Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag"

Transcriptie

1 vbo-analyse Focus Conjunctuur Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag Juni 2014

2 47% II aantal sectoren dat uitgaat van een verbetering van de economische activiteit in de komende zes maanden 48% II aantal sectoren dat meent dat de tewerkstelling zal afnemen in de komende zes maanden 28% II aantal sectoren dat verwacht dat de investeringen zullen toenemen in de komende zes maanden 10,6% II nog resterende kloof tussen de toegevoegde waarde gecreëerd in de industrie en het precrisisniveau 21,6% II toename van de loonkosten per eenheid product in België sinds 2005 tegenover 12,3% in Duitsland 10,2% II nog resterende kloof tussen het niveau van de investeringen en het hoogtepunt vlak vóór de crisis 1,3% II verwachte economische groei in ,8% II verloop van de netto-jobcreatie in de marktsector sinds het derde kwartaal van 2008

3 II Het herstel van de Belgische economie zet zich door, maar het groeipotentieel blijft te laag II Er worden netto amper jobs gecreëerd in de marktsector II In de afgelopen jaren is onze concurrentiekracht verslechterd II De investeringen trekken maar niet aan II De de-industrialisatie voltrekt zich bij ons sterker dan in andere landen II Prioriteiten voor de komende legislatuur: versterk de concurrentiekracht, creëer een aantrekkelijk investeringsklimaat en verminder de kosten van de overheid en de vergrijzing

4 Het groeitempo lijkt zich te stabiliseren op een structureel lager niveau I. Internationale context Wereldeconomie herstelt maar zeer moeizaam België is een kleine, open economie. Onze groei hangt dan ook sterk af van hoe de wereldeconomie, en in het bijzonder de eurozone, presteert. Volgens de laatste voorspellingen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zal de wereldeconomie dit jaar met 3,6% groeien. Volgend jaar wordt zelfs een groei van 3,9% verwacht. Dit is duidelijk een verbetering ten opzichte van 2013, toen de groei slechts 3% bedroeg. Anderzijds zien we dat we nog steeds ver verwijderd zijn van de mooie groeicijfers vóór het uitbreken van de crisis, toen de wereldoutput met maar liefst meer dan 5% per jaar toenam. Een belangrijke verklaring voor deze vertraging is China. Van de Chinese economie wordt dit en volgend jaar nog steeds verwacht dat ze met meer dan 7% zal groeien, maar in vergelijking met de groeicijfers van meer dan 10% in de jaren voorafgaand aan de crisis, kunnen we toch van een trendbreuk spreken. Met andere woorden, de wereldeconomie trekt wel opnieuw wat aan, maar dit herstel voltrekt zich slechts zeer geleidelijk. Bovendien lijkt het groeitempo zich te stabiliseren op een structureel lager niveau. Herstel in de eurozone blijft fragiel In de eurozone zien we een gelijkaardig scenario. Sinds het tweede kwartaal van 2013 heeft de eurozone de recessie achter zich gelaten. Ook hier verloopt het economisch herstel evenwel bijzonder moeizaam. Zowel in het laatste kwartaal van 2013 als in het eerste kwartaal van 2014 werd er slechts een groei van 0,2% op kwartaalbasis geboekt. In landen zoals Nederland, Italië, Finland en Portugal werd er in het eerste kwartaal van 2014 zelfs opnieuw een krimp in de welvaart geregistreerd. Ook in Frankrijk stagneerde de groei, terwijl hij in Duitsland met maar liefst 0,8% toenam. Niettegenstaande deze ietwat teleurstellende cijfers, is de verwachting toch dat het herstel in de eurozone zich in de komende maanden zal voortzetten. Volgens de laatste voorspellingen van de Europese Commissie zullen zelfs landen zoals Griekenland, Portugal, Spanje en Italië, die toch bijzonder zwaar door de crisis zijn getroffen, dit jaar opnieuw met een economische groei aanknopen. En zonder nieuwe verrassingen zou deze groei in 2015 zelfs ietwat moeten kunnen versnellen. Maar, net als voor de wereldeconomie, blijft de kloof tussen de huidige groeicijfers en deze vóór het uitbreken van de crisis bijzonder hoog. II. Belgische economie: stand van zaken en verwachtingen Herstel zet zich door, maar op een laag groeitempo De lichte verbetering in het internationale klimaat en in het bijzonder de sterke prestatie van Duitsland is zichtbaar in de Belgische groeicijfers. Grafiek 1 - Economische activiteit in de komende 6 maanden 60% Ah: autohandel; Bo: bouw; Ce: cement; Ch: chemie; En: energie; G: grafisch; Ha: handel; Ho: hout; I: interim; ICT: ict; K: kleding; M: milieubeheer; Mat: materials technology; P: papierfabrikanten; Prod: production technology & mechatronics; S: staal; T: textiel; TSS: transport solution systems; V: voeding 50% 40% 30% 20% 10% 0% V TSS Prod T S P Ho Mat Ch M ICT K I G Ce En Ah Ha Bo Daling Stabiel Stijging Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 4

5 Onze concurrentiekracht is in de afgelopen jaren verzwakt In het derde en vierde kwartaal van 2013 groeide de Belgische economie bijvoorbeeld telkens met 0,3% op kwartaalbasis. In het eerste kwartaal van 2014 versnelde dit zelfs tot 0,4%. Ook het vertrouwen, zowel van de consument als van de ondernemers, is sinds een jaar opwaarts gericht, ook al is hier zeer recent wel een einde aan gekomen en blijft het aantal pessimisten hoger uitvallen dan het aantal optimisten. De sectorfederaties die het VBO in zijn halfjaarlijkse conjunctuurenquête heeft ondervraagd, verwachten dat dit geleidelijk herstel van onze economie zich in de komende zes maanden zal voortzetten (grafiek 1). Zo n 47% van de sectoren gaat immers uit van een toename van de economische activiteit in de komende zes maanden. Dit is iets minder dan het resultaat (53%) in de conjunctuurenquête van zes maanden geleden, maar nog steeds relatief hoog in vergelijking met de afgelopen zeven jaar. Zo n 40% van de sectoren verwacht een stabilisering in de komende zes maanden. Wanneer we rekening houden met alle bovenstaande elementen, dan verwachten we dat in de rest van 2014 het huidige, bescheiden groeitempo zal aanhouden en dat de uiteindelijke groei voor dit jaar zal uitkomen op 1,3%. Concurrentiekracht onder druk Het is niet omdat het economische herstel zich langzaam maar zeker doorzet, dat alles in orde is met de Belgische economie. Een aandachtspunt blijft ontegensprekelijk onze concurrentiekracht. Zo zien we bijvoorbeeld en niettegenstaande dat er opnieuw sprake is van een lichte groei in de laatste drie kwartalen dat de toegevoegde waarde gegenereerd in de industrie, een sector die sterk aan internationale concurrentie blootstaat, nog steeds zo n 10% onder het hoogtepunt van vóór de crisis noteert (grafiek 2). België doet het hiermee slechter dan verschillende andere Europese landen zoals Duitsland en Nederland. Ook andere indicatoren bevestigen dat onze concurrentiekracht in de afgelopen jaren is verzwakt. Voorbeelden hiervan zijn onze handelsbalans die al zes jaar in het rood noteert, het verlies aan marktaandelen dat zich bij ons sterker doorzet dan in andere landen, onze aantrekkelijkheid voor buitenlandse investeerders die onder druk staat, Op basis van de jongste voorspellingen lijken we er zeer recent in geslaagd om de achteruitgang van onze competitiviteit een halt toe te roepen. Zo zullen bijvoorbeeld onze loonkosten per eenheid product dit jaar iets trager evolueren dan in onze buurlanden en sommige andere Grafiek 2 - Toegevoegde waarde (hoogtepunt vóór de crisis = 100; Bron: NBB) Q1 2008Q2 2008Q3 2008Q4 2009Q1 2009Q2 2009Q3 2009Q4 2010Q1 2010Q2 2010Q3 2010Q4 2011Q1 2011Q2 2011Q3 2011Q4 2012Q1 2012Q2 2012Q3 2012Q4 2013Q1 2013Q2 2013Q3 2013Q4 Industrie Bouw Handel, vervoer, horeca Dienstverlening aan bedrijven Niet-marktsector Andere Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 5

6 Grafiek 3 - LoonkostEN per eenheid product (2005 = 100; Bron: AMECO) FR DE NL BE Europese landen. Het zijn vooral de reële loonblokkering en de lage indexering die hiertoe bijdragen. Niettegenstaande dit kleine lichtpuntje blijft het probleem evenwel acuut: sinds 2005 stegen de loonkosten per eenheid product in België immers met maar liefst 21,6% Is er een gevaar voor deflatie of niet? Eén vraag die vandaag centraal staat in het economische debat, is of er een gevaar op deflatie (d.w.z. een algemene vermindering van de prijzen) bestaat of niet? Een langdurige periode van deflatie zou immers bijzonder schadelijk zijn voor onze economie. Eén gevolg hiervan zou bijvoorbeeld zijn dat consumenten sommige aankopen zullen uitstellen (omdat men verwacht dat deze producten of diensten in de toekomst goedkoper zullen worden). Een tweede gevolg is dat schuldenaars hun schuldenlast zullen zien toenemen. Door de negatieve inflatie zullen ze hoogstwaarschijnlijk hun inkomen zien afnemen, terwijl hun schuld onveranderd blijft. Hierdoor zullen de maandelijkse schuldaflossingen steeds zwaarder te dragen vallen, wat zal wegen op de consumptie. Ten slotte zullen ook bedrijven hun investeringen uitstellen (of zelfs annuleren), omdat door de toename van de reële rente de kosten van financiering verhogen. Kortom, deflatie kan de economie in een neerwaartse spiraal brengen. Vandaag wordt de eurozone in zijn geheel nog niet met deflatie geconfronteerd: in april 2014 kwam de inflatie bijvoorbeeld uit op 0,7%. Ook de kerninflatie die een betere maatstaf vormt om het risico op deflatie in te schatten omdat ze geen rekening houdt met het vaak volatiele verloop van de energie- en voedingsprijzen bedroeg nog 1%. In België kwamen deze cijfers uit op respectievelijk 0,9% en 1,8%. In bepaalde landen zoals Griekenland, Spanje en Portugal was de kerninflatie echter wel nagenoeg gelijk aan 0% (of zelfs negatief). Dit is een gevolg van het zware, maar noodzakelijke herstelbeleid (i.e. sanering van de overheidsfinanciën, versterking van de concurrentiekracht, ) dat in deze landen wordt gevoerd. Voor de Europese Centrale Bank komt het er nu op aan om deze ontwikkelingen zeer nauwgezet te blijven opvolgen. Een verhoging van haar beleidsrente is zeker niet aan de orde. Een verdere verlaging kan daarentegen helpen. Daarnaast moet ze ervoor zorgen dat haar soepele rentebeleid zich ook in alle lidstaten vertaalt in lagere rentevoeten voor gezinnen en ondernemingen. Dit is enkel mogelijk als de inspanningen om het Europese bankensysteem en dan zeker in de huidige probleemlanden terug gezond te maken, worden voortgezet. Anderzijds kunnen de oplossingen ook niet enkel van de Europese Centrale Bank komen. Ook de lidstaten zullen hun structurele hervormingen moeten voortzetten, zodat het groeipotentieel van de economie wordt opgekrikt. Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 6

7 tegenover 12,3% in Duitsland, 17,2% in Frankrijk, 17,7% in Nederland en 14,9% voor het gemiddelde van de eurozone (grafiek 3). Investeringen blijven ondermaats Een tweede aandachtspunt is het lage niveau van de investeringen. Ook zij bevinden zich bijvoorbeeld nog steeds zo n 10% onder het hoogtepunt van vóór de crisis, ook al is er sinds het tweede kwartaal van 2013 wel opnieuw een lichte stijging merkbaar. Volgens de sectorfederaties zal deze licht stijgende trend zich in de komende zes maanden voortzetten (grafiek 4). Zo n 28% meent dat de investeringen in hun sector zullen stijgen, terwijl 56% uitgaat van een stabilisering. Rationalisering (d.w.z. kostenverlagingen en efficiëntieverbeteringen) blijft de voornaamste reden om te investeren gevolgd door innovatie, uitbreiding en vervanging. Het nog steeds relatief geringe belang van uitbreidingsinvesteringen kan onder andere verklaard worden door de bezettingsgraad van het productievermogen, die zich op een relatief laag niveau blijft bevinden. Vandaag noteert deze bijvoorbeeld op 79,1%, wat ongeveer overeenkomt met het langetermijngemiddelde. Arbeidsmarkt houdt stand Wanneer we naar de tewerkstelling kijken, dan zien we dat deze, na een krimp te hebben gekend gedurende de eerste helft van 2013, in de tweede helft van 2013 terug opwaarts gericht was. Eind 2013 bevond de tewerkstelling zich zelfs terug zo n 2% boven het hoogtepunt vlak vóór het uitbreken van de crisis. Voor de komende zes maanden zijn de federaties evenwel minder optimistisch gestemd (grafiek 5). Zo denkt bijvoorbeeld slechts 10% dat de tewerkstelling in hun sector in de komende zes maanden zal toenemen. Het feit dat de uitzendsector hierbij is, is evenwel een goed teken, omdat deze meestal als een voorlopende indicator voor het verdere verloop op de arbeidsmarkt wordt gezien. Zo n 42% van de federaties gaat daarentegen uit van een stabilisering en zelfs 48% meent dat de tewerkstelling in hun sector in de komende zes maanden (verder) zal afnemen. In deze laatste groep bevinden zich verschillende industriële sectoren evenals de bouwsector. Grafiek 4 - Investeringen in de komende 6 maanden 60% 50% 40% 30% P G M En Ch ICT V 20% I T TSS Ha S 10% Ce Ah Prod 0% Ho Bo Mat Daling Stabiel Stijging Ah: autohandel; Bo: bouw; Ce: cement; Ch: chemie; En: energie; G: grafisch; Ha: handel; Ho: hout; I: interim; ICT: ict; K: kleding; M: milieubeheer; Mat: materials technology; P: papierfabrikanten; Prod: production technology & mechatronics; S: staal; T: textiel; TSS: transport solution systems; V: voeding Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 7

8 Grafiek 5 - Werkgelegenheid in de komende 6 maanden 50% 45% TSS 40% 35% 30% 25% S Prod P Mat T M En Ch 20% 15% 10% 5% 0% K Ho G V Ce Ha ICT Bo Ah I Daling Stabiel Stijging Ah: autohandel; Bo: bouw; Ce: cement; Ch: chemie; En: energie; G: grafisch; Ha: handel; Ho: hout; I: interim; ICT: ict; K: kleding; M: milieubeheer; Mat: materials technology; P: papierfabrikanten; Prod: production technology & mechatronics; S: staal; T: textiel; TSS: transport solution systems; V: voeding Nagenoeg alle netto-jobcreatie in de niet-marktsector Op het eerste gezicht lijkt er dus een spanningsveld te bestaan tussen, enerzijds, de vaststelling dat de arbeidsmarkt de crisis goed heeft weerstaan en, anderzijds, de relatief pessimistische inschatting van de federaties over de tewerkstelling in hun sector. De verklaring hiervoor is evenwel dat nagenoeg alle netto-jobcreatie gedurende de afgelopen vijf jaar niet in de marktsector, maar wel in de niet-marktsector (bv. gezondheidszorg, dienstencheques, publieke administratie en onderwijs, ) plaatsvond (grafiek 6). In de marktdiensten kwamen er over deze periode netto wel jobs bij, maar deze waren niet voldoende om het verlies aan jobs in de industrie (-11,7% sinds het derde kwartaal van 2008), en gedurende de afgelopen twee jaar ook in de bouwsector, te compenseren. Grafiek 6 - Tewerkstelling (2008-III = 100; Bron: NBB) III 2008-IV 2009-I 2009-II 2009-III 2009-IV 2010-I 2010-II 2010-III 2010-IV 2011-I 2011-II 2011-III 2011-IV 2012-I 2012-II 2012-III 2012-IV 2013-I 2013-II 2013-III 2013-IV Industrie Bouw Marktsector Marktdiensten Niet-marktsector Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 8

9 De deindustrialisatie voltrekt zich bij ons sterker dan in andere landen Het is duidelijk dat dit niet houdbaar is. De jobs in de niet-marktsector moeten immers volledig of gedeeltelijk gefinancierd worden door de overheid. Als we echt meer mensen aan het werk willen krijgen, dan zullen er dus ook in de marktsector netto meer jobs moeten bijkomen. Balans: er bestaan verschillende structurele uitdagingen Algemeen kunnen we dus besluiten dat de Belgische economie het zeker niet slecht heeft gedaan tijdens de crisis: zowel onze welvaart als de tewerkstelling hielden vaak beter stand dan in andere Europese landen. We zien ook dat we sinds de tweede helft van 2013 het economisch herstel hebben ingezet. De verwachting is dat dit zich in de komende maanden zal voortzetten, ook al leert de ervaring wel dat dit hoogstwaarschijnlijk met horten en stoten zal gepaard gaan. Anderzijds zijn er ook tal van knipperlichten die branden. Zo is er wel een herstel, maar ligt ons groeipotentieel veel te laag. Dit is o.a. te wijten aan onze concurrentiekracht die in de afgelopen jaren is verslechterd. Ook de de-industrialisatie voltrekt zich bij ons sterker dan in andere landen zoals Duitsland of Nederland. De investeringen lijken, na meer dan vijf jaar crisis, ook maar niet toe te nemen. En nagenoeg de volledige nettojobcreatie vindt plaats in de niet-marktsector i.p.v. in de marktsector. III. Welke economische strategie voor de komende vijf jaar? Waar moet het over gaan? Nu de verkiezingen achter ons liggen en er een unieke opportuniteit bestaat om gedurende vijf jaar ongestoord te regeren, is het opportuun om zich af te vragen welke economische strategie er tijdens de volgende legislatuur moet worden gevolgd. Moeten de lonen en uitkeringen sterker stijgen, zodat de consumptie van de gezinnen wordt gestimuleerd? Of moet er daarentegen worden ingezet op het versterken van onze concurrentiekracht en op het meer aantrekkelijk maken van België voor (buitenlandse) investeerders? En hoe verhoudt zich dit met de noodzaak om de begroting terug op orde te brengen? Het antwoord op deze en andere vragen zal bepalen of ons land in staat is om zijn groeipotentieel op te krikken of dat we daarentegen in de komende vijf jaar zullen geconfronteerd worden met een verder afkalvende groei en oplopende spanningen in onze samenleving. Versterk de concurrentiekracht Wanneer de budgettaire middelen schaars zijn, moet er een keuze worden gemaakt met betrekking tot hoe deze zullen worden ingezet. Hier bestaan in feite twee visies over. Volgens de eerste visie moeten ze gebruikt worden om de nettolonen van de werknemers en de uitkeringen te verhogen. Dit zal, volgens deze redenering, de consumptie van de gezinnen en dus ook de economische groei opkrikken. Volgens de tweede visie die in deze publicatie wordt verdedigd, vormt dit echter geen duurzame strategie voor de kleine, open economie die we zijn. Hier zijn verschillende redenen voor. Ten eerste zal een belangrijk deel van de extra consumptie te wijten aan de koopkrachtverhoging weglekken naar het buitenland. Cijfers van de OESO tonen bijvoorbeeld aan dat maar liefst 40% van de consumptie van de gezinnen haar oorsprong vindt in het buitenland. Ten tweede zal ook onze concurrentiekracht niet wezenlijk verbeteren (mogelijk zelfs verder verslechteren). Nochtans hangt zeer veel van onze welvaart en van onze tewerkstelling (ongeveer 50% van de jobs in de marktsector volgens de OESO) hier van af. Het positieve effect van de koopkrachtinjectie zal dus hoogstwaarschijnlijk slechts van korte duur zijn. Hiermee zullen we er niet in slagen om een positieve spiraal op gang te brengen. Met een versterking van onze concurrentiekracht zal dit wel het geval zijn. Op korte termijn kan dit mogelijk ietwat op onze groei wegen, maar zodra de economische machine terug op gang komt, zullen er meer jobs en koopkracht bijkomen. Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 9

10 Grafiek 7 - Economische impact volgens strategische visie Economische impact t t+1 t+2 t+3 t+4 t+5 t+6 t+7 t+8 t+9 t+10 Jaren Visie 1 Visie 2 En dit, in tegenstelling tot de eerste visie, op een duurzame manier (grafiek 7)! Verminder de kosten van de overheid en de vergrijzing Verschillende maatregelen zijn nodig om de concurrentiekracht van de Belgische economie te versterken. Allereerst zijn er de maatregelen die niets hoeven te kosten. Voorbeelden zijn het hervormen van ons indexsysteem en de wet van 96 betreffende het concurrentievermogen, de invoering van een energienorm, het garanderen van stabiliteit op fiscaal vlak (o.a. wat betreft het behoud van de notionele interestaftrek), het verminderen van de administratieve rompslomp, Ten tweede zullen ook de patronale bijdragen drastisch en op een lineaire manier moeten worden verlaagd. Als men vasthoudt aan het realiseren van een begrotingsoverschot tegen 2016, dan zal deze lastenverlaging vermoedelijk pas tijdens de tweede helft van de legislatuur in gang kunnen worden gezet. Dit is niet wenselijk, omdat het competitiviteitsprobleem acuut is en een competitiviteitsschok nodig is om onze economische groei en de creatie van jobs naar een hoger niveau te tillen. Daarom kan men best al vanaf dag 1 de lasten op arbeid beginnen verminderen en de Europese Commissie proberen overtuigen om de resterende budgettaire inspanning over een iets langere periode uit te spreiden (met bovendien een focus op het besparen in de overheidsuitgaven en niet op het verder verhogen van de belastingen). Opdat dit laatste enige kans op slagen zou hebben, zijn er evenwel meer verregaande hervormingen in ons pensioen- en ons gezondheidszorgstelsel evenals op het niveau van de arbeidsmarkt noodzakelijk. Hiermee zullen immers de kosten van de vergrijzing op een structurele manier worden verminderd, waardoor het snel bereiken van een begrotingsoverschot iets minder urgent wordt. Herstel zet zich door, maar groeipotentieel is te laag I 10

VBO-ANALYSE. Focus Conjunctuur. Te veel onzekerheden verhullen een veelbelovende toekomst. November 2014 Morgane Haid

VBO-ANALYSE. Focus Conjunctuur. Te veel onzekerheden verhullen een veelbelovende toekomst. November 2014 Morgane Haid VBO-ANALYSE Focus Conjunctuur Te veel onzekerheden verhullen een veelbelovende toekomst November 2014 Morgane Haid 18,5% Aantal sectoren dat rekent op een toename van de investeringen tijdens de komende

Nadere informatie

Conjunctuurherstel buigt, maar breekt niet

Conjunctuurherstel buigt, maar breekt niet VBO-ANALYSE Focus Conjunctuur Conjunctuurherstel buigt, maar breekt niet MORGANE HAID NOVEMBER 2015 66% Sectoren die de voorbije 6 maanden hun activiteiten hebben zien toenemen 21% Proportie van de sectoren

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Groei en jobcreatie houden stand

Groei en jobcreatie houden stand VBO-ANALYSE Focus Conjunctuur Groei en jobcreatie houden stand MORGANE HAID MEI 2016 12% percentage van de bevraagde sectoren die recentelijk een daling van hun rendabiliteit hebben vastgesteld (tegenover

Nadere informatie

CRB CCR SR/LVN Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context

CRB CCR SR/LVN Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context CRB 2016-0510 SR/LVN 03.02.2016 Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context 2 CRB 2016-0510 Overzicht groei sinds 1996 Onder invloed van de conjuncturele

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

Een goed 2015, een aarzelend

Een goed 2015, een aarzelend Een goed 2015, een aarzelend 2016 Conjunctuurenquête Expeditiesector 1e kwartaal 2016 Een goed 2015, een aarzelend 2016 Conjunctuurenquête Expeditiesector 1e kwartaal 2016 De 3-maandelijkse conjunctuurenquête

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

Conjunctuurbeoordeling van de bouwsector

Conjunctuurbeoordeling van de bouwsector 10/09 12/09 02/10 04/10 06/10 08/10 10/10 12/10 02/11 04/11 06/11 08/11 10/11 12/11 02/12 04/12 06/12 08/12 10/12 12/12 02/13 04/13 06/13 08/13 10/13 12/13 02/14 04/14 06/14 08/14 10/14 Persconferentie

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur mai 3 mei 2013 Wat moet men onthouden? 1. Belgische economie sinds begin 2011 amper nog gegroeid 2. Uitvoer en investeringen

Nadere informatie

Mei Economische Barometer Weerterland en Cranendonck. Verwachting voor 2010 en 2011

Mei Economische Barometer Weerterland en Cranendonck. Verwachting voor 2010 en 2011 Verwachting voor 2010 en 2011 Mei 2010 CONCLUSIES Productiesectoren landbouw, industrie en bouw goed voor een derde van de werkgelegenheid in. Afname van de werkgelegenheid doet zich in 2010 vooral voor

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT Presentatie door J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 9 December 2011 De context van het Euro Plus-pact 1 Europa 2020 Procedure macro-onevenwichtigheden

Nadere informatie

Lesbrief Europa 2 e druk

Lesbrief Europa 2 e druk Hoofdstuk 1. 1.13 1.14 1.15 1.16 A A B D Waar produceren? 1.17 a. Door loonmatiging dalen de productiekosten en kunnen de prijzen dalen. Dan verbetert de internationale concurrentiepositie en zal de export

Nadere informatie

Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid

Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Juli 2013 De evolutie van de werkende beroepsbevolking te Brussel van demografische invloeden tot structurele veranderingen van de tewerkstelling Het afgelopen

Nadere informatie

GEEN AARDSCHOK IN DE BOUW, MAAR HERSTEL IS NIET VOOR MORGEN!

GEEN AARDSCHOK IN DE BOUW, MAAR HERSTEL IS NIET VOOR MORGEN! GEEN AARDSCHOK IN DE BOUW, MAAR HERSTEL IS NIET VOOR MORGEN! De balans 2008 ziet er nog goed uit De productie heeft stand gehouden... Volgens de ramingen van het Instituut voor de Nationale Rekeningen

Nadere informatie

FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE

FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE VBO vzw Ravensteinstraat 4, 1000 Brussel T + 32 2 515 08 11 F + 32 2 515 09 99 info@vbo-feb.be

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

De economische omgeving. Een cruciaal jaar voor Nederland en Europa

De economische omgeving. Een cruciaal jaar voor Nederland en Europa De economische omgeving Een cruciaal jaar voor Nederland en Europa Inhoud Wereldeconomie Traag herstel Verengde Staten Europa Nederland Ook 2017 een conjunctureel goed jaar Ons land staat er heel goed

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent 1 2 De Perfecte Storm Samenloop van drie crisissen die economische

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Overheid en economie

Overheid en economie Overheid en economie Overheid en economie Het aandeel van de overheid in de economie, de overheid als actor en de overheid op regionaal niveau, een verkenning Inleiding Het begrip economische groei komt

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Ruben Schoonackers Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën Structuur van

Nadere informatie

West-Vlaamse bouwbarometer blijft in het rood

West-Vlaamse bouwbarometer blijft in het rood Barometer West-Vlaamse bouwondernemers vierde kwartaal 2015 West-Vlaamse bouwbarometer blijft in het rood Verlaging loonkost nu nodig om binnenlandse jobs te behouden De bouwbarometer die Bouwunie elk

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

De Europese schuldencrisis heeft aangetoond dat een zeer hoog niveau

De Europese schuldencrisis heeft aangetoond dat een zeer hoog niveau Chapter 6 Samenvatting (Dutch summary) De Europese schuldencrisis heeft aangetoond dat een zeer hoog niveau van de staatsschuld kan leiden tot oplopende rentelasten die economisch herstel tegengaan. In

Nadere informatie

Vooruitzichten Belgische economie Herstel zet zich gematigd voort maar blijft fragiel

Vooruitzichten Belgische economie Herstel zet zich gematigd voort maar blijft fragiel Vooruitzichten Belgische economie Herstel zet zich gematigd voort maar blijft fragiel Johan Van Gompel 9 mei 216 Economische groei Herstel Belgische economisch activiteit in lijn met die in Duitsland Reëel

Nadere informatie

UNIZO KMO-BAROMETER. UNIZO-Studiedienst, tel. 02 238 05 31 - fax 02 238 07 94 www.unizo.be

UNIZO KMO-BAROMETER. UNIZO-Studiedienst, tel. 02 238 05 31 - fax 02 238 07 94 www.unizo.be UNIZO KMO-BAROMETER UNIZO-Studiedienst, tel. 02 238 05 31 - fax 02 238 07 94 www.unizo.be De UNIZO KMO-barometer wordt per kwartaal samengesteld aan de hand van een bevraging bij 700 KMO s en bestaat uit

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-196 26 september 2002 9.30 uur Werkgelegenheid commerciële sector daalt Voor het eerst sinds 1994 is het aantal banen van werknemers in commerciële bedrijven

Nadere informatie

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Meer actieven in verhouding tot niet-actieven tot 2040... 2 1.1 Demografische versus economische afhankelijkheidsratio...

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

De macro-economische vooruitzichten voor de wereldeconomie: evenwichtige groei in Europa, terugval in de Verenigde Staten en Japan

De macro-economische vooruitzichten voor de wereldeconomie: evenwichtige groei in Europa, terugval in de Verenigde Staten en Japan Economie en onderneming De macro-economische vooruitzichten 2006-2012 voor de wereldeconomie: evenwichtige groei in Europa, terugval in de Verenigde Staten en Japan Meyermans, E. & Van Brusselen, P. (2006).

Nadere informatie

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Gert Peersman Universiteit Gent Seminarie VGD Accountants 3 november 2014 Dé grootste uitdaging voor de regering Alsmaar stijgende Noordzeespiegel

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Welkom bij Visie op Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek

Welkom bij Visie op Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Welkom bij Visie op 216 Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Visie op 216 Stabiele groeivooruitzichten omgeven door onzekere wereldeconomie Tim Legierse 28 januari 216 Agenda Wereldeconomie Nederland Achterhoek

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

België scoorde in blessuretijd: de cijfers

België scoorde in blessuretijd: de cijfers De verheerlijking van lopende zaken tegen het licht gehouden 2 juni 2013 Tijdens de jaren 2010 en 2011 was er in België geen volwaardige federale regering. In 2012 leverde België wel de nodige structurele

Nadere informatie

De regionale impact van de economische crisis

De regionale impact van de economische crisis De regionale impact van de economische crisis Damiaan Persyn Vives Beleidspaper 11 Juli 2009 VIVES Naamsestraat 61 bus 3510 3000 Leuven - Belgium Tel: +32 16 32 42 22 www.econ.kuleuven.be/vives De regionale

Nadere informatie

Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën

Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Luc Van Meensel Patrick Bisciari Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën DS.16.08.374_NL Structuur

Nadere informatie

Bouwaanvragen. Opbrengst bouwleges

Bouwaanvragen. Opbrengst bouwleges Kwartaalrapportage 1. Inleiding Vorig jaar werd Nederland geconfronteerd met de kredietcrisis. In eerste instantie werd nog gedacht dat dit probleem zich zou beperken tot de VS. Niets blijkt minder waar.

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

REGIONALE GROEI IN VLAANDEREN BEHOUDT GROEIVOORSPRONG OP KORTE,

REGIONALE GROEI IN VLAANDEREN BEHOUDT GROEIVOORSPRONG OP KORTE, 1 Johan VAN GOMPEL Senior Economist KBC Groep 10 juni 2016 32 2 429 59 54 32 2 474 97 74 01 johan.vangompel@kbc.be REGIONALE GROEI IN 2016-2020 - VLAANDEREN BEHOUDT GROEIVOORSPRONG OP KORTE, MAAR MOGELIJK

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Regeringsverklaring. woensdag 31 december "Werken aan het vertrouwen"

Regeringsverklaring. woensdag 31 december Werken aan het vertrouwen Regeringsverklaring woensdag 31 december 2008 "Werken aan het vertrouwen" Het jaar dat vandaag zijn allerlaatste dag beleeft is getekend door de grootste financiële wereldcrisis sedert de jaren dertig

Nadere informatie

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO Samenvatting van de resultaten van het 61 e panelonderzoek onder ondernemers in het midden- en kleinbedrijf door

Nadere informatie

Economische prognose IMF voor het GOS

Economische prognose IMF voor het GOS Economische prognose IMF voor het GOS Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen voor de

Nadere informatie

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Flevoland

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Flevoland Derde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk 4 mei Herman Daems

Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk 4 mei Herman Daems Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk 4 mei 2010 Na de financiële storm Hoe gaan we verder? Herman Daems Deze presentatie is onvolledig zonder de mondelinge toelichting. Gelieve niet te citeren zonder

Nadere informatie

GROEI TECHNOLOGIEBEDRIJVEN STAGNEERT IN 2012

GROEI TECHNOLOGIEBEDRIJVEN STAGNEERT IN 2012 GROEI TECHNOLOGIEBEDRIJVEN STAGNEERT IN 2012 Thema s Productie Werkgelegenheid Investeringen Uitdagingen en risicofactoren Conclusies 2 Industriële omzet van de technologische industrie (2008 = 100) Eerder

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Moeilijk najaar, mindere verwachtingen

Moeilijk najaar, mindere verwachtingen Moeilijk najaar, mindere verwachtingen Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2016 Moeilijk najaar, mindere verwachtingen Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2016 De 3-maandelijkse conjunctuurenquête

Nadere informatie

Agenda. De Rit van Rutte II. De kool en de geit

Agenda. De Rit van Rutte II. De kool en de geit Prinsjesdaglezing Agenda De Rit van Rutte II De kool en de geit 2 Nederlandse economie is tijdens Rutte II weer gaan groeien 5 4 3 2 1 0-1 -2-3 -4-5 % % 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 5 4 3 2 1 0-1

Nadere informatie

Domein E: Ruilen over de tijd. fransetman.nl

Domein E: Ruilen over de tijd. fransetman.nl Domein E: Ruilen over de tijd Rente : prijs van tijd Nu lenen: een lagere rente Nu sparen: een hogere rente Individuele prijs van tijd: het ongemak dat je ervaart Algemene prijs van tijd: de rente die

Nadere informatie

We kiezen voor economische groei als katalysator voor welvaart, welzijn en geluk. Citaat Toekomstverklaring

We kiezen voor economische groei als katalysator voor welvaart, welzijn en geluk. Citaat Toekomstverklaring 5-5-5 GROEIPLAN We kiezen voor economische groei als katalysator voor welvaart, welzijn en geluk. Citaat Toekomstverklaring 5 HEFBOMEN VOOR GROEI 1 2 3 4 5 MEER MENSEN AAN HET WERK MINDER LASTEN BETER

Nadere informatie

Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014

Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014 Hong Kong / Brussel, 9 maart 2015 Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014 In 2015 worden een tragere groei en een toename van de non-performing

Nadere informatie

KMO-Barometer 100,6 99,6

KMO-Barometer 100,6 99,6 De UNIZO KMO-barometer wordt sinds 17 opgemaakt en is de conjunctuurindicator voor de Vlaamse KMO. De barometer wordt per kwartaal samengesteld aan de hand van een bevraging bij een representatief KMO-panel

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur Economische wetenschappen 1 en recht Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven

Nadere informatie

Mijnheer de Voorzitter, Mijnheer de Gedelegeerd bestuurder, Dames en heren,

Mijnheer de Voorzitter, Mijnheer de Gedelegeerd bestuurder, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID UNIZO startreceptie 17 september 2013 Mijnheer de Voorzitter, Mijnheer

Nadere informatie

VBO-ANALYSE. Financiering van investeringen: credit crunch of niet?

VBO-ANALYSE. Financiering van investeringen: credit crunch of niet? VBO-ANALYSE Financiering van investeringen: credit crunch of niet? Oktober 2013 8,1% II kloof van de investeringen tot het precrisisniveau 13,9% II toename van de kredietverlening aan (niet-financiële)

Nadere informatie

Nog meer Limburgse bedrijven willen investeren 2 op 3 bedrijven heeft dit jaar concrete investeringsplannen

Nog meer Limburgse bedrijven willen investeren 2 op 3 bedrijven heeft dit jaar concrete investeringsplannen PERSBERICHT Hasselt, 13 april 2016 Tweede investeringsrapport UNIZO Limburg en VKW Limburg: Nog meer Limburgse bedrijven willen investeren 2 op 3 bedrijven heeft dit jaar concrete investeringsplannen Meeste

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO)

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Prof. Hans Crijns Impulscentrum Groeimanagement 1. Inleiding Dit is de eerste editie van de Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) een overzicht van de trends in ondernemingsgroei

Nadere informatie

Persconferentie: De Nederlandse conjunctuur in 2008, d.d. 13 februari 2009.

Persconferentie: De Nederlandse conjunctuur in 2008, d.d. 13 februari 2009. Persconferentie: De Nederlandse conjunctuur in 2008, d.d. 13 februari 2009. Sheet 1: Opening Het CBS publiceert vandaag het eerste cijfer van de economische groei over het vierde kwartaal en de voorlopige

Nadere informatie

2015: een moeizame start Conjunctuurenquête Expeditiesector 1ste kwartaal 2015

2015: een moeizame start Conjunctuurenquête Expeditiesector 1ste kwartaal 2015 2015: een moeizame start Conjunctuurenquête Expeditiesector 1ste kwartaal 2015 2015: een moeizame start Conjunctuurenquête Expeditiesector 1ste kwartaal 2015 Inleiding De 3-maandelijkse conjunctuurenquête

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

ALGEMEEN OMZET DECEMBER /12/2016

ALGEMEEN OMZET DECEMBER /12/2016 DECEMBER 2016 01/12/2016 Boordtabellen Horeca Synthese: De omzetgroei in de horeca blijft positief, maar zwakt af. Dit is een gevolg van een dalende omzet bij de logies. Ook het prijsverloop in de horeca

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Vooruitzichten 6-7 Economisch Bureau Nederland december Nederlandse economie: groei houdt aan De Nederlandse economie groeide in met ongeveer % - tweemaal zoveel als in 4.

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

Groei van het BBP. Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd. Bron: IMF

Groei van het BBP. Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd. Bron: IMF VKW Metena stelt voor: Outlook 2010 Met dank aan Groei van het BBP Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd Bron: IMF Groei van het BBP Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd Bron: IMF 2009 2010 VS Eurozone

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Mei 212 Jan van Nispen Inleiding De start van de financiële crisis ligt nu al enkele jaren achter ons, maar in 211 voelden we nog steeds de

Nadere informatie

Btw-verhogingen en indexsprong... Een explosieve cocktail voor de koopkracht

Btw-verhogingen en indexsprong... Een explosieve cocktail voor de koopkracht PVDA Studiedienst Februari 2015 M. Lemonnierlaan 171 1000 Brussel http://pvda.be/pvda/studiedienst Btw-verhogingen en indexsprong... Een explosieve cocktail voor de koopkracht Volgens de regering heeft

Nadere informatie

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014 Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 214 Willemstad, Maart 214 Inleiding In juni 214 zijn in het kader van de conjunctuurenquête (CE) de bedrijven benaderd met vragenlijsten op Curaçao. Doel van deze

Nadere informatie

2. Simulatie van de impact van een "centen i.p.v. procenten"-systeem

2. Simulatie van de impact van een centen i.p.v. procenten-systeem Bijlage/Annexe 15 DEPARTEMENT STUDIËN Impact van een indexering in centen i.p.v. procenten 1. Inleiding Op regelmatige tijdstippen wordt vanuit verschillende bronnen gesuggereerd om het huidige indexeringssysteem

Nadere informatie

ALGEMEEN OMZET FEBRUARI 2016 16/02/2016. Boordtabellen Horeca. Synthese:

ALGEMEEN OMZET FEBRUARI 2016 16/02/2016. Boordtabellen Horeca. Synthese: FEBRUARI 2016 16/02/2016 Boordtabellen Horeca Synthese: De omzetgroei in de horeca zet door en is het sterkst in restaurants en logies. De horeca inflatie blijft op een hoog niveau. Het aantal arbeidsplaatsen

Nadere informatie

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting Hoe staat het Nederlandse

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Matige groei, grote bezorgdheid

Matige groei, grote bezorgdheid Matige groei, grote bezorgdheid Conjunctuurenquête Expeditiesector 2e kwartaal 2016 Matige groei, grote bezorgdheid Conjunctuurenquête Expeditiesector 2e kwartaal 2016 De 3-maandelijkse conjunctuurenquête

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

De economische groei bedraagt 0,4 % in het eerste kwartaal van 2014

De economische groei bedraagt 0,4 % in het eerste kwartaal van 2014 Instituut voor de nationale rekeningen 2014-04-30 Links Publicatie BelgoStat On-line Algemene informatie De economische groei bedraagt 0,4 % in het eerste kwartaal van 2014 Bij een stijging van 0,3 % in

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel Page 1 of 6 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel en aan wat? door Phi-Rana di, 2013-11-12 15:45 Phi-Rana Er wordt vaak gezegd

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Onderdeel Economische groei Inflatie Producentenvertrouwen Consumptie Omzet detailhandel Consumentenvertrouwen Hypotheken Hypotheek- en kapitaalmarktrente

Nadere informatie