Minder neonatale morbiditeit na electieve sectio caesarea vanaf een amenorroeduur van 39 weken

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Minder neonatale morbiditeit na electieve sectio caesarea vanaf een amenorroeduur van 39 weken"

Transcriptie

1 Onderzoek Minder neonatale morbiditeit na electieve sectio caesarea vanaf een amenorroeduur van 39 weken Helen L. Tanger, Anemone van den Berg, Antoinette C. Bolte en Ruurd M. van Elburg Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154:A2208 Doel Opzet Methode Resultaten Conclusie Het ef fec t bepalen van een lokale richtlijn die adviseert om elec tieve sec tio caesarea zonder maternale comorbiditeit te plannen bij een amenorroeduur van 39 0/7 weken. Retrospectief cohortonderzoek. Kinderen werden geïncludeerd als zij geboren waren via electieve sectio caesarea in de periode in het VUmc bij een amenorroeduur 37 0/7 weken zonder maternale comorbiditeit. Uit statussen van opgenomen kinderen werden respiratoire complicaties, opnameduur in het ziekenhuis, opname op de neonatale Intensive Care (NICU), respiratoire ondersteuning en medicamenteuze behandeling geregistreerd. Deze data werden vergeleken met data verzameld in vóór implementatie van de lokale richtlijn. In werden 501 kinderen geboren uit 486 electieve sectio s. In werden 333 kinderen geboren uit 324 electieve sectio s. In waren moeders gemiddeld jonger, hadden vaker lokale anesthesie, werd een electieve sectio vaker verricht bij 39 0/7 weken (p < 0,001) en hadden de kinderen een hoger geboortegewicht. In werden minder kinderen opgenomen op de NICU dan in (6/501 versus 17/333; p < 0,001), van wie er minder waren geboren bij een amenorroeduur 39 0/7 weken (50% versus 94%; p = 0.04). In trad minder vaak respiratoire morbiditeit op in de groep met amenorroeduur 38 0/7-38 6/7 weken. Dit werd verklaard door het hogere aantal electieve sectio s bij een amenorroeduur van 38 4/7-38 6/7 weken in (63%) vergeleken met (28%; p < 0,001). Na correctie voor confounders was de oddsratio voor het ontwikkelen van neonatale respiratoire morbiditeit in ,27 ten opzichte van (95%-BI: 0,10-0,70). Implementatie van de richtlijn leidde tot afname van electieve sectio caesarea vóór 39 0/7 weken en daarmee tot minder neonatale respiratoire morbiditeit. VU Medisch Centrum, Amsterdam. Afd. Kindergeneeskunde: drs. H.L. Tanger, arts-assistent kindergeneeskunde (tevens: Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, afd. Kindergeneeskunde, Amsterdam); dr. A. van den Berg, arts-assistent kindergeneeskunde (thans: kinderarts-fellow gastroentroloog Wilhelmina Kinderziekenhuis, Utrecht); dr. R.M. van Elburg, kinderarts-neonatoloog. Afd. Obstetrie en Gynaecologie: dr. A.C. Bolte, gynaecoloog-perinatoloog. Contactpersoon: dr. R.M. van Elburg In Nederland worden kinderen steeds vaker via een sectio caesarea geboren. In 15 jaar verdubbelde het percentage kinderen dat via een sectio geboren werd van 7,4% (n = ) tot 15% (n = ). De voor- en nadelen van een sectio caesarea voor moeder en kind werden recent in dit tijdschrift beschreven. 1 Respiratoire morbiditeit is een van de belangrijkste nadelen voor het kind. Dit hangt samen met de amenorroeduur waarbij de sectio caesarea plaatsvindt en of de zwangere voorafgaand aan de sectio in partu was. 2-5 De incidentie van respiratoire complicaties bij een electieve sectio is significant lager als deze gepland wordt bij een amenorroeduur van 39 0/7 weken (273 dagen amenorroeduur). 3,6,7 Naast respiratoire morbiditeit is ook de kans op niet-respiratoire morbiditeit, zoals sepsis en hypoglykemie, reanimatie post partum en verblijf in het ziekenhuis langer dan 5 dagen verhoogd bij een electieve sectio caesarea vóór 39 0/7 weken. 7 In onder andere Groot Brittannië en de VS bestaan richtlijnen voor de termijn waarbij een electieve sectio caesarea gepland wordt, 8,9 maar in Nederland nog niet. In eerder onderzoek in het VU Medisch Centrum (VUmc) NED TIJDSCHR GENEESKD. 2010;154:A1201 1

2 in de periode vonden wij dat de neonatale respiratoire morbiditeit afnam bij een toenemende amenorroeduur in de aterme periode (8,4% bij een amenorroeduur van 37 0/7-37 6/7 weken; 4,4% bij een amenorroeduur van 38 0/7-38 6/7 weken; 1,8% bij een amenorroeduur 39 0/7 weken). 6 Op basis van deze gegevens stelden wij in het VUmc een lokale richtlijn op waarin staat dat een electieve sectio bij afwezigheid van comorbiditeit wordt gepland vanaf een amenorroeduur van 39 0/7 weken. Het doel van de huidige studie was te onderzoeken wat het effect is geweest van de invoering van deze richtlijn. Hiervoor vergeleken wij het percentage electieve sectio s bij een amenorroeduur van 39 0/7 weken en de daarbij optredende neonatale respiratoire morbiditeit in de periode (na invoering van de richtlijn) met de periode (vóór invoering van de richtlijn). Patiënten en methode Patiënten Wij includeerden alle kinderen geboren via een electieve sectio caesarea bij een amenorroeduur van 37 0/7 weken (259 dagen) in het VUmc in de periode januari 2003-december De amenorroeduur werd vastgesteld op basis van een echo in het eerste trimester. Een sectio werd gedefinieerd als electief als geen comorbiditeit aanwezig was die het beëindigen van de zwangerschap medisch noodzakelijk maakte, zoals pre-eclampsie, maternale infectie, foetale nood of de verdenking daarop. Ook bij ernstige aangeboren afwijkingen van de foetus of maternale diabetes gravidarum of diabetes mellitus werd de zwangere geëxcludeerd. Informed consent werd niet nodig geacht door de medisch-ethische toetsingscommissie van het VUmc omdat het onderzoek niet onder de Wet Medisch-wetenschappelijk Onderzoek met Mensen viel. Indicaties voor de sectio caesarea waren onder andere afwijkende ligging, litteken in de uterus (inclusief een sectio caesarea in de voorgeschiedenis), (verdenking op) cefalo-pelviene discongruentie of een abnormale placentatie. De indicatiestelling voor elke electieve sectio werd volgens protocol tijdens het wekelijkse perinatologieoverleg van de staf obstetrie en neonatologie besproken. Als er consensus was over de indicatiestelling werd de sectio in principe gepland bij een amenorroeduur van 39 0/7 weken. Het cohort werd op dezelfde manier en volgens dezelfde criteria samengesteld. 6 Data Uit de database Landelijke Verloskundigen Registratie in de 2e lijn (LVR2), waarin alle partussen in het VUmc worden geregistreerd, werden partussen geselecteerd op basis van hulp bij baring (primaire sectio caesarea) en indicatie. Tevens werd via de operatieregistraties (OPERA) geselecteerd op de codes voor primaire sectio caesarea. Vervolgens werden beide datasets gecombineerd tot één volledige database. Als onduidelijk was of een sectio caesarea gepland was, werden de klinische en poliklinische status bekeken. Uit de status van opgenomen kinderen werd de mate van respiratoire complicaties genoteerd. Respiratoire complicaties werden geregistreerd als het kind klinische symptomen van respiratoire distress (RDS) had, zoals tachypneu, neusvleugelen, kreunen en intrekkingen. De diagnose wet lung werd gesteld indien de respiratoire symptomen tot opname leidden en binnen 24 h verdwenen. De diagnose RDS werd gesteld bij de aanwezigheid van kenmerkende radiologische bevindingen in combinatie met het klinische beeld. De opnameduur in het ziekenhuis, opname op de neonatale Intensive Care, noodzaak tot respiratoire ondersteuning (zuurstof, continue positievedrukbeademing (CPAP) of mechanische ventilatie) en medicamenteuze behandeling werden geregistreerd. Statistische analyse Data werden beschreven als gemiddelde met SD of als aantal (%). We vergeleken de 2 cohorten door middel van een ongepaarde t-toets bij normaal verdeelde continue data en met een χ 2 -toets of Fisher s exacte toets bij dichotome data. We gebruikten logistische regressie om het verschil in kans op respiratoire morbiditeit per cohort te analyseren en om te corrigeren voor potentieel verstorende factoren. Een p-waarde van < 0,05 werd beschouwd als statistisch significant. De data werden geanalyseerd met behulp van SPSS 16.0 (Chicago, IL, Verenigde Staten). Resultaten Cohorten en In de periode werd in het VUmc 590 maal een electieve sectio caesarea verricht bij een amenorroeduur 37 0/7 weken. Hiervan werden er 104 geëxcludeerd om redenen zoals vermeld in de methodesectie, waardoor uiteindelijk 486 electieve sectio s overbleven; hierbij werden in totaal 501 kinderen geboren. In de periode werden 433 electieve sectio s verricht bij een amenorroeduur 37 0/7 weken. Hiervan werden er 99 geëxcludeerd op basis van de exclusiecriteria, zodat 324 electieve sectio s met in totaal 333 kinderen overbleven. Voor details over dit cohort verwijzen wij naar een eerdere publicatie. 6 De moeders in het cohort waren gemiddeld jonger en kregen minder vaak algehele anesthesie (tabel 1). In het cohort was de amenorroeduur gemiddeld langer en het geboor- 2 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2010;154:A1201

3 TABEL 1 Kenmerken van patiënten in een onderzoek naar de gevolgen van invoering van een richtlijn voor electieve sectio caesarea. kenmerk periode vóór invoering ( ) periode na p-waarde* invoering ( ) zwangeren; n leeftijd moeder in jaren (SD) 36,4 (4,7) 34,8 (4,2) < 0,001 meerling; n (%) 9/324 (3) 15/48 6 (3) 0,05 algehele anesthesie; n (%) 66/324 (20) 45/486 (9) < 0,001 kinderen; n amenorroeduur in dagen (SD) 269 (6) 273 (5) < 0,001 aantal meisjes (%) 167/333 (50) 254/501 (51) 0,05 geboortegewicht in g (SD) 3282 (470) 3386 (494) 0,002 geboortegewicht < P10 ; n (%) 18/333 (5) 45/501 (9) 0,05 apgarscore na 5 min < 6; n (%) 0/333 (0) 0/501 (0) ph navelstrengarterie < 7,1; n (%) 8/309 (3) 7/469 (2) 0,05 * Student-t-toets of χ2-toets; de rood gedrukte waarden zijn statistisch significant. Het gemiddelde is weergegeven. Gewicht naar amenorroeduur (bron: tegewicht van de kinderen gemiddeld hoger (zie tabel 1). Amenorroeduur waarbij sectio caesarea werd verricht In het cohort werden naar verhouding minder kinderen geboren per electieve sectio caesarea bij een amenorroeduur < 39 0/7 weken dan in het cohort (192 (38%) versus 278 (84%); p < 0,001). In het cohort werd vaker een electieve sectio verricht bij een amenorroeduur van 39 0/7-39 6/7 weken, terwijl in het cohort vaker een electieve sectio werd verricht bij een amenorroeduur van 37 0/7-37 6/7 weken en van 38 0/7-38 6/7 weken.(tabel 2). ontwikkelen van neonatale respiratoire morbiditeit in het cohort was 0,23 ten opzichte van het cohort (95%-BI: 0,09-0,58). Dit effect bleef bestaan na correctie voor potentiële verstorende factoren als maternale leeftijd, algehele anesthesie en geboortegewicht. Het minder frequent optreden van neonatale respiratoire morbiditeit in het cohort ten opzichte van leidde tot een afname van het totale aantal opnamedagen op de neonatale Intensive Care (19 versus 89 dagen), dagen aan de beademing (4 versus 8 dagen) en dagen met CPAP of zuurstof toegediend via een snor (6 versus 10 dagen). Beschouwing en conclusie Ons onderzoek laat een sterke afname zien van het aantal electieve sectio s vóór 39 0/7 weken na het invoeren van een lokale richtlijn om een electieve sectio caesarea in principe niet te plannen vóór een amenorroeduur van 39 0/7 weken. Hiermee samenhangend nam ook de neonatale respiratoire morbiditeit duidelijk af. Ten slotte werden in het cohort electieve sectio caesarea bij een amenorroeduur < 39 0/7 weken voornamelijk uitgevoerd tussen 38 4/7 en 38 6/7 weken, wat met minder respiratoire morbiditeit gepaard ging dan in het cohort De lagere respiratoire morbiditeit in onze studie komt overeen met de resultaten van een groot onderzoek in de VS, waar de morbiditeit bij kinderen ook tussen 38 0/7-38 3/7 en 38 4/7-38 6/7 weken nog significant afnam. 7,10 Dit is een extra argument om langer te wachten met de electieve sectio caesarea. Daarnaast vond men in de VS ook een lagere niet-respiratoire morbiditeit bij langere amenorroeduur. 7 Respiratoire morbiditeit In het cohort werden minder kinderen opgenomen in verband met respiratoire morbiditeit dan in het cohort (6 (1,2%) versus 17 (5,1%); p = 0,001). In het cohort werden 3 van de 6 kinderen met respiratoire morbiditeit (50%) geboren bij een amenorroeduur < 39 0/7 weken (tabel 3). Dat is minder dan in het cohort ; daarin was dit aantal 16 van de 17 kinderen (94%; p = 0,04). In het cohort trad minder vaak respiratoire morbiditeit op bij kinderen met een amenorroeduur van 38 0/7-38 6/7 weken dan in het cohort (zie tabel 3). In het cohort werd minder vaak een electieve sectio verricht in de eerste helft van week 38 (amenorroeduur 38 0/7-38 3/7 weken) dan in het cohort (63 van de 170 sectio s in week 38 (37%) versus 131 van de 183 (72%); p < 0,001). De oddsratio voor het TABEL 2 Aantallen electieve sectio caesarea per amenorroeduur, vóór en na de invoering van een richtlijn voor de planning van electieve sectio s amenorroeduur in weken aantal sectio s (%) periode (n = 333) periode (n = 501) p-waarde* /7 95 (28) 22 (4) < 0, /7 183 (55) 170 (34) < 0, /7 32 (10) 284 (57) < 0, /7 14 (4) 13 (3) 0,05 > 41 0/7 9 (3) 12 (2) 0,05 * Fisher s exacte test; de rood gedrukte waarden zijn statistisch significant. NED TIJDSCHR GENEESKD. 2010;154:A1201 3

4 Leerpunten Het aantal sectiones caesareae is de laatste 15 jaar verdubbeld. De kans op neonatale respiratoire complicaties is hoger als de sectio bij een amenorroeduur < 39 0/7 weken plaatsvindt. Een lokale richtlijn van het VU Medisch Centrum adviseert een electieve sectio caesarea te plannen vanaf een amenorroeduur 39 0/7 weken als er geen maternale comorbiditeit is. Invoering van de richtlijn leidde tot een sterke afname van het percentage electieve sectio s verricht bij een amenorroeduur < 39 0/7 weken. Tegelijkertijd nam ook de neonatale respiratoire morbiditeit na electieve sectio caesarea af. Na invoering van de richtlijn werden nog steeds niet alle sectio s vanaf een amenorroeduur van 39 0/7 weken verricht. Redenen om af te wijken van de richtlijn vormden geen onderdeel van onze studie, maar kunnen bestaan uit klinische redenen, bijvoorbeeld maternale comorbiditeit, of logistieke redenen, zoals het niet beschikbaar zijn van een gynaecoloog of operatiekamer. Een potentieel nadeel van het plannen van een sectio caesarea bij een amenorroeduur 39 0/7 weken is dat de zwangere eerder dan de geplande datum in partu kan komen. Op dat moment dient alsnog een secundaire sectio caesarea uitgevoerd te worden. Het aantal sectio s tijdens nacht- en weekenddiensten zal door dit beleid dus toenemen, ofschoon het absolute aantal sectio s gelijk blijft. Hiernaar zijn weinig goede studies verricht, maar er worden percentages tot 10% genoemd waarin een secundaire sectio caesarea zou moeten worden verricht. 11,12 Enerzijds zouden de weeën een gunstig effect TABEL 3 Respiratoire morbiditeit bij kinderen geboren via electieve sectio caesarea, uitgesplitst naar amenorroeduur, in de perioden en amenorroeduur in weken aantal kinderen met respiratoire morbiditeit; n/n (%) (n = 333) (n = 501) p-waarde* kunnen hebben op de respiratoire morbiditeit, maar anderzijds zou een secundaire sectio caesarea kunnen leiden tot meer morbiditeit en mortaliteit bij moeder en kind Omdat geen goede data beschikbaar zijn, vindt op dit moment in ons centrum ook onderzoek plaats naar secundaire sectio bij zwangeren bij wie een electieve sectio gepland was. Zoals eerder gezegd bestaan er in het buitenland richtlijnen over electieve sectio caesarea in de aterme periode. Het American College of Obstetrics and Gynecology beschreef in 1991 de mogelijkheid de foetale longrijpheid te beoordelen alvorens over te gaan tot het uitvoeren van een electieve sectio caesarea. 16 Inmiddels heeft dit instituut een richtlijn opgesteld waarin zij adviseren de sectio te plannen vanaf een amenorroeduur van 39 0/7 weken. 9 Sinds 2004 heeft ook het Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) in Groot-Brittannië een richtlijn. 8 Hoewel de mogelijke nadelen van het plannen van een electieve sectio caesarea dus nog niet volledig bekend zijn, acht men internationaal de voordelen belangrijker dan de mogelijke nadelen. Het VUmc is een tertiair centrum met een geselecteerde populatie, wat de waarde van ons onderzoek voor de algemene praktijk zou kunnen beperken. Dit ondervingen wij ten dele door de patiëntenpopulatie te selecteren op afwezigheid van risicofactoren bij de moeder-kindparen. Verder heeft het retrospectieve karakter van onze studie specifieke nadelen. De database werd daarom gecontroleerd met gegevens van de operatieregistratie. Ontbrekende gegevens werden alsnog uit de statussen van de moeder-kindparen aangevuld. Ook zouden in theorie veranderingen in het obstetrisch beleid tussen en geleid kunnen hebben tot afname van de respiratoire morbiditeit. Bij deze specifieke populatie echter is het obstetrische beleid in de genoemde periode niet veranderd, zodat het effect toegeschreven moet worden aan het invoeren van de lokale richtlijn. Op basis van ons onderzoek komen wij tot de conclusie dat de richtlijn succesvol is ingevoerd, met een afname van electieve sectio caesarea vóór 39 0/7 weken van 83 naar 38%. Deze afname ging gepaard met een afname van de neonatale respiratoire morbiditeit /7 8/95 (8) 2/22(9) 0, /7 8/183 (4) 1/170 (0,6) 0, /7 1/32 (3) 3/284(1) 0, /7 0/14 (0) 0/13 (0) > 41 0/7 0/9 (0) 0/12 (0) * Fisher s exacte toets; de rood gedrukte waarde is statistisch significant. Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld. Aanvaard op 16 april 2010 Citeer als: Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154:A1201 > Meer op 4 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2010;154:A1201

5 Literatuur 1 Kramer HM, Kwee A, Bremer HA. Eens een sectio, altijd een sectio? Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153: Hansen AK, Wisborg K, Uldbjerg N, Henriksen TB. Risk of respiratory morbidity in term infants delivered by elective caesarean section: cohort study. BMJ. 2008;336: Zanardo V, Simbi AK, Franzoi M, Solda G, Salvadori A, Trevisanuto D. Neonatal respiratory morbidity risk and mode of delivery at term: influence of timing of elective caesarean delivery. Acta Paediatr. 2004;93: Richardson BS, Czikk MJ, dasilva O, Natale R. The impact of labor at term on measures of neonatal outcome. Am J Obstet Gynecol. 2005;192: Engle WA, Kominiarek MA. Late preterm infants, early term infants, and timing of elective deliveries. Clin Perinatol. 2008;35: vi. 6 Van den Berg A, van Elburg RM, van Geijn HP, Fetter WP. Neonatal respiratory morbidity following elective caesarean section in term infants. A 5-year retrospective study and a review of the literature. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2001;98: Tita AT, Landon MB, Spong CY, et al. Timing of elective repeat cesarean delivery at term and neonatal outcomes. N Engl J Med. 2009;360: Bick D. Caesarean Section. Clinical Guideline. National Collaborating Centre for Women s and Children s Health: commissioned by the National Institute for Clinical Excellence. Worldviews Evid Based Nurs. 2004;1: ACOG Committee Opinion No. 394, December Cesarean delivery on maternal request. Obstet Gynecol. 2007;110: Paridaans N, Cohen D. Electieve sectio caesarea vaak te vroeg uitgevoerd. Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154:A Morrison JJ, Rennie JM, Milton PJ. Neonatal respiratory morbidity and mode of delivery at term: influence of timing of elective caesarean section. Br J Obstet Gynaecol. 1995;102: Salim R, Zafran N, Shalev E. Timing of elective repeat cesarean delivery at term. N Engl J Med. 2009;360: Villar J, Carroli G, Zavaleta N, et al. Maternal and neonatal individual risks and benefits associated with caesarean delivery: multicentre prospective study. BMJ. 2007;335: Signore C, Klebanoff M. Neonatal morbidity and mortality after elective cesarean delivery. Clin Perinatol. 2008;35:361-71, vi. 15 Ramachandrappa A, Jain L. Elective cesarean section: its impact on neonatal respiratory outcome. Clin Perinatol. 2008;35:373-93, vii. 16 Fetal maturity assessment prior to elective repeat cesarean delivery. ACOG Committee Opinion: Committee on Obstetrics: Maternal and Fetal Medicine. Number 98-September 1991 (replaces No. 77, January 1990). Int J Gynaecol Obstet. 1992;38:327. NED TIJDSCHR GENEESKD. 2010;154:A1201 5

Respiratoire complicaties bij vroege electieve sectio caesarea

Respiratoire complicaties bij vroege electieve sectio caesarea Casuïstiek Respiratoire complicaties bij vroege electieve sectio caesarea Niloufar Ashtiani, Wanda Hagmolen of ten Have, W. Tim Vreede, W.P. (Hella) Vogt, Ruurd M. van Elburg KLINISCHE PRAKTIJK Twee neonaten

Nadere informatie

Keuzehulp Bevallen na een eerdere keizersnede: vaginale bevalling of een geplande keizersnede? Poli Gynaecologie

Keuzehulp Bevallen na een eerdere keizersnede: vaginale bevalling of een geplande keizersnede? Poli Gynaecologie 00 Keuzehulp Bevallen na een eerdere keizersnede: vaginale bevalling of een geplande keizersnede? Poli Gynaecologie 1 Inleiding Deze keuzehulp is bedoeld voor vrouwen die zwanger zijn en in een eerdere

Nadere informatie

Protocol Obesitas. 1.0 Definitie obesitas

Protocol Obesitas. 1.0 Definitie obesitas Protocol Obesitas 1.0 Definitie obesitas Obesitas is een abnormale gezondheidstoestand waarbij er een overschot aan vetweefsel is. De meest gebruikte definitie is gebaseerd op de Quetelet-index of Body

Nadere informatie

Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks

Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks David van der Ham namens de PPROMEXIL projectgroep ISRCTN 29313500 ZonMW projectnummer:

Nadere informatie

Opzet. Methode. Inleiding. Resultaten. Conclusie. Martine Eskes, Adja Waelput, Sicco Scherjon, Klasien Bergman en Anita Ravelli

Opzet. Methode. Inleiding. Resultaten. Conclusie. Martine Eskes, Adja Waelput, Sicco Scherjon, Klasien Bergman en Anita Ravelli Martine Eskes, Adja Waelput, Sicco Scherjon, Klasien Bergman en Anita Ravelli Een kwart van de aterme perinatale sterfte betreft SGA (

Nadere informatie

Eens een sectio, altijd een sectio? INDIVIDUELE AFWEGINGEN VOOR DE WIJZE VAN BEVALLEN NA EEN EERDERE SECTIO CAESAREA

Eens een sectio, altijd een sectio? INDIVIDUELE AFWEGINGEN VOOR DE WIJZE VAN BEVALLEN NA EEN EERDERE SECTIO CAESAREA STAND VAN ZAKEN Eens een sectio, altijd een sectio? INDIVIDUELE AFWEGINGEN VOOR DE WIJZE VAN BEVALLEN NA EEN EERDERE SECTIO CAESAREA Hannah M.C. Kramer, Anneke Kwee, Henk A. Bremer Door het toenemende

Nadere informatie

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst 24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Moeder en Kind Centrum subafdeling verloskunde en prenatale geneeskunde Erasmus MC, Rotterdam

Nadere informatie

BasisFiche Keizersneden... 3. Beschrijving en Achtergrond van de Indicator... 3. Definitie... 3. Relatie tot Kwaliteit... 3. Technische Fiche...

BasisFiche Keizersneden... 3. Beschrijving en Achtergrond van de Indicator... 3. Definitie... 3. Relatie tot Kwaliteit... 3. Technische Fiche... Keizersneden Logo Quality Indicators Project Moeder & Kind TABEL 1 INFORMATIE Naam Keizersneden Domein Moeder & Kind Identificatie M&K004 Auteur Geert Van de Water Datum 4/10/2013 Versie 1 Status Publicatie

Nadere informatie

Registratieformulier voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling

Registratieformulier voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling Registratieformulier voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling Beste collega, Hierbij treft u het registratieformulier aan voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling van uw patiënte.

Nadere informatie

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte Samenvatting Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte in vergelijking met vrouwen die zwanger zijn van een eenling. Ongeveer 5-9% van de eenlingen wordt te vroeg

Nadere informatie

Kennispoort conferentie 2016

Kennispoort conferentie 2016 Kennispoort conferentie 206 Het effect van de geplande plaats van bevalling op obstetrische interventies en maternale uitkomsten bij laagrisico vrouwen Belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. C. de Vries (PRN) mw.dr. E. de Miranda (KNOV), mw.dr. A.C.J. Ravelli (AMC), dhr. P.

mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. C. de Vries (PRN) mw.dr. E. de Miranda (KNOV), mw.dr. A.C.J. Ravelli (AMC), dhr. P. Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

Obesitas bij ortopedische ingrepen: challenge of contra-indicatie? Co-assistent: Philippe Leire Promotor: Dr. A. Kumar

Obesitas bij ortopedische ingrepen: challenge of contra-indicatie? Co-assistent: Philippe Leire Promotor: Dr. A. Kumar Obesitas bij ortopedische ingrepen: challenge of contra-indicatie? Co-assistent: Philippe Leire Promotor: Dr. A. Kumar Kaart toenemende demografie obesitas The influence of obesity on total joint arthroplasty.

Nadere informatie

Angst voor de pijn. Prof. dr. Arie Franx. Pre-eclampsia and cardiovascular disease. Kennispoort Verloskunde, 3 februari 2012

Angst voor de pijn. Prof. dr. Arie Franx. Pre-eclampsia and cardiovascular disease. Kennispoort Verloskunde, 3 februari 2012 Angst voor de pijn Pre-eclampsia and cardiovascular disease Kennispoort Verloskunde, 3 februari 2012 Prof. dr. Arie Franx Overdracht van 1 e naar 2 e lijn voor sedatie/pijnbestrijding Nederland 2001-2010,

Nadere informatie

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011 Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Uitgangsvraag: Leidt een rescue -behandeling met corticosteroïden

Nadere informatie

CHAPTER 12. Samenvatting

CHAPTER 12. Samenvatting CHAPTER 12 Samenvatting Samenvatting 177 In hoofdstuk 1 wordt een toegenomen overleving gerapporteerd van zeer vroeggeboren kinderen, gerelateerd aan enkele nieuwe interventies in de perinatologie. Uitkomsten

Nadere informatie

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte DEFINITIE: Vroeggeboorte: bevalling bij amenorroeduur < 37 weken Bij een zwangerschapsduur van meer dan 35 weken wordt het risico van belangrijke

Nadere informatie

SSRI s bij moeder: richtlijn versus prak:jk

SSRI s bij moeder: richtlijn versus prak:jk SSRI s bij moeder: richtlijn versus prak:jk J.E. Wakker- Deelen, A.C. de Mol Albert Schweitzer Ziekenhuis Dordrecht Opbouw Achtergrond Richtlijn NVK Onderdeel 1: Enquête onder alle afdelingen neonatologie/kindergeneeskunde

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities. in Early Childhood Health. The Generation R Study. Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING

Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities. in Early Childhood Health. The Generation R Study. Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities in Early Childhood Health The Generation R Study Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING Sociaal-economische gezondheidsverschillen vormen een groot maatschappelijk

Nadere informatie

Introductie. Methoden. Jeanette Mesman, Ank de Jonge, Judith Manniën, Joost Zwart, Jeroen van Dillen en Jos van Roosmalen

Introductie. Methoden. Jeanette Mesman, Ank de Jonge, Judith Manniën, Joost Zwart, Jeroen van Dillen en Jos van Roosmalen Jeanette Mesman, Ank de Jonge, Judith Manniën, Joost Zwart, Jeroen van Dillen en Jos van Roosmalen Introductie De relatieve veiligheid van geplande thuisbevallingen is een onderwerp van voortdurende discussie

Nadere informatie

Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland

Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland Anita CJ Ravelli, AMC afdeling Klinische Informatiekunde Mede namens: Martine Eskes, Jan Jaap HM Erwich, Hens AA Brouwers, Erna Kerkhof, Joris

Nadere informatie

Mortaliteit en morbiditeit van aterme pasgeborenen op de neonatale intensivecareunit in de regio Utrecht

Mortaliteit en morbiditeit van aterme pasgeborenen op de neonatale intensivecareunit in de regio Utrecht Onderzoek Mortaliteit en morbiditeit van aterme pasgeborenen op de neonatale intensivecareunit in de regio Utrecht Annemieke C.C. Evers, Jeanette van Leeuwen, Anneke Kwee, Hens A.A. Brouwers, Corine Koopman-Esseboom,

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleaders:

Nadere informatie

Obesitas en zwangerschap

Obesitas en zwangerschap Obesitas en zwangerschap Risico s en beleid Maaike Kloosterman-de Groot, verloskundige UMCG Casus G2P1 Algemene anamnese: BMI 42 (lengte 1.56 m en gewicht 102 kg) Reuma, zonder medicatie Primaire subfertiliteit

Nadere informatie

Zwangerschap en bevallen na eerdere keizersnede

Zwangerschap en bevallen na eerdere keizersnede Zwangerschap en bevallen na eerdere keizersnede 1031 Inleiding Deze folder is ontwikkeld voor vrouwen die zwanger zijn nadat ze, in een eerdere zwangerschap met een keizersnede zijn bevallen. Het litteken

Nadere informatie

Samenvatting en Discussie

Samenvatting en Discussie 101 102 Pregnancy-related thrombosis and fetal loss in women with thrombophilia Samenvatting Zwangerschap en puerperium zijn onafhankelijke risicofactoren voor veneuze trombose. Veneuze trombose is een

Nadere informatie

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren Geboorte.. De mens Een minuutje geduld Vroeg- of Laattijdig afnavelen Dr. David Van Laere Neonatoloog UZ Antwerpen. andere zoogdieren Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? Zoek de verschillen?

Nadere informatie

Marsha van Leeuwen, Suzanne M. Prins, Harold W. de Valk, Inge M. Evers, Gerard H.A. Visser en Ben Willem J. Mol

Marsha van Leeuwen, Suzanne M. Prins, Harold W. de Valk, Inge M. Evers, Gerard H.A. Visser en Ben Willem J. Mol Stand van zaken Diabetes gravidarum Behandeling vermindert kans op complicaties Marsha van Leeuwen, Suzanne M. Prins, Harold W. de Valk, Inge M. Evers, Gerard H.A. Visser en Ben Willem J. Mol KLINISCHE

Nadere informatie

Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op?

Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op? Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op? 1 INHOUD PSIE programma Antistoffen Ontstaan en Risico Achtergrond Rhc-screening Doel Rhc-screening Evaluatiestudie Rhc-screening Opzet Inclusies

Nadere informatie

Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk.

Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk. Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk. Amerik de Mol Kinderarts-neonatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis 1 e Symposium Regionale Neonatologie Inhoud Cochrane review Eén review, één richtlijn?

Nadere informatie

Inleiden bij 41 of 42 weken?

Inleiden bij 41 of 42 weken? INDuction versus EXpectant management INDEX Inleiden bij 41 of 42 weken? Een overzicht van de evidence Judit Keulen MSc Esteriek de Miranda PhD Doel & vraagstelling INDEX Heranalyse van perinatale en maternale

Nadere informatie

Medicalisering van de partus:

Medicalisering van de partus: Medicalisering van de partus: Gevolgen voor de borstvoeding Rob Hardeman Klinisch verloskundige Ziekenhuis Rivierenland Tiel "Borstvoeding loont" 7-10-2008 Medicaliseren van de partus Actief ingrijpen

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2010

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2010 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar

Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar Onderzoeken Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar Auteurs dr. M.J.K. de Kleine, kinderarts-neonatoloog, dr. A.L. den Ouden*,

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie RICHTLIJN. Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie RICHTLIJN. Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn NVOG Nederlandse Vereniging voor RICHTLIJN Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn No 23 juni 1999 1 OMSCHRIJVING VAN HET PROBLEEM Er zijn geen formele landelijke afspraken

Nadere informatie

Minder keizersneden wegens stuitligging dankzij geprotocolleerde uitwendige versie in een speciaal spreekuur

Minder keizersneden wegens stuitligging dankzij geprotocolleerde uitwendige versie in een speciaal spreekuur oorspronkelijke stukken Minder keizersneden wegens stuitligging dankzij geprotocolleerde uitwendige versie in een speciaal spreekuur S.M.I.Kuppens, T.H.M.Hasaart, M.W.P.van der Donk, M.Huibers, M.J.Franssen,

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes 11/2015 Dit document bevat mogelijk vertrouwelijke informatie van JIJWIJ. Het kopiëren en/of verspreiden van dit document zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van JIJWIJ

Nadere informatie

Herkenning van psychiatrisch kwetsbare zwangeren

Herkenning van psychiatrisch kwetsbare zwangeren Onderzoek Herkenning van psychiatrisch kwetsbare zwangeren Vragenlijst versus anamnese in de tweede lijn Jan de Waal, Joep H.A.M. Tuerlings, Karin de Boer, Jaime C. Smal en Jeroen A. van Waarde Doel Opzet

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2009

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2009 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Stichting Perinatale Registratie Nederland Redactie dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. A.M.

Nadere informatie

Perinatale sterfte en morbiditeit bij geplande thuisbevallingen en poliklinische bevallingen*

Perinatale sterfte en morbiditeit bij geplande thuisbevallingen en poliklinische bevallingen* Onderzoek Perinatale sterfte en morbiditeit bij geplande thuisbevallingen en poliklinische bevallingen* Ank de Jonge, Birgit Y. van der Goes, Anita C.J. Ravelli, Marianne P. Amelink-Verburg, Ben Willem

Nadere informatie

Veel vrouwen gebruiken medicijnen tijdens hun zwangerschap. Van veel van deze medicijnen zijn de mogelijke teratogene effecten vaak nog niet goed beke

Veel vrouwen gebruiken medicijnen tijdens hun zwangerschap. Van veel van deze medicijnen zijn de mogelijke teratogene effecten vaak nog niet goed beke 107 Veel vrouwen gebruiken medicijnen tijdens hun zwangerschap. Van veel van deze medicijnen zijn de mogelijke teratogene effecten vaak nog niet goed bekend. Onderzoek naar welke medicijnen gebruikt worden

Nadere informatie

Opname pasgeborenen op N* en NIC Moeder & Kind

Opname pasgeborenen op N* en NIC Moeder & Kind Logo Quality Indicators Project Moeder & Kind TABEL 1 INFORMATIE Naam Domein Moeder & Kind Identificatie M&K003 Auteur Geert Van de Water Datum 4/10/2013 Versie 1 Status Publicatie INHOUD BasisFiche...

Nadere informatie

Preventie van groep B-streptokokken infectie

Preventie van groep B-streptokokken infectie Preventie van groep B-streptokokken infectie Het stroomdiagram dat is opgesteld door de NVOG en NvK vormt het uitgangspunt van dit lokale protocol (bijlage 1). Algemeen De vroege vorm van neonatale groep

Nadere informatie

Regiobijeenkomst. Trisomie 13/18

Regiobijeenkomst. Trisomie 13/18 Regiobijeenkomst Trisomie 13/18 Programma 14.00-14.20u Achtergrond / biochemie / testeigenschappen Mw. Drs. M. Engels, screeningscoördinator VUmc 14.20 14.50u Echoscopische bevindingen in eerste / tweede

Nadere informatie

Regioprotocol Foetale Bewaking durante partu.

Regioprotocol Foetale Bewaking durante partu. Regioprotocol Foetale Bewaking durante partu.! Colofon: Datum 1 e versie: juni 2016 Versie: 1 Samenstelling werkgroep: M. Jonkers, verloskundige 2 e lijn, Den Bosch M. Kreté, verloskundige 1 e lijn, Den

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenBe training bij het begeleid ahouwen van anbdepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenBe training bij het begeleid ahouwen van anbdepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenBe training bij het begeleid ahouwen van anbdepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleiders:

Nadere informatie

Nederlandstalige samenvatting

Nederlandstalige samenvatting Nederlandstalige samenvatting 147 Samenvatting 148 Nederlandstalige samenvatting Nederlandstalige samenvatting Achtergrond en doel van het onderzoek De keizersnede was oorspronkelijk bedoeld als noodprocedure

Nadere informatie

Disclosure belangen. (potentiële) belangenverstrengeling. Geen. Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven.

Disclosure belangen. (potentiële) belangenverstrengeling. Geen. Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven. Disclosure belangen (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Bedrijfsnamen Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding

Nadere informatie

Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap

Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap Samenvatting Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap Samenvatting Dit proefschrift beschrijft het effect van plasma volume expansie in de behandeling van ernstige

Nadere informatie

Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen. David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek

Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen. David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek Achtergrond Het Klinefelter syndroom(ks): Genetisch kenmerk extra X-chromosoom:

Nadere informatie

Ilse Arendz, Peter Oomen, Albert Wolthuis, Nienke van der Velde, Janna Kroese, Ingrid van der Veen, Nic J.G.M. Veeger en Taeke Spinder

Ilse Arendz, Peter Oomen, Albert Wolthuis, Nienke van der Velde, Janna Kroese, Ingrid van der Veen, Nic J.G.M. Veeger en Taeke Spinder Ilse Arendz, Peter Oomen, Albert Wolthuis, Nienke van der Velde, Janna Kroese, Ingrid van der Veen, Nic J.G.M. Veeger en Taeke Spinder Diabetes gravidarum wordt gedefinieerd als iedere vorm van hyperglykemie

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Nederlandse samenvatting In dit proefschrift wordt het gebruik van aspirine (een bloedverdunner in tabletvorm) en laag-moleculair-gewicht heparine (een injectie die zorgt voor

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting Chapter 10 Samenvatting Samenvatting 149 Dit proefschrift richt zich op symptomen van neonatale adaptatie (NA) na blootstelling aan selectieve antidepressiva (SA) in utero. Deze symptomen zijn meestal

Nadere informatie

Obstetrie. Extreme vroeggeboorte van uw kind

Obstetrie. Extreme vroeggeboorte van uw kind Obstetrie Extreme vroeggeboorte van uw kind Inhoudsopgave 1. Vroege geboorte...4 2. Perinatologisch Centrum...5 Overplaatsing...5 3. Levenskansen en kwaliteit van leven...6 Risico s...7 4. Gesprek over

Nadere informatie

NIPT: praktische aspecten, eerste resultaten en een blik vooruit (II) Lean Beulen en Kornelia Neveling regionale bijeenkomst SPN d.d.

NIPT: praktische aspecten, eerste resultaten en een blik vooruit (II) Lean Beulen en Kornelia Neveling regionale bijeenkomst SPN d.d. NIPT: praktische aspecten, eerste resultaten en een blik vooruit (II) Lean Beulen en Kornelia Neveling regionale bijeenkomst SPN d.d. 4 november 2014 Proefimplementatie NIPT Vanwege verwachte impact van

Nadere informatie

Addendum. Nederlandse Samenvatting

Addendum. Nederlandse Samenvatting Addendum A Nederlandse Samenvatting 164 Addendum Cardiovasculaire ziekten na hypertensieve aandoeningen in de zwangerschap Hypertensieve aandoeningen zijn een veelvoorkomende complicatie tijdens de zwangerschap.

Nadere informatie

Ketenprotocol. Kraamconsulten kinderartsen. Auteurs: E.D. Stam

Ketenprotocol. Kraamconsulten kinderartsen. Auteurs: E.D. Stam Ketenprotocol Kraamconsulten kinderartsen Auteurs: E.D. Stam Datum: 19 januari 2017 Algemeen Het Verloskundig Samenwerkings Verband Zoetermeer (VSV Zoetermeer ) is in 2012 formeel opgericht ter verbetering

Nadere informatie

Zuurstof of niet bij reanimatie pasgeborene?

Zuurstof of niet bij reanimatie pasgeborene? Zuurstof of niet bij reanimatie pasgeborene? 6e Nationale Reanimatie Congres Frank van den Dungen Kinderarts-neonatoloog Afd. IC Neonatologie VU medisch centrum NVK werkgroep Reanimatie Pasgeborenen INHOUD

Nadere informatie

Inleiden van de bevalling

Inleiden van de bevalling Gynaecologie Inleiden van de bevalling Inleiding U heeft van uw gynaecoloog te horen gekregen dat u wordt ingeleid. Het inleiden van de baring betekent dat we de bevalling kunstmatig op gang brengen. In

Nadere informatie

Obesitas en zwangerschap, bevalling en kraambed

Obesitas en zwangerschap, bevalling en kraambed Obesitas en zwangerschap, bevalling en kraambed Algemene informatie Obesitas is een van de snelst groeiende gezondheidsproblemen in de Westerse wereld. Naarmate de mate van obesitas onder vrouwen toeneemt,

Nadere informatie

Grondige discussie nodig over number needed to treat Risico s sectio bij stuitligging onderschat

Grondige discussie nodig over number needed to treat Risico s sectio bij stuitligging onderschat Grondige discussie nodig over number needed to treat Risico s sectio bij stuitligging onderschat 1632 Medisch Contact 1 juli 2011 66 nr. 26 dr. Arno Verhoeven, vrouwenarts niet praktiserend dr. Tjeerd

Nadere informatie

CRF na Randomisatie. Algemene gegevens kind (General data newborn):

CRF na Randomisatie. Algemene gegevens kind (General data newborn): CRF na Randomisatie Algemene gegevens kind (General data newborn): Schedelomtrek (Head circumference) Apgar score 1min. Apgar score 5 min. Eenling of meerling zwangerschap (Singleton / multiple pregnancy)

Nadere informatie

Perinatale Zorg in Nederland

Perinatale Zorg in Nederland Perinatale Zorg in Nederland 2002 Inhoud Proloog 5 Introductie 6 Leeswijzer 7 Hoofdstuk 1 Vrouwen bevallen in 2002 9 Tabel 1.1 Bevallen vrouwen naar eenling/meerling en pariteit in 2002 11 Tabel 1.2 Bevallen

Nadere informatie

pagina 1 van 5 Let op: Deze geprinte versie is 24 uur geldig. Meconiumhoudend vruchtwater Algemeen Inleidende gegevens Doel: Type: Handelingsclassificatie: Anatomische classificatie: Indicatie: Contra

Nadere informatie

5-jaars Follow-up van de FAME studie

5-jaars Follow-up van de FAME studie 5-jaars Follow-up van de FAME studie WCN Congres 2015, Amsterdam 20-11-2015 Drs. L.X. van Nunen namens de FAME studiegroep Potential conflicts of interest Ik, Lokien X. van Nunen, heb GEEN conflicts of

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

Kennisgebieden. The happy decision. Zwangerschapsdiabetes en zwangeren met type 2 diabetes in 20 minuten 27-6-2016

Kennisgebieden. The happy decision. Zwangerschapsdiabetes en zwangeren met type 2 diabetes in 20 minuten 27-6-2016 Disclosure belangen spreker Zwangerschapsdiabetes en zwangeren met type 2 diabetes in 20 minuten Dr Harold de Valk, internist-endocrinoloog UMC Utrecht (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

VSV Preventie groep B streptokokken ziekte neonaat september 2011

VSV Preventie groep B streptokokken ziekte neonaat september 2011 VSV Preventie groep B streptokokken ziekte neonaat september 2011 1.0 EPIDEMIOLOGIE In Nederland is circa 20% van alle zwangeren draagster van GBS. Naar schatting zal gemiddeld 50% van alle kinderen, van

Nadere informatie

Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality

Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality Hermanides J, Bosman RJ, Vriesendorp TM, Dotsch R, Rosendaal FR, Zandstra DF, Hoekstra JB, DeVries JH. Crit Care Med 2010; 38: 1430-1434 Dr

Nadere informatie

pagina 1 van 6 Let op: Deze geprinte versie is 24 uur geldig. Minder leven voelen Medische Werkinstructie Algemeen Inleidende gegevens Doel: Type: Handelingsclassificatie: Anatomische classificatie: Indicatie:

Nadere informatie

Is een goed kind ook een gezond kind, dat blijft altijd een vraag. Dr. P.K. Flu Dr. J.W. de Leeuw Gynaecologen, Ikazia Ziekenhuis

Is een goed kind ook een gezond kind, dat blijft altijd een vraag. Dr. P.K. Flu Dr. J.W. de Leeuw Gynaecologen, Ikazia Ziekenhuis Is een goed kind ook een gezond kind, dat blijft altijd een vraag Dr. P.K. Flu Dr. J.W. de Leeuw Gynaecologen, Ikazia Ziekenhuis Casus U ziet op uw spreekuur een 35 jarige zwangere vrouw, gravida 4, para

Nadere informatie

De kans op arbeidsongeschiktheid bij zelfstandig ondernemers met overgewicht

De kans op arbeidsongeschiktheid bij zelfstandig ondernemers met overgewicht Mag het een onsje meer zijn? De kans op arbeidsongeschiktheid bij zelfstandig ondernemers met overgewicht Viona Lapré- Utama, Marjan Erkamp, Marga van Liere, Cees Geluk Samenvatting Overgewicht komt steeds

Nadere informatie

VSV Zoetermeer. Ketenprotocol. Diabetes gravidarum. Auteurs: Esther van Uffelen Ingrid Mourits. Versie 1.0

VSV Zoetermeer. Ketenprotocol. Diabetes gravidarum. Auteurs: Esther van Uffelen Ingrid Mourits. Versie 1.0 Ketenprotocol Auteurs: Esther van Uffelen Ingrid Mourits 1 Inleiding Het Verloskundig Samenwerkings Verband Zoetermeer (VSV Zoetermeer ) is in 2012 opgericht ter verbetering van de verloskundige zorg in

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Van Gerven (SP) over screening op vasa praevia (2013Z01807).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Van Gerven (SP) over screening op vasa praevia (2013Z01807). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

What are we waiting for: doorlooptijden op de SEH

What are we waiting for: doorlooptijden op de SEH What are we waiting for: doorlooptijden op de SEH I.L. Vegting, N. Alam, K. Ghanes, O. Jouini, F. Mulder, M. Vreeburg, T. Biesheuvel J. van Bokhorst, P. Go, M.H.H. Kramer, G.M. Koole 2, P.W.B. Nanayakkara

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2014

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2014 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Perined mw.dr. J. Dijs-Elsinga (Perined), dhr.dr. F. Groenendaal (NVK), mw. A.M. van Huis (KNOV), mw.dr. E. de Miranda

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

Valgerelateerde ziekenhuisopnamen bij ouderen in Nederland. [Trends in Fall-Related Hospital Admissions in Older Persons in the Netherlands]

Valgerelateerde ziekenhuisopnamen bij ouderen in Nederland. [Trends in Fall-Related Hospital Admissions in Older Persons in the Netherlands] Valgerelateerde ziekenhuisopnamen bij ouderen in Nederland [Trends in Fall-Related Hospital Admissions in Older Persons in the Netherlands] Klaas A. Hartholt; Nathalie van der Velde; Casper W.N. Looman;

Nadere informatie

Bevallen na eerdere keizersnede

Bevallen na eerdere keizersnede Bevallen na eerdere keizersnede Inleiding Deze brochure wordt je aangeboden door de afdeling verloskunde van het Ommelander Ziekenhuis. Wij vinden het belangrijk dat patiënten goede voorlichting krijgen.

Nadere informatie

Transmuraal protocol GBS en zwangerschap

Transmuraal protocol GBS en zwangerschap Transmuraal protocol GBS en zwangerschap 1. Inleiding De groep-b-streptococ (GBS), ook wel Streptococcus agalactiae genoemd, behoort met onder andere de groep-a-streptococcen tot de pyogene streptococcen.

Nadere informatie

Ketenprotocol. Minder leven. Auteurs: E. Davelaar & S. van der Lugt

Ketenprotocol. Minder leven. Auteurs: E. Davelaar & S. van der Lugt Ketenprotocol Auteurs: E. Davelaar & S. van der Lugt Datum: September 2015 Algemeen Het Verloskundig Samenwerkings Verband Zoetermeer (VSV Zoetermeer ) is in 2012 formeel opgericht ter verbetering van

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/66/9

Nadere informatie

De Multidisciplinaire Richtlijn SSRI s tijdens zwangerschap, kraambed en lactatie. Tom Schneider, gynaecoloog Mede namens de Richtlijncommissie

De Multidisciplinaire Richtlijn SSRI s tijdens zwangerschap, kraambed en lactatie. Tom Schneider, gynaecoloog Mede namens de Richtlijncommissie De Multidisciplinaire Richtlijn SSRI s tijdens zwangerschap, kraambed en lactatie Tom Schneider, gynaecoloog Mede namens de Richtlijncommissie Waarom een richtlijn Prevalentie depressie 20%, angststoornissen

Nadere informatie

Less- Tight versus Tight Control of Hypertension in Pregnancy (CHIPS) The New England Journal of Medicine 2015:372(5): 407-17 L.

Less- Tight versus Tight Control of Hypertension in Pregnancy (CHIPS) The New England Journal of Medicine 2015:372(5): 407-17 L. LessTight versus Tight Control of Hypertension in Pregnancy (CHIPS) The New England Journal of Medicine 2015:372(5): 40717 L. Magee et al Door Hedwig van de Nieuwenhof, Marjolijn de Vries en Ralph Scholten

Nadere informatie

Perinatale Zorg in Nederland

Perinatale Zorg in Nederland Perinatale Zorg in Nederland 2001 Inhoud Proloog 3 Introductie 4 Hoofdstuk 1 Vrouwen bevallen in 2001 7 Hoofdstuk 2 Geboren kinderen 21 Hoofdstuk 3 Perinatale sterfte 33 Hoofdstuk 4 Foetale sterfte 37

Nadere informatie

212

212 212 Type 2 diabetes is een chronische aandoening, gekarakteriseerd door verhoogde glucosewaarden (hyperglycemie), die wereldwijd steeds vaker voorkomt (stijgende prevalentie) en geassocieerd is met vele

Nadere informatie

Beleid bij Hemofiliedraagsters in de zwangerschap.

Beleid bij Hemofiliedraagsters in de zwangerschap. Beleid bij Hemofiliedraagsters in de zwangerschap. Kennisdomein Hemofilie is een erfelijke aandoening van het stollingssysteem waarbij factor VIII (Hemofilie A) of factor IX (hemofilie B) mist of verlaagd

Nadere informatie

Derdelijns verloskundige zorg: doelstellingen van het Planningsbesluit bijzondere perinatologische zorg uit 2001 nog niet gehaald

Derdelijns verloskundige zorg: doelstellingen van het Planningsbesluit bijzondere perinatologische zorg uit 2001 nog niet gehaald oorspronkelijke stukken Derdelijns verloskundige zorg: doelstellingen van het Planningsbesluit bijzondere perinatologische zorg uit 2001 nog niet gehaald J.van Eyck, K.W.M.Bloemenkamp, A.C.Bolte, J.J.Duvekot,

Nadere informatie

informatie voor u Bevallen na een eerdere keizersnede

informatie voor u Bevallen na een eerdere keizersnede informatie voor u Bevallen na een eerdere keizersnede In het verleden ben je een keer bevallen via een keizersnede. Je bent nu weer zwanger en gaat straks bevallen. Mogelijk heb je al nagedacht over de

Nadere informatie

Het unieke Nederlandse verloskundige

Het unieke Nederlandse verloskundige o p i n i e Beter baren Nieuwe keuzen nodig in de zorg voor zwangeren Er zijn aanpassingen nodig in de verlos kundige zorg in Nederland. Er is behoefte aan meer care, minder verwijzingen durante partu

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting In dit proefschrift getiteld Relatieve bijnierschorsinsufficiëntie in ernstig zieke patiënten De rol van de ACTH-test hebben wij het concept relatieve bijnierschorsinsufficiëntie

Nadere informatie

Bevallen na een eerdere keizersnede. Poli Gynaecologie

Bevallen na een eerdere keizersnede. Poli Gynaecologie 00 Bevallen na een eerdere keizersnede Poli Gynaecologie 1 In het verleden ben je een keer bevallen via een keizersnede. Je bent nu weer zwanger en gaat straks bevallen. Mogelijk heb je al nagedacht over

Nadere informatie

3 antenatale groeicurven:

3 antenatale groeicurven: 3 antenatale groeicurven: Welke groeicurve spoort de meeste groeibeperkte foetussen op met nadelige perinatale uitkomsten? Laurenza Broere MP 22 januari Probleemstelling Opsporing IUGR: populatiecurve

Nadere informatie

Zwangerschap en een Her2/Neu positief Mammacarcinoom. 4 e Nascholingsdag Targeted Therapy, 8 april 2010. Casus

Zwangerschap en een Her2/Neu positief Mammacarcinoom. 4 e Nascholingsdag Targeted Therapy, 8 april 2010. Casus Zwangerschap en een Her2/Neu positief Mammacarcinoom Jan Willem de Groot Carolien Schröder 4 e Nascholingsdag Targeted Therapy, 8 april 200 Casus 33-jarige vrouw 7 weken gemelli-zwangerschap Palpabele

Nadere informatie

SCHILDKLIERFUNCTIESTOORNISSEN EN ZWANGERSCHAP

SCHILDKLIERFUNCTIESTOORNISSEN EN ZWANGERSCHAP SCHILDKLIERFUNCTIESTOORNISSEN EN ZWANGERSCHAP SCHILDKLIERFUNCTIETESTEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP Wat is de normale range voor TSH in elk trimester? [2012] Trimester-specifieke, per centrum bepaalde, normaalwaarden

Nadere informatie

Resultaten voor Vlaamse Gemeenschap Prenatale opvolging Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Vlaamse Gemeenschap Prenatale opvolging Gezondheidsenquête, België, 1997 6.7.1.1. Inleiding Algemeen wordt erkend dat de prenatale consultaties een fundamentele rol spelen inzake de gezondheid van de moeder en het toekomstige kind, maar de rol van respectievelijk de huisarts,

Nadere informatie

Verloskunde tussen 1975-2015?

Verloskunde tussen 1975-2015? 1975 Verloskunde tussen 1975-2015? J. J. (Hans) Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Afdeling Verloskunde Erasmus MC, Rotterdam! TV serie Swiebertje stopt! Microsoft opgericht! Vietnam oorlog eindigt! Hennie

Nadere informatie

HEEFT HET GEBRUIK VAN HEEFT HET GEBRUIK VAN TEPELHOEDJES 4/16/2013 TEPELHOEDJES INVLOED OP DE MELKPODUCTIE? INVLOED OP DE MELKPRODUCTIE?

HEEFT HET GEBRUIK VAN HEEFT HET GEBRUIK VAN TEPELHOEDJES 4/16/2013 TEPELHOEDJES INVLOED OP DE MELKPODUCTIE? INVLOED OP DE MELKPRODUCTIE? HEEFT HET GEBRUIK VAN TEPELHOEDJES INVLOED OP DE MELKPODUCTIE? Een blik in de literatuur. Ilse Dejaeger HEEFT HET GEBRUIK VAN TEPELHOEDJES INVLOED OP DE MELKPRODUCTIE? Inleiding Zoekstrategie Literatuur

Nadere informatie

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial dr. T. Verbeek arts-epidemioloog Afd. Huisartsgeneeskunde en Epidemiologie 22 januari

Nadere informatie