8 Licht. Licht en kleur. Nova

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "8 Licht. Licht en kleur. Nova"

Transcriptie

1 8 Licht 1 Licht en kleur 1 a rood, oranje, geel, groen, blauw en violet b Een zwart voorwerp absorbeert bijna al het zonlicht en zet het om in warmte. c een (zak)spectroscoop d Het witte voorwerp lijkt geel te zijn. e De golflengtes van zichtbaar licht liggen tussen ongeveer 400 en 750 nm. 2 Zie figuur 1. Een deel van de lichtstralen die op de appel vallen, komt na terugkaatsing door de appel in het oog van Alex terecht. De appel ziet er groen uit omdat de appel alleen het groene licht uit het zonlicht weerkaatst. licht van zon of lamp figuur 1 3 kledingstuk zuiver rood licht zuiver groen licht wit T-shirt + + groen T-shirt + rood T-shirt + zwart T-shirt 4 a Bovenste foto: de afbeelding is daar minder dof dan bij de onderste foto. b Bij gekleurd (bruin) licht: dat zie je bijvoorbeeld aan het koffiekopje. c In de bovenste foto: in daglicht (zonlicht) zitten alle kleuren, dus kunnen ook alle kleuren op de foto komen. d wit e lichtbruin f doordat de lamp gekleurd licht geeft 69

2 5 a Vooral rood maakt een warme indruk, verder ook oranje en geel. b Vooral blauw licht geeft een koele indruk. c De tekenaar wil alle kleuren van zijn plaatjes zien zoals ze werkelijk zijn. Dus niet misvormd door bijvoorbeeld een gele lamp. *6 a Je kunt geen kleuren herkennen omdat een lagedruknatriumlamp geel licht geeft. Onder dit licht lijken veel auto s een zwarte/grijze kleur te hebben. b De auto s lijken veel op elkaar waardoor je je eigen auto moeilijk terug kunt vinden. c De parkeerplaats lijkt gevuld te zijn met voornamelijk zwarte auto s en voorwerpen en in het zwart geklede mensen. Op de parkeerplaats ontstaat zo een donkere en sombere sfeer waarin mensen zich onveilig voelen. 7 a 2700 K b Omdat er relatief veel rood licht in het lamplicht zit, maakt het licht van deze lamp een warme indruk. c Nee, de lamp bevat verhoudingsgewijs te veel rood en te weinig blauw licht. Daardoor zie je veel kleuren niet zoals ze werkelijk zijn. d Ja, rood (warm) licht wordt door mensen als knus ervaren. 8 a rood, groen en blauw b In een groen stukje van het beeld lichten de groene pixels op. In een rood stukje van het beeld lichten de rode pixels op. In een geel stukje van het beeld lichten de groene en rode pixels op. 9 a door alle pixels uit te zetten b door alle pixels aan te zetten c Grijs is een mengsel van zwart en wit. De pixels (rood, groen en blauw) branden dan allemaal op de helft van hun maximale lichtsterkte. *10 a (255, 0, 0) = fel rood; (0, 255, 0) = fel groen; (255, 255, 0) = fel geel; (255, 255, 255) = fel wit; (128, 128, 128) = grijs; (128, 128, 255) = lichtblauw b De drie kleuren van de RGB-code zijn ook de drie kleuren van de pixels die in een beeldscherm zitten. Plus Lasers 11 a Laserlicht is monochromatisch (heeft maar één kleur) en de stralen in een laserbundel blijven evenwijdig (de bundel divergeert niet). b voorbeelden: cd-speler, dvd-speler, aanwijzer (laserbundel om dingen mee aan te wijzen), lasershow, snijden van metalen, afstanden meten (lasergun van de politie) 12 Het licht van de laser wordt hier weerkaatst door rookdeeltjes in de lucht. Daardoor komt het licht in je ogen en zie je de laserstraal. *13 a In de ruimte is niets, dus het licht van de laser kan ook nergens door gereflecteerd worden. b Het is bekend hoe groot de snelheid van het laserlicht is. Als je weet hoe lang het licht erover doet van de aarde naar de maan en terug, dan kun je dus ook de afstand uitrekenen met de formule s = v t. c Doordat de aarde om zijn eigen as draait en de maan om de aarde draait, staan de laser op de aarde en de spiegel op de maan niet altijd in de juiste positie ten opzichte van elkaar. d s = v t = km/s 2, s = ,6 km, maar dit moet je nog door 2 delen: km (nauwkeuriger gaat niet met deze getallen). 70

3 2 Reflectie en verstrooiing 14 a De convergente bundel gaat naar een punt toe, de divergente bundel loopt uit elkaar. Zie figuur 2. lichtbron doorschijnend papier convergent figuur 2 divergent verlicht vlak figuur 3 b Zie figuur 3. c Bij indirect licht wordt het licht uit een lichtbron weerkaatst (bijvoorbeeld door een witte muur) en bij diffuus licht wordt het licht uit een lichtbron als het ware uit elkaar getrokken waardoor het alle kanten op gaat (bijvoorbeeld door een stuk doorschijnend papier). 15 a Bij iedere lamp hoort één schaduw. Bij twee lampen dus twee schaduwen. b kernschaduw c Hier wordt de schaduw van de ene lamp verlicht door de andere lamp. d Een tl-buis kun je voorstellen als een lange rij kleine lampen. De kernschaduw in figuur 15 is er dan niet meer. Voor elk punt onder de hand geldt dat er altijd wel een stukje van die tl-buis is waarvan het licht op die plek valt. Er is dan geen kernschaduw meer. 16 Zie figuur 4. figuur 4 71

4 17 a Zie figuur 5. figuur 5 b Peter is 1,80 m lang. De hoogte van de lamp is twee keer zo groot als Peter lang is. De lamp hangt dus op 2 1,80 = 3,60 m. 18 a Zie figuur 6. kernschaduw halfschaduw figuur 6 b Zie figuur 6. c Zie figuur 6: het donkergrijze gebied moet je blauw kleuren. d Zie figuur 6: het lichtgrijze gebied moet je rood kleuren. 72

5 e Als de muis begint te lopen is de vloer verlicht. Als hij in de halfschaduw komt, wordt de vloer geleidelijk donkerder totdat hij in de kernschaduw komt. Eenmaal in de kernschaduw blijft de vloer even donker totdat de muis de andere halfschaduw in loopt. De vloer wordt dan weer geleidelijk lichter totdat de muis de halfschaduw uit loopt. Eenmaal uit de halfschaduw is de vloer weer net zo verlicht als aan het begin van zijn wandeling. 19 a De lichtbundels worden weerkaatst door de talrijke waterdruppels die in de mist aanwezig zijn. Bij droog weer wordt het licht weerkaatst door in de lucht zwevende stofdeeltjes. Omdat er veel minder stofdeeltjes dan waterdruppels zijn, zie je de laserbundel bij mist beter. b Op een zonnige dag heb je direct licht met harde, scherpe schaduwen. Bij een bewolkte dag wordt het licht door de wolken diffuus weerkaatst. Het licht komt dan van alle kanten waardoor je geen scherpe, harde schaduwen hebt. c In de winter zijn de bergen bedekt met sneeuw. De sneeuw weerkaatst het zonlicht waardoor de wintersporters eerder verblind worden. *20 a als reflector of als diffuser b De paraplu wordt gebruikt als diffuser, want het licht van de lamp (links op de foto) gaat door de paraplu heen en belicht vervolgens de modellen. c Zie figuur 7. figuur 7 d De lamp hoeft nu minder fel te flitsen. De schaduwen zijn dan ook minder diep waardoor het licht zachter lijkt. e De bewering is juist, omdat bij een grote paraplu het licht door een groter oppervlak diffuus wordt weerkaatst of doorgelaten. Omdat het licht dan uit meer verschillende richtingen komt, zijn de schaduwen nu minder scherp en is het licht zachter. 21 a violet, blauw en een beetje groen b Als je naar een wolkeloze lucht kijkt, komt er geen zonlicht rechtstreeks in je ogen, enkel verstrooid licht. Omdat violet en blauw het sterkst verstrooid worden, overheerst het blauw. c Het zonlicht komt nu rechtstreeks in je ogen en moet een lange weg door de atmosfeer afleggen. Hierbij wordt het rode licht het minst verstrooid waardoor het merendeel van het licht dat in je ogen terechtkomt rood is. 73

6 *22 a Zie figuur 8. zonlicht 1,20 m 0,92 m 42 m figuur 8 b De verhouding van de hoogte en de lengte van de schaduw is voor stok en kerktoren hetzelfde. Bij de stok is dat 120 : 92. Bij de toren is dat hoogte : 42. Daaruit volgt: hoogte toren = (120 : 92) 42 = 55 m. c Eigenlijk zou hij vanuit het midden van de vloer van de toren moeten meten. Dan zou hij een grotere lengte dan 42 m vinden en dan vindt hij dus ook een grotere hoogte voor de toren. d Luuk moet opmeten hoe breed de onderkant van de toren is en de helft van die waarde optellen bij de lengte van de schaduw van de toren. *23 a Als je de lichtbron verder weg zet, wordt de schaduw kleiner. Maar N blijft altijd groter dan 1. Wel kun je heel dicht bij N = 1 komen, als je de lichtbron heel ver weg zet. Je kunt ook het voorwerp dichter bij het scherm zetten. Ook dan wordt de schaduw kleiner en kun je heel dicht bij N = 1 komen. Is er eigenlijk nog wel een schaduw als je het voorwerp tegen het scherm houdt? b Nee, bij een divergente lichtbundel zoals in figuur 23 kan dat niet. Bij een convergente bundel zou het wel kunnen. b c N = a d Je weet nu dat b a = 40 cm en dat b : a = 3. Met een beetje proberen, vind je: a = 20 cm en b = 60 cm. e Je kunt dan bijvoorbeeld het voorwerp op 10 cm van de lichtbron zetten. a is dan 10 cm en b blijft 60 cm. N is dan 60 : 10 = 6. Je kunt ook de lichtbron naar het voorwerp toe schuiven. Plus Zons- en maansverduistering 24 a,b Je tekening moet lijken op figuur 20 in het leeropdrachtenboek c Je ziet in figuur 20 dat de maan zo klein is ten opzichte van de aarde, dat de maan helemaal in de kernschaduw van de aarde valt. Er kan dus nergens een gedeeltelijke maansverduistering waargenomen worden. d Als ze aan de kant van de aarde staan, zullen ze merken dat het heel donker is op de maan en ze zullen de aarde niet zien. 74

7 25 a Je tekening moet lijken op figuur 21 in het leeropdrachtenboek. b Op 11 augustus 1999 was er een totale zonsverduistering in een groot deel van Europa. In Nederland zag je nog maar een heel klein deel van de zon. Pas in 2026 komt er weer een zonsverduistering die voor ons bijna volledig is. Volledige verduisteringen zijn in ons land erg zeldzaam; meestal is er nog wel iets van de zon te zien. c De zon ziet er dan uit als een zwarte cirkel met daaromheen een lichtkrans (die heet de corona). 3 Spiegelbeelden 26 a, b, c, d Zie figuur 9. normaal hoek van inval hoek van terugkaatsing figuur 9 27 a Bij spiegelende terugkaatsing wordt het licht gericht teruggekaatst; bij diffuse terugkaatsing wordt het licht naar alle kanten teruggekaatst. b Je ziet de tekst dan in spiegelschrift. c Het beeldpunt B teken je 4,5 cm achter de spiegel, recht tegenover het punt L. 28 voorbeeld: AHA 29 Zie figuur 10. spiegel figuur 10 75

8 *30 Houd de geodriehoek zoals in figuur 11. Lees af bij welke hoek aan de ene helft van de geodriehoek de invallende straal langskomt. Zet een stip bij diezelfde hoek op de andere helft van de geodriehoek. Trek de teruggekaatste straal vanuit punt O door deze stip. lees af 0 zet een stip spiegel figuur Zie figuur 12. figuur a De smalle baan licht ontstaat doordat het zonlicht wordt weerkaatst door het zeewater. b Het zeewater kaatst het licht spiegelend terug. Het zonlicht kan dus alleen in je ogen terechtkomen als de zon, het (spiegelende) zeewater en je ogen zich op een rechte lijn bevinden. Hierdoor komt de baan licht recht op de toeschouwer af. c De donkere strepen worden veroorzaakt doordat er op zee golven zijn. Het door een golf weerkaatste licht komt niet in je ogen terecht. 33 a een volkomen gladde, rimpelloze zee b In een meertje ontstaan minder snel golven dan in zee. 76

9 34 a, b Zie figuur 13. L 1 L 1 L 2 L 3 L 2 L 3 L 4 L 4 figuur Zie figuur 14. Omdat het licht dat Mirjam uitzendt via spiegelende terugkaatsing bij de ogen van Els kan komen, en omgekeerd, kunnen Els en Mirjam elkaar inderdaad zien. Mirjam Els figuur a Ja, want zijn achterlamp brandt. b Als de fietser het licht van een lichtbron weerkaatst. c Lichte kleding kaatst meer licht terug dan donkere kleding. d Op donkere kleding wordt het licht geabsorbeerd (omgezet in infrarode straling). Er komt dus geen zichtbaar licht meer van de fietser naar onze ogen. De fietser valt dus (bijna) niet op. e Het licht wordt diffuus teruggekaatst omdat je alle reflecterende strepen volledig kunt zien. f Hoe de lampen van een auto ook op de fietser schijnen, de reflectiestrepen weerkaatsen het licht altijd naar de automobilist. 37 Zie figuur 15. figuur 15 77

10 Plus Het gezichtsveld bij spiegels 38 a, b, c Zie figuur A BLAUW ROOD GROEN figuur 16 d Hij kan zijn hoofd draaien zodat hij naast de auto kijkt, maar hij kan ook een zogenaamde dodehoekspiegel gebruiken (geeft een groter gezichtsveld) of een camera die op de dode hoek gericht is. 39 a Zie figuur 17. normaal normaal normaal oog oog oog normaal normaal normaal figuur 17 b Met de bolle spiegel heb je het grootste gezichtsveld. 78

11 40 Zie figuur 18. De lichtstralen komen volgens de theorie evenwijdig uit de koplamp, maar in een tekening komt dat er niet altijd helemaal uit (door foutjes bij het meten van hoeken of het tekenen van lijnen). lampje figuur 18 X 4 Infrarood en ultraviolet 41 a Als je je hand voor de radiator houdt, dan voel je warmte. b via een bundel infrarode straling c een klein beetje zichtbaar licht met de kleur violet d De fluorescerende stof gaat dan licht geven. e Uv-licht heeft iets kortere golflengtes dan zichtbaar violet licht. 42 a uv b ir c ir d uv 43 a Ergens in de grill zit een ir-lamp. Als de kip niet rond zou draaien, dan zou maar één kant van de kip warm worden (de ir-straling gaat niet door de kip heen). Daarom wordt de kip rondgedraaid. b Verder weg van de open haard is de ir-straling zwakker. De straling verspreidt zich namelijk over een steeds groter gebied naarmate de golven verder van de warmtebron verwijderd zijn. 44 a Het zichtbare licht verblindt de lasser. Het uv-licht beschadigt zijn ogen. Het ir-licht maakt zijn ogen erg heet. b Het zichtbare licht mag niet volledig tegengehouden worden: anders zou de lasser niets zien van wat hij aan het doen is. 79

12 45 a Met een filter kun je dingen tegenhouden. In dit geval houd je een bepaald soort straling tegen, namelijk uv-straling. b huidtype I II III ZZ (in min) BF ZM (in min) a Sneeuwblindheid is een ontsteking van het hoornvlies. Je krijgt deze aandoening als je te veel ultraviolette straling in je oog krijgt. b Op grote hoogte is er meer uv-straling aanwezig dan op zeeniveau; er is minder dampkring boven je die de uv-straling kan tegenhouden. Daarnaast komt er extra uv-straling in je ogen terecht omdat de sneeuw de zonnestraling weerkaatst. c In Nederland zijn geen hoge bergen en ligt er niet vaak en langdurig sneeuw. d Je moet een bril dragen die uv-straling uit het zonlicht absorbeert. 47 a De golflengte van uv-licht zit tussen ongeveer 10 en 400 nanometer. De uv-straling die op aarde terechtkomt, ligt tussen 100 en 400 nm. b Het gebied van 100 tot 400 nm is ingedeeld in drie deelgebieden. UVA: nm, UVB: nm, UVC: nm. c UVB d Ze zijn alle drie niet ongevaarlijk maar UVC, de meest energierijke van de drie, is gevaarlijk voor mensen. UVB is verantwoordelijk voor het verbranden van je huid maar kan ook huidkanker veroorzaken. e De ozonlaag filtert een groot deel van de uv-straling weg voordat die de aarde kan bereiken. 48 Je zult merken dat je ook indirect de televisie kunt bedienen via de afstandsbediening. Blijkbaar treedt bij ir-straling ook (spiegelende) reflectie op. Plus Elektromagnetische straling 49 a radargolven b De snelheid van elektromagnetische straling is vele malen groter dan die van geluid. Dus bij radargolven gaat het sneller. 50 a microgolven b röntgenstraling c zichtbaar licht d radiogolven 51 a Rood licht heeft een golflengte van ongeveer 700 nm = 0,700 μm. Dus in een haar passen 100 : 0,7 = 142 golflengtes van rood licht. (Je mag hier 100 : 0,7 = 142,9 niet afronden op 143 omdat er nu eenmaal geen 143 golflengtes in die haar passen.) b Micro in microwave komt van microgolven, de straling die in magnetrons wordt gebruikt om voedsel op te warmen. 52 a De lichtsnelheid in vacuüm is m/s. b We kunnen de lichtsnelheid ook, iets minder exact, schrijven als km/s. We gebruiken de formule s s v = die we anders schrijven als: t =. t v Dan geldt: t = = 499 s = 8,3 min. 80

13 c Gebruik weer km/s. Als we dit vermenigvuldigen met het aantal seconde in 1 jaar, dan vinden we de afstand die een lichtjaar is: 1 jaar = 365 dagen = uren = min = s = Vermenigvuldigen geeft: 9454 miljard km (officieel is het 9461 miljard km). Test Jezelf 1 a warmtelamp b natriumlamp c uv-lamp d spaarlamp 2 B 3 C 4 a de zwarte auto b de witte auto c de zwarte auto 5 a de kernschaduw b de halfschaduw 6 a rood, groen, blauw b rood 7 a B b A 8 a O b W c W d O 9 A graden: de hoek tussen de invallende straal en de normaal is = 40 graden. Die moet je dubbel nemen. 11 A 12 Glas houdt uv-straling tegen. 13 ja 14 B 15 C 81

14 16 a In de schets moet je kunnen zien dat er zonnestralen vallen op de appel en dat er een aantal daarvan worden weerkaatst in de richting van de ogen van de leerling. b In zonlicht zitten alle kleuren licht, maar alleen het rode licht wordt door de appel weerkaatst. En dat licht komt in je ogen. Dan zie je de appel als rood. 17 Je moet het licht via een spectroscoop bekijken. Alleen de natriumlamp geeft twee gelige lijnen in het spectrum. 18 De zon schijnt op de lucht boven je. De moleculen in de lucht verstrooien een deel van het blauw en violet in het zonlicht en sturen het alle kanten op. Een deel van dat verstrooide blauwe licht gaat naar het aardoppervlak en komt dan in je oog. Daarom zie je de hemel als blauw. 19 a, b Zie figuur 19. spiegeltje tand figuur Je moet de laserpen precies mikken op het beeld van punt A in de spiegel. In je tekening plaats je het beeldpunt A op een horizontale lijn met A, op dezelfde afstand van de spiegel als A. De laserstraal moet richting A gaan. 82

15 Praktijk Eclips: een fascinerend verschijnsel 1 De plekken op aarde waar je een gedeeltelijke zonsverduistering kunt zien, bevinden zich in de halfschaduw van de maan. De zon wordt alleen geheel verduisterd door de maan als je je op een plek op aarde bevindt die in de kernschaduw van de maan ligt. 2 a Op 20 maart 2015 is er een totale zonsverduistering. De kernschaduw legt dan een afstand van ongeveer 500 km af. b De eclips duurt 168 seconden. De snelheid is dus: s 500 v = = = 2,98 km/s (dat is meer dan km/h!). t 168 c 463 km 3 a De afstand van de aarde tot de zon is 149,6 miljoen km (gemiddeld). De afstand van de aarde tot de maan is 384,4 duizend km = 0,3844 miljoen km. De straal van de zon is 0,6963 miljoen km. De straal van de maan is 1738 km = 0, miljoen km. b In figuur 20 zie je de situatie getekend waarbij de straal van de maan overdreven groot is getekend ten opzichte van de straal van de zon. Ook de verhoudingen van de afstanden kloppen niet, maar het gaat hier om het idee. Je ziet dat er twee gelijkvormige driehoeken zijn: A en B. De verhoudingen van de zijden moeten voor beide dezelfde zijn. De verticale zijde van driehoek A = straal zon straal maan. De horizontale zijde van driehoek A = afstand zon-aarde afstand maan-aarde. De verticale zijde van driehoek B = straal maan S (de breedte van de kernschaduw). De horizontale zijde van driehoek B = afstand maan-aarde (eigenlijk moet de straal van de aarde daar nog vanaf getrokken worden). Als je voor A en B de verhouding van de verticale en horizontale zijden aan elkaar gelijk stelt en stug doorrekent, dan vind je dat het gebied S in de orde van 10 km is. Helemaal realistisch is dat niet! A B S zon maan aarde figuur 20 83

Uitwerkingen 1. Opgave 1 Bij mist wordt het licht door de waterdruppeltjes weerkaatst. Opgave 2 Groter Kleiner. Opgave 3

Uitwerkingen 1. Opgave 1 Bij mist wordt het licht door de waterdruppeltjes weerkaatst. Opgave 2 Groter Kleiner. Opgave 3 Uitwerkingen 1 Opgave 1 Bij mist wordt het licht door de waterdruppeltjes weerkaatst. Opgave 2 Groter Kleiner Opgave 3 Opgave 4 Licht, steeds donkerder (bij halfschaduw), donker (kernschaduw), steeds lichter

Nadere informatie

Opgave 1 Geef van de volgende zinnen aan of ze waar (W) of niet waar (NW) zijn. Omcirkel je keuze.

Opgave 1 Geef van de volgende zinnen aan of ze waar (W) of niet waar (NW) zijn. Omcirkel je keuze. Naam: Klas: Repetitie licht 2-de klas HAVO Opgave 1 Geef van de volgende zinnen aan of ze waar () of niet waar () zijn. Omcirkel je keuze. Een zéér kleine lichtbron (een zogenaamde puntbron) verlicht een

Nadere informatie

T1 Wat is licht? FIG. 3 Zo teken je een lichtstraal. De pijl geeft de richting van het licht aan.

T1 Wat is licht? FIG. 3 Zo teken je een lichtstraal. De pijl geeft de richting van het licht aan. T1 Wat is licht? Lichtbron, lichtstraal en lichtsnelheid Licht ontstaat in een lichtbron. Een aantal bekende lichtbronnen zijn: de zon en de sterren; verschillende soorten lampen (figuur 1); vuur, maar

Nadere informatie

Licht. 1 Schaduw 2 Terugkaatsing van licht 3 Beeldpunt, beeld, gezichtsveld 4 Kleuren 5 Elektromagnetische golven

Licht. 1 Schaduw 2 Terugkaatsing van licht 3 Beeldpunt, beeld, gezichtsveld 4 Kleuren 5 Elektromagnetische golven Licht 1 Schaduw 2 Terugkaatsing van licht 3 Beeldpunt, beeld, gezichtsveld 4 Kleuren 5 Elektromagnetische golven Bijlage: Gebruik van de geodriehoek bij de spiegelwet 1 Schaduw Eigenschappen van lichtstralen

Nadere informatie

Extra oefenopgaven licht (1) uitwerkingen

Extra oefenopgaven licht (1) uitwerkingen Uitwerking van de extra opgaven bij het onderwerp licht. Als je de uitwerking bij een opgave niet begrijpt kun je je docent altijd vragen dit in de les nog eens uit te leggen! Extra oefenopgaven licht

Nadere informatie

Tekstboek. VMBO-T Leerjaar 1 en 2

Tekstboek. VMBO-T Leerjaar 1 en 2 Tekstboek VMBO-T Leerjaar 1 en 2 JHB Pastoor 2015 Arnhem 1 Inhoudsopgave i-nask Tekstboek VMBO-T Leerjaar 1 en 2 Hoofdstuk 1 Licht 1.1 Licht Zien 3 1.2 Licht en Kleur 5 1.3 Schaduw 10 1.4 Spiegels 15 Hoofdstuk

Nadere informatie

Zonnestraling. Samenvatting. Elektromagnetisme

Zonnestraling. Samenvatting. Elektromagnetisme Zonnestraling Samenvatting De Zon zendt elektromagnetische straling uit. Hierbij verplaatst energie zich via elektromagnetische golven. De golflengte van de straling hangt samen met de energie-inhoud.

Nadere informatie

* Je kunt natuurlijk ook foto s van de lucht maken met de gedraaide zonnebril voor de lens.

* Je kunt natuurlijk ook foto s van de lucht maken met de gedraaide zonnebril voor de lens. Licht in de lucht Proeven met polarisatie Gerard Stout Nodig: * digitale camera * polaroid zonnebril * zonnige dag Licht lijkt heel gewoon. Je merkt het nauwelijks op. Pas als het donker is, mis je licht

Nadere informatie

Natuur-/scheikunde Klas men

Natuur-/scheikunde Klas men Natuur-/scheikunde Klas 1 2015-2016 men 1 Wat zie ik? Over fotonen. Je ziet pas iets (voorwerp, plant of dier) wanneer er lichtdeeltjes afkomstig van dat voorwerp je oog bereiken. Die lichtdeeltjes noemen

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Licht en kleur

Hoofdstuk 2: Licht en kleur Hoofdstuk 2: Licht en kleur 1. Doe op de site van het boek de Kleurenblindheidtest deel 1. Blijkt uit de test dat je kleurenblind bent? ja/nee Wist je dat al van jezelf? ja/nee 2. Doe op de site van het

Nadere informatie

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld 6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld Lichtbronnen: Directe lichtbronnen produceren zelf licht Indirecte lichtbronnen reflecteren licht. Je ziet een voorwerp als er licht

Nadere informatie

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 6 6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht Opgave 1 Opgave 2 Bij diffuse terugkaatsing wordt opvallend licht in alle mogelijke richtingen teruggekaatst, zelfs als de opvallende

Nadere informatie

Samenvatting Hoofdstuk 5. Licht 3VMBO

Samenvatting Hoofdstuk 5. Licht 3VMBO Samenvatting Hoofdstuk 5 Licht 3VMBO Hoofdstuk 5 Licht We hebben zichtbaar licht in de kleuren Rood, Oranje, Geel, Groen, Blauw en Violet (en alles wat er tussen zit) Wit licht bestaat uit een mengsel

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Licht en kleur

Hoofdstuk 2: Licht en kleur Hoofdstuk 2: Licht en kleur 1. Doe op de site van het boek de Kleurenblindheidtest deel 1. Blijkt uit de test dat je kleurenblind bent? ja/nee Wist je dat al van jezelf? ja/nee 2. Doe op de site van het

Nadere informatie

Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de

Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de lichtsnelheid ~300.000 km/s! Rechte lijn Pijl er in voor de richting

Nadere informatie

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Verkennen I a. Teken het gebouw met de zon in de tekening. De stand van de zon bepaalt waar de schaduw terecht komt. b. Een platte tekening. Jij staat voor de spiegel, de

Nadere informatie

Bescherming van je lichaam tegen UV licht

Bescherming van je lichaam tegen UV licht Bescherming van je lichaam tegen UV licht Document LC16002 Dr Jan H. Lichtenbelt Haren (GN) 2016. 1 Inleiding We hebben zonlicht nodig. Zonlicht voelt lekker warm en behaaglijk aan en het maakt ook nog

Nadere informatie

5.0 Licht 1 www.natuurkundecompact.nl

5.0 Licht 1 www.natuurkundecompact.nl 5.0 Licht 1 www.natuurkundecompact.nl 5.1 Zien 5.2 Schaduw 5.3 Spiegel 5.4 Kleur Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet: - schaduwen; - beelden; - kleuren. 1 5.1 Zien www.natuurkundecompact.nl Oog Bij het waarnemen

Nadere informatie

Zien. Superman ziet de revolver met stralen di uit zijn ogen komen. Komt er ook iets jouw ogen als je ergens naar kijkt?

Zien. Superman ziet de revolver met stralen di uit zijn ogen komen. Komt er ook iets jouw ogen als je ergens naar kijkt? BASISSTOF Hoofdstuk 6 Licht 1 Zien Superman ziet de revolver met stralen di uit zijn ogen komen. Komt er ook iets jouw ogen als je ergens naar kijkt? Lichtbronnen zien Wanneer je 's avonds licht nodig

Nadere informatie

BASISSTOF 1 Wat is licht? 38 W1 41 T2 Als licht op een voorwerp valt 42 W2 43 T3 Spiegeltje, spiegeltje aan de wand 44 W3 47

BASISSTOF 1 Wat is licht? 38 W1 41 T2 Als licht op een voorwerp valt 42 W2 43 T3 Spiegeltje, spiegeltje aan de wand 44 W3 47 BASISSTOF 1 Wat is licht? 38 W1 41 T2 Als licht op een voorwerp valt 42 W2 43 T3 Spiegeltje, spiegeltje aan de wand 44 W3 47 HERHAALSTOF H1 De begrippen die je in dit blok bent tegengekomen 48 H2 Eigenschappen

Nadere informatie

2 Je moet weten dat licht beweegt langs een rechte lijn. [P1, T1, W1]

2 Je moet weten dat licht beweegt langs een rechte lijn. [P1, T1, W1] Leerdoelen 1 Je moet weten wat we verstaan onder: a een lichtbron; b een lichtbundel; c een lichtstraal. [P1, T1, W1] 2 Je moet weten dat licht beweegt langs een rechte lijn. [P1, T1, W1] 3 Je moet weten

Nadere informatie

Uitwerkingen. Hoofdstuk 2 Licht. Verkennen

Uitwerkingen. Hoofdstuk 2 Licht. Verkennen Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Verkennen I a. Teken het gebouw met de zon in de tekening. De stand van de zon bepaalt waar de schaduw terecht komt. b. Maak een tekening in bovenaanzicht. Jij staat voor

Nadere informatie

Wet van Snellius. 1 Lichtbreking 2 Wet van Snellius 3 Terugkaatsing van licht tegen een grensvlak

Wet van Snellius. 1 Lichtbreking 2 Wet van Snellius 3 Terugkaatsing van licht tegen een grensvlak Wet van Snellius 1 Lichtbreking 2 Wet van Snellius 3 Terugkaatsing van licht tegen een grensvlak 1 Lichtbreking Lichtbreking Als een lichtstraal het grensvlak tussen lucht en water passeert, zal de lichtstraal

Nadere informatie

Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat?

Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat? Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat? Naam: Groep: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Hoe verplaatst licht zich? 1. Als je wel eens de lichtstraal van een zaklamp hebt gezien, weet

Nadere informatie

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Reflectie en breking. J. Kuiper. Transfer Database

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Reflectie en breking. J. Kuiper. Transfer Database Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal Reader Reflectie en breking J. Kuiper Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair Onderwijs, Algemeen Voortgezet Onderwijs, Beroepsonderwijs

Nadere informatie

5.0 Licht 1

5.0 Licht 1 5.0 Licht 1 www.natuurkundecompact.nl 5.1 Zien 5.2 Schaduw 5.3 Spiegel 5.4 Kleur Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet: - schaduwen, - beelden, - kleuren. 1 5.1 Zien www.natuurkundecompact.nl Oog Bij het waarnemen

Nadere informatie

Handleiding Optiekset met bank

Handleiding Optiekset met bank Handleiding Optiekset met bank 112110 112110 112114 Optieksets voor practicum De bovenstaande Eurofysica optieksets zijn geschikt voor alle nodige optiekproeven in het practicum. De basisset (112110) behandelt

Nadere informatie

Zonlicht en de huid: verstandig omgaan met de zon

Zonlicht en de huid: verstandig omgaan met de zon Zonlicht en de huid Zonlicht en de huid: verstandig omgaan met de zon Een beetje zonlicht is goed voor iedereen. Ultraviolette stralen zorgen voor de aanmaak van vitamine D. Dit is nodig voor sterke botten.

Nadere informatie

N A T U U R W E T E N S C H A P P E N V O O R H A N D E L 1 Copyright

N A T U U R W E T E N S C H A P P E N V O O R H A N D E L 1 Copyright N AT U U R W E T E N S C H A P P E N V O O R H A N D E L 1 2 LICHT EN ZIEN 2.1 Donkere lichamen en lichtbronnen 2.1.1 Donkere lichamen Donkere lichamen zijn lichamen die zichtbaar worden als er licht

Nadere informatie

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Zonnebescherming

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Zonnebescherming metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Zonnebescherming Inhoud 01 Zonnebescherming... 04 02 Natuurlijke bescherming... 04 03 Sneeuw, water, zand en kledij... 05 04 Wat kunt u zelf

Nadere informatie

Exact Periode 5. Dictaat Licht

Exact Periode 5. Dictaat Licht Exact Periode 5 Dictaat Licht 1 1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische

Nadere informatie

1. 1 Wat is een trilling?

1. 1 Wat is een trilling? 1. 1 Wat is een trilling? Een trilling is een beweging die steeds wordt herhaald. Bijvoorbeeld een massa m dat aan een veer hangt. In rust bevindt m zich in de evenwichtsstand. Als m beweegt noemen we

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Spiegels en Lenzen September 2015 Theaterschool OTT-2 1 September 2015 Theaterschool OTT-2 2 Schaduw Bij puntvormige lichtbron ontstaat een scherpe schaduw. Vraag Hoe groot is de schaduw van een voorwerp

Nadere informatie

In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur).

In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). 2.1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische golf. Andere voorbeelden

Nadere informatie

JANNEKE SCHENK. Over de REGENBOOG. Regenbogen en andere lichtverschijnselen aan de hemel, natuurkundig verklaard voor iedereen

JANNEKE SCHENK. Over de REGENBOOG. Regenbogen en andere lichtverschijnselen aan de hemel, natuurkundig verklaard voor iedereen JANNEKE SCHENK Over de REGENBOOG Regenbogen en andere lichtverschijnselen aan de hemel, natuurkundig verklaard voor iedereen inhoud 6 13 69 99 121 129 137 147 177 195 215 286 288 Inleiding Meten aan de

Nadere informatie

Licht en kleur. Inleiding. Polarisatie van licht

Licht en kleur. Inleiding. Polarisatie van licht Licht en kleur Inleiding Om iets te zien is er licht nodig. Afhankelijk van de omgeving ziet iets er helderder of minder helder uit, valt iets meer of minder op,.... Een kleur kan in de ene omgeving zwart

Nadere informatie

5 10 20 50 100 200 500 Nederland 1% 1% 20% 62% 11% 2% 3% Europa 1% 4% 44% 36% 12% 2% 1%

5 10 20 50 100 200 500 Nederland 1% 1% 20% 62% 11% 2% 3% Europa 1% 4% 44% 36% 12% 2% 1% Valse euro s In de tabel hieronder kun je aflezen hoe de aantallen in beslag genomen vervalsingen in het jaar 2006 zijn verdeeld over de verschillende biljetten in Nederland en Europa. 5 10 20 50 100 200

Nadere informatie

jaar: 1994 nummer: 12

jaar: 1994 nummer: 12 jaar: 1994 nummer: 12 Een vrouw staat vóór een spiegel en kijkt met behulp van een handspiegel naar de bloem achter op haar hoofd.de afstanden van de bloem tot de spiegels zijn op de figuur aangegeven.

Nadere informatie

6 Licht. 6.1 Licht en kleuren zien. 2 a Rood, oranje, geel, groen, blauw, violet b

6 Licht. 6.1 Licht en kleuren zien. 2 a Rood, oranje, geel, groen, blauw, violet b 6 Licht 6.1 Licht en kleuren zien 2 a Rood, oranje, geel, groen, lauw, violet 3 a Vooreelden van goede antwoorden zijn: zaklamp, straatlantaarn, je moieltje, lamp, haardvuur. Alle deze voorwerpen zijn

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL. wiskunde CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 21 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-GL en TL. wiskunde CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 21 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-15.30 uur wiskunde CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 75 punten

Nadere informatie

6 Lichtenkleur. Licht-bronnen

6 Lichtenkleur. Licht-bronnen 6 Lichtenkleur Licht-bronnen Je hebt licht nodig om iets te kunnen zien lets dat licht geeft noemen we een licht-bron De zon en de sterren zijn natuur-lijke licht-bronnen Ze geven licht van zich-zelf Gloei-lampen

Nadere informatie

Licht. Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. 10 min. 60 minuten

Licht. Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. 10 min. 60 minuten Licht GROEP 5-6 49 60 minuten 1, 32, 45 en 54 Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. U kunt ze dit ook in tweetallen of in groepjes laten doen. De leerling: weet dat licht altijd

Nadere informatie

Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7

Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7 Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7 Opgave 1 Iris krijgt een bril voorgeschreven van 4 dioptrie. Zij houdt de bril in de zon en probeert de stralen te bundelen om zodoende een stukje

Nadere informatie

DE FASCINERENDE WERELD VAN FLUORESCENTIE. Wat is Fluorescentie?

DE FASCINERENDE WERELD VAN FLUORESCENTIE. Wat is Fluorescentie? DE FASCINERENDE WERELD VAN FLUORESCENTIE Welkom in de fascinerende wereld van fluorescentie. De onzichtbare ultraviolette straling kan een saai stuk steen veranderen in een explosie van licht in alle denkbare

Nadere informatie

Het circulair polarisatiefilter

Het circulair polarisatiefilter Het circulair polarisatiefilter Soms zie je wel eens foto's met een schitterende diepblauwe lucht. Dit kun je doen met een nabewerkingprogramma als Photoshop, maar het kan ook al in de originele foto.

Nadere informatie

Licht 7. Welk deel van het licht wordt door een plant gebruikt voor de fotosynthese? A. groen licht B. rood licht C. zwart licht D.

Licht 7. Welk deel van het licht wordt door een plant gebruikt voor de fotosynthese? A. groen licht B. rood licht C. zwart licht D. Licht 20 Hoe verklaar je lichtbreking aan de hand van de gebroken lepel in het glas met water? A.Licht heeft in water of glas een hogere snelheid dan in lucht; dit komt omdat water en glas en lagere dichtheid

Nadere informatie

1 f T De eenheid van trillingstijd is (s). De eenheid van frequentie is (Hz).

1 f T De eenheid van trillingstijd is (s). De eenheid van frequentie is (Hz). 1. 1 Wat is een trilling? Een trilling is een beweging die steeds wordt herhaald. Bijvoorbeeld een massa m dat aan een veer hangt. In rust bevindt m zich in de evenwichtsstand. Als m beweegt noemen we

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Licht. Natuurkunde Havo 2011/2012.

Hoofdstuk 4: Licht. Natuurkunde Havo 2011/2012. Hoofdstuk 4: Licht Natuurkunde Havo 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 4: Licht Natuurkunde 1. Kracht en beweging 2. Licht en geluid 3. Elektrische processen 4. Materie en energie Beweging Trillingen en

Nadere informatie

Licht en kleur. 1.1 Kleuren zien. 1.2 Schaduw. 1.3 Spiegelbeelden bekijken. 1.4 uv, ir en andere straling

Licht en kleur. 1.1 Kleuren zien. 1.2 Schaduw. 1.3 Spiegelbeelden bekijken. 1.4 uv, ir en andere straling Licht en kleur 1 1.1 Kleuren zien 1.2 Schaduw 1.3 Spiegelbeelden bekijken 1.4 uv, ir en andere straling Verkennen Je hebt elke dag te maken met licht en kleur. Je weet er dus al heel wat van. Je ziet overal

Nadere informatie

Zonlicht en de huid. Verstandig omgaan met de zon

Zonlicht en de huid. Verstandig omgaan met de zon Zonlicht en de huid Verstandig omgaan met de zon Een beetje zonlicht is goed voor iedereen. Ultraviolette stralen zorgen voor de aanmaak van vitamine D. Dit is nodig voor sterke botten. Pas op voor teveel

Nadere informatie

Tentamen Optica. 19 februari 2008, 14:00 uur tot 17:00 uur

Tentamen Optica. 19 februari 2008, 14:00 uur tot 17:00 uur Tentamen Optica 19 februari 2008, 14:00 uur tot 17:00 uur Zet je naam en studierichting bovenaan elk vel dat je gebruikt. Lees de 8 opgaven eerst eens door. De opgaven kunnen in willekeurige volgorde gemaakt

Nadere informatie

Proefbeschrijving optiekset met bank 112110

Proefbeschrijving optiekset met bank 112110 112114 Optieksets voor practicum De bovenstaande optieksets zijn geschikt voor alle nodige optiekproeven in het practicum. De basisset () behandelt de ruimtelijke optiek en de uitbreidingset (112114) de

Nadere informatie

1 Lichtbreking. Hoofdstuk 2. Licht

1 Lichtbreking. Hoofdstuk 2. Licht BASISSTOF Hoofdstuk 2 Licht Hoofdstuk 2 Licht Lichtreking a Zie figuur. Zie figuur c Zie figuur. d Ja, de richting is precies dezelfde. 2.t. figuur 2 a Als je recht tegenover het voorwerp staat, dus loodrecht

Nadere informatie

Atoomfysica uitwerkingen opgaven

Atoomfysica uitwerkingen opgaven Atoomfysica uitwerkingen opgaven Opgave 1.1 Wat zijn golven? a Geef nog een voorbeeld van een golf waaraan je kunt zien dat de golf zich wel zijwaarts verplaatst maar de bewegende delen niet. de wave in

Nadere informatie

Hertentamen Optica. 20 maart 2007. Zet je naam, studentennummer en studierichting bovenaan elk vel dat je gebruikt. Lees de 6 opgaven eerst eens door.

Hertentamen Optica. 20 maart 2007. Zet je naam, studentennummer en studierichting bovenaan elk vel dat je gebruikt. Lees de 6 opgaven eerst eens door. Hertentamen Optica 20 maart 2007 Zet je naam, studentennummer en studierichting bovenaan elk vel dat je gebruikt. Lees de 6 opgaven eerst eens door. Opgave 1 Slechts eenmaal heeft God de natuurwetten blijvend

Nadere informatie

2.1 Wat is licht? 2.2 Fotonen

2.1 Wat is licht? 2.2 Fotonen 2.1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische golf. Andere voorbeelden

Nadere informatie

De Zon. N.G. Schultheiss

De Zon. N.G. Schultheiss 1 De Zon N.G. Schultheiss 1 Inleiding Deze module is direct vanaf de derde of vierde klas te volgen en wordt vervolgd met de module De Broglie of de module Zonnewind. Figuur 1.1: Een schema voor kernfusie

Nadere informatie

Verstandig zonnen. J.L.M. van Houtum, dermatoloog. 8 mei 2012

Verstandig zonnen. J.L.M. van Houtum, dermatoloog. 8 mei 2012 Verstandig zonnen J.L.M. van Houtum, dermatoloog 8 mei 2012 Inhoud Wat is zonlicht? Ultraviolet licht Huidtypes Effecten van zonlicht: acuut en chronisch Zonnebrandcrèmes Hoe beschermt u uw huid het best

Nadere informatie

Suggesties voor demo s lenzen

Suggesties voor demo s lenzen Suggesties voor demo s lenzen Paragraaf 1 Toon een bolle en een holle lens. Demo convergerende werking van een bolle lens Laat een klein lampje (6 V) steeds dichter bij een bolle lens komen. Geef de verschillende

Nadere informatie

Verlichting. 2007-2008 SDGL, Kennis centrum voor herbivore hagedissen.

Verlichting. 2007-2008 SDGL, Kennis centrum voor herbivore hagedissen. Inhoudsopgave. Inleiding Natuurlijk spectrum Lampen en hun spectrum Toepassing Bouwen en meten 2007-2008 SDGL, Kennis centrum voor herbivore hagedissen. Op alle teksten uit deze publicatie rusten intellectuele

Nadere informatie

ministerie van de Vlaamse Gemeenschap administratie Gezondheidszorg

ministerie van de Vlaamse Gemeenschap administratie Gezondheidszorg I N F O R M A T I E F O L D E R Overdaad schaadt ZON SPRING ER VERSTANDIG MEE OM! ministerie van de Vlaamse Gemeenschap administratie Gezondheidszorg EVEN UW AANDACHT GRAAG!!! De meeste mensen houden van

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Licht als golf en als deeltje. 24 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Licht als golf en als deeltje. 24 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Licht als golf en als deeltje 24 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

2.5: WINDENERGIE GEBRUIKEN 2.6: ZONNEWARMTE GEBRUIKEN 2.7: ZONNESTROOM GEBRUIKEN 2.8: BIO-ENERGIE GEBRUIKEN

2.5: WINDENERGIE GEBRUIKEN 2.6: ZONNEWARMTE GEBRUIKEN 2.7: ZONNESTROOM GEBRUIKEN 2.8: BIO-ENERGIE GEBRUIKEN WERKBOEKJE LES 2: HOE KAN IK? Dit werkboekje is van TEAM Naam : Naam : Naam : Naam : Instructie: Doe de opdrachten om en om, kies steeds een andere kleur. Kruis aan als je een opdracht gedaan hebt. Zuinig

Nadere informatie

Kleurperceptie en kleur meten

Kleurperceptie en kleur meten Kleurperceptie en kleur meten het berekenen van kleurpunten in het CIELab systeem 1 Inleiding Dagelijks zien we om ons heen allerlei objecten die een kleur hebben. Kleurwaarneming is belangrijk voor ons

Nadere informatie

De snelheid van de auto neemt eerst toe en wordt na zekere tijd constant. Bereken de snelheid die de auto dan heeft.

De snelheid van de auto neemt eerst toe en wordt na zekere tijd constant. Bereken de snelheid die de auto dan heeft. Opgave 1 Een auto Met een auto worden enkele proeven gedaan. De wrijvingskracht F w op de auto is daarbij gelijk aan de som van de rolwrijving F w,rol en de luchtwrijving F w,lucht. F w,rol heeft bij elke

Nadere informatie

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht Exact Periode 5 Niveau 3 Dictaat Licht 1 1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is

Nadere informatie

Polarisatie. Overig Golven, Polarisatie,

Polarisatie. Overig Golven, Polarisatie, Polarisatie Elektromagnetische golven Elektromagnetische golven bestaan uit elektrische en magnetische velden die zich met grote snelheid door de ruimte verplaatsen. De figuur hiernaast geeft een lichtstraal

Nadere informatie

5.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht

5.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 5 5.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht Opgave 10 16 x 4,03 10 a afstand = lichtsnelheid tijd; s = c t t = = = 8 c 2,9979 10 b Eerste manier 1 lichtjaar = 9,461 10

Nadere informatie

Verstandig zonnen Er wordt veel gezegd en geschreven over zonlicht en zonnebaden, over het gebruik van zonnebanken en zonnebrandcrèmes. Het grote aanbod van informatie kan ervoor zorgen dat u door de bomen

Nadere informatie

Om kleuren te kunnen zien, heb je licht nodig. Maar waar komt licht vandaan? Lichtbron energiebron lichtkleur. gloeilamp stopcontact geel/bruinig

Om kleuren te kunnen zien, heb je licht nodig. Maar waar komt licht vandaan? Lichtbron energiebron lichtkleur. gloeilamp stopcontact geel/bruinig practicum Kleur is een illusie Zoals jullie hebben gelezen, werkt Jac Barnhoorn (zie interview bladzijde 1) bij Océ Technologies. Met printers van Océ kun je grote kleurafbeeldingen of bijvoorbeeld bouwtekeningen

Nadere informatie

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld 6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld Lichtbronnen: Directe lichtbronnen produceren zelf licht Indirecte lichtbronnen reflecteren licht. Je ziet een voorwerp als er licht

Nadere informatie

Lichtverstrooiing en lichtgeleiding

Lichtverstrooiing en lichtgeleiding Lichtverstrooiing en lichtgeleiding Materiaal: Uitvoering: Zaklamp Laserpointer Laserwaterpas Doorzichtige plastic fles Doorzichtig bakje Melk Boortje Lichtverstrooiing: Neem een doorzichtig plastic bakje

Nadere informatie

Lichtweerkaatsing Licht

Lichtweerkaatsing Licht Lichtweerkaatsing Licht Hgroep 5-6 49 tijdsduur 60 minuten kerndoelen 1, 32, 45 en 54 Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. U kunt ze dit ook in tweetallen of in groepjes laten

Nadere informatie

Fysische modellen De Aarde zonder en met atmosfeer

Fysische modellen De Aarde zonder en met atmosfeer Fysische modellen De Aarde zonder en met atmosfeer J. Kortland Cdb, Universiteit Utrecht Inleiding Bij het ontwerpen van een computermodel van de broeikas Aarde maak je gebruik van fysische modellen. Deze

Nadere informatie

NATIONALE LICHTMETING. beeld: DigiDaan DOCENTENHANDLEIDING

NATIONALE LICHTMETING. beeld: DigiDaan DOCENTENHANDLEIDING NATIONALE beeld: DigiDaan DOCENTENHANDLEIDING INLEIDING 2015 is het internationaal jaar van het licht. In het kader hiervan worden verschillende projecten voor het onderwijs georganiseerd. Voor het voortgezet

Nadere informatie

1.3 Spot aandoen. In het licht kijken. Dan dimmen.

1.3 Spot aandoen. In het licht kijken. Dan dimmen. KLEURENLEER DAG 1 1. LICHT ACHTER DUISTER (warme kleuren: oranje, rood,...) 1.1 De ruimte is verduisterd. Aquarium met water gevuld. Daarachter lamp (zaklamp). De kinderen kijken doorheen het aquarium

Nadere informatie

> Lees Niels heeft een bril.

> Lees Niels heeft een bril. LB 8-70. Ik zie een oog > Kijk naar de afbeeldingen op bladzijde 8 in je boek en lees Beschermen. Vul in. Je vooral tegen zweet. beschermen je ogen Kijk naar de doorsnede van het oog. Kleur de volgende

Nadere informatie

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Lenzen. J. Kuiper. Transfer Database

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Lenzen. J. Kuiper. Transfer Database Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal Reader Lenzen J. Kuiper Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair nderwijs, Algemeen Voortgezet nderwijs, Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie

Nadere informatie

7-8. Reflectie. Afbeelding 1: Gespiegelde tekst

7-8. Reflectie. Afbeelding 1: Gespiegelde tekst De reflector op je fiets weerkaatst licht. of weerkaatsing van bijvoorbeeld licht is het terugkaatsen van de straling door een oppervlak met een andere dichtheid, zoals bij de overgang van lucht naar water,

Nadere informatie

LICHT VAN NOBLE LIGHT

LICHT VAN NOBLE LIGHT Noble Light..... the best for your sight! Elektromagnetische straling nm 10 13 ZWEEDSE MIJL FM KM 10 11 MW KW METER 10 9 VHF TV 10 7 RADAR INFRAROODSTRALING 10 5 ZICHTBAAR LICHT 10 3 UV-STRALING DE ZON

Nadere informatie

4.1.1 Lichtbronnen Benoem de onderstaande lichtbronnen. Opgelet, één van de figuren stelt geen lichtbron voor, welke?

4.1.1 Lichtbronnen Benoem de onderstaande lichtbronnen. Opgelet, één van de figuren stelt geen lichtbron voor, welke? Hoofdstuk 4: Licht 4.1 Voortplanting van licht 4.1.1 Lichtbronnen Benoem de onderstaande lichtbronnen. Opgelet, één van de figuren stelt geen lichtbron voor, welke? We zien allerlei dingen om ons heen,

Nadere informatie

Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO GO!

Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO GO! Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO GO! M. Beddegenoodts, M. De Cock, G. Janssens, J. Vanhaecht woensdag 17 oktober 2012 Specifieke Lerarenopleiding Natuurwetenschappen: Fysica

Nadere informatie

Onzichtbaar licht. 1 Kun je al iets vertellen over infrarood? ... ... 2 Kun je al iets vertellen over ultraviolet? ... ...

Onzichtbaar licht. 1 Kun je al iets vertellen over infrarood? ... ... 2 Kun je al iets vertellen over ultraviolet? ... ... Hiernaast zijn twee foto s te zien van de zelfde boterbloem. De linker is een gewone foto. Alleen het zichtbare licht is te zien. De rechter foto is gemaakt met alleen het ultraviolet licht. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Activiteiten over Licht

Activiteiten over Licht Activiteiten over Licht Opmerking Dit werkblad is bedoeld als een snelle introductie op de natuurkunde achtergrond van de spiegelmodule. De activiteiten kunnen als circuitpracticum gebruikt worden op de

Nadere informatie

VRAGENBLAD 1. gsm. zon. haard / kachel / verwarming laser. Rood Oranje Geel Groen Blauw (nu cyaan) Indigo (nu blauw) Violet

VRAGENBLAD 1. gsm. zon. haard / kachel / verwarming laser. Rood Oranje Geel Groen Blauw (nu cyaan) Indigo (nu blauw) Violet VRAGENBLAD 1 Kleur kan alleen waargenomen worden als er licht is. Licht bestaat uit elektromagnetische stralen in de vorm van golven De afstand die een golf aflegt binnen één seconde is de golflengte Het

Nadere informatie

BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK

BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK INHOUDSOPGAVE 1 TECHNIEK VERLICHTING... 3 2 DAGLICHT EN KUNSTLICHT... 3 3 ENKELE TECHNISCHE BEGRIPPEN... 4 3.1 Lichtstroom... 4

Nadere informatie

NATUURKUNDE PROEFWERK

NATUURKUNDE PROEFWERK ATUURKUNDE 1 KLAS 5 10/05/06 NATUURKUNDE PROEFWERK N1V2 2.6-2.8 EN EN HOOFDSTUK 3 Proefwerk bestaat uit 2 opgaven. Geef duidelijke uitleg en berekeningen. Totaal: 33 punten. Opgave 1: een tl-buis Een tl-buis

Nadere informatie

Maansverduistering 28 september 2015

Maansverduistering 28 september 2015 Maansverduistering 28 september 2015 In de nacht van maandag 28 september 2015 vindt een totale maansverduistering plaats. Hierbij beweegt de Maan zich door de schaduw van de Aarde, zodat er geen direct

Nadere informatie

Tentamen Optica. 20 februari Zet je naam, studentennummer en studierichting bovenaan elk vel dat je gebruikt. Lees de 6 opgaven eerst eens door.

Tentamen Optica. 20 februari Zet je naam, studentennummer en studierichting bovenaan elk vel dat je gebruikt. Lees de 6 opgaven eerst eens door. Tentamen Optica 20 februari 2007 Zet je naam, studentennummer en studierichting bovenaan elk vel dat je gebruikt. Lees de 6 opgaven eerst eens door. Opgave 1 We beschouwen de breking van geluid aan een

Nadere informatie

3 Licht en lenzen. 1 Lichtbreking. Nova. Leerstof. Toepassing

3 Licht en lenzen. 1 Lichtbreking. Nova. Leerstof. Toepassing 3 Licht en lenzen Lichtreking Leerstof a De normaal is de gestippelde lijn die loodrecht op het grensvlak staat. De lichtstraal wordt naar de normaal toe geroken. c De lichtstraal wordt van de normaal

Nadere informatie

De plaats op aarde. Hoe dichter bij de evenaar en hoe hoger in de bergen hoe sterker het UV-licht.

De plaats op aarde. Hoe dichter bij de evenaar en hoe hoger in de bergen hoe sterker het UV-licht. Verstandig zonnen Zonnestraling De zon geeft ons warmte, daglicht, maar ook UV-straling. Twee soorten UV-straling, bereiken de aarde. Het UV-A licht is het gedeelte van het zonlicht waardoor de huid bruin

Nadere informatie

LESPAKKET HOLLANDS LICHT NAAM:. KLAS:..

LESPAKKET HOLLANDS LICHT NAAM:. KLAS:.. LESPAKKET HOLLANDS LICHT NAAM:. KLAS:.. INLEIDING Voor je ligt het lespakket over Hollands Licht. Hier draait het om de mythe dat het licht in Holland iets heel bijzonders is, beroemd geworden dankzij

Nadere informatie

What s in the experiment bag? Enkele experimenten om met het materiaal van de kit uit te voeren

What s in the experiment bag? Enkele experimenten om met het materiaal van de kit uit te voeren What s in the experiment bag? In de experimenteerkit vind je : - Een laseraanwijzer (violet, 405 nm) zonder batterij (gebruik 2 AAA batterijen), de pluspool naar de bodem richten - een diffractierooster

Nadere informatie

kaarsen de zon olielampen petroleumlampen gloeilampen fakkel maan en sterren brandend hout TL buizen gaslantaarns de zon vuur

kaarsen de zon olielampen petroleumlampen gloeilampen fakkel maan en sterren brandend hout TL buizen gaslantaarns de zon vuur Werkblad 1 Lichtbronnen Lees eerst de tekst een keer door. Vul de woorden op de goede plaats in. Alle woorden mag je maar één keer gebruiken. kaarsen de zon olielampen petroleumlampen gloeilampen fakkel

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Licht als golf en als deeltje. 4 november Brenda Casteleyn, PhD

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Licht als golf en als deeltje. 4 november Brenda Casteleyn, PhD Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Licht als golf en als deeltje 4 november 2017 Brenda Casteleyn, PhD Met dank aan: Atheneum van Veurne, Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating)

Nadere informatie

InfraRood cabines met Philips Vitae lampen. Hendrik-Jan Dreuning Philips Nederland

InfraRood cabines met Philips Vitae lampen. Hendrik-Jan Dreuning Philips Nederland InfraRood cabines met Philips Vitae lampen Hendrik-Jan Dreuning Philips Nederland Inhoud Introductie infrarood Sauna principe Philips Vitae Samenvatting Onzin verhalen Vragen 2 Introductie De zon genereert

Nadere informatie

Op het werkblad staat de uitslag van een kijkdoos, die omstreeks 1980 als doos gebruikt is om gebak bij een bakker in te pakken.

Op het werkblad staat de uitslag van een kijkdoos, die omstreeks 1980 als doos gebruikt is om gebak bij een bakker in te pakken. 1 Een kijkdoos Op het werkblad staat de uitslag van een kijkdoos, die omstreeks 1980 als doos gebruikt is om gebak bij een bakker in te pakken. Knip de uitslag uit. Breng op de aangegeven plaatsen gleuven

Nadere informatie

Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens.

Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens. Uitwerkingen 1 Opgave 1 Bolle en holle. Opgave 2 Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens. Opgave 4 Divergente, convergente en evenwijdige. Opgave 5 Een bolle

Nadere informatie