CONSUMENTEN POLITIEK BANKEN JONGEREN PENSIOENEN WERK.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "CONSUMENTEN POLITIEK BANKEN JONGEREN PENSIOENEN WERK. www.crisistijdschrift.nl"

Transcriptie

1 CONSUMENTEN POLITIEK BANKEN JONGEREN PENSIOENEN WERK

2 Inhoud 3 Redactioneel Algemeen 4 Wat nou: crisis? 8 Oorzaken van de kredietcrisis 9 Investeren of bezuinigen? 10 A crisis, a plan, solutions! Anyone? 12 De gevolgen van de kredietcrisis Consument 14 Angst voor de crisis? 16 Schulden, wat kan ik doen? Politiek Uitgelicht Wat te doen als het licht uit gaat? Eigenlijk is dat wat er gebeurde in 2008 toen de economische crisis begon, een enorme schok ging over de aardbol. Critici zeiden: dit is geen crisis. En als je in Nederland kijkt naar de uitgaven van de consumenten dan lijkt dat inderdaad wel mee te vallen. Zo gaven we met z n allen in de decembermaand 2013 maar liefst 148 miljoen euro uit. 37% meer dan normaal. lees verder op pagina Politiek en de kredietcrisis 20 Interview Michel Hazenberg Banken 22 Veilig sparen? 24 Interview Jan Teunissen Jongeren 28 Jongeren en de kredietcrisis Pensioenen 32 Interview Harm-Zwier Medendorp 36 Welverdiend pensioen Werk 37 Vakbonden 38 ZZP-ers on the move 42 Werkloos 44 Bijstand 47 Overlevingstips 47 Colofon 2 tijdschrift.nl

3 Lekker belangrijk! Iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken: de kredietcrisis. Mensen raken hun baan kwijt, zien financiële regelingen verdwijnen of achteruitgaan en worden op zijn minst wel geconfronteerd met de gevolgen van de kredietcrisis in hun omgeving. Maar wat is nu eigenlijk die kredietcrisis? Hoe komt het zover? Zijn er mogelijkheden te bedenken voor burgers om hun positie te verstevigen en de schade zo beperkt mogelijk te houden? De kredietcrisis is in elk geval een belangrijk begrip geworden in onze maatschappij. Momenteel bevinden we ons in de nasleep van de crisis, toch blijft het belangrijk dat we goed geïnformeerd zijn over de crisis. Het gaat ons toch ook zeer zeker aan, wij leven in deze tijd met deze economie. In dit tijdschrift proberen we een zo goed mogelijk beeld te geven van de kredietcrisis. Het tijdschrift is gevuld met artikelen en interviews vanuit verschillende standpunten. We hebben geprobeerd de onderwerpen in dit tijdschrift zo toegankelijk mogelijk te maken voor iedereen. Door de diversiteit aan mensen binnen instellingen die we hebben gesproken, zijn we van mening dat we een breed en redelijk compleet beeld kunnen geven vanuit verschillende invalshoeken. We bundelen deze kennis en adviezen in een tijdschrift en op een website, zodat je hieruit je eigen mening kunt vormen en conclusie kunt trekken over de kredietcrisis. Maar waarom een tijdschrift over de kredietcrisis? Dit tijdschrift is in eerste instantie ontstaan vanuit ons profielwerkstuk. Het doel van dit tijdschrift is te informeren over de crisis, een bijdrage te leveren aan het ontwikkelen van je eigen standpunt en tips aan te bieden die je op je eigen situatie kunt toepassen. We zijn dan ook erg benieuwd naar jullie reacties. Wij zijn zelf in ieder geval trots op het resultaat. We willen iedereen hartelijk bedanken die ons mee heeft geholpen om dit tijdschrift te publiceren! En om alvast een conclusie weg te geven: volgens ons is zowel de oorzaak van de crisis als de gevolgen voor de overheid, bedrijven, banken en consumenten niet precies te benoemen en een mix van verschillende factoren. Ook is je eigen visie hierop van belang voor jouw zienswijze. We hopen dat na het lezen van ons tijdschrift je kennis in ieder geval weer up-to-date is. Lekker belangrijk, nou dat is het zeker! Veel leesplezier! Angela en Iris 3

4 4 tijdschrift.nl

5 kredietcrisis Wat nou: crisis? Wat is de kredietcrisis De kredietcrisis is de verzamelterm geworden voor de problemen in de financiële sector die in de loop van 2008 zijn ontstaan. In letterlijke zin is krediet een ander woord voor lening. Een kredietgever stelt goederen of kapitaal beschikbaar die pas later door kredietnemer moet worden terug betaalt en daar komt dan vaak ook rente overheen, dus de kredietnemer moet meer betalen dan wat hij daadwerkelijk leent. Een crisis is een noodsituatie waarin het functioneren van een stelsel ernstig verstoord raakt. In het huidig gebruik is de kredietcrisis een term die in zijn geheel de problemen in de financieel economische sector omschrijft. Het is tevens de naam gegeven aan de huidige recessie die bestaat uit 3 crises: de hypotheekcrisis, de bankencrisis en de schuldencrisis. Wanneer spreken we van een recessie? Een recessie betekent letterlijk achteruitgang. In de economie betekent dit dat de economische groei daalt en lager is dan gemiddeld. Aan het BBP (Bruto Binnenlands Product, één van de graadmeters van de economie) valt te zien of we in een recessie zitten. Dit is de waarde van alle geproduceerde goederen en diensten in een land en de productie kosten worden hier nog weer van afgetrokken. Het BBP wordt vastgesteld door de CBS ( Centraal Bureau voor de Statistiek). Als het BBP 2 kwartalen opeenvolgend daalt, dan is er sprake van een recessie. Een recessie duurt om en nabij maar 10 maanden. Maar je weet altijd pas na de eerste twee kwartalen dat je in een recessie zit en dan is het eigenlijk al te laat om het nog te voorkomen. Het ontstaan van de kredietcrisis Weinig mensen hebben het zien aankomen; wat begon als een kleine hypotheekcrisis in Amerika, groeide uit tot een wereldwijde kredietcrisis. De gevolgen zijn inmiddels enorm groot; minder kredietverstrekking tussen banken, minder consumptie door consumenten, minder bedrijfsinvesteringen en een inzakkende wereldhandel en een stijgende werkloosheid. Ook Nederland heeft hier sinds 2008 last van en zit inmiddels in een recessie. Hoe heeft dit allemaal zo snel kunnen gebeuren? Hypotheekcrisis Het begon allemaal met de hypotheekcrisis in Amerika in het begin van Amerikaanse hypotheekverstrekkers hadden grootschalig mensen voorzien van hypotheken met een variabele rente. Deze rommelhypotheken werden subprimehypotheken genoemd die werden gefinancierd op basis van risicovolle beleggingsproducten. Wereldwijd werden deze rommelhypotheken verkocht aan beleggers en banken. Deze ontwikkeling had in het begin geen gevolgen voor Nederland. In Nederland verstrekten banken leningen tegen een relatief lage rente, er was nog voldoende werkgelegenheid en bedrijven maakten veel winst, wij zaten in een periode met een zogeheten hoogconjunctuur. Door een stijging van de Amerikaanse (variabele)rente waren veel Amerikanen met een subprime-hypotheek niet meer in staat om de verstrekte hypotheekleningen af te lossen. Mensen werden uit hun huis gezet en hun woningen werden gedwongen verkocht. In het voorjaar van 2007 werden de problemen erger. De hypotheken die de Amerikaanse banken verstrekten werden minder waard, de huizen die gedwongen werden verkocht, leverden minder op en eerste banken kwamen in de problemen. In Nederland begonnen we voor het eerst wat te merken van de hypotheekcrisis die in Amerika gaande was. Geld lenen werd steeds duurder en er heerste wantrouwen tussen banken onderling. Toch maakten nu nog maar weinig mensen zich echt zorgen. 5

6 De kracht van een organisatie wordt bepaald door de bundeling van kwaliteiten, talenten en passie van de medewerkers! WAT doen we HOE doen we het HOE doen we het samen balans en verbinding adres Lindenlaan AJ Uffelte telefoon mobiel website

7 kredietcrisis Mensen legden niet het verband tussen dat wat er in Amerika gaande was direct van invloed zou zijn op de Nederlandse economie en hiermee op onze welvaart. In de loop van 2008 kwamen vele beleggers erachter dat de subprime-hypotheken niets waard waren. Er was een te hoge waardering voor gegeven, terwijl ze compleet waardeloos waren. Banken leden enorme verliezen, omdat ze massaal in de subprime- hypotheken hadden belegd. Ook had dit alles als gevolg dat het vertrouwen in het bankwezen enorm daalde. De subprime- hypotheken hadden een hele grote rol binnen het ontstaan van de kredietcrisis. Dit alles heeft er voor gezorgd dat er een bankencrisis ontstaat, banken komen hier massaal in de problemen, raken heel veel geld kwijt, en vele dreigen failliet te gaan. Nederland kreeg met de kredietcrisis te maken, omdat Nederland een heel groot export land is met een open economie. Na de bankencrisis kwam de schuldencrisis, Nederland ondervind nu ook problemen, ons land is ook in de crisis verzeild geraakt. Ga voor meer informatie naar 7

8 Oorzaken van de kredietcrisis Er is veel gediscussieerd over de kredietcrisis en hoe die heeft kunnen ontstaan. Iedereen wijst met de schuldige vinger naar elkaar, maar zo simpel is het niet. Er zijn verschillende oorzaken te noemen. De kredietcrisis is in Amerika ontstaan, hier heerste maximale vrijheid op de financiële sector. Er was nauwelijks toezicht op de gang van zaken en een gebrek aan ingrijpen van de Amerikaanse overheid aan het begin van de crisis. Door gebrekkige internationale regelgeving voor de bancaire sector en boekhoudregels die niet voldeden kon de crisis zich makkelijk verspreiden. Iedereen streefde ernaar om zoveel mogelijk winst te maken ongeacht de gevolgen. Er werden obligaties verkocht waaraan enorme risico s vastzaten die niet duidelijk vermeld werden bij de verkoop van de producten. Hebzucht was een drijfveer waardoor met name beleggers en banken onverantwoordelijke risico s namen. Men keek alleen naar het profijt dat ze konden maken op korte termijn. Daarnaast hebben de subprime- hypotheken, de rommelhypotheken waar heel veel risico s aan verbonden zaten een grote bijdragen geleverd aan het ontstaan van de crisis. Ook burgers hadden hiermee te maken, zij gingen namelijk leningen aan die ze niet konden terugbetalen. Je kunt dus stellen dat we met elkaar de boosdoeners van de crisis zijn en dat de schuld niet in iemands schoenen te schuiven is. 8 tijdschrift.nl

9 kredietcrisis Investeren het nieuwe bezuinigen? Moeten we in het geval van de kredietcrisis investeren of juist bezuinigen? Velen zeggen dat je ondanks de crisis moet blijven investeren, anderen zijn daarentegen weer wat voorzichtiger met hun geld en kiezen toch voor bezuinigen. Ze zeggen dat met iedere euro die je bezuinigd, de economie met meer dan een euro krimpt. Geld moet blijven rollen is een bekende uitspraak. Wat zijn nou de voordelen van investeren? Dit is vrij gemakkelijk, door te investeren komt er meer geld in de omloop. Mensen krijgen meer vertrouwen met als gevolg een grotere vraag naar producten, hierdoor ontstaat er werkgelegenheid, omdat er aan de hoeveelheid gevraagde producten moet worden voldaan. Het begrotingstekort blijft dan nog steeds bestaan, ja het kan op lange termijn verbeteren, als je kiest voor investeren. Als de overheid ervoor kiest om te gaan bezuinigen dan kan het begrotingstekort in één keer omlaag worden gebracht. De belangrijkste reden om te bezuinigen is dat Europa de landen dwingt om het begrotingstekort binnen 3% te houden. Ze hielden bij de invoering van deze regel er waarschijnlijk geen rekening mee dat we ooit nog een keer in een crisis zouden belanden. Toch werd er verwacht de regel we na te streven. Maar bezuinigen staat niet erg hoog op de publieke agenda, de oppositie pleitte in 2013 voor investeringen in plaats van bezuinigingen. Bezuinigingen kunnen ook zorgen voor een verdere deuk in het vertrouwen van consumenten in de economie. Het zorgt ervoor dat burgers nog voorzichtiger worden en hun hand op de knip houden en dat willen we juist niet. Natuurlijk moet de overheid wel voorzichtig blijven met het uitgeven van geld maar het nog een keer drastisch te gaan bezuinigen zit niemand meer zitten. Investeren is het nieuwe bezuinigen wordt daarom ook wel geroepen. Blijft alleen de vraag over: investeren waarin? 9

10 A crisis, A plan, Solutions! Anyone? Het oplossen van de kredietcrisis is daar een plan voor? Voor het oplossen van deze internationale kredietcrisis zal ieder zijn steentje bij moeten dragen. We zien dit internationaal terug door dat overheden maatregelen nemen en banken internationaal afspraken maken om risico s te minimaliseren. En, wij de consumenten heel hard moeten werken, meer belasting betalen en ook nog meer geld uit mogen geven om de economie draaiende te houden. Geen mooie boodschap zegt onze regering in de troonrede op prinsjes dag 2014 als de financiële begroting wordt gepresenteerd. We blijven de maatregelen aanscherpen en we blijven investeren in onze toekomst voor een financieel gezond klimaat! Een prachtige boodschap maar wat betekent dit dat voor Nederland? Goed om dit eens vanuit drie belangrijke perspectieven te belichten. Het Consumenten perspectief: Geld moet rollen! De beste manier op de economie weer op gang te brengen is het gezamenlijk geld uit blijven geven. Op deze manier blijft de economie draaien en komt er bij alle partijen weer geld binnen: geld moet rollen! Als iedereen geld blijft uitgeven dan, worden er meer goederen geproduceerd, krijgen bedrijven meer omzet, stijgt de werkgelegenheid, krijgen de mensen weer meer bestedingsruimte en kan er weer meer geïnvesteerd worden. Je moet echter geen uitgaven doen als je hier, als consument geen geld voor hebt. Kijk eerst goed wat je je kunt veroorloven. Daarnaast is het als consument belangrijk om vertrouwen te hebben in de economie. Alleen als er weer vertrouwen in onze economie kan ons financiële systeem goed blijven functioneren. 10 tijdschrift.nl

11 kredietcrisis Het Banken perspectief: nieuw vertrouwen creëren op basis van heldere regels! Het vertrouwen tussen banken onderling en banken en consumenten is cruciaal als we de economie willen herstellen. Ook voor banken onderling geld dat het vertrouwen in de financiële markt weer terug moet komen. Dit doen ze door heldere afspraken te maken tussen de banken en de overheden. Naar de consumenten toe moeten ze strenger worden bij het verstrekken van leningen. Als banken kunnen laten zien dat het goed met hen gaat, geeft dit vertrouwen aan de consumenten. Banken stimuleren mensen ook om meer uit te gaan geven en minder te gaan sparen, zo hebben zij de rente verlaagd op de spaarrekeningen. Zelf zullen ze moeten proberen ook geld over te houden om zo betere investeringen te kunnen maken en geld uit kunnen lenen waardoor ze meer winst kunnen maken en uit de problemen kunnen komen en blijven. Het Overheidsperspectief: schaken op verschillende schaakborden! Vanuit het perspectief van de overheid is het werken aan het oplossen van de crisis te vergelijken met het schaken op verschillende schaakborden! Regelgeving en bewaking, stimulerende maatregelen en het belang en welzijn van de burgers. De overheid verkeert altijd in een dubbele positie waar het een crisis betreft. Enerzijds wil men de staatsschuld niet hoger maken dan hij al is. Anderzijds betekent dat altijd lastige bezuinigingsmaatregelen treffen waar burgers mee te maken krijgen die er al op achteruit zijn gegaan vanwege de crisis. Bezuinigingen die de overheidsfinanciën binnen de perken houden zijn bijna altijd kortingen op bestaande uitkeringen en het verhogen van belastingen. Maar de overheid kan de burgers ook financieel beschermen tegen al te grote risico s door bijvoorbeeld een depositogarantiestelsel instellen dat ervoor zorgt dat mensen een deel van hun geld sowieso terugkrijgen als hun bank failliet gaat. Deze depositogarantie is inderdaad ingesteld op een maximum van Ook heeft de overheid ervoor gezorgd dat financiële instellingen kapitaal injecties kunnen krijgen om de stabiliteit van het financiële stelsel te garanderen. Banken die door een faillissement het financiële stelsel konden ontwrichten worden genationaliseerd, dit betekent dat deze banken staatseigendom worden. Op deze wijze bewaakt de overheid het in balans houden van de Nederlandse economie De overheid geeft richting en regelgeving, ondersteunt de economie en de werkgelegenheid. De overheid neemt maatregelen om alle facetten van de economie te kunnen stimuleren. Belangrijk uitgangspunt is Mensen moeten zoveel mogelijk hun baan behouden, dat is goed voor het in gang houden van de economie. De overheid werkt aan nieuw beleid gericht op het aan het werk krijgen van oudere werklozen en het creëren van banen voor jongeren. Voor dit laatste is het actieplan voor jeugdwerkloosheid gekomen en een omscholingsbonus. Deze maatregelen hebben bijgedragen aan het herstel en behoud van werkgelegenheid. De overheid heeft ook allerlei nieuwe banen gecreëerd, door onder andere nieuwe wegen aan te leggen of wegen, bruggen en overheidsgebouwen van onderhoud te voorzien en door zelf meer mensen in dienst te nemen. Is de kredietcrisis gemakkelijk op te lossen? De toekomst zal dat uitwijzen. Elke dag wordt er gewerkt aan een verbetering van de financiële en economische situatie in Nederland. En elke dag zijn er nieuwe variabelen die hier van invloed op zijn! Een ding is zeker, we zijn allemaal wakker geschud door hetgeen er de afgelopen jaren gebeurd is! 11

12 De gevolgen van de k De gevolgen van de (internationale) kredietcrisis voor de Nederland zijn groot en voor iedereen duidelijk voelbaar. Omdat Nederland is een exportland is met een open economie heeft de kredietcrisis een enorme impact gehad op de Nederlandse economie. De overheid heeft heel veel geld geïnvesteerd om onze economie weer een beetje op gang te helpen. Als gevolg hiervan is het overheidstekort is de afgelopen jaren flink opgelopen tot ruim 32 miljard. Overheid De overheid heeft veel gedaan om te zorgen dat de balans tussen inkomsten en uitgaven op de overheidsbegroting in evenwicht bleef. Gelukkig zijn de inkomsten van de overheid relatief stabiel gebleven. Echter, de uitgaven van de overheid rijzen de pan uit waardoor de balans tussen inkomsten en uitgaven nog steeds scheef is. Als burger merken we hier weinig van. Wel horen we regelmatig in het nieuws dat het overheidsbeleid nog steeds gericht is op het doorvoeren van bezuinigingen. De reden dat de overheid moet bezuinigen is dus om de economie en de schatkist weer een beetje in balans te krijgen. Toch blijft de overheid de economie nog wel steunen door extra geld vrij te maken om bijvoorbeeld wegen aan te leggen en op deze manier banen te creëren. Vertrouwen Ook banken ondervinden enorme problemen als gevolg van de crisis. Banken hebben het vertrouwen verloren van de consument en daarnaast is het vertrouwen van banken onderling sterk gedaald. De banken hebben flinke klappen gehad in de financiële crisis, ze hebben grote verliezen geleden en sommige zijn zelf failliet gegaan. Maar dit is nog niet alles ook klanten verdwenen als sneeuw voor de zon. Een gevolg van de crisis is dat banken veel voorzichtiger geworden zijn met het verstrekken van; daar denken ze nu wel 3 keer over na. Ook banken zijn verder aan het bezuinigen. Ze sluiten kantoren en bieden hun diensten aan via internet bankieren. Hierdoor gaan 12 tijdschrift.nl

13 kredietcrisis redietcrisis er bij banken ook weer veel banen verloren. Dit heeft weer een negatief gevolg voor de werkgelegenheid. Ondernemers Naast de overheid en banken zijn er nog veel meer slachtoffers van de kredietcrisis. Ook bij ondernemers slaat de kredietcrisis hard toe. Kleine bedrijven kunnen zich met moeite staande houden omdat ze onvoldoende omzet maken en de kosten te hoog worden. Voor grotere bedrijven wordt het steeds lastiger om bijvoorbeeld overnames gefinancierd te krijgen en om grote investeringen te doen om het bedrijf verder uit te breiden nieuwe markten aan te boren. De afgelopen jaren is gebleken dat bedrijven minder opdrachten binnen krijgen met het gevolg dat hun winst lager wordt of dat bedrijven zelfs moeten sluiten. We kunnen zeker de conclusie trekken dat de wereldhandel gigantisch is afgenomen door de kredietcrisis waardoor ook de export van de Nederlandse bedrijven veel minder geworden is en de omzet verder daalt. Tot slot is het goed om te noemen dat de Nederlandse burgers ook slachtoffer zijn van de kredietcrisis. Jij en ik ondervinden dus ook de gevolgen van de crisis. Misschien heb je een directe ervaring gehad met de impact van de crisis of heb je het indirect ervaren of van de zijlijn gevolgd en er verder niet bij stil gestaan. Onzekere toekomst Burgers zijn de afgelopen jaren geconfronteerd met werkloosheid waardoor ze minder geld te besteden en te maken hebben met koopkrachtverlies door inflatie. Voor veel mensen is de toekomst onzeker doordat ze geen werk meer hebben. Veel burgers kampen met schulden soms wel torenhoog. Huizen worden niet verkocht, mensen krijgen veel minder waar voor hun geld dan dat ze er in hebben zitten als ze hun huis willen verkopen. Het wordt je moeilijker gemaakt om een lening te krijgen. Hierdoor is het vertrouwen in onze economie erg gedaald. Een belangrijke constatering is dat het aantal mensen dat vanuit een WW-uitkering doorstroomt naar de bijstand in de afgelopen 10 jaar sterk gestegen is. Ook de duur van de WW- uitkering is veranderd. Op dit moment is nu de maximale duur van een WW-uitkering 38 maanden (afhankelijk van het aantal gewerkte jaren). Daarnaast is het nog steeds erg moeilijk om een baan te vinden tijdens de WW met gevolg dat mensen in de bijstand komen. Ook de de AOW gerechtigde leeftijd is als gevolg van de crisis door de overheid verhoogd van 65 naar 67 jaar. Het is duidelijk dat de kredietcrisis echt voor heel veel problemen heeft gezorgd. Als gevolg van de kredietcrisis zijn er problemen ontstaan bij de overheid, banken, bedrijven en burgers. Je kunt daarom wel zeggen dat iedereen de gevolgen van de kredietcrisis direct en indirect heeft gevoeld. 13

14 Angst voor de crisis? (nergens voor nodig, toch?) 14 tijdschrift.nl

15 CONSUMENTEN De periode voor de kredietcrisis was een tijd van welvaart en groei: de consumenten hadden veel vertrouwen in de economie, de hypotheekrentes waren laag en huizenprijzen hoog en mensen konden makkelijk leningen afsluiten. De economie was in een periode van hoge conjunctuur. Het ging hartstikke goed met Nederland er was geen wolkje aan de lucht. Het leek allemaal te mooi om waar te zijn, en helaas was dat ook het geval. Veel burgers hebben het vertrouwen in de economie hierdoor verloren maar was dat wel nodig? Crisis Als donderslag bij heldere hemel raakten we in een zware crisis. Het waren met name de burgers die door de gevolgen van de crisis hard werden getroffen. Veel van hen raakten hun baan kwijt, konden hun leningen niet meer betalen of keken toe hoe de economie instortte. Consumenten durfden hun geld helemaal niet meer te besteden, in plaats daarvan gingen ze hun geld oppotten. Hierin had de media een belangrijke rol, door de negatieve benadering in de media verloren nog meer consumenten het vertrouwen in de economie. Positief? De crisis is de afgelopen jaren veelvoudig in het nieuws geweest. Dit was helaas niet vaak positief. Echter, achter elke wolk schijnt de zon. In plaats van onszelf er bij neer te leggen kunnen we leren van de crisis en kijken naar positieve aspecten zoals: Grotere bewustwording van geld, mensen gaan sinds de crisis veel bewuster met hun geld om. Herijking, het toezicht en de regelgeving is verscherpt zodat de economie weer beter functioneert. Het zelfstandiger handelen van mensen omdat ze ervaren hebben dat niet alles door hogerhand kan worden geregeld. Wat nu? Malaise leidt tot eensgezindheid Hoewel er dus ook positieve kanten aan de crisis zitten willen we natuurlijk allemaal dat de economie zo snel mogelijk weer herstelt. De beste manier om de economie weer op gang te brengen is het gezamenlijk geld uit blijven geven. Op deze manier blijft de economie draaien en komt er bij alle partijen weer geld binnen: geld moet rollen. Als iedereen geld blijft uitgeven dan krijgen bedrijven meer omzet, zijn er meer werknemers nodig om aan alle vraag te voldoen en kan er meer geïnvesteerd worden. De werkloosheid daalt op deze manier en de economie wordt weer gezonder. Je moet echter geen uitgaven doen die je niet kunt doen. Kijk eerst goed wat je je kunt veroorloven. Tevens is het als consument uitermate belangrijk om vertrouwen te hebben in de economie, alleen op die manier kan ons financiële systeem goed blijven functioneren en hoeven we niet bang te zijn voor de gevolgen van de crisis. 15

16 Schulden: wat kan ik doen? Interview met Yvar de Boer, Tinten Welzijnsgroep door Iris Damstra Steeds meer mensen hebben een schuldenprobleem. Schulden kunnen ontstaan door onjuiste beslissingen maar ook door omstandigheden kunnen er schulden opgebouwd worden. Sinds de kredietcrisis merken schuldhulpverleners dat schulden steeds meer het gevolg zijn van mensen die hun baan verliezen of mensen die gewend waren aan een bepaalde levensstandaard maar hier door de crisis eigenlijk niet meer aan kunnen voldoen en in de problemen komen. Het is in ieder geval belangrijk dat er iets gedaan wordt voordat de schulden almaar groter worden. 16 tijdschrift.nl

17 CONSUMENTEN In de praktijk blijkt echter vaak dat mensen zich te laat melden als ze hulp nodig hebben. Yvar de Boer maatschappelijk werker bij Impuls-welzijn over dit probleem: Ik zie in de praktijk veel mensen die zich pas melden als het al te laat is. Mensen die zoveel schulden hebben, hoge schulden hebben dat ze door de bomen het bos niet meer zien. Vaak zijn zij niet meer zelf instaat zijn om orde op zaken te stellen. Hoe komt het dat ze zich te laat melden? Veel mensen die ik zie passen de zogenaamde struisvogel-politiek toe: ze denken dat ze zichzelf nog wel kunnen redden en zijn eigenlijk te trots om hun hand op te houden dus negeren ze hun schulden in de hoop dat deze vanzelf weggaan. Uiteindelijk zie je dat mensen zover achter komen te liggen in hun betalingen dat er geen ontkomen meer aan is. In sommige gevallen is het zelfs zo erg een compleet huishouden afgesloten wordt van energie en water. Dat zijn dingen die erg heftig zijn maar wel gebeuren. Op de vraag of hij het belangrijk vind dat er aandacht wordt besteed aan de kredietcrisis antwoordde hij: Ik denk dat voorlichting heel belangrijk is. Niet iedereen gaat even goed met zijn geld om. Ik zie ook behoorlijk wat mensen die bijna niks hebben en als de buurman dan een nieuwe auto heeft toch weer spontaan meer geld gaan lenen om ook wat te kunnen kopen. Het zou goed zijn als mensen zich bewust zijn van hun budget, dat wat je niet hebt kun je ook niet uitgeven. Vervolgens vroeg ik hem naar zijn mening over het effect dat schuldhulpverlening heeft: Het zou goed zijn als mensen zich bewust zijn van hun budget, dat wat je niet hebt kun je ook niet uitgeven. Yvar de Boer Ik denk dat het een hele harde leerschool is als je in de schuldregeling zit, je moet toch erkennen dat je er zelf niet meer uit komt, dat je hulp in moet schakelen. Als je 3 jaar lang in een schuldtraject op een minimum inkomen zit, als ik voor mezelf zou spreken, zou het voor mij een goede motivatie zijn om nooit meer in de schulden te komen. Het is hard werken en je bent daarnaast afhankelijk van organisaties. Je geeft als het ware je financiën uit handen en dat lijkt mij heel vervelend. Wat kunnen mensen volgens u het best doen als ze schulden hebben? Mensen kunnen eerst proberen zelf een oplossing zoeken voor uw schulden door een overzicht te maken van uw inkomsten, uitgaven en schulden. Vervolgens kunnen ze de schuldeisers inlichten over uw situatie en proberen regelingen aan te gaan. Als ze zelf geen oplossing meer kan vinden voor hun schuldenprobleem, dan kunnen ze hulp zoeken bij een professionele schuldhulpverlener bij de sociale dient van uw gemeente, de Kredietbank, maatschappelijk werk of een particuliere schuldhulpverlener. Uiteraard is voorkomen beter dan genezen: Kijk voor meer informatie hierover ook eens op: 17

18 Politiek en de kredietcrisis een antwoord uit Den Haag 18 tijdschrift.nl

19 JONGEREN POLITIEK De politiek heeft over alle belangrijke kwesties een mening. Er werd daarom ook volop gediscussieerd over de kredietcrisis, nu het einde van de crisis inzicht is zakt het wel eens af. Hieronder benoemen we een aantal partijen en hun visie met betrekking tot de kredietcrisis. De politiek bedacht allerlei maatregelen om de kredietcrisis tegen te gaan. Toch waren dat zware discussies over het al dan wel of niet bezuinigen, zoals altijd wordt gedaan in moeilijke tijden van de economie. GroenLinks GroenLinks wil dat er een bankenunie komt met een harde schuldenlimiet voor banken. Wat ze ook heel belangrijk vinden is dat er een scheiding van nuts- en zakenbanken komt. Tevens vind GroenLinks dat er een depositiegarantie moet komen. CDA Het CDA wil een duidelijke en vaste aanpak voor iedereen. Uit de crisis komen achten ze wel voor mogelijk maar het gaat zeer zeker niet makkelijk worden. Het CDA gaat alleen de in hun ogen goede plannen steunen en de rest verwerpen ze. Ze stellen banen en structureel herstel voorop. Het CDA streeft naar een bloeiende samenleving met een eerlijke economie en een overheid die opkomt voor de zwakkeren. Zij sporen aan om op te komen voor de zieken en gehandicapten om hun meer tegemoet te komen. onderwijs en duurzame energie, banen en er moet juist minder snel bezuinigd worden. Ook vinden ze dat de investeringen van bedrijven gestimuleerd moeten worden. Op deze manier wordt de werkloosheid bestreden en de economie aangewakkerd. VVD De VVD streeft er naar om orde op zaken stellen, het huishoudboekje van de staat moet weer op orde komen. Er moet worden bezuinigd om zo de enorme staatsschuld omlaag te brengen. De economie moet worden hervormd, als dat gebeurd is zal het al een stuk beter met de economie gaan en kan er weer worden geïnvesteerd. Volgens de VVD is bezuinigen nooit leuk maar helaas wel nodig. De overheid geeft gewoon veel meer geld uit dan dat er binnen komt en dat moet veranderd worden anders komen we met elkaar nog verder in de problemen. Daarnaast moet de staatsschuld onder controle worden gebracht om zo alle voorzieningen, betaalbaar en beschikbaar te houden voor de toekomstige generaties. Iedereen heeft een andere kijk op de manier waarop we het beste uit de crisis kunnen komen, zo ook de politieke partijen. Voor alle visies valt wel wat te zeggen. Het is echter aan jezelf om te beslissen welke visie het beste bij je past. PvdA De PvdA wil de crisis bestrijden door de economie te versterken. De kredietverlening moet ondersteund worden. Er moet extra geïnvesteerd worden in 19

20 Interview Michel Hazenberg, gemeenteraadslid voor de PvdA in Aa en Hunze We stellen Michel Hazenberg, gemeenteraadslid voor de PvdA in Aa en Hunze, vijf vragen over de kredietcrisis, zijn visie hierop en wat de rol van de gemeente hierbinnen zou moeten zijn. Wat is de rol van de gemeenten in de kredietcrisis? Onze voornaamste zorg denk ik, althans dat zeg ik met een PvdA achtergrond, zijn mensen met de laagste inkomens. De sociale zwakkere groep met de uitkeringen, mensen die zorg nodig hebben en ouderen dat zijn groepen die het zwaarst door de crisis zijn getroffen. Dit komt omdat ze zelf niet de middelen hebben om er weer boven op te komen. Wij als gemeente kunnen alleen maar zorgen dat we daarbij niemand tussen wal en schip laten vallen en helpen waar dat kan. Heeft de gemeente volgens u ook problemen ondervonden aan de kredietcrisis? Ja natuurlijk we hebben te maken gehad met bezuinigingen dus ja ook onze gemeente heeft behoorlijk moeten inkrimpen in budgetten, ik weet niet of je dat wat zegt maar we zaten voorheen op een grote van om en nabij 55 miljoen en we zitten er nu net onder rond de 50 miljoen. Dus in die zin ja dat is een behoorlijk bedrag wat je moet bezuinigen aan de andere kant denk ik dat onze gemeente het nog niet zo slecht doet. Want als je om je heen kijkt zien er financieel gewoon heel gezond uit. Ook al hebben best wel eens kritiek op wat er gebeurd uiteindelijk hebben we denk ik niets te klagen. Wat je trouwens nog wel ziet als gevolg de crisis, is dat de woningmarkt is ingestort. De verkoop van kavels bijvoorbeeld ligt nagenoeg stil, zowel op het gebied van wonen als op het gebied van bedrijfsterreinen. Zie je in Gieten op het industrieterrein en daar omheen wordt geen kavel meer verkocht. Dat duurt al een jaar of 5 dus in die zin heb je daar als gemeente natuurlijk wel last van. Maar goed, er zijn 20 tijdschrift.nl

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed

Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed Nr. 15 Achtergrond: Economische verschijnselen hangen met elkaar samen. Daarbij zijn meerdere verbanden mogelijk. Bijvoorbeeld: 1. Chronologische volgorde.

Nadere informatie

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis.

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis. Respons Van 25 juni tot en met 5 juli is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Kredietcrisis. Ruim de helft van de 1601 panelleden (54%) vulde de vragenlijst in. Hieronder

Nadere informatie

Maak uw eigen Miljoenennota

Maak uw eigen Miljoenennota Maak uw eigen Miljoenennota Er is weer economische groei, de huizenmarkt trekt aan, en volgens de rijksbegroting gepresenteerd op Prinsjesdag gaat bijna iedereen er volgend jaar financieel op vooruit.

Nadere informatie

De uitgebreide resultaten van het onderzoek zijn hieronder beschreven. Resultaten Brabantpanel-onderzoek Economische crisis april 2012

De uitgebreide resultaten van het onderzoek zijn hieronder beschreven. Resultaten Brabantpanel-onderzoek Economische crisis april 2012 Achtergrond onderzoek & respons Van 26 maart tot en met zondag 8 april 2012 is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Vervolgonderzoek financieel-economische crisis

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER

ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER ARTIKEL 1 Ook in juli 2013 worden de spaarrente's verder verlaagd Bron: financieel Dagblad d.d. 7 augustus 2013 De rentestijging op de kapitaalmarkt

Nadere informatie

Crisis in de EU docentenhandleiding

Crisis in de EU docentenhandleiding Crisis in de EU docentenhandleiding In deze les vergelijken leerlingen de economische situatie van verschillende EU-leden met elkaar. Daarbij maken zij gebruik van de interactieve kaart en grafiek Economische

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 DE Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 DE Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 DE Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 IG&H Consulting & Interim Make strategy work! Augustus 2012 IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 Geachte relatie, Hierbij ontvangt u de IG&H Hypotheekupdate voor het 2 e kwartaal van 2012. Wij wensen u veel leesplezier

Nadere informatie

Verantwoord lenen bij Delta Lloyd

Verantwoord lenen bij Delta Lloyd Verantwoord lenen bij Delta Lloyd Beste klant, De huizenprijzen zijn de laatste jaren flink gedaald. Daardoor houden steeds meer mensen na verkoop van de woning een restschuld over. Als de verkoopopbrengst

Nadere informatie

Betrouwbaarheid banken volgens een onderzoek van SNS, 10-10-2008

Betrouwbaarheid banken volgens een onderzoek van SNS, 10-10-2008 De Nederlandse spaarmarkt en het gedrag van de spaarders wordt door vele onderzoeksbureau's en websites met online polls in kaart gebracht. Zeker het afgelopen half jaar was een "dynamische" periode met

Nadere informatie

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen.

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. Hypotheekgids 2014 Inleiding Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. De wijzigingen op het gebied van hypotheek en wonen zijn

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Zaken die niet meer zo zeker zijn

Zaken die niet meer zo zeker zijn Een goed gesprek over Zaken die niet meer zo zeker zijn Met u praten wij vaak over zekerheid. Dat is namelijk ons vak: het organiseren van uw zekerheid. Dat kan op vele manieren. Bijvoorbeeld door verstandig

Nadere informatie

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd?

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd? Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Er is een pakket van 6 miljard euro aan aanvullende bezuinigingen overeenkomen. De bezuinigingen worden hoofdzakelijk gevonden via uitgavenbeperkingen binnen

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Factsheet Stand.tv - meting 25 - maart 2009

Factsheet Stand.tv - meting 25 - maart 2009 Factsheet Stand.tv - meting 25 - maart 2009 Stand.tv (voorheen De Maatschappelijke Barometer) Regelmatig peilt Motivaction - in samenwerking met Netwerk - via een vaste set vragen 'de stand van het land'.

Nadere informatie

De economische wereldcrisis

De economische wereldcrisis Opdrachtenblad Inleiding In 1929 brak een crisis uit die in korte tijd de economie in een groot deel van de wereld aantastte. De economische crisis zou jaren duren, tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog.

Nadere informatie

Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken

Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken De huizenprijzen zijn in Nederland sinds 2008 flink gedaald. Dat is goed nieuws voor starters die een huis willen kopen.

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Kredietbehoefte in crisistijd

Kredietbehoefte in crisistijd Kredietbehoefte in crisistijd U kunt het verschil maken voor uw klanten. In goede én in slechte tijden. De wereld om ons heen is in de afgelopen vijf jaar in rap tempo veranderd: we zitten midden in een

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Presentatie ALV 2015 IBEV. Volendam, 29 april 2015

Presentatie ALV 2015 IBEV. Volendam, 29 april 2015 Presentatie ALV 2015 IBEV Volendam, 29 april 2015 Wie is Care IS? 2009 2011 2013 2014 2015 Begonnen omdat vermogensbeheer beter kon en moest Geen kick backs, 100% transparant, vermogensbehoud Verhuizing

Nadere informatie

Verdieping: Eerste reactie partijen

Verdieping: Eerste reactie partijen Verdieping: Eerste reactie partijen Korte omschrijving werkvorm: Uit de berekeningen van het CPB blijkt dat het begrotingstekort van Nederland in 2013 en 2014 niet onder de door de EU gestelde 3%-norm

Nadere informatie

Past een variabele rente bij u? Wel of niet doen...

Past een variabele rente bij u? Wel of niet doen... Past een variabele rente bij u? Wel of niet doen... 1 Inhoud De juiste keuze maken. 3 Vast en variabel. 4 Goed om even te weten. 6 2 De juiste keuze maken. U betaalt graag de laagste rente voor uw hypotheek.

Nadere informatie

DAGELIJKS OPVRAAGBARE SPAARREKENINGEN (in %) Inleg (in EUR)

DAGELIJKS OPVRAAGBARE SPAARREKENINGEN (in %) Inleg (in EUR) 27-07-2007 Nr. Z1507 DAGELIJKS OPVRAAGBARE SPAARREKENINGEN (in %) Inleg (in EUR) Max. opname/ Rekening 450 2.500 4.500 10.000 25.000 maand ABN AMRO Beleggers Spaarrekening 2,35 2,35 2,35 2,35 2,35 onbeperkt

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u?

De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u? De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u? Onafhankelijke informatie voor consumenten Wat is renterisico? Als u geld nodig heeft, kunt u een lening afsluiten. U moet het geleende geld wel terugbetalen.

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Eindexamen havo economie 2013-I

Eindexamen havo economie 2013-I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 bij (1) monopolie bij (2) toe

Nadere informatie

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Inleiding Er is veel in beweging rond de bijstand. Sommige gemeenten experimenteren met een andere uitvoeringspraktijk, met minder

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding

gemeente Eindhoven Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding gemeente Eindhoven Raadsnummer 12R5074 Inboeknummer Dossiernummer Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding Het tafelzilver is op, de tijd dat we ruim in

Nadere informatie

MoneyWise Lijfrente Onderzoek 2015

MoneyWise Lijfrente Onderzoek 2015 MoneyWise Lijfrente Onderzoek 2015 Uitgangspunten bij de vergelijking Man geboortedatum: 1-6-1949 Vrouw geboortedatum: 1-6-1951 Overgang bij overlijden: 100% Uitkering per: maand Beschikbaar bedrag: 25.000,

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Een van de informatiebronnen voor de ecb bij het voeren van het monetaire beleid is de Bank Lending Survey, een kwalitatieve kwartaalenquête naar

Nadere informatie

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013 Oktober 2012 Nieuws hypotheekrenteaftrek Zoals het er nu voorstaat zal er vanaf 2013 alleen aftrek worden genoten voor hypotheekrente bij minimaal een annuïtaire aflossing. Op dit moment mag je nog de

Nadere informatie

Belangen: Nederland en de Europese Unie

Belangen: Nederland en de Europese Unie Belangen: Nederland en de Europese Unie Korte omschrijving werkvorm: De docent vertelt iets over de achtergrond van de Europese samenwerking. Door samen te werken in Europa konden we grote problemen oplossen.

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2010. Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2010. Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2010 Algemeen Mijnwerkersfonds Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd Door de huidige dekkingsgraad en de onzekere economische omstandigheden heeft het bestuur, na advies van

Nadere informatie

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Ruilen over de tijd Intertemporele substitutie Bedrijven lenen geld om te investeren

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015

Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015 Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015 Het Landelijk Bestuur vraagt het congres om in te stemmen met de onderstaande programmapunten. Het Landelijk Bestuur legt de volgende ontwerpteksten

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden WHITEPAPER SEPTEMBER 2014 De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden Goed nieuws: de economische crisis lijkt voorbij te zijn. Het Centraal Planbureau 1 meldde in maart van dit jaar dat de

Nadere informatie

Een hypotheek van Delta Lloyd

Een hypotheek van Delta Lloyd Een hypotheek van Delta Lloyd Inhoud Belangrijk 3 Een hypotheek 4 Stappenplan 4 Lenen 5 De Budget Hypotheek 5 De DrieSterrenHypotheek 6 De Nieuwbouw Hypotheek 6 Bent u zelfstandig ondernemer? 6 Terugbetalen

Nadere informatie

Medewerkers met schulden

Medewerkers met schulden Medewerkers met schulden oplossen en voorkomen Financieel inzicht met de digitale loonstrook We verkeren wereldwijd in een financiële crisis. Deze economische situatie heeft z n weerslag op ieder persoonlijk.

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Opinieonderzoek toekomst financiële sector

Opinieonderzoek toekomst financiële sector Opinieonderzoek toekomst financiële sector Presentatie afsluitende bijeenkomst 24 november Lessen en vragen voor de toekomst Martijn Lampert 1 Vertrouwen Betekenis (Van Dale): 1. Met zekerheid hopen 2.

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Schulden van huishoudens dramatisch gestegen. Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document.

Schulden van huishoudens dramatisch gestegen. Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document. Schulden van huishoudens dramatisch gestegen Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document. Sinds 2008 kampt ook Nederland met de gevolgen van de internationale financiële kredietcrisis uit 2008,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 118 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

Uitkomst Enquête 20% als Maximum Bonus voor alle Financiële medewerkers?

Uitkomst Enquête 20% als Maximum Bonus voor alle Financiële medewerkers? Uitkomst Enquête 20% als Maximum Bonus voor alle Financiële medewerkers? Inhoud: 1. Aanleiding 2. Geen bonus bij Staatsteun 3. Lagere beloningen (in de top) bij staatsdeelnemingen 4. Ontnemen onterechte

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

22 oktober 2014. Onderzoek: Klantvriendelijkheid Banken

22 oktober 2014. Onderzoek: Klantvriendelijkheid Banken 22 oktober 2014 Onderzoek: Klantvriendelijkheid Banken Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de bank Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk

Nadere informatie

van ondernemers zijn. Om continu oplossingen te vinden, blijf ik op zoek naar nieuwe informatie. Alles wat bruikbaar bleek in de praktijk, bracht ik

van ondernemers zijn. Om continu oplossingen te vinden, blijf ik op zoek naar nieuwe informatie. Alles wat bruikbaar bleek in de praktijk, bracht ik Inleiding Laat ik met de deur in huis vallen: ik geloof dat het midden- en kleinbedrijf een verschil maakt in de wereld. Denk aan bedrijven die nieuwe manieren bedenken om oceanen plasticvrij te maken,

Nadere informatie

Uitslag enquête Consumentenvertrouwen en kredietcrisis EénVandaag Opiniepanel 17-6-2008 22 000 deelnemers

Uitslag enquête Consumentenvertrouwen en kredietcrisis EénVandaag Opiniepanel 17-6-2008 22 000 deelnemers Uitslag enquête Consumentenvertrouwen en kredietcrisis EénVandaag Opiniepanel 17-6-2008 22 000 deelnemers Staat de Nederlandse economie er volgens u beter, slechter of ongeveer hetzelfde voor als 12 maanden

Nadere informatie

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012 11 e meting: eerste kwartaal 2012 Gemeente Hoorn mei 2012 Colofon Uitgave : &O Research BV van Dedemstraat 6C 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl Datum : Mei 2012 Opdrachtgever : gemeente

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Kredietcrisis: oorzaken en gevolgen G.M.M. Gelauff

Kredietcrisis: oorzaken en gevolgen G.M.M. Gelauff : oorzaken en gevolgen G.M.M. Gelauff Opzet 1. Achtergronden financiële crisis 2. Gevolgen voor de economie 3. Maatregelen overheden 4. Gevolgen voor burgers 5. Kijk op de wereld 1. Achtergronden financiële

Nadere informatie

U betaalt rente voor uw hypotheek. Hoe komt deze rente tot stand?

U betaalt rente voor uw hypotheek. Hoe komt deze rente tot stand? U betaalt rente voor uw hypotheek. Hoe komt deze rente tot stand? 1 Inhoud Wat is een hypotheek precies? 3 Goed om even te weten. 6 2 Wat is een hypotheek precies? U heeft een hypotheek. Dat is een geldlening.

Nadere informatie

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen?

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? 1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? Het pensioenfonds staat er financieel niet goed voor. De twee belangrijkste oorzaken: 1. Nederlanders worden steeds ouder. Met name de laatste

Nadere informatie

Beleggingrisico s. Rendement en risico

Beleggingrisico s. Rendement en risico Beleggingsrisico s Beleggingrisico s Onderstaand tref je de omschrijving aan van de belangrijkste beleggingsrisico s die samenhangen met jouw keuze voor een portefeuilleprofiel. Je neemt een belangrijke

Nadere informatie

Visiedocument Neutralis. Visiedocument Neutralis 2013-06- 07

Visiedocument Neutralis. Visiedocument Neutralis 2013-06- 07 Visiedocument Neutralis 1 Inhoudsopgave: 1. Doel Visiedocument.... 3 2. Ontwikkelingen in de wereldeconomie... 4 3. Ontwikkelingen in de Nederlandse economie. 6 4. Ontwikkelingen binnen de financiële branche

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Turfmarkt

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum Betreft Kamervragen over hypotheekrentes

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum Betreft Kamervragen over hypotheekrentes > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Financiële Markten Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Van hypotheekadviseur naar totaaladviseur

Van hypotheekadviseur naar totaaladviseur Van hypotheekadviseur naar totaaladviseur Whitepaper voor hypotheekadviseurs die hun klanten op een verantwoorde manier willen blijven bedienen U biedt uw klanten graag een verantwoorde financieringsoplossing.

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA 'S-GRAVENHAGE

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Uw koopkracht in de toekomst

Uw koopkracht in de toekomst Een goed gesprek over Uw koopkracht in de toekomst Nadenken over de toekomst. Dat is wat ons kantoor dagelijks doet. De toekomst van u, en die van de andere relaties van ons kantoor. De ene keer gaat het

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank!

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank! Jouw spreekbeurt over De Bank! Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk op die bank? En wat gebeurt er met jouw

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Eindexamen economie pilot havo 2009 - I

Eindexamen economie pilot havo 2009 - I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 ja Een voorbeeld van een juiste

Nadere informatie

De economische crisis en Oud-West

De economische crisis en Oud-West De economische crisis en Oud-West Van 30 juni tot en met 7 juli 2009 kon het bewonerspanel van Oud-West vragen beantwoorden over de economische crisis. Hebben de panelleden het idee dat ze de gevolgen

Nadere informatie

FINANCIELE ZEKERHEID. GfK September 2015. GfK 2015 Achmea Financiële Zekerheid september 2015

FINANCIELE ZEKERHEID. GfK September 2015. GfK 2015 Achmea Financiële Zekerheid september 2015 FINANCIELE ZEKERHEID GfK September 2015 1 Opvallende resultaten Meer dan de helft van de Nederlanders staat negatief tegenover de terugtredende overheid Financiële zekerheid: een aanzienlijk deel treft

Nadere informatie

Van hypotheekadviseur naar totaaladviseur

Van hypotheekadviseur naar totaaladviseur Van hypotheekadviseur naar totaaladviseur Whitepaper voor hypotheekadviseurs die hun klanten op een verantwoorde manier willen blijven bedienen U biedt uw klanten graag een verantwoorde financieringsoplossing.

Nadere informatie