slaap zacht elke nacht in bed. Besteed die tijd goed en haal meer energie uit je slaap.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "slaap zacht elke nacht in bed. Besteed die tijd goed en haal meer energie uit je slaap."

Transcriptie

1 love & life dossier slaap zacht elke nacht Lig je s nachts schaapjes te tellen? Ben je nog steeds moe als de wekker gaat? Je brengt ongeveer een derde van je leven door in bed. Besteed die tijd goed en haal meer energie uit je slaap. door Liza Leijenhorst Fotografie Jill Greenberg 2 WOMEN S HEALTH / Maart & april 2014

2 3

3 love & life dossier De eerste woorden die s ochtends door mijn hoofd schieten, zijn: Nee, nee en nog eens nee. Mijn oogleden weigeren dienst. Pas na drie koppen koffie trekken de origami-achtige vouwen uit mijn gezicht en verander ik langzaam van een zombie in een normaal mens. En ik blijk niet de enige te zijn die het soms wat moeilijk heeft. Bijna iedereen heeft een slaaptekort, zegt Maud Verhelst, directeur van het Nederlands Slaap Instituut. Zo n 150 jaar geleden sliepen we gemiddeld acht uur en een kwartier. Doordat we nu elektriciteit hebben en dus betere verlichting, slapen we gemiddeld een uur minder. En dat uurtje minder kan de een beter hebben dan de ander, weet Verhelst: Natuurlijk zijn er mensen die weinig slaap nodig hebben, maar dat zijn er niet veel. Het is niet sexy om te zeggen dat je acht uur slaapt; zes uur klinkt veel stoerder. Niet alleen de kwantiteit van je nachtrust heeft invloed op je energieniveau, ook de kwaliteit speelt mee. Als je slaap steeds onderbroken wordt door gesnurk of als je ligt te piekeren, word je niet uitgerust wakker. Van de mensen die wij behandelen voor insomnie, ofwel slapeloosheid, is tachtig procent vrouw. Dat heeft verschillende oorzaken. Vrouwen hebben meer last van hormoonschommelingen en bepaalde hormonen hebben invloed op je slaap. Ten tweede piekeren vrouwen meer. Ze liggen bijvoorbeeld in bed na te denken over alle dingen die ze nog moeten regelen. Het is vaak een eigenschap die een beetje bij iemand hoort. Ongezond Dat we steeds minder slapen, is niet gezond. Genoeg slapen verdient een plaats in het bekende rijtje van een gezonde levensstijl, naast voldoende bewegen en gezond eten. Als je niet slaapt, ga je dood, zegt Verhelst. Je hebt slaap nodig om te herstellen, zowel lichamelijk als geestelijk. De droomslaap is waarschijnlijk bedoeld om je gedachten en gevoelens te ordenen. Tijdens de slaap kun je dingen een plekje geven. Als we slecht of te weinig slapen en een zogeheten slaapschuld opbouwen, gaan er dingen mis. Je concentratievermogen holt achteruit en je kortetermijngeheugen gaat haperen. De fijne motoriek verloopt minder goed, je laat eerder dingen vallen, wordt onhandiger. Er gebeuren ongelukken door slaaptekort en je kunt een kort lontje of zelfs depressieve klachten krijgen. Je lost iets op je slaapschuld in als je in het weekend uitslaapt, maar krijg je de hele week te weinig slaap, dan heeft dat toch effect op je functioneren. Haal het beste uit je slaap Met deze tips van slaapexpert Maud Verhelst voorkom je een slechte nachtrust: Zorg voor een ritme. Sta elke dag rond hetzelfde tijdstip op, dat is nog belangrijker dan op tijd naar bed gaan. Als je te lang blijft liggen heb je s avonds minder behoefte aan slaap. Lig je in het weekend uren in bed, dan kun je zondagavond niet in slapen en begin je niet relaxed aan je werkweek. Doe geen middagdutjes als je s nachts slecht slaapt, want dan krijg je nog meer problemen. Ban de alcohol. Na een slaapmutsje slaap je makkelijker in, maar je slaapt er minder vast door en wordt eerder wakker. Drink niet te veel. Als je veel moet plassen, verstoort dat je nachtrust. Probeer na negen uur s avonds niets meer te drinken. Afvallers opgelet! die kilo s gaan er beter af als je meer slaapt. Hoe minder of slechter jij slaapt, hoe meer je lichaam van het eetlustopwekkende hormoon ghreline aanmaakt. En hoe minder leptine er vrijkomt, het hormoon dat je hersenen doorseint dat je genoeg hebt gegeten. En dus snak je naar een vet, zout en koolhydraatrijk ontbijt, wat het wel heel moeilijk maakt om te kiezen voor een gezonde smoothie. Vroeg opstaan om te sporten heeft alleen zin als je voldoende hebt geslapen. Volgens een onderzoek in Annals of Internal Medicine verloren proefpersonen met een slaaptekort die op een calorie-arm dieet werden gezet, 55% minder lichaamsvet dan degenen die wel goed uitgerust waren. Wat ze wel verloren helaas was spiermassa. Effe dimmen. Als je moeilijk in slaap valt, stel jezelf dan zo min mogelijk bloot aan licht in de uren voordat je naar bed gaat. Als het gaat schemeren, maakt de pijnappelklier in je hersenen namelijk melatonine aan, het slaaphormoon. Dim het licht in de woonkamer, want licht verstoort dit proces. ipads, smartphones en computers zijn uit den boze. Het licht van de beeldschermen verstoort de aanmaak van melatonine. Verstop de wekker. Als je s nachts wakker ligt, is het niet verstandig om voortdurend op de wekker te kijken. Zet de wekker achterstevoren, zegt Verhelst. Maak to-do-lijstjes overdag. Heb je een druk leven, maak dan elke dag een lijstje met dingen die moeten gebeuren. Dat kan voorkomen dat je daar s nachts over gaat liggen piekeren. Neem geen warm bad. Je denkt waarschijnlijk dat een warm bad voor het slapengaan goed is voor de nachtrust, maar dat is een misverstand. Een warm bad verhoogt de lichaamstemperatuur, terwijl die juist omlaag moet wanneer je gaat slapen. Om dezelfde reden is s avonds sporten of onder de zonnebank gaan ook niet handig. Stop met snoozen. Heel af en toe de snoozefunctie op je wekker gebruiken, is natuurlijk niet zo erg. Maar als je elke dag de wekker vroeg zet zodat je nog een uur kunt snoozen, dan doe je iets verkeerd. Als je telkens om de negen minuten wakker wordt, is de kwaliteit van die slaap op z n zachtst belabberd. Snoozen is dus weinig functioneel, zegt Verhelst. Je kunt dus beter je wekker wat later zetten en direct opstaan. Je hebt dan meer en betere slaap gehad. voor de avondploeg Een nachtbraker wordt nooit een echte vroege vogel. Avondmensen hebben het dan ook ietsje moeilijker, want er is nu eenmaal besloten door ochtendmensen waarschijn Voorlopige studies tonen aan dat blootstelling aan licht gedurende de nacht (bijvoorbeeld van je telefoon of tv) zou kunnen bijdragen aan overgewicht. Zelfs een klein beetje licht kan de melatonineproductie namelijk al verstoren, waardoor jij klaarwakker blijft en het risico op nachtelijke snoeppartijen toeneemt. 4 WOMEN S HEALTH / Maart & april 2014

4 Let op de snurker naast je. Hoewel er ook vrouwen zijn die snurken, is het nachtelijk gezaag toch vooral een mannenkwaal. Slaapexpert Maud Verhelst: Tachtig procent van de snurkers die zich bij het Nederlands Slaapinstituut melden, is man. En snurken is niet onschuldig; het is de voorbode van slaapapneu. Bij slaapapneu hebben mensen ademstops tijdens de slaap. Ze zijn daardoor altijd moe. Daarnaast verhoogt apneu de kans op een depressie of burn-out, diabetes en harten vaatziekten, zoals een hoge bloeddruk. Verhelst doet dan ook graag een beroep op alle dames die naast een snurker liggen. Vrouwen kunnen een belangrijke rol spelen bij de ontdekking en behandeling van apneu. Op kun je een vragenlijst invullen om te weten te komen wat jouw risico op apneu is. De mensen die ervoor behandeld worden, weten weer hoe het is om uitgerust te zijn. Ze krijgen hun leven terug. 5

5 love & life dossier lijk dat het dagelijks leven vroeg begint. Toch kun je volgens Maud Verhelst wel wat dingen doen om dat brakke gevoel s morgens tegen te gaan: Zorg in de ochtend voor zo veel mogelijk (dag)licht, dus doe de gordijnen open. s Avonds moet je jezelf juist aan zo min mogelijk licht blootstellen. Dat betekent, helaas maar waar, ook dat je in bed geen tv moet kijken. Laat die laptop, telefoon en tablet uit. En ga niet schuiven door steeds later naar bed te gaan. Heb ik een slaapprobleem? Het is niet erg als je een keer wakker ligt of s nachts wakker wordt. Je moet jezelf volgens Verhelst zorgen gaan maken als je langer dan drie maanden, minstens drie nachten per week niet in slaap kunt vallen of slecht doorslaapt en je daardoor minder goed functioneert. Iedereen heeft perioden waarin hij slechter of korter slaapt. Bijvoorbeeld door een verhuizing, stress op het werk of jonge kinderen. Als het je gaat hinderen en je er psychische problemen door krijgt, trek dan aan de bel bij je huisarts. Die kan slaaptabletten voorschrijven om te kijken of het patroon daarmee doorbroken kan worden. De medicijnen fungeren als een soort resetknop, want als je telkens niet goed slaapt, krijg je negatievere gedachten over slapen. Die tabletten kunnen die vicieuze cirkel doorbreken. Toch moet je ze niet langer dan twee weken achter elkaar gebruiken. Slik je ze langer, dan kun je eraan verslaafd raken en wordt je slaap juist weer slechter. Bij langdurige problemen kun je beter een verwijzing vragen voor een slaapkliniek. Daar kan de oorzaak achterhaald worden. Want er kan natuurlijk ook een lichamelijke oorzaak zijn waardoor je niet goed slaapt. Hoe lig jij het liefst? (en welk kussen past daar het best bij) Moe van de winter? Voel je je continu niet uitgeslapen, ben je chagrijnig en heb je nergens energie voor? Misschien heb je geen slaapprobleem, maar speelt de winterblues je parten. Doe hier de test. 1. Kun je momenteel makkelijk uit je bed komen? A Geen enkel probleem. B Het gaat wel, maar niet van harte. Ik kom langzaam op gang. C Ik ben op het moment met geen mogelijkheid m n bed uit te krijgen. 2. Je kijkt naar buiten en denkt: A What a wonderful world! B De winter heeft wel wat, maar ik ben blij dat het weer bijna lente is. C Ik wil tukken. 3. Hoe gaat het met je sociale contacten? A Prima, eigenlijk net zoals altijd. B In de lente en zomer heb ik veel meer afspraken dan nu. C Ik heb momenteel weinig zin om gezellig te moeten doen. 4. Hoe zit het met je energievoorraad? A Ik kan de hele wereld aan! Tsjakka! B Ik ben minder energiek dan normaal. C Ik heb niet eens de puf om deze vraag te beantwoorden. 5. Hoe tolerant ben je nu? A Niºet anders dan anders. B Ik kan momenteel iets minder hebben van mensen. C Ook al zo n stomme vraag. Val dood met je tolerantie. De uitslag Vooral a s Jij bent het zonnetje in huis. Meer of minder zonlicht heeft weinig invloed op jou. Vooral b s De winter heeft wel enigszins invloed op je. Probeer zo veel mogelijk zonlicht mee te pikken. Maak vaker een wandeling of ga buiten sporten en zorg voor een licht huis. Nog even volhouden, de lente komt eraan! Vooral c s Nou brombeer, jij zou weleens een winterdepressie* kunnen hebben. Misschien heb je wat aan lichttherapie. Hierbij zit je voor een speciale lamp die daglicht nabootst, waardoor je energieker en vrolijker zult worden en minder behoefte heb aan slaap. De lampen zijn te huur, maar ook te koop. Probeer bijvoorbeeld de Philips golite BLU ( 154,99), die een helder blauw licht uitstraalt dat de associatie wekt van een zomerdag. Bespreek je klachten eerst met de huisarts. *Een winterdepressie is een tijdelijke toestand die wordt gekenmerkt door prikkelbaarheid, een grote behoefte aan slaap (slecht opstaan s ochtends), minder zin in sociale contacten, minder energie en meer zin in zoet. De oorzaak is een kleinere hoeveelheid daglicht. Volgens een oud gezegde slaapt de koning op zijn rug, de wijze op zijn zij en de rijke op zijn buik. Hoe dan ook, ze hebben alle drie een ander kussen nodig om rug- en nekklachten te voorkomen. Rugslaper Het grote voordeel van op je rug slapen, is dat je gewicht goed verdeeld is over je hele lichaam. Bovendien heb je zo de minste kans op een gezicht vol slaapvouwen (een schoonheidsslaapje doe je dus op je rug). Een nadeel is dat je eerder gaat snurken. Buikslaper De buikslaap is de slaaphouding met de meeste risico s. Doordaºt je je hoofd vaker moet draaien, heb je iets meer kans op nekklachten en een gezicht vol vouwen bij het opstaan. Kies een zo plat mogelijk of een zo zacht mogelijk kussen. Bijvoorbeeld een donskussen. Zijslaper Volgens een artikel dat werd gepubliceerd in het Journal of Clinical Gastroenterology kun je bepaalde maag-darmklachten, zoals brandend maagzuur, voorkomen door op je linkerzij te slapen. Je hebt wel meer kans op nek- en hoofdpijn als je op je zij slaapt, maar dat kun je voorkomen met een goed kussen. Het kussen moet de opening tussen je nek en de matras helemaal opvullen. Hierdoor vormen je ruggengraat en nek een mooie rechte lijn. 6 WOMEN S HEALTH / Maart & april 2014

6 Wil je weten welke matras het best bij je past? > Op de website van de Consumentenbond kun je de matrassenwijzer invullen. 7

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

GIDS. voor een. rustige nacht

GIDS. voor een. rustige nacht GIDS voor een rustige nacht Lekker geslapen? Lekker slapen en uitgerust wakker worden. Voor veel mensen is het een verre droom. Naar schatting één op de vijf mensen in ons land kampt geregeld met slaapproblemen.

Nadere informatie

7 tips. voor een betere nachtrust

7 tips. voor een betere nachtrust 7 tips voor een betere nachtrust Word jij 90 jaar oud en heb je een goede nachtrust? Dan heb je 32 jaar van je hele leven geslapen. Zonde van je tijd? Juist niet! In dit E-book lees je waarom slaap onmisbaar

Nadere informatie

Vier op de tien slaapt slecht Bijlage

Vier op de tien slaapt slecht Bijlage 1) Grafieken en tabellen Vier op de tien slaapt slecht Bijlage Grafiek 1: Stellingen over slaap (totale groep 3.297 personen) Kijk naar jezelf (op een gemiddelde dag) en duid aan in welke mate je het eens

Nadere informatie

Slaapdienst Verstoorde nachtrust

Slaapdienst Verstoorde nachtrust Slaapdienst Verstoorde nachtrust Tips voor een goede slaap. Ik kan niet slapen! Woelen, draaien, het maalt maar door in uw gedachten. Steeds bent u bezig met wat er die dag allemaal gebeurd is of wat u

Nadere informatie

Adviezen om beter te slapen

Adviezen om beter te slapen Adviezen om beter te slapen U heeft last van slapeloosheid. Dit is een veel voorkomende klacht, waarvoor vaak geen duidelijke oorzaak te vinden is. In deze folder leest u tips om beter te kunnen slapen.

Nadere informatie

BIJLAGE. Slapeloosheid

BIJLAGE. Slapeloosheid BIJLAGE B Slapeloosheid Een van de vervelendste gevolgen van een angststoornis - en van de depressie die daar vaak mee samenhangt - is slapeloosheid. Sommige mensen hebben moeite met in slaap vallen (inslaapstoornis;

Nadere informatie

Adviezen om beter te slapen

Adviezen om beter te slapen Slaapcentrum Slingeland Medische psychologie en Maatschappelijk werk Adviezen om beter te slapen i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U heeft last van slapeloosheid. Dit kan invloed hebben

Nadere informatie

25 Slaaptips www.snurken.net 25 SLAAPTIPS WWW.SNURKEN.NET

25 Slaaptips www.snurken.net 25 SLAAPTIPS WWW.SNURKEN.NET 25 SLAAPTIPS WWW.SNURKEN.NET WWW.SNURKEN.NET 25 Slaaptips In dit ebook 10 tips over snurken 8 tips voor apneu 7 tips voor algemene slaapproblemen Goed slapen is mogelijk! Goed slapen is zeer belangrijk.

Nadere informatie

Slaaphygiene tips voor een gezonde slaap

Slaaphygiene tips voor een gezonde slaap Slaaphygiene tips voor een gezonde slaap Inleiding Deze folder geeft u informatie over slapeloosheid. Slapeloosheid is een veelvoorkomende klacht. Er zijn mensen die moeite hebben om in slaap te vallen,

Nadere informatie

Elke ochtend in de kreukels? Dit doet slaaptekort met je

Elke ochtend in de kreukels? Dit doet slaaptekort met je 24-02-2015 DIT DOET SLAAPTEKORT MET JE Elke ochtend in de kreukels? Dit doet slaaptekort met je Een film kijken, in bed nog een halfuur je telefoon checken en tegen half één pas in slaap vallen, om krap

Nadere informatie

Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren

Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren 1 Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren 2 Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren Slaap jij ook zo slecht? Uit onderzoek blijkt dat één op de tien jongeren zo nu en dan last

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Melatonine bij verlate slaapfase Experiment, nog geen bewijzen

Melatonine bij verlate slaapfase Experiment, nog geen bewijzen Melatonine bij verlate slaapfase Experiment, nog geen bewijzen Door Sandra Kooij Nieuwsbrief voor Patiënten, Programma ADHD bij volwassenen, jaargang 4, nummer 2, mei 2008. De meerderheid (zo'n 70%) van

Nadere informatie

Slaaphygiëne. Tips om beter te slapen. Hoofdpijn polikliniek

Slaaphygiëne. Tips om beter te slapen. Hoofdpijn polikliniek Slaaphygiëne Tips om beter te slapen Hoofdpijn polikliniek Soms is het moeilijk om in slaap te vallen of om door te slapen. Hier geven wij u enkele tips die misschien kunnen helpen om tot een gezonde slaap

Nadere informatie

Slaapproblemen? Gezonde slaap

Slaapproblemen? Gezonde slaap Dit is een folder van www.orthoconsult.nl geschreven door dhr. drs. Ard Nieuwenbroek, trainer/ therapeut bij Ortho Consult. Deze folder is op een aantal punten aangepast en aangevuld door de stressbegeleiders

Nadere informatie

Slaap. Hoeveel slapen we? Slaap en vet verliezen

Slaap. Hoeveel slapen we? Slaap en vet verliezen Slaap Voldoende slapen, een advies die jouw moeder je al van kleins af aan geeft. Geven we hier echter gehoor aan? Neen. We hebben allemaal altijd wel wat beters te doen dan te slapen. Hoe belangrijk is

Nadere informatie

Inslaapproblemen bij kinderen met AD(H)D

Inslaapproblemen bij kinderen met AD(H)D Inslaapproblemen bij kinderen met AD(H)D Ongeveer 30% van de kinderen met AD(H)D heeft chronische inslaapproblemen. Dit zien we ook vaak bij onder andere kinderen met een ontwikkelingsachterstand, autisme,

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Langdurige slapeloosheid. Diagnose en behandeling van insomnie

Langdurige slapeloosheid. Diagnose en behandeling van insomnie Langdurige slapeloosheid Diagnose en behandeling van insomnie We spreken van langdurige slapeloosheid ofwel chronische insomnie als het niet in slaap vallen, het niet kunnen doorslapen en/of veel te vroeg

Nadere informatie

BURN- OUT RISICO CHECK

BURN- OUT RISICO CHECK BURN- OUT RISICO CHECK Vul onderstaande vragenlijst in door ja of nee aan te kruisen. VRAAG JA NEE 1 Nemen jij en je gezin s ochtends rustig de tijd om op te staan en goed te ontbijten? 2 Zie je vaak tegen

Nadere informatie

Slaaphof Slaapcomfort

Slaaphof Slaapcomfort Slaapadvies WAT IS HET BESTE BED? Het kopen van een nieuw slaapsysteem is voor mensen een lastig avontuur. U gaat een aankoop doen waar u zo n 25.000 á 30.000 uren op gaat slapen. Iets kopen waar je eigenlijk

Nadere informatie

Sessie 1 Informatie en slaaphygiëne

Sessie 1 Informatie en slaaphygiëne Sessie 1 Informatie en slaaphygiëne Bespreken ingevulde lijsten De lijsten die u voor deze sessie heeft ingevuld, worden kort besproken. Ze zijn vooral bedoeld als meting vooraf. In latere sessies zullen

Nadere informatie

Slaapstoornissen. Als de nacht geen rust geeft

Slaapstoornissen. Als de nacht geen rust geeft Als de nacht geen rust geeft Slapeloze nachten Urenlang liggen piekeren en niet kunnen inslapen. Slecht slapen bij het vooruitzicht van een spannende of drukke dag. Wakker schrikken uit een nachtmerrie.

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Delayed sleep phase syndroom

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Delayed sleep phase syndroom Delayed sleep phase syndroom Wat is het delayed sleep phase syndroom? Delayed sleep phase syndroom is een aandoening waarbij kinderen en volwassenen een slaapwaakritme hebben waarbij ze op een veel later

Nadere informatie

Centrum voor Slaapen Waakstoornissen (CSW)

Centrum voor Slaapen Waakstoornissen (CSW) = Centrum voor Slaapen Waakstoornissen (CSW) Inhoudsopgave Inleiding 3 Het Centrum voor Slaap- en Waakstoornissen 3 De slaap 5 Wat is slaap? 5 Het verloop van de slaap 5 Hoe wordt de slaap geregeld? 6

Nadere informatie

kennistoets. wat weet jij nou van slapeloosheid?

kennistoets. wat weet jij nou van slapeloosheid? 1. Toelichting Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M23 van juli 2005. Met behulp van de Kennistoets kunnen de praktijkassistentes nagaan hoe hun kennis over hun handelen bij slapeloosheid en slaapmedicatie

Nadere informatie

Informatiebrochure. Slaap (-problemen?) PAAZ. I Autonome verzorgingsinstelling

Informatiebrochure. Slaap (-problemen?) PAAZ. I Autonome verzorgingsinstelling Informatiebrochure Slaap (-problemen?) PAAZ I Autonome verzorgingsinstelling IISlapeloze nachten Ieder mens slaapt wel eens slecht, kan urenlang niet inslapen of ligt te piekeren bij het vooruitzicht van

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Ochtend- avondtype vragenlijst Zelfbeoordelingsversie (MEQ-SA) 1. Naam: Datum:

Ochtend- avondtype vragenlijst Zelfbeoordelingsversie (MEQ-SA) 1. Naam: Datum: Ochtend- avondtype vragenlijst Zelfbeoordelingsversie (MEQ-SA) 1 Naam: Datum: Kies bij iedere vraag het antwoord dat het beste bij u past. Zet een cirkeltje om het antwoord dat het beste aangeeft hoe u

Nadere informatie

Leren beheersen van je slaapprobleem. Bart De Saeger" 19/03/2012

Leren beheersen van je slaapprobleem. Bart De Saeger 19/03/2012 Leren beheersen van je slaapprobleem Bart De Saeger" 19/03/2012 Bart De Saeger" Klinisch psycholoog - Gedragstherapeut Theorie + Technieken Inzicht krijgen" Leren hoe je het probleem stap voor stap kan

Nadere informatie

Intermediair, 24 september 2006

Intermediair, 24 september 2006 Intermediair, 24 september 2006 Ze verschijnen s ochtends als zombies op het werk, houden zich op de been met koffie en presteren de eerste uren vrijwel niets. Voor heel wat mensen is een ochtendhumeur

Nadere informatie

Helft mensen met diabetes type 2 slaapt niet goed

Helft mensen met diabetes type 2 slaapt niet goed Dutjes overdag? Misschien heeft u slaap apneu! Helft mensen met diabetes type 2 slaapt niet goed Z Z 36 Overdag altijd moe? Geen energie? Hoofdpijn? Bent u prikkelbaar of valt u soms zo maar in slaap?

Nadere informatie

Slaapproblemen en het ouder wordende brein. Julia van den Berg Onderzoeker Parnassia, divisie 55+ Den Haag

Slaapproblemen en het ouder wordende brein. Julia van den Berg Onderzoeker Parnassia, divisie 55+ Den Haag Slaapproblemen en het ouder wordende brein Julia van den Berg Onderzoeker Parnassia, divisie 55+ Den Haag 4 oktober 2012, Current Biology Oktober 2012: Archives of General Psychiatry 28 september 2012:

Nadere informatie

Eenvoudige regels voor een goede nachtrust

Eenvoudige regels voor een goede nachtrust Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Eenvoudige regels voor een goede nachtrust voor mensen met de ziekte

Nadere informatie

Omgaan met slaapproblemen

Omgaan met slaapproblemen Leven met Multipele Sclerose uitgave 12 Omgaan met slaapproblemen EEN UITGAVE VAN HET NATIONAAL MS FONDS Tekst: drs. Bep Franke-Barendse Uitgever: Nationaal MS Fonds 2 Inleiding We besteden ongeveer eenderde

Nadere informatie

Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD)

Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD) Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1160 Wat zijn periodieke beenbewegingen van de slaap? Bij periodic limb movement

Nadere informatie

Wat zouden we zijn zonder slaap?

Wat zouden we zijn zonder slaap? Wat zouden we zijn zonder slaap? De gemiddelde Nederlander gaat om 6 minuten voor half 12 naar bed en staat om 18 minuten over 7 weer op. Dit betekent dat we gemiddeld 7 uur en 54 minuten per etmaal in

Nadere informatie

10 Life Hacks om Actiever en Gelukkiger op te staan

10 Life Hacks om Actiever en Gelukkiger op te staan 10 Life Hacks om Actiever en Gelukkiger op te staan Waarom springt de ene persoon vol enthousiasme uit de veren en draait de ander zich nog 5x om als de wekker gaat? Waarom wrijft de een in zijn handen

Nadere informatie

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS)

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1159 Wat zijn rusteloze benen? Het rusteloze benen syndroom (ofwel restless legs syndrome, afgekort RLS) is een

Nadere informatie

Slapeloosheid (Insomnia)

Slapeloosheid (Insomnia) Slaap Waak Centrum Slapeloosheid (Insomnia) Afspraak op het Slaap Waak Centrum Een slaapprobleem of een slaapgerelateerd probleem heeft vaak een brede aanpak nodig. In het Slaap Waak Centrum werken wij

Nadere informatie

OSAS ( = obstructief slaapapneu

OSAS ( = obstructief slaapapneu OSAS ( = obstructief slaapapneu syndroom) Slaap-apneu Slaap is even belangrijk als eten en drinken. Alleen een regelmatig slaap-waakritme houdt ons op de lange duur lichamelijk en geestelijk gezond. Het

Nadere informatie

Slaapproblemen? patiënteninformatie. campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. 03 285 20 00 fax 03 239 23 23

Slaapproblemen? patiënteninformatie. campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. 03 285 20 00 fax 03 239 23 23 0000 2026 - SV - oktober 2012 Slaapproblemen? campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. 03 285 20 00 fax 03 239 23 23 www.st-vincentius.be GasthuisZusters Antwerpen patiënteninformatie

Nadere informatie

1. Hoe verloopt een normale slaap?

1. Hoe verloopt een normale slaap? B348 juni 2016 Slaapwel! algemene informatie over de slaap en tips om goed te slapen 1. Hoe verloopt een normale slaap? De normale slaap verloopt in 4 à 6 blokken van telkens 1,5 à 2 uur. Elk blok is op

Nadere informatie

Slapen is heerlijk! Slaap lekker!

Slapen is heerlijk! Slaap lekker! Slapen is heerlijk! We slapen graag en veel. Net als elk mens slaapt u ongeveer één derde van uw leven. U kunt dus gerust stellen dat slapen een belangrijk onderdeel is in uw leven! Slapen doet u vaak

Nadere informatie

Afslank Programma voor Dames

Afslank Programma voor Dames Afslank Programma voor Dames Afslank Programma voor dames 1 Afslank Programma voor dames 2 Afslank Programma voor dames 3 Afslank Programma voor dames 4 Afslank Programma voor dames 5 Afslank Programma

Nadere informatie

Materiaal eigen hoofdkussen. Onderzoeksverslag GezondNU test Door: Kim Janssen. Datum: 30 december 2011

Materiaal eigen hoofdkussen. Onderzoeksverslag GezondNU test Door: Kim Janssen. Datum: 30 december 2011 Onderzoeksverslag GezondNU test Door: Kim Janssen Datum: 3 december 211 Testopzet Via het blad GezondNU hebben 89 mensen deelgenomen aan een onderzoek waarin het slapen met hun hoofd vergeleken is met

Nadere informatie

Gezond slapen? Slaapadvies voor rusthuisbewoners.

Gezond slapen? Slaapadvies voor rusthuisbewoners. Gezond slapen? Slaapadvies voor rusthuisbewoners. WAT IS SLAAP? Slaap is een toestand van rust. Het is een natuurlijk proces waarbij je lichaam zich herstelt, maar ook om ervaringen van de dag te helpen

Nadere informatie

Vooraf. In dit boekje vind je allerlei tips die je helpen gezond te blijven en je prettig te voelen. Tips voor iedereen en voor elk moment van de dag.

Vooraf. In dit boekje vind je allerlei tips die je helpen gezond te blijven en je prettig te voelen. Tips voor iedereen en voor elk moment van de dag. Zo blijf je fit! Vooraf Gezond blijven. Je prettig voelen. Je leven lang. Wie wil dat niet? Maar gezond blijven gaat niet vanzelf. Daar moet je wel wat voor doen. Door aandacht te hebben voor je gezondheid.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Apotheek Rijnoever

Nieuwsbrief Apotheek Rijnoever W I N T E R 2 0 1 3 Nieuwsbrief Apotheek Rijnoever In dit nummer Apotheek nieuws Alcohol en medicijnen Winterdepressie Anke geeft advies Beste lezer, dit is weer de laatste nieuwsbrief van het jaar 2013.

Nadere informatie

Vragenlijst Voortgezet Onderwijs. Regio Nijmegen

Vragenlijst Voortgezet Onderwijs. Regio Nijmegen Vragenlijst Voortgezet Onderwijs Regio Nijmegen Vul de onderstaande gegevens in: Naam meisje jongen Klas Geboortedatum Vragenlijst Kruis het vakje voor het juiste antwoord aan. Het is belangrijk dat je

Nadere informatie

Appendices COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE (CGT)

Appendices COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE (CGT) Appendices COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE (CGT) De belangrijkste ingrediënten van de cognitieve gedragstherapie (CGT) zijn voorlichting over slaap, slaaphygienische adviezen, verandering van slaapgedrag, leren

Nadere informatie

Ssst om goed te slapen

Ssst om goed te slapen Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Ssst om goed te slapen Elke dag slapen we ongeveer 8 uur. Dat is een derde deel van ons leven. Veel mensen hebben er echter problemen

Nadere informatie

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby?

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby? Slaapwel Slaapwel baby Net zoals volwassenen slapen ook niet alle kinderen even gemakkelijk of regelmatig. In deze brochure vind je meer informatie over goede slaapgewoontes en krijg je tips voor een gezonde

Nadere informatie

IN TOPVORM TIJDENS YEAR_END

IN TOPVORM TIJDENS YEAR_END IN TOPVORM TIJDENS YEAR_END 4 TIPS voor een TOP jaarafsluiting 2014 Anja Lefeber Vit4Life 2 Dank je voor je interesse in dit e-book! Hartelijk bedankt voor het downloaden van mijn e-book In topvorm tijdens

Nadere informatie

SLAAPPROBLEMEN. Wat kan ik eraan doen?

SLAAPPROBLEMEN. Wat kan ik eraan doen? SLAAPPROBLEMEN Wat kan ik eraan doen? SLAAPPROBLEMEN Wat kan ik eraan doen? Wat is slaap? Slapen is een actief, essentieel en onwillekeurig proces waarvan zeker nog niet alle aspecten ontrafeld zijn. We

Nadere informatie

P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E

P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E Elektro Encephalo Gram (EEG) na slaaponthouding (voor kinderen) P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E 2 ELEKTRO ENCEPHALO GRAM (EEG) (na slaaponthouding) Polikliniek: Neurologie (route G, locatie G.01)

Nadere informatie

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Omgaan met slapeloosheid 3 INHOUD Een vicieuze cirkel...4 Slaap en slapeloosheid...5 Nooit meer slecht slapen...7 Sl a a p hy g i ë n e...8 Re l a x a t i

Nadere informatie

MATRAIR. ONTDEK HOE NACHTRUST JE DAGRUST KAN VERBETEREN.

MATRAIR. ONTDEK HOE NACHTRUST JE DAGRUST KAN VERBETEREN. MATRAIR. ONTDEK HOE NACHTRUST JE DAGRUST KAN VERBETEREN. NATUURLIJK SLAPEN LIEVER ZONDER PIJNSTILLERS VAARWEL TEGEN PIJN IN DE ONDERRUG Werken in de tuin, een potje hockey, of wellicht tennissen met vrienden,

Nadere informatie

Het slaapcentrum voor kinderen

Het slaapcentrum voor kinderen Het slaapcentrum voor kinderen Informatie voor patiënten F0749-4310 mei 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Vragenlijst. Bijnierinsufficiëntie of bijnieruitputting

Vragenlijst. Bijnierinsufficiëntie of bijnieruitputting Vragenlijst Bijnierinsufficiëntie of bijnieruitputting Bijnierinsufficiëntie of bijnieruitputting Aan de hand van de vragenlijst kun je zien OF je het hebt, en indien ja, hoe ernstig het is. Antwoord zo

Nadere informatie

Tips tegen nervositeit

Tips tegen nervositeit Vijf jaar lang heb ik een slaapmiddel gebruikt om in slaap te komen soms had ik de moed om het eens zonder dat tabletje te proberen. Ik sliep dan zo slecht, dat ik de moed snel weer opgaf. Toch vond ik

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

Succes met invullen en het toepassen van mijn tips. Als extra BONUS vind je op pagina 8 7 tips voor jouzelf om dagelijks te ontspannen en op te laden.

Succes met invullen en het toepassen van mijn tips. Als extra BONUS vind je op pagina 8 7 tips voor jouzelf om dagelijks te ontspannen en op te laden. Dankjewel voor het aanvragen van de gratis Burn- out risico check! Deze check is voor jou als je: je al als werkende vrouw al langere tijd met vermoeidheidsklachten rondloopt en je bang bent dat je burn-

Nadere informatie

Snurkvragenlijst. Ik heb een afspraak op de snurk-/slaap apneupoli op: Snurkt u `s nachts? Sinds hoeveel jaar snurkt u?

Snurkvragenlijst. Ik heb een afspraak op de snurk-/slaap apneupoli op: Snurkt u `s nachts? Sinds hoeveel jaar snurkt u? Snurkvragenlijst Vul hier uw patiëntnummer in. Heeft u nog geen patiëntnummer, vul dan uw geboortejaar en postcode in volgens het volgende schema: 19661234AB Ik heb een afspraak op de snurk-/slaap apneupoli

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Lichttherapie. bij winterdepressie. Pschychiatrie / Medische Psychologie / Orthopedagogiek

Lichttherapie. bij winterdepressie. Pschychiatrie / Medische Psychologie / Orthopedagogiek Lichttherapie bij winterdepressie Pschychiatrie / Medische Psychologie / Orthopedagogiek Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Uitleg over een winterdepressie 3 2. Behandeling met lichttherapie 5 3. Instructies

Nadere informatie

Elektro Encephalo Gram (EEG) (na slaaponthouding) voor kinderen

Elektro Encephalo Gram (EEG) (na slaaponthouding) voor kinderen Elektro Encephalo Gram (EEG) (na slaaponthouding) voor kinderen Inleiding Binnenkort kom je naar het Ommelander Ziekenhuis Groningen voor een onderzoek dat heet: EEG na slaaponthouding. In deze folder

Nadere informatie

Wie is er bang voor de overgang?

Wie is er bang voor de overgang? Wie is er bang voor de overgang? Overgangsklachten De overgang is een levensfase die voor de meeste vrouwen niet ongemerkt voorbij gaat. Er treden lichamelijke en geestelijke veranderingen op. De effecten

Nadere informatie

Ruimte voor adressticker. Datum ontvangst (invullen door SIvsG) Voorletters + Naam (+ meisjesnaam) Straat en huisnummer. Postcode en woonplaats

Ruimte voor adressticker. Datum ontvangst (invullen door SIvsG) Voorletters + Naam (+ meisjesnaam) Straat en huisnummer. Postcode en woonplaats F 2011.1 Versie 2 15-09- 2013 Vragenlijst Instituut voor Slaapgeneeskunde Woerden Ruimte voor adressticker Deze vragenlijst biedt ons inzicht in uw klachten en uw medische voorgeschiedenis. Vult u daarom

Nadere informatie

Project "Slaapwel" Slaapwel: beter slapen kun je leren. Samenvatting

Project Slaapwel Slaapwel: beter slapen kun je leren. Samenvatting Project "Slaapwel" Slaapwel: beter slapen kun je leren Annick Vangindertael, dienst Gezondheidspromotie Samenvatting Een goede nachtrust is van levensbelang voor een goede gezondheid. We vinden goed slapen

Nadere informatie

MELATONINE. Het natuurlijke slaapmiddel

MELATONINE. Het natuurlijke slaapmiddel MELATONINE Het natuurlijke slaapmiddel Wat is Melatonine Melatonine is een hormoon dat in de pijnappelklier (epifyse) geproduceerd wordt uit serotonine (neurotransmitter betrokken bij stemming en pijn)

Nadere informatie

Sessie 1 Informatie en slaaphygiëne

Sessie 1 Informatie en slaaphygiëne Sessie 1 Informatie en slaaphygiëne Bespreek het slaapdagboek (zie bijlage) en beantwoord eventuele vragen over de algemene informatie over slaap. Psycho-educatie: leg het ontstaan van langdurige slapeloosheid

Nadere informatie

Vragenlijst Depressie

Vragenlijst Depressie Vragenlijst Depressie Deze vragenlijst bestaat uit een aantal uitspraken die in groepen bij elkaar staan (A t/m U). Lees iedere groep aandachtig door. Kies dan bij elke groep die uitspraak die het best

Nadere informatie

4. Ik ben bang dat langdurige slapeloosheid ernstige gevolgen heeft voor mijn lichamelijke gezondheid. mee eens : : : : : : mee oneens

4. Ik ben bang dat langdurige slapeloosheid ernstige gevolgen heeft voor mijn lichamelijke gezondheid. mee eens : : : : : : mee oneens Bijlagen Alle formulieren die u in dit boek hebt leren gebruiken, zijn hier nog eens opgenomen. U kunt ze kopiëren en gebruiken op het moment dat u ze weer nodig hebt. 98 verbeter je slaap HOUDING EN GEDACHTEN

Nadere informatie

BIOKLOK DE BIOLOGISCHE KLOK IN DE LES MODULE A. klok. www. bio. .nl

BIOKLOK DE BIOLOGISCHE KLOK IN DE LES MODULE A. klok. www. bio. .nl BIOKLOK DE BIOLOGISCHE KLOK IN DE LES MODULE A www. bio klok.nl BIOKLOK MODULE A OCHTENDMENSEN, AVONDMENSEN INLEIDING Maandagochtend, het is 7:00 uur, tijd om op te staan! Zou je liever nog wat langer

Nadere informatie

Behandelingen bij Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS)

Behandelingen bij Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS) Slaapcentrum Slingeland Keel-, neus- en oorheelkunde Longziekten Neurologie Behandelingen bij Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS) i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uit slaaponderzoek

Nadere informatie

Vragenlijst Horne-Östberg, aangepast voor kinderen in de bovenbouw van de basisschool.

Vragenlijst Horne-Östberg, aangepast voor kinderen in de bovenbouw van de basisschool. AWBR ACADEMIE ONTWIKKELTEAM BREINVRIENDELIJK LEREN Vragenlijst Horne-Östberg, aangepast voor kinderen in de bovenbouw van de basisschool. Horne, J.A.; Östberg, O. (1976). A self-assessment questionnaire

Nadere informatie

GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP

GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP Voor iedereen die: Gezonder wil eten Wil stoppen met schadelijke verslavingen Meer wil bewegen Minder stress en meer ontspanning wil Inclusief werkboek Leopoldstraat

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Uitgerust Wakker Worden en Melatonine

Uitgerust Wakker Worden en Melatonine Slaapproblemen? Uitgerust Wakker Worden en 2013 - WSA Research Uitgerust wakker worden = Goede voorbereiding Tenminste 5 uur ononderbroken slaap, met diepe slaap perioden Ervaringen verwerkt Lichaam opgeruimd

Nadere informatie

Elektro Encephalo Gram (EEG) na slaaponthouding (voor kinderen) skjdfkljsekfjlwkejf

Elektro Encephalo Gram (EEG) na slaaponthouding (voor kinderen) skjdfkljsekfjlwkejf Elektro Encephalo Gram (EEG) na slaaponthouding (voor kinderen) skjdfkljsekfjlwkejf 2 EEG (ELEKTRO ENCEPHALO GRAM) na slaaponthouding Polikliniek Locatie Delfzicht: functieafdeling route H.06. Aanmelden

Nadere informatie

Weltrusten.net Delen mag met anderen maar laat de inhoud intact. Door ervaringsdeskundige Remco

Weltrusten.net Delen mag met anderen maar laat de inhoud intact. Door ervaringsdeskundige Remco Door ervaringsdeskundige Remco Inhoudsopgave: Inleiding Wat is slaap Slaapgebrek Slaapproblemen Vicieuze cirkel van slecht slapen Hoe laat je jou lichaam denken dat het tijd is om te gaan slapen? Introductie

Nadere informatie

Zwanger zijn en bevallen

Zwanger zijn en bevallen Zwanger zijn en bevallen PRAKTISCHE TIPS IN GEWONE TAAL MARJA VAN DEURSEN & WILMA VAN OS 6 ZWANGER ZIJN EN BEVALLEN Inleiding Gefeliciteerd. Je bent zwanger! Het is fi jn om zwanger te zijn. Maar je hebt

Nadere informatie

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition HERBALIFE FITCHECK WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition % LICHAAMSVET Wie wil je worden? Waar ben je nu? % LICHAAMSVET Vrouw 20-39 Leeftijd 40-59 60-79 Man 20-39 Leeftijd 40-59 60-79 Te laag

Nadere informatie

Slaapproblemen. Print. deze. Heel wat kinderen hebben een periode waarin ze niet. folder. goed slapen. In de meeste gevallen gaat dat vanzelf weer

Slaapproblemen. Print. deze. Heel wat kinderen hebben een periode waarin ze niet. folder. goed slapen. In de meeste gevallen gaat dat vanzelf weer Slaapproblemen Print Heel wat kinderen hebben een periode waarin ze niet deze goed slapen. In de meeste gevallen gaat dat vanzelf weer folder over. Slaapproblemen kunnen voor veel problemen zorgen. Het

Nadere informatie

Leeratelier: Stress. Hoe kan ik hiermee omgaan?

Leeratelier: Stress. Hoe kan ik hiermee omgaan? Leeratelier: Stress Hoe kan ik hiermee omgaan? Doe de stress-test! Wat is stress? Hoe (examen)stress voorkomen en ermee omgaan? < 7: Ook jij hebt af en toe last van zenuwen tijdens de examenperiode, maar

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten. Functionele dyspepsie

Maag-, darm- en leverziekten. Functionele dyspepsie Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten 1 Van uw MDL-arts heeft u te horen gekregen dat u een (functionele) dyspepsie heeft. Om te begrijpen wat deze term precies inhoud en hoe hiermee om te

Nadere informatie

We hebben allemaal slaap nodig

We hebben allemaal slaap nodig Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. HDBuzz Speciale Rubriek: de ziekte van Huntington en slaap Waarom

Nadere informatie

Slaap en Slaap-waak ritmiek van pubers

Slaap en Slaap-waak ritmiek van pubers Slaap en Slaap-waak ritmiek van pubers Gerard A. Kerkhof prof.em. Universiteit van Amsterdam Slaap Centrum MCH, Den Haag Facta, Utrecht 26.1.2016 (Peter van Straaten, 2013) Item nummer Gemiddelde scores

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

MEUBELEN VRANKEN. By Gy 2012

MEUBELEN VRANKEN. By Gy 2012 MEUBELEN VRANKEN By Gy 2012 Hoeveel slaap hebben we nodig? U realiseert het zich misschien niet altijd, maar we brengen gemiddeld een derde deel van ons leven in bed door. Goed en genoeg slapen is een

Nadere informatie