Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag"

Transcriptie

1 vbo-analyse Focus Conjunctuur Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag Juni 2014

2 47% II aantal sectoren dat uitgaat van een verbetering van de economische activiteit in de komende zes maanden 48% II aantal sectoren dat meent dat de tewerkstelling zal afnemen in de komende zes maanden 28% II aantal sectoren dat verwacht dat de investeringen zullen toenemen in de komende zes maanden 10,6% II nog resterende kloof tussen de toegevoegde waarde gecreëerd in de industrie en het precrisisniveau 21,6% II toename van de loonkosten per eenheid product in België sinds 2005 tegenover 12,3% in Duitsland 10,2% II nog resterende kloof tussen het niveau van de investeringen en het hoogtepunt vlak vóór de crisis 1,3% II verwachte economische groei in ,8% II verloop van de netto-jobcreatie in de marktsector sinds het derde kwartaal van 2008

3 II Het herstel van de Belgische economie zet zich door, maar het groeipotentieel blijft te laag II Er worden netto amper jobs gecreëerd in de marktsector II In de afgelopen jaren is onze concurrentiekracht verslechterd II De investeringen trekken maar niet aan II De de-industrialisatie voltrekt zich bij ons sterker dan in andere landen II Prioriteiten voor de komende legislatuur: versterk de concurrentiekracht, creëer een aantrekkelijk investeringsklimaat en verminder de kosten van de overheid en de vergrijzing

4 Het groeitempo lijkt zich te stabiliseren op een structureel lager niveau I. Internationale context Wereldeconomie herstelt maar zeer moeizaam België is een kleine, open economie. Onze groei hangt dan ook sterk af van hoe de wereldeconomie, en in het bijzonder de eurozone, presteert. Volgens de laatste voorspellingen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zal de wereldeconomie dit jaar met 3,6% groeien. Volgend jaar wordt zelfs een groei van 3,9% verwacht. Dit is duidelijk een verbetering ten opzichte van 2013, toen de groei slechts 3% bedroeg. Anderzijds zien we dat we nog steeds ver verwijderd zijn van de mooie groeicijfers vóór het uitbreken van de crisis, toen de wereldoutput met maar liefst meer dan 5% per jaar toenam. Een belangrijke verklaring voor deze vertraging is China. Van de Chinese economie wordt dit en volgend jaar nog steeds verwacht dat ze met meer dan 7% zal groeien, maar in vergelijking met de groeicijfers van meer dan 10% in de jaren voorafgaand aan de crisis, kunnen we toch van een trendbreuk spreken. Met andere woorden, de wereldeconomie trekt wel opnieuw wat aan, maar dit herstel voltrekt zich slechts zeer geleidelijk. Bovendien lijkt het groeitempo zich te stabiliseren op een structureel lager niveau. Herstel in de eurozone blijft fragiel In de eurozone zien we een gelijkaardig scenario. Sinds het tweede kwartaal van 2013 heeft de eurozone de recessie achter zich gelaten. Ook hier verloopt het economisch herstel evenwel bijzonder moeizaam. Zowel in het laatste kwartaal van 2013 als in het eerste kwartaal van 2014 werd er slechts een groei van 0,2% op kwartaalbasis geboekt. In landen zoals Nederland, Italië, Finland en Portugal werd er in het eerste kwartaal van 2014 zelfs opnieuw een krimp in de welvaart geregistreerd. Ook in Frankrijk stagneerde de groei, terwijl hij in Duitsland met maar liefst 0,8% toenam. Niettegenstaande deze ietwat teleurstellende cijfers, is de verwachting toch dat het herstel in de eurozone zich in de komende maanden zal voortzetten. Volgens de laatste voorspellingen van de Europese Commissie zullen zelfs landen zoals Griekenland, Portugal, Spanje en Italië, die toch bijzonder zwaar door de crisis zijn getroffen, dit jaar opnieuw met een economische groei aanknopen. En zonder nieuwe verrassingen zou deze groei in 2015 zelfs ietwat moeten kunnen versnellen. Maar, net als voor de wereldeconomie, blijft de kloof tussen de huidige groeicijfers en deze vóór het uitbreken van de crisis bijzonder hoog. II. Belgische economie: stand van zaken en verwachtingen Herstel zet zich door, maar op een laag groeitempo De lichte verbetering in het internationale klimaat en in het bijzonder de sterke prestatie van Duitsland is zichtbaar in de Belgische groeicijfers. Grafiek 1 - Economische activiteit in de komende 6 maanden 60% Ah: autohandel; Bo: bouw; Ce: cement; Ch: chemie; En: energie; G: grafisch; Ha: handel; Ho: hout; I: interim; ICT: ict; K: kleding; M: milieubeheer; Mat: materials technology; P: papierfabrikanten; Prod: production technology & mechatronics; S: staal; T: textiel; TSS: transport solution systems; V: voeding 50% 40% 30% 20% 10% 0% V TSS Prod T S P Ho Mat Ch M ICT K I G Ce En Ah Ha Bo Daling Stabiel Stijging Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 4

5 Onze concurrentiekracht is in de afgelopen jaren verzwakt In het derde en vierde kwartaal van 2013 groeide de Belgische economie bijvoorbeeld telkens met 0,3% op kwartaalbasis. In het eerste kwartaal van 2014 versnelde dit zelfs tot 0,4%. Ook het vertrouwen, zowel van de consument als van de ondernemers, is sinds een jaar opwaarts gericht, ook al is hier zeer recent wel een einde aan gekomen en blijft het aantal pessimisten hoger uitvallen dan het aantal optimisten. De sectorfederaties die het VBO in zijn halfjaarlijkse conjunctuurenquête heeft ondervraagd, verwachten dat dit geleidelijk herstel van onze economie zich in de komende zes maanden zal voortzetten (grafiek 1). Zo n 47% van de sectoren gaat immers uit van een toename van de economische activiteit in de komende zes maanden. Dit is iets minder dan het resultaat (53%) in de conjunctuurenquête van zes maanden geleden, maar nog steeds relatief hoog in vergelijking met de afgelopen zeven jaar. Zo n 40% van de sectoren verwacht een stabilisering in de komende zes maanden. Wanneer we rekening houden met alle bovenstaande elementen, dan verwachten we dat in de rest van 2014 het huidige, bescheiden groeitempo zal aanhouden en dat de uiteindelijke groei voor dit jaar zal uitkomen op 1,3%. Concurrentiekracht onder druk Het is niet omdat het economische herstel zich langzaam maar zeker doorzet, dat alles in orde is met de Belgische economie. Een aandachtspunt blijft ontegensprekelijk onze concurrentiekracht. Zo zien we bijvoorbeeld en niettegenstaande dat er opnieuw sprake is van een lichte groei in de laatste drie kwartalen dat de toegevoegde waarde gegenereerd in de industrie, een sector die sterk aan internationale concurrentie blootstaat, nog steeds zo n 10% onder het hoogtepunt van vóór de crisis noteert (grafiek 2). België doet het hiermee slechter dan verschillende andere Europese landen zoals Duitsland en Nederland. Ook andere indicatoren bevestigen dat onze concurrentiekracht in de afgelopen jaren is verzwakt. Voorbeelden hiervan zijn onze handelsbalans die al zes jaar in het rood noteert, het verlies aan marktaandelen dat zich bij ons sterker doorzet dan in andere landen, onze aantrekkelijkheid voor buitenlandse investeerders die onder druk staat, Op basis van de jongste voorspellingen lijken we er zeer recent in geslaagd om de achteruitgang van onze competitiviteit een halt toe te roepen. Zo zullen bijvoorbeeld onze loonkosten per eenheid product dit jaar iets trager evolueren dan in onze buurlanden en sommige andere Grafiek 2 - Toegevoegde waarde (hoogtepunt vóór de crisis = 100; Bron: NBB) Q1 2008Q2 2008Q3 2008Q4 2009Q1 2009Q2 2009Q3 2009Q4 2010Q1 2010Q2 2010Q3 2010Q4 2011Q1 2011Q2 2011Q3 2011Q4 2012Q1 2012Q2 2012Q3 2012Q4 2013Q1 2013Q2 2013Q3 2013Q4 Industrie Bouw Handel, vervoer, horeca Dienstverlening aan bedrijven Niet-marktsector Andere Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 5

6 Grafiek 3 - LoonkostEN per eenheid product (2005 = 100; Bron: AMECO) FR DE NL BE Europese landen. Het zijn vooral de reële loonblokkering en de lage indexering die hiertoe bijdragen. Niettegenstaande dit kleine lichtpuntje blijft het probleem evenwel acuut: sinds 2005 stegen de loonkosten per eenheid product in België immers met maar liefst 21,6% Is er een gevaar voor deflatie of niet? Eén vraag die vandaag centraal staat in het economische debat, is of er een gevaar op deflatie (d.w.z. een algemene vermindering van de prijzen) bestaat of niet? Een langdurige periode van deflatie zou immers bijzonder schadelijk zijn voor onze economie. Eén gevolg hiervan zou bijvoorbeeld zijn dat consumenten sommige aankopen zullen uitstellen (omdat men verwacht dat deze producten of diensten in de toekomst goedkoper zullen worden). Een tweede gevolg is dat schuldenaars hun schuldenlast zullen zien toenemen. Door de negatieve inflatie zullen ze hoogstwaarschijnlijk hun inkomen zien afnemen, terwijl hun schuld onveranderd blijft. Hierdoor zullen de maandelijkse schuldaflossingen steeds zwaarder te dragen vallen, wat zal wegen op de consumptie. Ten slotte zullen ook bedrijven hun investeringen uitstellen (of zelfs annuleren), omdat door de toename van de reële rente de kosten van financiering verhogen. Kortom, deflatie kan de economie in een neerwaartse spiraal brengen. Vandaag wordt de eurozone in zijn geheel nog niet met deflatie geconfronteerd: in april 2014 kwam de inflatie bijvoorbeeld uit op 0,7%. Ook de kerninflatie die een betere maatstaf vormt om het risico op deflatie in te schatten omdat ze geen rekening houdt met het vaak volatiele verloop van de energie- en voedingsprijzen bedroeg nog 1%. In België kwamen deze cijfers uit op respectievelijk 0,9% en 1,8%. In bepaalde landen zoals Griekenland, Spanje en Portugal was de kerninflatie echter wel nagenoeg gelijk aan 0% (of zelfs negatief). Dit is een gevolg van het zware, maar noodzakelijke herstelbeleid (i.e. sanering van de overheidsfinanciën, versterking van de concurrentiekracht, ) dat in deze landen wordt gevoerd. Voor de Europese Centrale Bank komt het er nu op aan om deze ontwikkelingen zeer nauwgezet te blijven opvolgen. Een verhoging van haar beleidsrente is zeker niet aan de orde. Een verdere verlaging kan daarentegen helpen. Daarnaast moet ze ervoor zorgen dat haar soepele rentebeleid zich ook in alle lidstaten vertaalt in lagere rentevoeten voor gezinnen en ondernemingen. Dit is enkel mogelijk als de inspanningen om het Europese bankensysteem en dan zeker in de huidige probleemlanden terug gezond te maken, worden voortgezet. Anderzijds kunnen de oplossingen ook niet enkel van de Europese Centrale Bank komen. Ook de lidstaten zullen hun structurele hervormingen moeten voortzetten, zodat het groeipotentieel van de economie wordt opgekrikt. Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 6

7 tegenover 12,3% in Duitsland, 17,2% in Frankrijk, 17,7% in Nederland en 14,9% voor het gemiddelde van de eurozone (grafiek 3). Investeringen blijven ondermaats Een tweede aandachtspunt is het lage niveau van de investeringen. Ook zij bevinden zich bijvoorbeeld nog steeds zo n 10% onder het hoogtepunt van vóór de crisis, ook al is er sinds het tweede kwartaal van 2013 wel opnieuw een lichte stijging merkbaar. Volgens de sectorfederaties zal deze licht stijgende trend zich in de komende zes maanden voortzetten (grafiek 4). Zo n 28% meent dat de investeringen in hun sector zullen stijgen, terwijl 56% uitgaat van een stabilisering. Rationalisering (d.w.z. kostenverlagingen en efficiëntieverbeteringen) blijft de voornaamste reden om te investeren gevolgd door innovatie, uitbreiding en vervanging. Het nog steeds relatief geringe belang van uitbreidingsinvesteringen kan onder andere verklaard worden door de bezettingsgraad van het productievermogen, die zich op een relatief laag niveau blijft bevinden. Vandaag noteert deze bijvoorbeeld op 79,1%, wat ongeveer overeenkomt met het langetermijngemiddelde. Arbeidsmarkt houdt stand Wanneer we naar de tewerkstelling kijken, dan zien we dat deze, na een krimp te hebben gekend gedurende de eerste helft van 2013, in de tweede helft van 2013 terug opwaarts gericht was. Eind 2013 bevond de tewerkstelling zich zelfs terug zo n 2% boven het hoogtepunt vlak vóór het uitbreken van de crisis. Voor de komende zes maanden zijn de federaties evenwel minder optimistisch gestemd (grafiek 5). Zo denkt bijvoorbeeld slechts 10% dat de tewerkstelling in hun sector in de komende zes maanden zal toenemen. Het feit dat de uitzendsector hierbij is, is evenwel een goed teken, omdat deze meestal als een voorlopende indicator voor het verdere verloop op de arbeidsmarkt wordt gezien. Zo n 42% van de federaties gaat daarentegen uit van een stabilisering en zelfs 48% meent dat de tewerkstelling in hun sector in de komende zes maanden (verder) zal afnemen. In deze laatste groep bevinden zich verschillende industriële sectoren evenals de bouwsector. Grafiek 4 - Investeringen in de komende 6 maanden 60% 50% 40% 30% P G M En Ch ICT V 20% I T TSS Ha S 10% Ce Ah Prod 0% Ho Bo Mat Daling Stabiel Stijging Ah: autohandel; Bo: bouw; Ce: cement; Ch: chemie; En: energie; G: grafisch; Ha: handel; Ho: hout; I: interim; ICT: ict; K: kleding; M: milieubeheer; Mat: materials technology; P: papierfabrikanten; Prod: production technology & mechatronics; S: staal; T: textiel; TSS: transport solution systems; V: voeding Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 7

8 Grafiek 5 - Werkgelegenheid in de komende 6 maanden 50% 45% TSS 40% 35% 30% 25% S Prod P Mat T M En Ch 20% 15% 10% 5% 0% K Ho G V Ce Ha ICT Bo Ah I Daling Stabiel Stijging Ah: autohandel; Bo: bouw; Ce: cement; Ch: chemie; En: energie; G: grafisch; Ha: handel; Ho: hout; I: interim; ICT: ict; K: kleding; M: milieubeheer; Mat: materials technology; P: papierfabrikanten; Prod: production technology & mechatronics; S: staal; T: textiel; TSS: transport solution systems; V: voeding Nagenoeg alle netto-jobcreatie in de niet-marktsector Op het eerste gezicht lijkt er dus een spanningsveld te bestaan tussen, enerzijds, de vaststelling dat de arbeidsmarkt de crisis goed heeft weerstaan en, anderzijds, de relatief pessimistische inschatting van de federaties over de tewerkstelling in hun sector. De verklaring hiervoor is evenwel dat nagenoeg alle netto-jobcreatie gedurende de afgelopen vijf jaar niet in de marktsector, maar wel in de niet-marktsector (bv. gezondheidszorg, dienstencheques, publieke administratie en onderwijs, ) plaatsvond (grafiek 6). In de marktdiensten kwamen er over deze periode netto wel jobs bij, maar deze waren niet voldoende om het verlies aan jobs in de industrie (-11,7% sinds het derde kwartaal van 2008), en gedurende de afgelopen twee jaar ook in de bouwsector, te compenseren. Grafiek 6 - Tewerkstelling (2008-III = 100; Bron: NBB) III 2008-IV 2009-I 2009-II 2009-III 2009-IV 2010-I 2010-II 2010-III 2010-IV 2011-I 2011-II 2011-III 2011-IV 2012-I 2012-II 2012-III 2012-IV 2013-I 2013-II 2013-III 2013-IV Industrie Bouw Marktsector Marktdiensten Niet-marktsector Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 8

9 De deindustrialisatie voltrekt zich bij ons sterker dan in andere landen Het is duidelijk dat dit niet houdbaar is. De jobs in de niet-marktsector moeten immers volledig of gedeeltelijk gefinancierd worden door de overheid. Als we echt meer mensen aan het werk willen krijgen, dan zullen er dus ook in de marktsector netto meer jobs moeten bijkomen. Balans: er bestaan verschillende structurele uitdagingen Algemeen kunnen we dus besluiten dat de Belgische economie het zeker niet slecht heeft gedaan tijdens de crisis: zowel onze welvaart als de tewerkstelling hielden vaak beter stand dan in andere Europese landen. We zien ook dat we sinds de tweede helft van 2013 het economisch herstel hebben ingezet. De verwachting is dat dit zich in de komende maanden zal voortzetten, ook al leert de ervaring wel dat dit hoogstwaarschijnlijk met horten en stoten zal gepaard gaan. Anderzijds zijn er ook tal van knipperlichten die branden. Zo is er wel een herstel, maar ligt ons groeipotentieel veel te laag. Dit is o.a. te wijten aan onze concurrentiekracht die in de afgelopen jaren is verslechterd. Ook de de-industrialisatie voltrekt zich bij ons sterker dan in andere landen zoals Duitsland of Nederland. De investeringen lijken, na meer dan vijf jaar crisis, ook maar niet toe te nemen. En nagenoeg de volledige nettojobcreatie vindt plaats in de niet-marktsector i.p.v. in de marktsector. III. Welke economische strategie voor de komende vijf jaar? Waar moet het over gaan? Nu de verkiezingen achter ons liggen en er een unieke opportuniteit bestaat om gedurende vijf jaar ongestoord te regeren, is het opportuun om zich af te vragen welke economische strategie er tijdens de volgende legislatuur moet worden gevolgd. Moeten de lonen en uitkeringen sterker stijgen, zodat de consumptie van de gezinnen wordt gestimuleerd? Of moet er daarentegen worden ingezet op het versterken van onze concurrentiekracht en op het meer aantrekkelijk maken van België voor (buitenlandse) investeerders? En hoe verhoudt zich dit met de noodzaak om de begroting terug op orde te brengen? Het antwoord op deze en andere vragen zal bepalen of ons land in staat is om zijn groeipotentieel op te krikken of dat we daarentegen in de komende vijf jaar zullen geconfronteerd worden met een verder afkalvende groei en oplopende spanningen in onze samenleving. Versterk de concurrentiekracht Wanneer de budgettaire middelen schaars zijn, moet er een keuze worden gemaakt met betrekking tot hoe deze zullen worden ingezet. Hier bestaan in feite twee visies over. Volgens de eerste visie moeten ze gebruikt worden om de nettolonen van de werknemers en de uitkeringen te verhogen. Dit zal, volgens deze redenering, de consumptie van de gezinnen en dus ook de economische groei opkrikken. Volgens de tweede visie die in deze publicatie wordt verdedigd, vormt dit echter geen duurzame strategie voor de kleine, open economie die we zijn. Hier zijn verschillende redenen voor. Ten eerste zal een belangrijk deel van de extra consumptie te wijten aan de koopkrachtverhoging weglekken naar het buitenland. Cijfers van de OESO tonen bijvoorbeeld aan dat maar liefst 40% van de consumptie van de gezinnen haar oorsprong vindt in het buitenland. Ten tweede zal ook onze concurrentiekracht niet wezenlijk verbeteren (mogelijk zelfs verder verslechteren). Nochtans hangt zeer veel van onze welvaart en van onze tewerkstelling (ongeveer 50% van de jobs in de marktsector volgens de OESO) hier van af. Het positieve effect van de koopkrachtinjectie zal dus hoogstwaarschijnlijk slechts van korte duur zijn. Hiermee zullen we er niet in slagen om een positieve spiraal op gang te brengen. Met een versterking van onze concurrentiekracht zal dit wel het geval zijn. Op korte termijn kan dit mogelijk ietwat op onze groei wegen, maar zodra de economische machine terug op gang komt, zullen er meer jobs en koopkracht bijkomen. Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 9

10 Grafiek 7 - Economische impact volgens strategische visie Economische impact t t+1 t+2 t+3 t+4 t+5 t+6 t+7 t+8 t+9 t+10 Jaren Visie 1 Visie 2 En dit, in tegenstelling tot de eerste visie, op een duurzame manier (grafiek 7)! Verminder de kosten van de overheid en de vergrijzing Verschillende maatregelen zijn nodig om de concurrentiekracht van de Belgische economie te versterken. Allereerst zijn er de maatregelen die niets hoeven te kosten. Voorbeelden zijn het hervormen van ons indexsysteem en de wet van 96 betreffende het concurrentievermogen, de invoering van een energienorm, het garanderen van stabiliteit op fiscaal vlak (o.a. wat betreft het behoud van de notionele interestaftrek), het verminderen van de administratieve rompslomp, Ten tweede zullen ook de patronale bijdragen drastisch en op een lineaire manier moeten worden verlaagd. Als men vasthoudt aan het realiseren van een begrotingsoverschot tegen 2016, dan zal deze lastenverlaging vermoedelijk pas tijdens de tweede helft van de legislatuur in gang kunnen worden gezet. Dit is niet wenselijk, omdat het competitiviteitsprobleem acuut is en een competitiviteitsschok nodig is om onze economische groei en de creatie van jobs naar een hoger niveau te tillen. Daarom kan men best al vanaf dag 1 de lasten op arbeid beginnen verminderen en de Europese Commissie proberen overtuigen om de resterende budgettaire inspanning over een iets langere periode uit te spreiden (met bovendien een focus op het besparen in de overheidsuitgaven en niet op het verder verhogen van de belastingen). Opdat dit laatste enige kans op slagen zou hebben, zijn er evenwel meer verregaande hervormingen in ons pensioen- en ons gezondheidszorgstelsel evenals op het niveau van de arbeidsmarkt noodzakelijk. Hiermee zullen immers de kosten van de vergrijzing op een structurele manier worden verminderd, waardoor het snel bereiken van een begrotingsoverschot iets minder urgent wordt. Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 10

VBO-ANALYSE. Focus Conjunctuur. Te veel onzekerheden verhullen een veelbelovende toekomst. November 2014 Morgane Haid

VBO-ANALYSE. Focus Conjunctuur. Te veel onzekerheden verhullen een veelbelovende toekomst. November 2014 Morgane Haid VBO-ANALYSE Focus Conjunctuur Te veel onzekerheden verhullen een veelbelovende toekomst November 2014 Morgane Haid 18,5% Aantal sectoren dat rekent op een toename van de investeringen tijdens de komende

Nadere informatie

Conjunctuurherstel buigt, maar breekt niet

Conjunctuurherstel buigt, maar breekt niet VBO-ANALYSE Focus Conjunctuur Conjunctuurherstel buigt, maar breekt niet MORGANE HAID NOVEMBER 2015 66% Sectoren die de voorbije 6 maanden hun activiteiten hebben zien toenemen 21% Proportie van de sectoren

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur mai 3 mei 2013 Wat moet men onthouden? 1. Belgische economie sinds begin 2011 amper nog gegroeid 2. Uitvoer en investeringen

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent 1 2 De Perfecte Storm Samenloop van drie crisissen die economische

Nadere informatie

FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE

FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE VBO vzw Ravensteinstraat 4, 1000 Brussel T + 32 2 515 08 11 F + 32 2 515 09 99 info@vbo-feb.be

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Meer actieven in verhouding tot niet-actieven tot 2040... 2 1.1 Demografische versus economische afhankelijkheidsratio...

Nadere informatie

UNIZO KMO-BAROMETER. UNIZO-Studiedienst, tel. 02 238 05 31 - fax 02 238 07 94 www.unizo.be

UNIZO KMO-BAROMETER. UNIZO-Studiedienst, tel. 02 238 05 31 - fax 02 238 07 94 www.unizo.be UNIZO KMO-BAROMETER UNIZO-Studiedienst, tel. 02 238 05 31 - fax 02 238 07 94 www.unizo.be De UNIZO KMO-barometer wordt per kwartaal samengesteld aan de hand van een bevraging bij 700 KMO s en bestaat uit

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-196 26 september 2002 9.30 uur Werkgelegenheid commerciële sector daalt Voor het eerst sinds 1994 is het aantal banen van werknemers in commerciële bedrijven

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Economische prognose IMF voor het GOS

Economische prognose IMF voor het GOS Economische prognose IMF voor het GOS Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen voor de

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur Economische wetenschappen 1 en recht Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven

Nadere informatie

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Gert Peersman Universiteit Gent Seminarie VGD Accountants 3 november 2014 Dé grootste uitdaging voor de regering Alsmaar stijgende Noordzeespiegel

Nadere informatie

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO)

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Prof. Hans Crijns Impulscentrum Groeimanagement 1. Inleiding Dit is de eerste editie van de Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) een overzicht van de trends in ondernemingsgroei

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

VBO-ANALYSE. Financiering van investeringen: credit crunch of niet?

VBO-ANALYSE. Financiering van investeringen: credit crunch of niet? VBO-ANALYSE Financiering van investeringen: credit crunch of niet? Oktober 2013 8,1% II kloof van de investeringen tot het precrisisniveau 13,9% II toename van de kredietverlening aan (niet-financiële)

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

We kiezen voor economische groei als katalysator voor welvaart, welzijn en geluk. Citaat Toekomstverklaring

We kiezen voor economische groei als katalysator voor welvaart, welzijn en geluk. Citaat Toekomstverklaring 5-5-5 GROEIPLAN We kiezen voor economische groei als katalysator voor welvaart, welzijn en geluk. Citaat Toekomstverklaring 5 HEFBOMEN VOOR GROEI 1 2 3 4 5 MEER MENSEN AAN HET WERK MINDER LASTEN BETER

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 PERSBERICHT Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 Het jaar 2007 kan voor de kledingsector worden samengevat als een stabiel jaar. De omzetdaling was

Nadere informatie

Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014

Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014 Hong Kong / Brussel, 9 maart 2015 Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014 In 2015 worden een tragere groei en een toename van de non-performing

Nadere informatie

Groei van het BBP. Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd. Bron: IMF

Groei van het BBP. Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd. Bron: IMF VKW Metena stelt voor: Outlook 2010 Met dank aan Groei van het BBP Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd Bron: IMF Groei van het BBP Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd Bron: IMF 2009 2010 VS Eurozone

Nadere informatie

ALGEMEEN OMZET FEBRUARI 2016 16/02/2016. Boordtabellen Horeca. Synthese:

ALGEMEEN OMZET FEBRUARI 2016 16/02/2016. Boordtabellen Horeca. Synthese: FEBRUARI 2016 16/02/2016 Boordtabellen Horeca Synthese: De omzetgroei in de horeca zet door en is het sterkst in restaurants en logies. De horeca inflatie blijft op een hoog niveau. Het aantal arbeidsplaatsen

Nadere informatie

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting Hoe staat het Nederlandse

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Vooruitzichten 6-7 Economisch Bureau Nederland december Nederlandse economie: groei houdt aan De Nederlandse economie groeide in met ongeveer % - tweemaal zoveel als in 4.

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Mei 212 Jan van Nispen Inleiding De start van de financiële crisis ligt nu al enkele jaren achter ons, maar in 211 voelden we nog steeds de

Nadere informatie

2. Simulatie van de impact van een "centen i.p.v. procenten"-systeem

2. Simulatie van de impact van een centen i.p.v. procenten-systeem Bijlage/Annexe 15 DEPARTEMENT STUDIËN Impact van een indexering in centen i.p.v. procenten 1. Inleiding Op regelmatige tijdstippen wordt vanuit verschillende bronnen gesuggereerd om het huidige indexeringssysteem

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Januari 2012 Jan van Nispen Inleiding Sinds 2008 zijn woorden zoals crisis, financieringsproblemen, waarborgen en bailouts niet meer uit de

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Gepubliceerd. CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004. Arbeidsmarktbeleid. Inhoud van het Technisch Verslag 2003

Gepubliceerd. CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004. Arbeidsmarktbeleid. Inhoud van het Technisch Verslag 2003 Gepubliceerd Arbeidsmarktbeleid CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004 CRB (2003).. Brussel: CRB, CRB 2003/1000 CCR 11. De ontwikkeling van de uurloonkosten en de werkgelegenheid loopt volgens

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2014-01-31 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie 2011-2012: Economische terugval in 2012 verschilt per gewest Het Instituut voor de nationale rekeningen

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

Agenda. 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? Besluit Questions & Answers

Agenda. 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? Besluit Questions & Answers 1 Persontmoeting 28 maart 2012 Agenda 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? 1 ste pijler waarborgen 2 de pijler verder uitbouwen 3 de pijler stimuleren Besluit Questions & Answers 2 Persontmoeting

Nadere informatie

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel Page 1 of 6 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel en aan wat? door Phi-Rana di, 2013-11-12 15:45 Phi-Rana Er wordt vaak gezegd

Nadere informatie

Zorgondersteuning vzw

Zorgondersteuning vzw Zorgondersteuning vzw Congres Zorg Voor meer met Minder Zorgondersteuning vzw 1 Stijgende Noordzeespiegel door de vergrijzing 1/4 1/5 1/2 Quo vadis, België? p.11 Het Belgische piramidespel Demografische

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015 BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : Europa Griekenland heeft een akkoord kunnen bereiken met zijn schuldeisers waardoor de rentevoeten in

Nadere informatie

Het ondernemersvertrouwen stabiliseert in november

Het ondernemersvertrouwen stabiliseert in november 25--24 Links: NBB.Stat Algemene informatie Maandelijkse conjunctuurenquête bij de bedrijven - november 25 Het ondernemersvertrouwen stabiliseert in november Na de aanmerkelijke stijging in oktober, is

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Vooral boven water huishouden lost extra af

Vooral boven water huishouden lost extra af Juli 2015 naar recordhoogte 96 punten Vooral boven water huishouden lost extra af De staat op zijn hoogste stand ooit. In het tweede kwartaal van 2015 steeg de barometer met maar liefst 5 punten van 91

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Gaat België een periode van langdurige deflatie tegemoet?

Gaat België een periode van langdurige deflatie tegemoet? VBO-ANALYSE Gaat België een periode van langdurige deflatie tegemoet? Juli 2015 Raf Van Bulck België kende tussen september 2014 en maart 2015 een negatieve inflatie. Toch is de kans op een Japans scenario

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2015. Vertrouwen ondernemers verder toegenomen

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2015. Vertrouwen ondernemers verder toegenomen Conjunctuurenquête Nederland Eerste kwartaal 215 Vertrouwen ondernemers verder toegenomen Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het eerste kwartaal

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juiste berekening

Nadere informatie

Conjunctuur in goede doen, maar voor hoelang nog? Geen monsterwinsten, wel herstel winstgevendheid

Conjunctuur in goede doen, maar voor hoelang nog? Geen monsterwinsten, wel herstel winstgevendheid Jeroen Langerock Perschef Brussel, 15 juni 2006 PERSBERICHT Conjunctuur in goede doen, maar voor hoelang nog? Geen monsterwinsten, wel herstel winstgevendheid De economische groei versnelt in een tempo

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Tempo-Team arbeidsmarkt en werkvloer onderzoek

Tempo-Team arbeidsmarkt en werkvloer onderzoek Tempo-Team arbeidsmarkt en werkvloer onderzoek team.xx Methodologie Representatieve steekproef België: 550 werknemers 200 HR managers Duitsland: 529 werknemers 200 HR managers Kwantitatieve peiling naar

Nadere informatie

Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014

Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014 PERSBERICHT NR. 2013-009 Curaçao Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014 Na de economische krimp van 0,1% in 2012, neemt naar verwachting het reële Bruto Binnenlands Product van

Nadere informatie

Een Werkende Arbeidsmarkt

Een Werkende Arbeidsmarkt Een Werkende Arbeidsmarkt Bas ter Weel 16 mei2014 Duurzame inzetbaarheid Doel Langer werken in goede gezondheid Beleid gericht op Binden: Gezondheid als voorwaarde voor deelname Ontbinden: Mobiliteit als

Nadere informatie

Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015

Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Commentaren De 3-maandelijkse conjunctuurenquête van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 364 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

technisch verslag CRB 2012-1603

technisch verslag CRB 2012-1603 technisch verslag CRB 2012-1603 CRB 2012-1603 DEF CM/V/CVC/SDh Technisch verslag van het secretariaat over de maximale beschikbare marges voor de loonkostenontwikkeling 21 december 2012 2 CRB 2012-1603

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex - november 2015 De Belgische inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex stijgt in november naar 1,4%, ten

Nadere informatie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie Ieder kwartaal peilen VKW Limburg en UNIZO-Limburg naar het aanvoelen van de Limburgse ondernemers en bedrijfsleiders over de economische gang van zaken in de bedrijven. De resultaten van deze bevraging

Nadere informatie

De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016

De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016 Instituut voor de nationale rekeningen PERSCOMMUNIQUÉ 28-4-2016 Links: Publicatie NBB.Stat Algemene informatie De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016 Over het hele jaar 2015

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie Naar een leiderschapscrisis Visie zonder actie is hallucinatie Enkele risico s Spanningen tussen China en VS lopen verder op en monden uit in handelsoorlog Nieuwe spanningen binnen eurozone M.n. in de

Nadere informatie

Zaken die niet meer zo zeker zijn

Zaken die niet meer zo zeker zijn Een goed gesprek over Zaken die niet meer zo zeker zijn Met u praten wij vaak over zekerheid. Dat is namelijk ons vak: het organiseren van uw zekerheid. Dat kan op vele manieren. Bijvoorbeeld door verstandig

Nadere informatie

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD Module 4 Nu en later Inflatie Definitie: stijging van het algemeen prijspeil Gevolgen van inflatie koopkracht neemt af Verslechtering internationale concurrentiepositie Bij

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3. Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0

Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3. Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0 [#VK2014] Verlagen sociale lasten Venn.B : lager tarief ipv NIA -6,3-3,0 Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3 Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0-3,0 +6,0 Verlaging nominaal

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

PERSONEELSVERGADERING ACOD UNIVERSITEIT GENT

PERSONEELSVERGADERING ACOD UNIVERSITEIT GENT PERSONEELSVERGADERING ACOD UNIVERSITEIT GENT De maatregelen in deze presentatie zijn gebaseerd op de informatie zoals ze beschikbaar was op 25 NOVEMBER 2014 Vooraf: wat is ACOD? ABVV Socialistische vakbond

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie