Woord vooraf. toekomstopwielen.be. Opdrachten. Evaluatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Woord vooraf. toekomstopwielen.be. Opdrachten. Evaluatie"

Transcriptie

1 Elektriciteit Woord vooraf Techniek is een prachtig huis met vele kamers. U, als leerkracht technologische opvoeding, bent uitstekend geplaatst om jongeren met een technische knobbel door dat huis te leiden. Maar uw lestijd is beperkt en dus bent u voortdurend op zoek naar handige en efficiënte educatieve middelen. Daar wil u bij helpen en daarom ontvangt u nu de nieuwste lesbrief voor leerkrachten, het ideale hulpmiddel om techniek en auto s op een leuke manier in uw lessen AAN BOD TE LATEN KOMEN. De lesbriefonderwerpen: Nummer 1: technisch communiceren (reeds verschenen) Nummer 2: beslissen met poorten en sturingen (reeds verschenen) Nummer 3: elektrische kringloop (reeds verschenen) Nummer 4: overbrengingen (reeds verschenen) Nummer 5: technische communicatie (reeds verschenen) Nummer 6: overbrengingsmechanismen (reeds verschenen) Nummer 7: elektriciteit (nu beschikbaar) Per schooljaar verschijnen vier lesbrieven, altijd met een onderwerp dat perfect inspeelt op de eindtermen van het leerplan. Maar de indeling van de lesbrieven verandert niet. Elke editie heeft vijf vaste hoofdstukken: Achtergrond Dankzij dit theoretische hoofdstukje kan u zich de inhoud van het onderwerp eigen maken en kan u inschatten over welke kennis de leerlingen moeten beschikken om de opdrachten aan te kunnen. Eindtermen Een overzicht van de eindtermen technologische opvoeding die met de opdrachten in deze lesbrief behandeld worden. Opdrachten De eigenlijke opdrachten bevatten tips en didactische wenken om de opdracht nog beter in te kleden en te kaderen. De opdrachten variëren in moeilijkheid voor het 1ste en het 2de jaar, maar altijd gaat het om: het opstellen van een schema of overzicht het opsporen van een fout of storing het uitvoeren van een proef of opstelling. Evaluatie Dit laatste hoofdstuk bevat de resultaten of oplossingen van de opdrachten en suggesties voor een nabespreking. Lesbladen De invulbladen voor de leerlingen worden u apart aangeboden. U kan ze makkelijk zelf in de gewenste oplage afdrukken. Log met uw persoonlijke paswoord in op de leerkrachtenpagina van de GaragastenSite. Op kan u zowel de lesbrief als de lesbladen in pdf-formaat downloaden. Surf ook even naar Daar vindt u nog meer kant-en-klare hulpmiddelen die u als leerkracht kan gebruiken om de passie voor techniek bij jongeren te stimuleren. LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 1

2 1 Achtergrondinformatie elektriciteit 1 ste jaar De stroomkring Met de komst van elektriciteit in de 19de eeuw is ons hele dagelijkse leven veranderd, we kunnen nauwelijks meer zonder. We gebruiken elektriciteit voor lampen, machines, computers en allerlei huishoudelijke apparaten. Nochtans is elektriciteit een heel vluchtige energiebron. Er is geen vaste voorraad van zoals van steenkool. En elektriciteit kan niet makkelijk worden opgeslagen omdat ze voortdurend in een kring loopt. Om ze te gebruiken, moet je dus een stroomkring bouwen. Met de volgende onderdelen: elektromagneet. Om een relais te sluiten, heb je dus weinig stroom nodig. De eerste stroomkring wordt daarom weinig belast en kan uit dunne kabels bestaan. Het relais sluit altijd een stroomkring waar veel meer stroom op staat, genoeg bijvoorbeeld om de startmotor van een auto te doen starten. Stroombron. Het stopcontact en de batterij of accu zijn de bekendste stroombronnen. Ze hebben altijd twee aansluitpunten, met een positieve (+) en een negatieve (-) pool. Verbruiker. Het voorwerp (zoals een lamp) of toestel (zoals een computer of een ijskast) dat de elektriciteit van de stroombron gebruikt om te functioneren. Stroomdraad. De stroomdraad verbindt de stroombron met de verbruiker(s) zodat de stroom gaat vloeien. Daarom wordt voor stroomdraad altijd geleidend materiaal gebruikt, meestal koper, dat zoals alle metalen prima geleidt. Materialen zoals plastic, glas, steen of hout noemen we isolatoren omdat ze geen stroom doorlaten. Schakelaar. Toestel dat de stroomkring opent en sluit en de verbruiker dus aan- en uitschakelt. De drukschakelaar is wellicht de meest gebruikte schakelaar. Door de knop in te drukken, sluit je de stroomkring. Als je de knop loslaat of nog een keer indrukt, open je de stroomkring weer en staat het toestel uit. Daarnaast heb je nog de schuifschakelaar (zoals bij een haardroger) en de draaischakelaar (zoals bij een wasmachine). Serie of parallel Je kan meerdere verbruikers, schakelaars en stroombronnen in één stroomkring plaatsen. Dat kan op twee manieren: in serie of parallel. Als je de verbruikers (of de schakelaars of de stroombronnen) achter elkaar plaatst, staan ze in serie. Zet je ze naast elkaar, elk op hun eigen vertakking van de stroomkring, dan staan ze parallel geschakeld. Dit zijn de mogelijkheden: Schakelaars In serie De stroom vloeit als alle schakelaars gesloten zijn. Parallel De stroom vloeit als één van de schakelaars gesloten is. Stroombronnen In serie De totale spanning is de som van de verschillende spanningen. Elke bron levert evenveel energie. Parallel De totale spanning is gelijk aan de spanning van elke stroombron. Elke bron levert dan ook een deel van de energie. Het relais is een bijzonder soort schakelaar die gebruikt wordt om een tweede stroomkring te openen en te sluiten. Een relais bestaat uit een koperen spoel waar elektriciteit doorheen gestuurd wordt. Onder invloed van stroom wordt koperdraad magnetisch en dus fungeert de spoel als een LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 2

3 1 Achtergrondinformatie elektriciteit Verbruikers In serie Elke verbruiker krijgt een deel van de spanning en dus werken ze minder krachtig. Als één van de verbruikers stuk is en dus geen stroom doorlaat, krijgen ook de andere verbruikers geen stroom. Parallel Elke verbruiker krijgt de hele spanning en dus werken ze allemaal even krachtig. Ook als één verbruiker uitvalt, blijven de andere verbruikers werken. Het risico van parallelgeschakelde verbruikers is overbelasting. Dan vragen de verbruikers meer energie dan de leidingen aankunnen en kan er een vlam ontstaan. Daarom is het elektriciteitsnet beveiligd met automatische zekeringen die de stroomkring onderbreken zogauw overbelasting dreigt. De zekeringen vind je in de zekeringkast. Technische weergave en elektrische eenheden Om de communicatie over elektriciteit en stroomkringen te vergemakkelijken, geven we de kring weer in een stroomschema. Dat is een technische weergave met vaste, afgesproken symbolen. Die staan verzameld op de bijgevoegde fiche. Handige achtergrondinformatie voor de leerlingen.en er gelden nog meer afspraken in de communicatie over elektriciteit. In de opdrachten is sprake van voltage, watt en ampère. Dus moeten de leerlingen een aantal grootheden en hun symbolen kunnen duiden: Spanning Stroom heeft een spanning, die wordt gemeten in volt. Een batterij heeft een lage spanning (bijvoorbeeld 1,5 of 4,5 volt), een stopcontact een middelgrote (220 volt) en een elektriciteitskabel een hoge ( volt). Hoe hoger de spanning, hoe gevaarlijker. Met een transformator kun je de spanning van elektrische stroom verhogen of verlagen. Sterkte Stroom heeft ook een sterkte. Hiermee wordt de hoeveelheid elektriciteit per seconde gemeten. Te vergelijken met de hoeveelheid water die in een rivier stoomt. De sterkte van stroom wordt aangegeven in ampère. Als de stroomsterkte in een kabel te hoog is, worden de draden te heet en smelten ze. Vermogen Het vermogen van een verbruiker komt overeen met de hoeveelheid energie die per tijdseenheid wordt verbruikt. Het vermogen wordt gemeten in watt. Een lamp van 100 watt geeft meer licht dan een lamp van 40 watt, maar verbruikt meer energie. Het energieverbruik thuis wordt in de meterkast gemeten in kilowattuur (kwh). Eén kwh volstaat precies om een machine met een vermogen van 1000 watt één uur te laten werken. Of om een lamp van 100 watt 10 uur te laten branden. LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 3

4 1 Achtergrondinformatie elektriciteit Extra informatie voor het 2 de jaar Elektriciteit is een kracht die te vinden is in de natuur, bijvoorbeeld in onweerswolken. Maar deze natuurlijke elektriciteit is te vluchtig om te kunnen gebruiken. Van elektriciteit heb je geen vaste voorraad zoals van steenkool, het kan niet makkelijk worden opgeslagen. Elektriciteit moet dan ook worden opgewekt. Er moet dus energie geïnvesteerd worden om elektrische energie te verkrijgen. Dat kan op twee manieren: met chemische energie of met bewegingsenergie. Om waterdamp te produceren, wordt meestal een fossiele brandstof gebruikt (steenkool, aardgas of aardolie). Bij de verbranding daarvan komen vervuilende stoffen vrij, onder meer koolstofdioxide (CO 2 ), een stof die bijdraagt tot de opwarming van de aarde. Een kerncentrale gebruikt geen fossiele brandstof, maar wel uranium om stoom te produceren. Bij het splitsen van uraniumdeeltjes komen immers enorme hoeveelheden energie vrij. Het radioactieve afval dat in kerncentrales geproduceerd wordt, is helaas een zware last voor het leefmilieu. De batterij In een batterij kan een kleine hoeveelheid energie worden opgeslagen. Rond 1800 vond de Italiaanse geleerde Alessandro Volta de eerste batterij uit: de zuil van Volta. Deze batterij was heel groot, wel 60 cm hoog, en leek dus niet op de batterijen van nu. Door een chemische reactie werd (en wordt) een stroom elektronen tussen de twee uiteinden (polen) op gang gebracht. De stroom loopt van de positieve (+) naar de negatieve (-) pool. Als alle chemische stoffen in de batterij verbruikt zijn, is ze op. Dit verklaart meteen waarom elektriciteit ook stroom wordt genoemd: omdat het bestaat uit een stroom van bewegende elektronen in een geleidend materiaal. Nadeel van batterijen is dat de spanning vrij klein is. Zelfs autobatterijen leveren niet meer dan 12 volt. Elektriciteit uit beweging Een hogere spanning bereik je door elektriciteit op te wekken met beweging. Daar is de fietsdynamo een goed voorbeeld van. Bij zo n dynamo (of fietsalternator) zet het draaiende fietswiel een as in beweging waaraan een magneet hangt. Die magneet beweegt langs een spoel van koperdraad, waardoor er in die spoel stroom ontstaat, genoeg om voor- en achterlicht van energie te voorzien. Hoe sneller de beweging, hoe meer stroom. Groene stroom Gelukkig zijn er ook milieuvriendelijke manieren om stroom te produceren. Net als klassieke elektriciteitscentrales zetten windturbines en waterkrachtcentrales beweging om in elektriciteit. Met dat verschil dat winden waterkracht natuurlijke energiebronnen zijn en er dus geen energie in de opwekking van elektriciteit geïnvesteerd moet worden. Een bijzondere manier om elektriciteit op te wekken, zijn zonnecellen. Die zetten zonlicht rechtstreeks om in stroom. Zo n zonnecel is opgebouwd uit een dun plaatje silicium of germanium, stoffen die elektriciteit alleen goed geleiden als er licht op valt. Dankzij een chemische bewerking krijgt de zonnecel een positieve onderlaag en een negatieve bovenlaag, te vergelijken met de twee polen van een batterij. Door die twee lagen te verbinden met een elektrische geleider ontstaat stroom. Zonnecellen zitten vooral in rekenmachines, polshorloges en natuurlijk in zonnepanelen die gebouwen van elektriciteit voorzien. In elektriciteitscentrales wordt hetzelfde principe gebruikt, met enorme dynamo s die generatoren genoemd worden. Grote verwarmingsketels, die worden gestookt op steenkool, olie of aardgas, verhitten water tot stoom. De stoom wordt direct uit de ketel op een schoepenrad gespoten dat daardoor snel gaat ronddraaien. Dat schoepenrad of turbine brengt een generator aan het draaien, die uiteindelijk de elektriciteit opwekt. De centrale levert elektriciteit onder hoge spanning ( volt). LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 4

5 1 Achtergrondinformatie elektriciteit Transport van elektriciteit Als de stroom de centrale verlaat, verhoogt een grote transformator de spanning tot volt. Vervolgens wordt de stroom via hoogspanningskabels aan hoge masten bovengronds vervoerd. Om te zorgen dat de elektriciteit niet wegglipt via de palen, hangen er kettingen met glazen isolatoren. De stroom kan ook worden vervoerd via ondergrondse hoogspanningskabels. Ondergrondse kabels worden geïsoleerd, zodat de elektriciteit niet kan wegstromen of kortsluiting kan maken. In dichtbevolkte gebieden in ons land wordt elektriciteit altijd ondergronds vervoerd, ook al is dat bijna tien keer zo duur als bovengronds transport. De volt van de hoogspanningskabels wordt in een transformatorhuisje verlaagd tot volt, zodat het bruikbaar is voor alle toestellen thuis. In het transformatorhuisje splitst de kabel zich naar de verschillende huizenblokken. LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 5

6 2 EINDTERMEN A-stroom 1 Kennismaken met techniek en erover reflecteren De leerlingen illustreren het belang van technische tekeningen en andere technische gegevensoverdragers illustreren met voorbeelden enkele manieren van opwekking, omvorming en gebruik van energie maken kennis met de activiteiten van technische beroepsbeoefenaars, zowel mannen als vrouwen. 2 Planmatig werken en attitudes aannemen De leerlingen evalueren eigen werk in elke fase van het technologisch proces raadplegen een handleiding, plan of schema leren systematisch te werk gaan bij het uitvoeren van een technische opdracht leren het belang erkennen van de technische beroepen en van technische vaardigheden in de huidige samenleving, zowel voor mannen als voor vrouwen. 3 Enkele technische begrippen verwerven De leerlingen duiden de onderdelen aan van een technisch systeem met behulp van een eenvoudig schema (stuklijst en/of symbolen) herkennen in concrete situaties de meest gebruikte technische tekensymbolen en genormaliseerde afspraken kunnen aan de hand van eenvoudige voorbeelden de eenheden van spanning, stroomsterkte en vermogen gebruiken sommen waarneembare eigenschappen van serie- en parallelschakeling op leggen met een voorbeeld het verschil uit tussen gelijk- en wisselspanning beschrijven op een eenvoudige wijze hoe overbelasting en elektrokutie worden voorkomen. 4 Enkele technische basisvaardigheden beheersen De leerlingen gebruiken voor een eenvoudig praktisch werkstuk het gepaste gereedschap bepalen grootheden met correct gekozen eenvoudige meetinstrumenten brengen een eenvoudige tekening over op materiaal schetsen een eenvoudig technisch voorwerp maken eenvoudige elektrische verbindingen aan de hand van een schema passen probleemoplossende technieken toe. verduidelijken een eigen idee met een schets. B-stroom De leerlingen kunnen symbolen lezen die rechtstreeks in verband staan met het gekozen verkenningsgebied. kunnen eenvoudige tekeningen lezen. kunnen bij de opgelegde oefeningen juist, veilig en volgens gepaste regels omgaan met gereedschappen, toestellen of apparaten. Zij kennen ook de juiste benaming, enkele mogelijkheden en beperkingen ervan. kunnen onder begeleiding een opdracht voltooien en de kwaliteit controleren en evalueren. kunnen fouten of gebreken die ze gemaakt hebben herkennen, opzoeken en zo mogelijk herstellen. monteren (demonteren) of construeren of voegen de verschillende delen samen, herkennen de samenhang, benoemen de delen en voeren het geheel precies uit. LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 6

7 3 opdrachten 1 ste jaar Aanpak Elektriciteit en elektronica zijn in de autosector nog altijd in opmars. Moderne hybridewagens halen het beste uit de combinatie van een klassieke verbrandingsmotor met een elektrische motor. En steeds meer autobouwers ontwikkelen auto s die alleen nog op elektriciteit rijden en dus alleen een batterij als stroombron hebben. De volgende opdrachten zijn daarom leuke toepassingen van de elektrische kringloop met stroombronnen, schakelaars en verbruikers. De ene keer is het bedradingsschema gegeven, de andere keer moeten de leerlingen met icoontjes aan de slag. En vaak tekenen ze ook een stroomschema waarin nogal wat geijkte symbolen terugkomen. Om ervoor te zorgen dat er geen misverstanden ontstaan over die symbolen, werden ze allemaal samengebracht op een handige fiche die apart beschikbaar is. Die fiche kunnen de leerlingen altijd bij de hand houden om zeker te weten dat ze de juiste symbolen gebruiken. 1.1 Branden en zoemen De eerste opdracht is een mooie toepassing van de parallelof serieschakeling. In het gegeven stroomschema zitten een autobatterij, enkele lampen, een zoemer en schakelaars. Aan de leerlingen de vraag om na te gaan hoeveel lampen er in de gegeven situatie branden. En of ook de zoemer gaat. Daarna onderzoeken ze een nieuwe situatie. Wat als schakelaar 1, 2 en 3 gesloten worden, terwijl schakelaar 4 geopend wordt? LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 7

8 3 opdrachten 1.2 Zoek het juiste vermogen 1.3 Teken zelf een stroomkring In de tweede opdracht gaan de leerlingen op zoek naar het juiste vermogen van een aantal veel gebruikte huishoudelijke apparaten. Door daar meteen de prijs per verbruikt kilowattuur aan te koppelen, krijgen de leerlingen een goed zicht op het belang van energiezuinige toestellen. De toestellen zijn gegeven, net als de mogelijke wattages. Aan de leerlingen de vraag om bij elk toestel het juiste vermogen te plaatsen. In de derde opdracht moeten de leerlingen zelf aan de slag om een stroomkring te tekenen. Dit is de opdracht: De stroombron is een accu van 12 V. De auto heeft vier lampen en een claxon. Aan de leerlingen de opdracht om de stroomkring te tekenen, met een startknop voor het hele circuit en aparte schakelaars voor de claxon en de lampen. Vraag is natuurlijk ook hoe de lampen geschakeld worden. Zetten de leerlingen die in serie of parallel? Opmerking: Vertel uw leerlingen dat het circuit ook gesloten (gestart) moet kunnen worden zonder dat de lampen of de claxon werken. Maar wat betekent dat vermogen concreet voor je portefeuille? Als een toestel met een vermogen van 1000 watt één uur lang draait, betaal je tien eurocent aan elektriciteitskosten. Hoeveel betaal je dan als je een airconditioner van 5000 W acht uur laat draaien? LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 8

9 3 opdrachten 2 de jaar 2.1 Watt kost een vermogen Aanpak Elektriciteit en elektronica zijn in de autosector nog altijd in opmars. Moderne hybridewagens halen het beste uit de combinatie van een klassieke verbrandingsmotor met een elektrische motor. En steeds meer autobouwers ontwikkelen auto s die alleen nog op elektriciteit rijden en dus alleen een batterij als stroombron hebben. De volgende opdrachten zijn daarom leuke toepassingen van de elektrische kringloop met stroombronnen, schakelaars en verbruikers. De ene keer is het bedradingsschema gegeven, de andere keer moeten de leerlingen met icoontjes aan de slag. En vaak tekenen ze ook een stroomschema waarin nogal wat geijkte symbolen terugkomen. Om ervoor te zorgen dat er geen misverstanden ontstaan over die symbolen, werden ze allemaal samengebracht op een handige fiche die apart beschikbaar is. Die fiche houden de leerlingen altijd bij de hand zodat ze voortdurend kunnen nagaan of ze de juiste symbolen gebruiken. In de eerste opdracht testen de leerlingen hun kennis over het vermogen van een aantal veel gebruikte huishoudelijke apparaten. Door daar meteen de prijs per verbruikt kilowattuur aan te koppelen, krijgen de leerlingen een goed zicht op het belang van energiezuinige toestellen. De toestellen zijn gegeven, net als de mogelijke wattages. Aan de leerlingen de vraag om bij elk toestel het juiste vermogen te plaatsen. Maar wat betekent dat vermogen concreet voor je portefeuille? De prijs van 1 kilowattuur elektriciteit is tien eurocent. Hoeveel betaal je dan als je een airconditioner van 5000 W acht uur laat draaien? En hoeveel bespaar je in één maand van 30 dagen als je zeven lampen van 60 W vervangt door spaarlampen en ze negen uur per dag laat branden? LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 9

10 3 opdrachten 2.2 Groen of fout? 2.3 Teken zelf een stroomkring Groene energie is het onderwerp van de tweede opdracht. De leerlingen krijgen vier beweringen voorgeschoteld. Zijn die goed of fout? In ons land is waterkracht de interessantste manier om groene stroom op te wekken. Kleine vogels kunnen gerust op een hoogspanningskabel gaan zitten, dat deert hen niet. Groene elektriciteit is geen fossiele brandstof. Zonnecellen werken net als een batterij. Stroom vloeit tussen een positieve en een negatieve pool. In de derde opdracht gaan de leerlingen zelf aan de slag om een stroomkring te tekenen. Dit is de opdracht: De stroombron is een accu van 12 V. De auto heeft vier lampen en een claxon. Met een relaisschakeling wordt tegelijk een tweede circuit aangestuurd met daarin de automotor. Aan de leerlingen de opdracht om de stroomkringen te tekenen, met een startknop voor het hele circuit, de relaisschakelaar en aparte schakelaars voor de claxon en de lampen. Vraag is natuurlijk ook hoe de lampen geschakeld worden. Zetten de leerlingen die in serie of parallel? Opmerking: Vertel uw leerlingen dat de motor ook gestart moet kunnen worden zonder dat de lampen of de claxon werken. LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 10

11 4 Evaluatie en oplossingen Evaluatie De leerlingen kennen intussen een aantal voorbeelden van elektrische apparaten, zowel huishoudtoestellen als verbruikers in de auto. Vraag hen om voor elk van die apparaten de stroombron te duiden: stopcontact, batterij of accu. De symbolenfiche is een handig hulpmiddel bij het oplossen van de opdrachten. Maar kennen de leerlingen de symbolen intussen? Kunnen ze de opdrachten ook zonder fiche tot een goed einde brengen? Vraag de leerlingen daarna om in hun eigen woorden uit te leggen waarom traditionele elektriciteitscentrales minder milieuvriendelijk zijn dan windturbines. Kennen ze de milieu-impact van fossiele brandstoffen? Oplossingen 1.1 Branden of zoemen In de eerste situatie branden twee lampen en gaat de zoemer niet. In de tweede situatie branden zes lampen en gaat de zoemer wel. 1.2 Zoek het juiste vermogen Toestel Tv Vermogen W Hifi W Spaarlamp 11 W Microgolfoven W Halogeenlamp 300 W Vaatwasser W Koelkast W Airconditioning W Een airco van 5000 W die acht uur draait, kost z n eigenaar 4 aan elektriciteitskosten (5 x 0,1 x 8). LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 11

12 4 evaluatie en oplossingen 1.3 Teken zelf een stroomkring LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 12

13 4 evaluatie en oplossingen 2.1 Watt kost een vermogen Toestel Tv Vermogen W Hifi W Spaarlamp 11 W Microgolfoven W Halogeenlamp 300 W Vaatwasser W Koelkast W Airconditioning W Een airco van 5000 W die acht uur draait, kost z n eigenaar 4 aan elektriciteitskosten (5 x 0,1 x 8). Als je zeven lampen van 60 W door spaarlampen vervangt en ze een maand lang negen uur per dag laat branden, bespaar je niet minder dan 9,261 euro. (Zeven lampen van 60 W kosten na negen uur 0,378 euro aan elektriciteit, zeven spaarlampen maar 0,0693 euro. Na dertig dagen levert dat een besparing van 9,261 euro op. ( 0,378-0,0693= 0,3087; 0,3087x30= 9,261) 2.2 Groen of fout? In ons land is waterkracht de interessantste manier om groene stroom op te wekken. Fout. Ons land is te vlak en te dicht bevolkt om veel energie uit waterkracht te kunnen opwekken. Het zal dan ook niet verbazen dat alleen in Wallonië waterkrachtcentrales werden aangelegd, zoals in Eupen. Wind is er dan wel weer overvloedig in ons land. Vandaar dat heel wat windmolenparken worden aangelegd, ver in zee bijvoorbeeld. Kleine vogels kunnen gerust op een hoogspanningskabel gaan zitten, dat deert hen niet. Juist. Stroom onder hoogspanning is pas gevaarlijk als de stroomkring wordt gesloten. Vandaar dat hoogspanningskabels altijd per paar worden aangebracht. Kleine vogels maken nooit een verbinding tussen de twee kabels. Grote vogels, zoals ooievaars, doen dat soms wel. Met fatale gevolgen. Groene elektriciteit is geen fossiele brandstof. Een strikvraag. Elektriciteit is geen brandstof, maar een energiebron. En er is een andere energiebron nodig om elektriciteit op te wekken. Alleen als die energiebron hernieuwbaar is (wind, water ) spreken we van groene stroom. Zonnecellen werken net als een batterij. Stroom vloeit tussen een positieve en een negatieve pool. Juist. Een zonnecel bestaat uit twee lagen, de ene is positief geladen, de andere negatief. Als zonlicht op de cel valt, gaat de stroom tussen die twee lagen vloeien. Net als in de zuil van Volta en in alle andere batterijen die sindsdien ontwikkeld werden: stroom vloeit tussen twee verschillende geleidende materialen, waarvan de ene de positieve en de andere de negatieve pool genoemd worden. LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 13

14 4 evaluatie en oplossingen 2.3 Teken zelf een stroomkring heeft een hart voor jongeren met technische talenten en zet heel wat acties op touw om hen wegwijs te maken in het technisch onderwijs en de autosector. Maar u als leerkracht laten we evenmin in de kou staan. Ontdek ons educatief pakket voor de tentoonstelling Techniek op Wielen in Autoworld in Brussel. Of neem s een exemplaar van TurboStart ter hand, het gratis magazine voor alle jongeren in het autotechnisch onderwijs. Meer info vindt u op En natuurlijk is er nog steeds de GaragastenEncyclopedie. Vier keer per jaar verschijnt er een leuk naslagwerkje over een specifiek auto-onderwerp. Laat uw leerlingen zich gratis op deze encyclopedie abonneren via LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN P. 14

toekomstopwielen.be 1.1 Branden en zoemen

toekomstopwielen.be 1.1 Branden en zoemen 1.1 Branden en zoemen We beginnen met een prachtige toepassing van de parallel- of serieschakeling. In het stroomschema dat je hieronder ziet, zitten een autobatterij, enkele lampen, een zoemer en schakelaars.

Nadere informatie

Woord vooraf. Achtergrond. Eindtermen

Woord vooraf. Achtergrond. Eindtermen EEN INITIATIEF VAN Woord vooraf Techniek is een prachtig huis met vele kamers. Als leerkracht technologische opvoeding bent u uitstekend geplaatst om jongeren met een technische knobbel te begeleiden op

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

Stroomkring XL handleiding voor leerkrachten

Stroomkring XL handleiding voor leerkrachten Stroomkring XL Inleiding Dagelijks verbruiken we elektriciteit. Maar toch is elektriciteit een heel abstract begrip. Waar komt elektriciteit vandaan? En wat gebeurt er precies wanneer we thuis de schakelaar

Nadere informatie

1.1 Hoe branden de lampen?

1.1 Hoe branden de lampen? 1.1 Hoe branden de lampen? In deze eerste opdracht ga je aan de slag met parallel- en serieschakelingen. De auto op de tekening heeft vier lampen met elk twee contactpunten, een accu en een contactsleutel

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie

Woord vooraf. Achtergrond. Eindtermen

Woord vooraf. Achtergrond. Eindtermen Woord vooraf Techniek is een prachtig huis met vele kamers. Als leerkracht technologische opvoeding bent u uitstekend geplaatst om jongeren met een technische knobbel te begeleiden op hun ontdekkingstocht

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT Wanneer loopt er stroom? Elektrische apparaten werken alleen als er een stroom door loopt. Om de stroom te laten lopen is er altijd een spanningsbron nodig. Dat kan een

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

5 Elektriciteit. 5.1 Elektriciteit om je heen

5 Elektriciteit. 5.1 Elektriciteit om je heen 5 Elektriciteit 5.1 Elektriciteit om je heen 2 Overeenkomst: beide leveren elektriciteit. Verschil: stopcontact levert een hoge spanning en een batterij levert een lage spanning 3 spanningsbron volt penlight

Nadere informatie

ipad 1. Als je in dit projectboekje een QR code ontdekt kan je deze inscannen met QR scan app (application = toepassing)

ipad 1. Als je in dit projectboekje een QR code ontdekt kan je deze inscannen met QR scan app (application = toepassing) Nico Goddé Inhoud Inhoud 1 ipad 2 1. Probleemstelling 3 2. Technische realisatie 5-10 3. De stroomkring van onze boot 11-12 4. Serie-Parallelschakeling 13-16 5. Voorbeelden van een realisatie in beeld

Nadere informatie

[Samenvatting Energie]

[Samenvatting Energie] [2014] [Samenvatting Energie] [NATUURKUNDE 3 VWO HOOFDSTUK 4 WESLEY VOS 0 Paragraaf 1 Energie omzetten Energiesoorten Elektrisch energie --> stroom Warmte --> vb. de centrale verwarming Bewegingsenergie

Nadere informatie

Elektriciteit. Wat is elektriciteit

Elektriciteit. Wat is elektriciteit Elektriciteit Wat is elektriciteit Elektriciteit kun je niet zien, niet ruiken, niet proeven, maar wel voelen. Dit voelen kan echter gevaarlijk zijn dus pas hier voor op. Maar wat is het dan wel? Hiervoor

Nadere informatie

Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen?

Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen? Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen?.......... Iedereen is het erover eens dat we eigenlijk niet meer zonder elektriciteit kunnen. Maar heb

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten.

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten. Les in het kort De leerlingen onderzoeken op welke manieren je twee of meer lampjes op één batterij kunt aansluiten (parallel of serie) en welk effect dat heeft op de felheid van de lampjes. Ze gaan uitproberen

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

Energie en milieu. Klas : Naam : Datum: OPDRACHT Nr : TE 30. Zoekopdracht milieuproblemen

Energie en milieu. Klas : Naam : Datum: OPDRACHT Nr : TE 30. Zoekopdracht milieuproblemen Klas : Naam : Datum: OPDRACHT Nr : TE 30 Energie en milieu Zoekopdracht milieuproblemen Je gaat uitzoeken hoe energieverbruik milieuvervuiling veroorzaakt. Je noteert in de tabel hoe jullie deze zoekopdracht

Nadere informatie

Profi Oeco Power LPE 2 Natuur en techniek

Profi Oeco Power LPE 2 Natuur en techniek Met z n allen hebben wij dagelijks reusachtige hoeveelheden energie nodig. Kijk maar eens naar een heel normale dag: Je wordt s morgens gewekt door je wekkerradio. Deze krijgt de stroom natuurlijk uit

Nadere informatie

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in.

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. Het technologisch proces. Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een voorwerp maken om

Nadere informatie

Elektrische techniek

Elektrische techniek AOC OOST Almelo Groot Obbink 01-09-2013 . Zowel in huis als bij voertuigen heb je met elektriciteit te maken. Hoe zit een meterkast in elkaar? Hoe werkt een elektrisch ontstekingssysteem van een motor?

Nadere informatie

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen.

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen. 2 ELEKTRICITEITSLEER 2.1. Inleiding Je hebt al geleerd dat elektriciteit kan worden opgewekt door allerlei energievormen om te zetten in elektrische energie. Maar hoe kan elektriciteit ontstaan? En waarom

Nadere informatie

6 Elektriciteit. Pulsar 1-2 vwo/havo uitwerkingen 2012 Noordhoff Uitgevers 1. 6.1 Elektriciteit om je heen. 1 Het juiste antwoord is D: 5000 V.

6 Elektriciteit. Pulsar 1-2 vwo/havo uitwerkingen 2012 Noordhoff Uitgevers 1. 6.1 Elektriciteit om je heen. 1 Het juiste antwoord is D: 5000 V. 6 Elektriciteit 6.1 Elektriciteit om je heen 1 Het juiste antwoord is D: 5000 V. 2 Overeenkomst: beide leveren elektrische energie. Verschil: stopcontact levert een hoge (wissel)spanning en een batterij

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 6, 7, 8 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING 2 ELEKTRISCHE STROOMKRING Om elektrische stroom nuttig te gebruiken moet hij door een verbruiker vloeien. Verbruikers zijn bijvoorbeeld een gloeilampje, een motor, een deurbel. Om een gloeilampje te laten

Nadere informatie

Hoe kunnen we dat probleem oplossen? Door er zelf een te maken! Wij maken in dit project een bloem die reageert op het licht.

Hoe kunnen we dat probleem oplossen? Door er zelf een te maken! Wij maken in dit project een bloem die reageert op het licht. Bloemen hebben zonlicht nodig om te bloeien, sommigen gaan zelfs dicht als het donker wordt. We moeten ze ook steeds kunnen verzetten zodat ze kan geplaatst worden in de tuin, op de vensterbank, op het

Nadere informatie

Stroomkringen. opdracht 2

Stroomkringen. opdracht 2 Stroomkringen opdracht 8 Wat ga je doen? Je gaat een aantal stroomkringen maken. HIermee kun je bijvoorbeeld een lamp laten branden of een bel laten rinkelen. Lees eerst goed de opdracht en bekijk de illustratie

Nadere informatie

sensor handboek vmbo-kgt deel 1b

sensor handboek vmbo-kgt deel 1b 21 12 natuur-, scheikunde en techniek voor de onderbouw 70 13 06 60 07 10 05 50 08 14 11 41 01 09 11 90 sensor handboek vmbo-kgt deel 1b 31 80 AUTEURS : FONS ALKEMADE 40 04 BORIS BERENTS FRITS KAPPERS

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie Jouw werkbladen In de klas Naam: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene

Nadere informatie

Woord vooraf. toekomstopwielen.be. Opdrachten. Evaluatie

Woord vooraf. toekomstopwielen.be. Opdrachten. Evaluatie Technische communicatie Woord vooraf Techniek is een prachtig huis met vele kamers. U, als leerkracht technologische opvoeding, bent uitstekend geplaatst om jongeren met een technische knobbel door dat

Nadere informatie

Woord vooraf. Achtergrond. Eindtermen LATEN KOMEN.

Woord vooraf. Achtergrond. Eindtermen LATEN KOMEN. EEN INITIATIEF VAN Technisch communiceren Woord vooraf Techniek is een prachtig huis met vele kamers. U, als leerkracht technologische opvoeding, bent uitstekend geplaatst om jongeren met een technische

Nadere informatie

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 5 Elektriciteit 1 Stroomkringen 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 2 a Een elektrische stroom bestaat uit kleine deeltjes die door geleidende materialen bewegen. b Met een stroommeter (ampèremeter)

Nadere informatie

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.1 a Stroomkring b Geleiders en isolatoren 6.2 Chemische spanningsbron 6.3 a Schakelingen b Schakelingen (Crocodile) 6.4 a Stroom meten (Crocodile) b Schakelingen

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad 1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad Timing: 1 á 2 lestijden De les in het kort: De leerlingen

Nadere informatie

Woord vooraf. Opdrachten. Evaluatie. Een overzicht van de eindtermen technologische opvoeding die met de opdrachten in deze lesbrief behandeld worden.

Woord vooraf. Opdrachten. Evaluatie. Een overzicht van de eindtermen technologische opvoeding die met de opdrachten in deze lesbrief behandeld worden. Woord vooraf Techniek is een prachtig huis met vele kamers. Als leerkracht technologische opvoeding bent u uitstekend geplaatst om jongeren met een technische knobbel te begeleiden op hun ontdekkingstocht

Nadere informatie

Elektriciteit. Elektriciteit

Elektriciteit. Elektriciteit Elektriciteit Alles wat we kunnen zien en alles wat we niet kunnen zien bestaat uit kleine deeltjes. Zo is een blok staal gemaakt van staaldeeltjes, bestaat water uit waterdeeltjes en hout uit houtdeeltjes.

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Elektrische energie. energie01 (1 min, 47 sec)

Elektrische energie. energie01 (1 min, 47 sec) Elektrische energie In huishoudens is elektrische energie de meest gebruikte vorm van energie. In Nederland zijn bijna alle huizen aangesloten op het netwerk van elektriciteitskabels. Achter elk stopcontact

Nadere informatie

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Energie 5 en 6 2 Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Doelen Begrippen Materialen De leerlingen: begrijpen hoe elektriciteit en stroom ontstaan, als een brandstof wordt

Nadere informatie

Deel 2 Word elektrisch inspecteur!

Deel 2 Word elektrisch inspecteur! 1 Behaal je diploma Alvorens je één van jouw 5 favoriete toestellen aan een onderzoek mag onderwerpen, moet je bewijzen dat je iets kent van elektriciteit. Logisch toch? Je laat toch ook niet om het even

Nadere informatie

Elektriciteit. Hoofdstuk 2

Elektriciteit. Hoofdstuk 2 Elektriciteit Hoofdstuk 2 (het blijft spannend) Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden

Nadere informatie

Werkstuk elektriciteit Mees Kleefmann Groep 7a Oktober 2010. Elektriciteit

Werkstuk elektriciteit Mees Kleefmann Groep 7a Oktober 2010. Elektriciteit Werkstuk elektriciteit Mees Kleefmann Groep 7a Oktober 2010 Elektriciteit Inhoudsopgave 1 - Wat is elektriciteit? 2 - Statische elektriciteit 3 - Stromende elektriciteit maken met een dynamo 4 - Elektriciteit

Nadere informatie

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 SAMNVATTING LKTICITIT VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 HOVLHID LADING Symbool Q (soms q) enheid C (Coulomb) Iedereen heeft wel eens gemerkt dat voorwerpen elektrische eigenschappen kunnen krijgen. Als je over

Nadere informatie

Basisprincipes 6 Zonne-energie in stroom omzetten 6 Zonne-energiemodellen met een zonne-energiemodule 7

Basisprincipes 6 Zonne-energie in stroom omzetten 6 Zonne-energiemodellen met een zonne-energiemodule 7 Welkom in de wereld van de fischertechnik PROFI-lijn 3 Energie in het dagelijkse leven 3 Olie, kolen, kernenergie 4 Water en wind 4 Zonne-energie 5 De Energie 5 Zonne-energie 6 Basisprincipes 6 Zonne-energie

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive Hoe werkt een windturbine? Het basisprincipe is eenvoudig. De rotorbladen (wieken) zitten gemonteerd op een as. Als het waait draaien de rotorbladen en gaat de as draaien. De as laat vervolgens een generator

Nadere informatie

- toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in

- toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in Techniek Praktisch - toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in We zijn de hele dag afhankelijk van

Nadere informatie

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde Hier brandt de lamp. Naam: Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Opdracht 1. Wat werkt met elektriciteit. 1. Welk toestel heeft elektriciteit nodig om de kunnen werken? Zet een kruisje onder JA of NEEN.

Nadere informatie

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas:

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas: Namen: Klas: Windmolenpark Houten Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten Ontwikkeld door: Geert Veenstra Gerard Visker Inhoud Probleem en hoofdopdracht Blz 3 Samenwerking

Nadere informatie

Op zoek. naar de stroombron. Educatief pakket elektriciteit - 1 e graad secundair onderwijs

Op zoek. naar de stroombron. Educatief pakket elektriciteit - 1 e graad secundair onderwijs Educatief pakket elektriciteit - 1 e graad secundair onderwijs Op zoek 8 opdrachten om elektriciteit helder te brengen tijdens het vak Technologische opvoeding naar de stroombron Inhoud: 1. Inleiding p.3

Nadere informatie

Duiding bij het pakket Kijk, Wat(t) een huis! Pagina 1

Duiding bij het pakket Kijk, Wat(t) een huis! Pagina 1 Activiteit : Kijk wat(t) een huis! Korte beschrijving : Hoeveel energie verbruikt een koffiezetapparaat? Maakt het gebruik van een spaarlamp nu echt zoveel verschil uit? En als je een TV op standby zet,

Nadere informatie

Module 4 Energie. Vraag 3 Een bron van "herwinbare" energie is: A] biomassa B] de zon C] steenkool D] aardolie E] bewegend water

Module 4 Energie. Vraag 3 Een bron van herwinbare energie is: A] biomassa B] de zon C] steenkool D] aardolie E] bewegend water Module 4 Energie Vraag 1 Wat hoort bij het indirect energieverbruik van een apparaat? Kies het BESTE antwoord A] De energie wat het apparaat nuttig verbruikt. B] De energie die het apparaat niet nuttig

Nadere informatie

Is het nu geleider of isolator?

Is het nu geleider of isolator? Is het nu geleider of isolator? De leerkracht zal alles uitleggen. Luister goed en vul de onderstaande vragen in. Alles zal verschijnen op een PowerPoint. 1. Duid op de onderstaande foto de geleider en

Nadere informatie

3 Slim met stroom. Inleiding

3 Slim met stroom. Inleiding 3 Slim met stroom Inleiding Hierboven zie je allerlei elektrische apparaten. Voor de een heb je batterijen nodig. De ander steek je met een stekker in het stopcontact. Al deze toestellen gebruiken stroom.

Nadere informatie

Word elektrotechnisch inspecteur

Word elektrotechnisch inspecteur 8 Word elektrotechnisch inspecteur 1. Behaal je diploma Vóór je een van jouw 5 favoriete toestellen aan een onderzoek mag onderwerpen, moet je bewijzen dat je iets kent van elektriciteit. Logisch toch?

Nadere informatie

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek 1 kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en ontwikkelingsdoelen techniek 2 Ontwikkelingsdoelen techniek Kleuteronderwijs De kleuters kunnen 2.1

Nadere informatie

LESVOORBEREIDING. Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk

LESVOORBEREIDING. Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk Zetel Campus Lier Bouwmeestersstraat 3 Berlaarsestraat 31 2000 Antwerpen 2500 Lier tel. 03/259 08 00 tel. 03/490.00.50 fax 03/259 08 18 fax 03/490.00.51

Nadere informatie

Het alarm. We moeten onze eigen spullen in een koffertje beveiligen met een. Wat kunnen we hiervoor gebruiken om het alarm in werking te zetten?

Het alarm. We moeten onze eigen spullen in een koffertje beveiligen met een. Wat kunnen we hiervoor gebruiken om het alarm in werking te zetten? 2 Het alarm We moeten onze eigen spullen in een koffertje beveiligen met een alarmsysteem. PROBLEEM Het alarmsysteem moet werken als: - - OPLOSSING ZOEKEN Wat kunnen we hiervoor gebruiken om het alarm

Nadere informatie

Leerlingenbundels Technologische Opvoeding

Leerlingenbundels Technologische Opvoeding Leerlingenbundels Technologische Opvoeding 1 Thema: Energie Naam:... Klas: Datum:... Nr.:. 2 1 Energie experimenten Science 1.1 Inleidende opdracht rond energie Als je zegt: "Ik heb vandaag geen energie.

Nadere informatie

TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL. Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets

TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL. Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets 2 INLEIDING ONDERZOEKSOPDRACHTEN De onderzoeksopdrachten, zijn kaarten die best geplastificeerd kunnen worden. De leerlingen

Nadere informatie

Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel

Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel Opbouw cursus - De cursus is opgebouwd in verschillende delen. Het eerste deel bestaat uit de werkblaadjes met de theorie met bijhorende onderzoeksopdrachten.

Nadere informatie

Elektriciteit. Inlage

Elektriciteit. Inlage Elektriciteit Inlage Proef 1 Batterijen - Werkblad 1 - Potlood - Verschillende batterijen Bekijk de verschillende batterijen. Maak nu je werkblad. Proef 2 Brandend lampje - 1 Lampje (nr. 14) - Hittedraad

Nadere informatie

Elektriciteit thuis. Extra informatie Elektriciteit, Elektriciteit thuis, www.roelhendriks.eu

Elektriciteit thuis. Extra informatie Elektriciteit, Elektriciteit thuis, www.roelhendriks.eu Elektriciteit thuis Nuldraad, fasedraad In de elektriciteitskabel die je huis binnenkomt, bevinden zich twee draden: de fasedraad en de nuldraad. Zie de onderstaande figuur. De spanning tussen deze draden

Nadere informatie

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul.

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul. Hfd 3 Stroomkringen Enkele begrippen: Richting van de stroom: Stroom loopt van de plus naar de min pool Richting van de elektronen: De elektronen stromen van de min naar de plus. Geleiders en isolatoren

Nadere informatie

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:..

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. et technologisch proces. 2,7 B T S 2,9 T S Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een

Nadere informatie

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science 1 2 3. 9 8 7 E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 Wat je nodig hebt: Voor de motorhouder: Voor de ventilator: 1 grote houten schijf

Nadere informatie

Mens en techniek. VMBO BASIS en KADER, leerjaar 2. Figuur 1 (Illustratie uit Microsoft Word)

Mens en techniek. VMBO BASIS en KADER, leerjaar 2. Figuur 1 (Illustratie uit Microsoft Word) Mens en techniek VMBO BASIS en KADER, leerjaar 2 Figuur 1 (Illustratie uit Microsoft Word) 1 ENERGIE... 2 1.1. Inleiding... 2 1.2. Het omzetten van energie... 3 1.3. Het omzetten van energie - Opdrachten...

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen)

Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen) Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen) Ga na of de onderstaande beweringen waar of niet waar zijn (invullen op antwoordblad). 1) De krachtwerking van een magneet is bij

Nadere informatie

Opdracht 1. deel 8 De gereedschapskist van de elektricien. bektang. draadstriptang. krimptang. waterpomptang. combinatietang

Opdracht 1. deel 8 De gereedschapskist van de elektricien. bektang. draadstriptang. krimptang. waterpomptang. combinatietang deel 8 gereedschapskisk vkn de Opdracht 1 1. Bekijk de 5 foto s gereedschappen. Ontdek jij de verschillen? Schrijf bij de beschrijving op volgende pagina de naam tang op de foto. Tip: de naam tang kan

Nadere informatie

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk PROEFWERK TECHNOLOGIE VWO MODULE 6 ELECTRICITEIT VRIJDAG 19 maart 2010 R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk 2P 2P 2P Opgave 1 Tup en Joep willen allebei in bed lezen. Ze hebben allebei een fietslampje.

Nadere informatie

Kinderuniversiteit (Groene) energie?

Kinderuniversiteit (Groene) energie? Kinderuniversiteit (Groene) energie? Johan Driesen, Elektrotechniek Lieve Helsen, Werktuigkunde Leuven, 15 oktober 2011 Transport 15.10.2011 Kinderuniversiteit (Groene) Energie? 2 Transport 15.10.2011

Nadere informatie

Fig1.9 Zonne-energie: voorbeeldproefje

Fig1.9 Zonne-energie: voorbeeldproefje Zonne-energie Inleidende proef Doelstelling Het is de bedoeling om kort maar bondig de werking van een zonnepaneel uit te leggen. Daarna wordt de werking vlug gedemonstreerd wordt aan de hand van een kleine

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

Tandwielen. Katrollen

Tandwielen. Katrollen Met tandwielen kun je beweging van het ene apparaat overbrengen op een ander. Er zijn veel verschillende soorten tandwielen en de meeste apparaten maken er gebruik van. Met het aantal tandwielen kun je

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Alles wat je moet weten: - Hoe de juiste beslissing te nemen bij de aankoop van energie zuinige apparatuur. INHOUD 1. Introductie

Nadere informatie

Groep 7 - Les 1 Stroom in huis

Groep 7 - Les 1 Stroom in huis Leerkrachtinformatie Groep 7 - Les Stroom in huis Lesduur: 45 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen ontdekken en beschrijven de werking van een stekker en stopcontact. De leerlingen kunnen het gebruik

Nadere informatie

Sector: Metaal en technologie Arbeiders. De lasser

Sector: Metaal en technologie Arbeiders. De lasser Hoek 2 Sector: Metaal en technologie Arbeiders De lasser In deze hoek is het de bedoeling dat de kinderen werken met een bibberspiraal. Een bibberspiraal kan men eenvoudig zelf maken. In de bijlage in

Nadere informatie

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties Elektriciteit Inhoud Inleiding : Deze les Spanning: Wat is dat, hoe komt dat? Stroom(sterkte) : Wat is dat, hoe komt dat? Practicum: (I,)-diagram van een lampje en een weerstand Weerstand : Wet van Ohm

Nadere informatie

We kunnen nu met deze kabel de spanning meten door de kabel parallel te schakelen op bv het LEGO zonnepaneel, de LEGO condensator of de LEGO motor.

We kunnen nu met deze kabel de spanning meten door de kabel parallel te schakelen op bv het LEGO zonnepaneel, de LEGO condensator of de LEGO motor. Metingen met LEGO zonnepaneel en condensator In mei zullen we LEGO autootjes een circuit laten afleggen waarbij we gebruik maken van groene energie. Ik heb gekozen om zonne-energie te gebruiken en omdat

Nadere informatie

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.1 Stroom 6.2 Spanning 6.3 Schakelingen 6.4 Veiligheid 6.5 Energie Een netwerk van hoogspanningskabels: - Waar komen die kabels vandaan? - Waar gaan ze naar

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2003

Examenopgaven VMBO-KB 2003 Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE KB Het gebruik van de formulelijst is toegestaan. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Hoofdstuk 6 Elektriciteit. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/72547

Hoofdstuk 6 Elektriciteit. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/72547 Auteur team NS Laatst gewijzigd Licentie Webadres 17 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/72547 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke?

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? GROENE TEST Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? O Afkoeling van het klimaat O Meer vulkaanuitbarstingen O Zure regen O Zoete regen 2. Waarvoor dienen

Nadere informatie

Elektrische energie en elektrisch vermogen

Elektrische energie en elektrisch vermogen Elektrische energie en elektrisch vermogen Grootheid Symbool Eenheid Lading Q C: Coulomb Spanning U V: Volt Stroomsterkte I A: Ampère Energie E J: Joule Weerstand R Ω: Ohm Spanning: noodzakelijk om lading

Nadere informatie

Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines)

Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines) Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines) 1. Inhoud Inleiding 1. Natuurkundige begrippen. Stroom. Spanning. Weerstand. Vermogen. 2. Geleiders en isolatoren. 3. De stroomkring. Opbouw

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e BSO TWEEDE GRAAD vak TV ELEKTRICITEIT 1 u/week IT-e 2000/057 (vervangt 98036) 1 2 e graad SO Vak: ELEKTRICITEIT TV 1 ste jaar: 1u/w 2 de jaar: 1u/w BEGINSITUATIE VOOR HET VAK Voor het vak elektriciteit

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 7 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10

Nadere informatie

INLEIDING. Ik heb een bijpassende bundel gemaakt in functie van het nieuwe leerplan techniek.

INLEIDING. Ik heb een bijpassende bundel gemaakt in functie van het nieuwe leerplan techniek. INLEIDING Wat is IT S ALIVE? It s alive is ontwikkeld door de rvo-society, gelegen in het bedrijf Imec. It s alive is een box met elektronische componenten. De leerlingen leren schakelingen bouwen maar

Nadere informatie

www.praktischtechniek.nl

www.praktischtechniek.nl D. Bekijk nu de andere zaklampen. Vul de tabel in. Werken alle zaklampen? Ja / nee Omdat: Welke zaklamp schijnt het langst? Techniekkit: Noord Nederland Domein: Energie omzetting Competentie: Ontwerpen

Nadere informatie

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 HOEVEELHEID LADING Symbool Q (soms q) Eenheid C (Coulomb) Iedereen heeft wel eens gemerkt dat voorwerpen elektrische eigenschappen kunnen krijgen.

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor energie en vermogen

Een beginners handleiding voor energie en vermogen Een beginners handleiding voor energie en vermogen Waarom moet je leren over energie en vermogen. Het antwoord is omdat we allemaal energie verbruiken in ons dagelijks leven om te verwarmen, te koelen,

Nadere informatie

Elektriciteit (deel 1)

Elektriciteit (deel 1) Elektriciteit (deel 1) 1 Spanningsbronnen 2 Batterijen in serie en parallel 3 Stroomkring 4 Spanning, stroomsterkte, watercircuit 5 Lampjes in serie en parallel 6 Elektriciteit thuis 7 Vermogen van elektrische

Nadere informatie