasters > online game voor groep 7-8 In de Week van de Mediawijsheid (21-28 nov. 2014) kunnen basisscholieren

Nadere informatie

Van de 459 respondenten was het merendeel vrouwelijk (75 procent).

Van de 459 respondenten was het merendeel vrouwelijk (75 procent). Bijlage 1 Enquête Opvoeden en opgroeien in Oisterwijk Januari 2015 1. Waarom deze enquête? De gemeente vindt het belangrijk dat kinderen zich goed kunnen ontwikkelen en gezond en veilig opgroeien. Kinderen

Nadere informatie

Vragenlijst voor bloglezers

Vragenlijst voor bloglezers Vragenlijst voor bloglezers 1. Leeftijd o Jonger dan 12 o 12-17 o 18-23 o 24-29 o 30-35 o 36-41 o 42-47 o 48-53 o 54-59 o 60-65 o Ouder dan 65 2. Geslacht o Man o Vrouw 3. Heb je een opleiding in archeologie

Nadere informatie

Themarapport. Zeeuwse kinderen in de digitale wereld. Tot straks op Facebook! november 2014. Inleiding

Themarapport. Zeeuwse kinderen in de digitale wereld. Tot straks op Facebook! november 2014. Inleiding Themarapport Tot straks op Facebook! november 2014 Zeeuwse kinderen in de digitale wereld De Jeugdmonitor Zeeland is een samenwerkingsverband van de Provincie Zeeland, de 13 Zeeuwse gemeenten en verschillende

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G.

Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G. Page of Enquête studenten lerarenopleidingen Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G. Er zijn in totaal 7 vragen. A. Over jezelf Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven

Nadere informatie

Informatiefolder Voor ouders 2014 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders

Informatiefolder Voor ouders 2014 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Informatiefolder Voor ouders 2014 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Jeugd 1. Opvoedingsondersteuning 2. Opstap 3. Naschoolse activiteiten 4. Rots en Water, weerbaarheidsproject

Nadere informatie

Expertmeeting SCP & RMO 04/11/2011. Kinderen & internetrisico s Nathalie Sonck & Jos de Haan

Expertmeeting SCP & RMO 04/11/2011. Kinderen & internetrisico s Nathalie Sonck & Jos de Haan Expertmeeting SCP & RMO Kinderen & internetrisico s Nathalie Sonck & Jos de Haan Geringe kans op internetrisico s & negatieve ervaringen geruststellend, relativeert omvang van problemen en morele paniek

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

De Popularisering van het Internet in Nederland Trendrapport Internetgebruik 2011

De Popularisering van het Internet in Nederland Trendrapport Internetgebruik 2011 De Popularisering van het Internet in Nederland Trendrapport Internetgebruik 2011 Prof. Dr. Jan A.G.M. van Dijk Vakgroep Media, Communicatie en Organisatie Trendrapport Computer en Internetgebruik 2010

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

MEDIAWIJSHEID: digitaal aan de slag in het onderwijs!

MEDIAWIJSHEID: digitaal aan de slag in het onderwijs! MEDIAWIJSHEID: digitaal aan de slag in het onderwijs! Kennismaking: Mediawijsheid op school? Hoe te beginnen? Wilt u op school aan de slag met mediawijsheid en digitale media, maar heeft u geen idee waar

Nadere informatie

Mediawijsheid. Informatiekaart 08. leren vernieuwen

Mediawijsheid. Informatiekaart 08. leren vernieuwen Informatiekaart 08 leren vernieuwen Mediawijsheid Mediawijsheid is actueel in het onderwijs. Kinderen worden geconfronteerd met steeds meer verschillende media; naast de krant en de televisie worden kinderen

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014.

Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014. Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014. Programma: 09.30 uur - Inloop met koffie en thee 10.00 uur - Eenzaamheid en sociaal isolement:

Nadere informatie

Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs!

Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs! Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs! Informatie avond over mediawijsheid/sociale media op school Media zijn voor kinderen en jongeren de gewoonste zaak van de wereld. Ze nemen informatie

Nadere informatie