Industriewater en het milieu

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Industriewater en het milieu"

Transcriptie

1 Duurzaamheids verslag 2012

2 Industriewater en het milieu Afvalwaterreiniging is een end of pipe oplossing, waarbij het principe geldt: de vervuiler betaalt. Bij IWE draaien we dit om: de vervuiler wordt betaald! Immers, het proceswater dat wij in onze zuiveringsinstallatie reinigen vormt voor ons een nuttige grondstof. Naast schoon water als eindproduct levert het diverse waardevolle andere producten op. Op deze wijze levert IWE een bijdrage aan het realiseren van een circulaire economie (recycling van grondstoffen). Ing. Walter A.M. Hulshof Industriewater Eerbeek (IWE) verzorgt als dochter van de drie Eerbeekse papierfabrieken de reiniging van het overtollige proceswater van die fabrieken. De Nederlandse papierindustrie streeft zeer ambitieuze doelstellingen na op het gebied van energie en water. IWE ondersteunt deze ambitie door een voortrekkersrol te vervullen ten aanzien van water en het terugwinnen van energie. IWE verlaagd (zie grafiek). Hiermee is aangetoond dat duurzaamheid hand in hand kan gaan met economie. Belangrijke kostenbesparingen zijn bereikt door het opwaarderen van reststoffen en het toepassen van innovaties. Deze innovaties vinden plaats in nauwe samenwerking met marktpartijen en kennisinstituten. Om innovaties van marktpartijen een kans van slagen te geven, stelt IWE zich facilitair op door regelmatig haar processen en terreinen ter beschikking te stellen voor testdoeleinden. Nieuw verkregen kennis wordt met diverse stakeholders gedeeld teneinde inhoud te geven aan de voortrekkersrol die IWE wil vervullen. De aandeelhouders van Industriewater Eerbeek zijn de papierfabrieken MayrMelnhof Eerbeek b.v., DS Smith de Hoop b.v. en Coldenhove Papier b.v. Financiële ontwikkeling sinds begin 21ste eeuw 0 De verbeteringen die IWE sinds het begin van deze eeuw overigens zonder wettelijke verplichting heeft doorgevoerd, hebben tot een structurele vermindering van de milieubelasting geleid. In diezelfde periode zijn de operationele kosten van Tijd Totale winst Som variabele opbrengsten en kosten

3 Het zuiveringsproces Het afvalwater van de drie papierfabrieken komt via een riolenstelsel binnen bij Industriewater Eerbeek. Dit water bevat zowel vaste als opgeloste stoffen. De vaste stoffen (voornamelijk vezels, krijt en klei) worden van het water met opgeloste stoffen (voornamelijk organisch materiaal) gescheiden door bezinking. In drie biologische stappen worden de opgeloste stoffen uit het afvalwater gezuiverd. Tijdens de eerste stap wordt ca. 70% van het opgeloste organisch materiaal door microorganismen omgezet in biogas. Dit gebeurt onder anaerobe (zuurstofloze) omstandigheden. Vervolgens worden in een tweede, zuurstofrijke, stap resten (ca. 10%) van gemakkelijk verwijderbaar organisch materiaal uit het water gezuiverd. Daarmee wordt ook grotendeels de geuremissie teruggebracht. De meest moeilijk te verwijderen organische vervuiling wordt tijdens de derde stap aangepakt. Dit is een robuust proces dat plaatsvindt met behulp van aerobe actief slib. Aan het einde van de derde stap is het water schoon. Scheiding van bacteriën en water vormt het laatste traject van het reinigingsproces, waarna het water geloosd kan worden op de IJssel. De bacteriën worden teruggevoerd naar het begin van de derde processtap om opnieuw dienst te doen als vuilverwijderaars. Het biogas dat vrijkomt bij de anaerobe zuivering wordt met een wasvloeistof gereinigd van zwavelhoudende stoffen. In een biologische reactor wordt de vervuilde wasvloeistof geregenereerd door zwavel af te scheiden, waarna de wasvloeistof opnieuw dienst kan doen. Het biogas wordt met gasmotoren en generatoren omgezet in elektriciteit. Het bezonken vaste materiaal wordt samen met het overschot aan bacteriemassa (welke voortdurend aangroeit en afkomstig is uit de derde zuiveringsstap) ontdaan van water en afgevoerd naar een verwerkingsinstallatie. Schematische voorstelling zuiveringsproces per 2012 Biogas ontzwaveling gasmotoren generator electriciteit beluchtings reactor actief slib effluent (IJssel) ruw biogas Papier fabrieken influent voorbezink tank anaerobe reactor voedingsmiddelen slib ontwatering 3 slib reststof

4 Zuiveringsresultaat stabiele aanvoer van proceswater. Hierdoor kon het zuiveringsproces stabiel verlopen. Twee incidenten een lang aanhoudende regenbui en een storing in een ontwateringsunit bij één van de papierfabrieken stelde het zuiveringsproces op de proef. Het zeer goede restvervuilingsresultaat (VE s) van de afgelopen jaren, kon daardoor niet geëvenaard worden. Ook in 2012 hebben de bedrijven hun processen positief veranderd. Onder andere zorgde een verbeterde procesbeheersing voor een rustiger verloop van de aangevoerde hoeveelheid CZV. De wat verhoogde aanvoer van droge stof is naar verwachting van tijdelijke aard. De bedrijven zullen hun processen Analyses ondersteunen procesbeheersing Influent De orderpositie van de aangesloten papierfabrieken is het gehele jaar voldoende geweest voor een Tabel 1: Influent vrachten/hoeveelheden eenheid Influent debiet 1.000m Droge stof ton CZV ton O BZV ton O Sulfaat ton SO Chloride ton CL Tabel 2: Effluent gegevens Effluent debiet eenheid vergunning 1000 m /d Drogestof mg/l < CZV mg O2/l < BZV5 mg O2/l < N tot mg N/l < 10 6,0 7,5 7,6 8,2 6,3 Fosfaat mg P/l <2 0,4 0,5 0,7 0,7 0,4 Sulfaat Mg SO4/l Chloride mg Cl/l Heffing RWS V.E Rendement zuivering % o.b.v. BZV 99,8 99,8 99,8 99,7 99,7 4

5 blijven verbeteren om aan stijgende kwaliteitseisen te kunnen blijven voldoen, maar ook om verder inhoud te geven aan de wens tot verduurzaming. Er worden in 2013 overigens geen substantiële wijzigingen in de aanvoervolumes verwacht. Het zuiveringsrendement is gemiddeld 99,8% Afgedekte voorbezinktank 5 Effluent Zoals in de tabel is aangegeven ligt het zuiveringsrendement weer op top niveau. Ondanks deze prestatie leverde de hogere rest VE lozing de schatkist extra inkomsten op.

6 Grondstoffabriek Het binnenkomende afvalwater is een grondstof voor IWE. Momenteel verlaten elektriciteit, slib en bacteriën als producten het terrein. In de toekomst verwacht IWE meer producten te kunnen maken (zie schema Doelen). Behalve dat IWE grondstoffen wil maken, zet zij ook reststoffen van derden in ter vervanging van chemicaliën, die ingekocht moeten worden. Ook hiermee wordt het milieu gespaard. Ieder project om reststoffen nuttig te gebruiken, wordt beoordeeld op de integrale bijdrage aan de vermindering van de milieubelasting. Met innovatie cv installatie van ATAG verwarmt IWE haar kantoor met eigen biogas. Schema: Doel van de grondstoffabriek biogas Energie centrale zwavel landbouw fosfaatreststroom kalk landbouw stikstofreststroom schoon water overige hulpstoffen restwarmte Influent calciumoxide bacteriën Effluent (IJssel) 6 Industrie woonwijk/bedrijven industrie zuiveringsinstallaties

7 IWE wil reststoffen op duurzame en economisch verantwoorde wijze opwaarderen tot nieuwe producten. Op deze wijze levert het bedrijf een bijdrage aan de maatschappelijke acceptatie van haar activiteiten en die van haar aandeelhouders Onthard water uit pilotinstallatie 7

8 Producten en milieuwinst Stikstof en fosfaat Energie Voor de groei van bacteriën zijn in het zuiveringsproces de voedingsstoffen stikstof (N) en fosfaat (P) onontbeerlijk. Tot 2006 werden daarvoor de chemicaliën fosforzuur en ureum ingekocht. De wereldvoorraad fosfor is eindig, terwijl zowel fosfor als stikstof bij veel ander afvalwater in overmaat aanwezig is en zo een overlast vormt. IWE is er in geslaagd om deze twee chemicaliën, die eerst werden ingekocht, te vervangen door N en Phoudende reststoffen. De vermeden fosforzuurinkoop is 35 ton per jaar, de vermeden ureuminkoop 25 ton per jaar. De aanvoer van opgeloste organische vervuiling lag iets hoger dan het voorgaande jaar. De anaerobe reactor heeft deze voor 73% omgezet in biogas. Helaas hebben de twee biogasgeneratoren dit in 2012 niet zo goed kunnen omzetten in elektriciteit als in 2011 Het overschot aan elektriciteit voor meer dan huis houdens is als groene energie op het openbare elektrici teits net gezet Slib Alle slib is als grondstof gebruikt in de thermische conversieoven van de speciale afdeling van AVRDuiven. Daar wordt het slib omgezet in groene energie en een grondstof voor de (wegen)bouw. Bacteriekorrels In 2012 is de aanwas van het langzaam groeiende anaerobe korrelslib (bacteriën) goed geweest. Hierdoor kon een recordhoeveelheid wereldwijd worden afgezet om andere zuiveringsinstallaties op te starten of weer aan de praat te krijgen. Er is m3 bacteriekorrels verkocht om elders ook biogas te kunnen maken ton slib (absoluut droog) heeft een nieuwe toepassing gekregen Tabel 3: Energiegegevens eenheid Geproduceerd MWh Eigen verbruik MWh Overschot MWh Biogas 1000m Spec. E verbr* kwh/kg CZV 0,3 0,28 0,29 0,29 0,25 Spec. Eprod. MW/m3 biogas 2,65 2,84 2,51 2,35 2,82 *Allover energie verbruik IWE per verwijderde hoeveelheid CZV 8

9 Gerealiseerde doelen 2012 en doelen 2013 De verwachting dat IWE in 2012 een doorbraak in het realiseren van de drie projecten (Calcipuls, hergebruik effluent en levering biogas) zou bereiken, is in 2012 niet gerealiseerd. De projecten worden in 2013 voortgezet. Met name de vertraging in de technische vooruitgang, die de basis moet leggen voor een goed businessplan, is daarvan de oorzaak. Projecten Hypermoderne generator van 2006 is nu al achterhaald. Calcipulsproject Het project is opgezet om op innovatie wijze ca ton/j steekvast slib om te zetten in ca ton/j waardevol technisch calciumoxide. Het project wordt uitgevoerd met drie partners, te weten PulsedHeat b.v., Rhinetech b.v. en de TU Eindhoven. Inmiddels is met hulp van de provincies Gelderland en Overijssel voor het project een EFRO (Europees Fonds Regionale Ontwikkeling) subsidie verkregen. Een pilotinstallatie, waarmee de ontwerpvoorwaarden voor een demoinstallatie moeten worden verkregen, is bij IWE opgesteld. De eerste testen op het gebied van veiligheid (CEkeur) en milieu (geluid) zijn verricht en procesproeven zullen snel volgen. In de loop van 2013 zullen de eerste resultaten bekend worden en zal gestart worden met Verwachte grondwater besparing: 1 miljoen m3 per jaar. Verwachte CO2 besparing: 500 ton. Verwachte kalk produktie: ton per jaar 9 het ontwerpen van een demoinstallatie. Voor het ontwikkeltraject is drie jaar uitgetrokken. Hergebruik van effluent Eén van de papierfabrieken zou haar productieproces sterk kunnen optimaliseren als zij onthard effluent van IWE geleverd zou krijgen. Het warme effluent zou voor een reductie van het grondwateren energieverbruik in de papierfabriek kunnen zorgen. Ook zouden minder chemicaliën nodig zijn. De grootste belemmering is het ontbreken van een ca. 3 km lange pijpleiding om het water te transporteren. Maar ook bestaande technieken om te ontharden zijn duur en niet integraal duurzaam. Medio 2012 heeft IWE op laboratoriumschaal een mogelijk goedkopere en tevens duurzame technologie bedacht om het effluent te ontharden. De vertaling van de laboratoriumresultaten stuitten echter op opschalingsproblemen. Om vaart in dit traject te houden heeft IWE RoyalHaskoning DHV bereid gevonden om te helpen bij de verdere ontwikkeling. Inmiddels is al wel bekend dat de kalk, die uit het proces vrijkomt, voldoet aan hoge kwaliteitseisen en in de landbouw kan worden ingezet.

10 Pilotonthardingsinstallatie Het is jammer te moeten vaststellen dat de overheid deze gemakkelijke vergroening niet ondersteunt. Met subsidie of kredietverlening kan een biogasleiding door Eerbeek snel worden gerealiseerd. Bedrijven en woningen kunnen hier probleemloos op worden aangesloten. Hogere waarde biogas Duurzaam Water Eerbeek De conversie van biogas in elektriciteit met behulp van gasmotoren en generatoren heeft een laag (ca. 36%) rendement, hoewel de motoren hypermodern zijn. Het energierendement neemt echter tot 100% toe als datzelfde biogas direct als aardgasvervanger wordt ingezet. IWE wil het biogas daarom rechtstreeks naar één van de papierfabrieken transporteren en zelf geen elektriciteit meer maken. Dat deze gedachte de toekomst heeft, wordt onder Het optimaal gebruik van biogas en het hergebruik van effluent vormen samen het project DWE (Duurzaam Water Eerbeek). Gecombineerde realisatie zorgt voor de grootste milieuwinst tegen de laagste kosten. Zowel de gemeente Brummen als Stedendriehoek onderneemt energie neutraal ondersteunt dit project. De terugverdientijd is eigenlijk te lang maar we hopen in 2013 partners te vinden om het project toch te kunnen realiseren. Verwachte CO2 besparing: ton per jaar steund door zowel ATAG als Alliander. ATAG heeft een cvinstallatie ontwikkeld, die op biogas kan functioneren. Alliander heeft een aardgasbiogasmengstation ontwikkeld dat een woonwijk, naar gelang het aanbod van biogas, altijd van gas kan voorzien. Eind 2012 zijn bij IWE al twee ATAGmultigas cvketels in gebruik genomen. In het eerste kwartaal van 2013 zal ook het mengstation van Alliander bij IWE geplaatst en getest worden. Gemeenten en woningbouwcoöperaties tonen grote interesse in deze nieuwe ontwikkeling. 10 Zwavel De zwavel, die bij het ontzwavelingsproces van biogas wordt verwijderd, blijkt geschikt te zijn voor de druiven en cranberryteelt, maar is ook als meststof te gebruiken. Zwavel die als een slurry uit het Verwachte zwavel productie: 54 ton per jaar proces komt, dient sterk ingedikt te worden. Omdat zwavel echter heel goedkoop is, is een grote investering daarvoor niet verantwoord. IWE wil daarom een methode ontwikkelen, die het zwavel op een goedkope manier geschikt maakt voor transport.

11 Verduurzaming begint van onder af Zusterbedrijf Stort Doonweg b.v. laat in 2013 een onderzoek uitvoeren of het haalbaar is om op haar voormalige stortlocatie een solarpark te creëren. In dit onderzoek participeren de gemeente Brummen, de EBEM (Eerbeek Brummense Energie Maatschappij) en IWE. Het betreft een omvangrijk onderzoek, dat zowel technische, bedrijfseconomische als juridische aspecten kent. Het zal worden uitgevoerd door meerdere studenten van de HAN (Hogeschool ArnhemNijmegen), als hun afstudeerproject. Het park zou, bij de huidige stand der techniek, ca huishoudens van groene elektriciteit kunnen voorzien en daarmee een substantiële bijdrage leveren aan de vergroening van de gemeente. Het wordt steeds belangrijker dat de overheid de regelgeving zo inricht dat dit soort initiatieven ruim baan krijgt. Testopstelling om zwavel als drogestof uit een wasvloeistof te halen. Deze grootse toekomstplannen vragen het uiterste van onze creativiteit en ons doorzettingsvermogen. De uitdaging van IWE is erin gelegen om wat technisch mogelijk is te toetsen op financiële haalbaarheid en waar mogelijk om te buigen naar succesvolle projecten, met een integraal duurzaam karakter. Die handschoen pakken we graag op! Inbouw pulsecombuster in calcipulsinstallatie 11

12 Overige zaken Wm en Wvo vergunning IWE voldoet ruimschoots aan alle criteria van de betreffende milieuvergunningen. Sinds 2012 wordt gewerkt volgens de systematiek van ISO voor milieumanagement. (Wm Wet milieubeheer, Wvo Wet verontreiniging Periodieke controle door derden van alle keuring plichtige zaken, zoals arbeidsmiddelen, elektrische installaties, blusmiddelen en het verhelpen van eventueel geconstateerde gebreken is ingebed in de normale bedrijfsvoering. Voorts is een ATEXonderzoek uitgevoerd en is een certificaat ontvangen. oppervlaktewater) Er is in het verslagjaar één geurklacht via het provinciale meldpunt binnengekomen. Het betrof een situatie waarin extreme regenval het noodzakelijk maakte ongezuiverd water tijdelijk te bufferen in een open noodopvang. Het bedrijf is aangesloten bij de arbodienst. Medewerkers krijgen de gelegenheid om deel te nemen aan een periodiek medisch onderzoek. Vier medewerkers zijn gediplomeerde bedrijfhulpverleners (BHV ers). Het ziekteverzuim in 2012 was 1,1%. Er hebben zich geen ongevallen voorgedaan. Arbozaken Geurreductie Het bedrijf werkt met 8,2 FTE. Juist door de beperkte grootte van het team is iedereen nauw betrokken bij het realiseren van de geïntegreerde doelstellingen voor arbo en milieu. Het arbo en veiligheidssysteem is in 2012 opgezet volgens de OHSAS systematiek. Een en ander houdt in dat er een inventarisatie van alle risico s is gemaakt. Aan het licht gekomen onvolkomenheden, zijn opgelost. De volgende punten van blijvende aandacht zijn naar voren gekomen: 1 directe persoonlijke veiligheid; 2 geurzaken; 3 brand c.q. explosieveiligheid. De eerste twee punten vereisen dagelijkse aandacht. Bij nieuwe installaties of modificaties wordt consequent rekening gehouden met Arbo technische aspecten en tijd voor voorlichting en onderricht. De brandveiligheid, maar bovenal de betrouwbaarheid van installaties, is in 2012 vergroot door een automatische blusinstallatie aan te leggen in de controle en schakelruimtes. Met het realiseren van het Calcipuls project verwacht IWE de laatste geuremissie aan de bron te elimineren. Klachten 12 Geluid De strenge geluidsnormen in de Wm vergunning worden niet overschreden. De reductie van de geluidsemissie vanuit de slibverwerkingshal blijft echter op het verlanglijstje staan. Het geluidsniveau bij het overdag lossen van vrachtwagens is in overleg met de transporteur aanzienlijk verlaagd. Als project Duurzaam water Eerbeek gerealiseerd wordt, vervalt de functie van de biogasmotoren. Daarmee zal de geluidsemissie verder kunnen afnemen. Technische staat De roestvaststalen slibruimerinstallatie in de voorbezinktank, die door werking van bacteriën defect was geraakt, is volledig gereviseerd. De schroefpers voor de ontwatering van slib is in 2012 grondig gereviseerd. De installatie is verder minstens op niveau gebleven. Een grote opruimactie staat voor 2013 in de planning.

13 Verklaringen Aerobe zuivering: biologisch afbraakproces door bacteriën die zuurstof nodig hebben. Geschikt bij lage temperaturen en voor moeilijk afbreekbaar organisch materiaal. Anaerobe zuivering: biologisch afbraakproces door langzaam groeiende bacteriën onder zuurstofloze omstandigheden, waarbij o.a. methaan ontstaat (vergelijkbaar met moerasgasvorming). Alleen geschikt bij temperatuur 2537 ºC en voor makkelijk afbreekbare organische vervuiling. Beluchtingsproces: oxidatieproces om H2S (gasvormig zwavelwaterstof) om te zetten in het geurloze Sulfaat (SO4) en om vluchtige organische verbindingen af te breken tot Koolzuur (CO2) en water. Biogasontzwaveling: proces, dat zwavelwaterstof H2S uit het biogas verwijdert. Circulaire (recycling) economie: wijze van gebruik van grondstoffen zodat deze in kringloop blijven. CZV: chemisch zuurstofverbruik. De hoeveelheid zuurstof die nodig is om de vervuiling in het water af te breken. BZV5: biologisch zuurstofverbruik. De hoeveelheid zuurstof, die nodig is om de biologische vervuiling binnen 5 dagen af te breken. Effluent: gereinigd water dat de zuivering verlaat. FTE: formatieplaats. Influent: ongereinigd water dat de zuivering binnenkomt. Stakeholders: mensen, bedrijven en overheden met belang bij een goed functionerend bedrijf in hun omgeving als IWE. Dit zijn in dit geval de directe buren van het bedrijfsterrein, de gemeente Brummen, de provincie Gelderland, de aandeelhouders en diverse andere relevante partijen. VE: vervuilingseenheid. 1 VE kost 35,50 WUR: Universiteit Wageningen. 13 HIER WORDT GEÏNVESTEERD IN UW TOEKOMST! CALCIPULS PROJECT Innovatieve slibverwerking I.p.v. centrale verbranding Decentrale thermische opwaardering Europese Unie Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling

14 Het terrein van Industriewater Eerbeek Bedrijfsbezoek: Wij zijn trots op ons bedrijf en willen u graag kennis laten maken met de wondere wereld van waterzuiveren. Gelieve tijdig contact met ons op te nemen als u het bedrijf wilt bezoeken. 14

15 Samenwerken betekent een open blik naar buiten, een ontdekkingstocht naar nieuwe mogelijkheden, innovaties ondersteunen en zelf initiatieven ontplooien. IWE voelt zich rijk met haar visionaire aandeelhouders, die het belang van maatschappelijk relevant ondernemen ten volle onderschrijven. 15

16 Industriewater Eerbeek B.V. Kanaalweg 8a Postbus AA Eerbeek T (0313) F (0313) In het logo van IWE is een otter verwerkt. De otter, ambassadeur van het zoetwatermilieu, is een nijver en inventief dier. In alle opzichten een rolmodel voor een gezonde leefomgeving, waarin economie en milieu in balans zijn.

Duurzaamheidsverslag. Project DWE (Duurzaam Water Eerbeek) gaat van start!

Duurzaamheidsverslag. Project DWE (Duurzaam Water Eerbeek) gaat van start! Duurzaamheidsverslag 2014 Project DWE (Duurzaam Water Eerbeek) gaat van start! Industriewater en het milieu Industriewater Eerbeek (IWE) verzorgt als dochter van de drie Eerbeekse papierfabrieken de reiniging

Nadere informatie

Industriewater en het milieu

Industriewater en het milieu Duurzaamheids verslag 2013 Industriewater en het milieu Industriewater Eerbeek (IWE) verzorgt als dochter van de drie Eerbeekse papierfabrieken de reiniging van het overtollige proceswater van die fabrieken.

Nadere informatie

Milieujaarverslag 2008

Milieujaarverslag 2008 Milieujaarverslag 2008 Zuiveringsresultaat Influent Net als de meeste bedrijfstakken, had ook de Eerbeekse papierindustrie in het vierde kwartaal gedeeltelijk last van teruglopende vraag in de markt. Dit

Nadere informatie

Publieksmilieujaarverslag 2014

Publieksmilieujaarverslag 2014 Publieksmilieujaarverslag 2014 Waarom dit milieujaarverslag? Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard is wettelijk verplicht om voor de afvalwaterzuiveringsinstallatie (awzi) Kralingseveer

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater 15 november 2011 Giel Geraeds en Ad de Man Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas Onderwerpen Introductie

Nadere informatie

Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen. A. Visser Maart 2015

Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen. A. Visser Maart 2015 Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen A. Visser Maart 2015 André Visser Sinds 1999 bij Royal HaskoningDHV Actief op het vlak duurzaamheid en circulaire economie - energiefabriek - grondstoffenfabriek

Nadere informatie

Publieksmilieujaarverslag 2013

Publieksmilieujaarverslag 2013 Publieksmilieujaarverslag 2013 Waarom dit milieujaarverslag? Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard is wettelijk verplicht om voor de afvalwaterzuiveringsinstallatie (awzi) Kralingseveer

Nadere informatie

Bepaling van het Biochemisch Zuurstofverbruik (BZV) in oppervlaktewater

Bepaling van het Biochemisch Zuurstofverbruik (BZV) in oppervlaktewater Bepaling van het Biochemisch Zuurstofverbruik (BZV) in oppervlaktewater april 2005 One Cue Systems Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming

Nadere informatie

DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING

DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING INLEIDING Landustrie Sneek BV bezit een ruime hoeveelheid kennis en ervaring in het transporteren en behandelen van riool-

Nadere informatie

AWZI Schiphol Aërobe zuivering van industrieel afvalwater

AWZI Schiphol Aërobe zuivering van industrieel afvalwater AWZI Schiphol Aërobe zuivering van industrieel afvalwater A 50-FL1230 50-V1200 50-XV1202 50-HV1217 50-HV1218 903.401-011 REGENERATION 903.401-009 1201 1202 0-PI 205 1202 WBA 1206 1206 50-XV1206 SBA CIRCULATION

Nadere informatie

Slibverwerking. 1 Inhoud... 1

Slibverwerking. 1 Inhoud... 1 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Slibverwerking... 1 2.1 Biologische afvalwaterzuivering en slibproductie... 1 2.2 Slibverwerking... 2 2.3 Enkele voorbeelden van een slibverwerkingsketen... 4 2.3.1 Biologische

Nadere informatie

voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver

voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver Mobiele waterzuivering voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver ing Afvalwater zuiveren voor de deur Afvalwater zuiveren voor de deur? Niet

Nadere informatie

Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie

Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie Prof. ir. Hans van Dijk 1 Afdeling Watermanagement Sectie Gezondheidstechniek Inhoud hydrologische kringloop kwalitatief 1. regenwater 2. afstromend/oppervlaktewater. infiltratie

Nadere informatie

1. De relativiteit van de effluentkwaliteit

1. De relativiteit van de effluentkwaliteit 1. De relativiteit van de effluentkwaliteit 1. Water zuiveren = normen nastreven Basis uitdaging voor meeste sectoren (Nieuwe wetgeving: micropolluenten, ZM, ) 2. Filosofie van Pantarein, water zuiveren

Nadere informatie

AGENDAPUNT 9 ONTWERP. Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495. Voorstel. Het college stelt u voor om

AGENDAPUNT 9 ONTWERP. Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495. Voorstel. Het college stelt u voor om VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 9 Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495 In D&H: 16-07-2013 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ 03-09-2013 Telefoonnummer: (030) 6345726

Nadere informatie

Anaëroob zuiveren in papier en karton industrie

Anaëroob zuiveren in papier en karton industrie Anaëroob zuiveren in papier en karton industrie Mogelijkheden en Kansen Energietransitie Papierketen, P2 Energie Neutraal Papier Juni 2009 Anaëroob zuiveren in de Papier en Karton Industrie Mogelijkheden

Nadere informatie

ZONDER WATER GEEN PAPIER; EN ZONDER PAPIER.. MICHIELADRIAANSE

ZONDER WATER GEEN PAPIER; EN ZONDER PAPIER.. MICHIELADRIAANSE ZONDER WATER GEEN PAPIER; EN ZONDER PAPIER.. MICHIELADRIAANSE Thereis no suchthingas waste water. Just water wasted. Ideaslikethisare goodforpeople, planetandprofit. Ideaslikethisarisein the Netherlands.

Nadere informatie

4.A.1 Ketenanalyse Groenafval

4.A.1 Ketenanalyse Groenafval 4.A.1 Ketenanalyse Groenafval Prop Beplantingswerken v.o.f. Autorisatie Nummer/versie Datum Opsteller Goedgekeurd directie 01 22-01-2015 Naam: F. van Doorn Naam: A. Prop Datum: 22 januari 2015 Datum: 22

Nadere informatie

Struviet Eigenschappen Struviet Fosfaat Schaarste Procesvoering binnen mest verwerking Afzet mogelijkheden landbwk.

Struviet Eigenschappen Struviet Fosfaat Schaarste Procesvoering binnen mest verwerking Afzet mogelijkheden landbwk. Productie van Struviet uit Mest: Procesvoering en Afzetmogelijkheden Struviet Eigenschappen Struviet Fosfaat Schaarste Procesvoering binnen mest verwerking Afzet mogelijkheden landbwk. Wetgeving Besluit

Nadere informatie

55e Vakantiecursus in Drinkwatervoorziening & 22e Vakantiecursus in Riolering en Afvalwaterbehandeling URINE APART INZAMELEN? Introductie Afvalwaterzuivering vindt zijn oorsprong in de behoefte om de stedelijke

Nadere informatie

De suikerfabriek is eigenlijk een waterfabriek

De suikerfabriek is eigenlijk een waterfabriek De suikerfabriek is eigenlijk een waterfabriek Ir. Frank C.J van Noord 28 februari 2014 Frank van Noord Directeur Research & Development Suiker Unie Voorzitter stuurgroep Sustainability Suiker Unie Royal

Nadere informatie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Doelstelling thema bijeenkomst: Inzicht in ontwikkelingen bij overheid, industrie en agrarische sector Inzicht in kansen voor synergie

Nadere informatie

grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden

grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden Afvalwater als grondstof? Energie winnen uit afvalwater Om energie uit afvalwater te winnen wordt het water van het toilet, eventueel gemengd met groente en fruitafval, vergist. Daarvoor worden een vacuümsysteem,

Nadere informatie

VOORSCHRIFTEN. behorende bij het ontwerpbesluit. betreffende de Wet milieubeheer voor de inrichting

VOORSCHRIFTEN. behorende bij het ontwerpbesluit. betreffende de Wet milieubeheer voor de inrichting VOORSCHRIFTEN behorende bij het ontwerpbesluit betreffende de Wet milieubeheer voor de inrichting Jellice Pioneer Europe te Kapitein Antiferstraat 31 te Emmen 2 INHOUDSOPGAVE 1 OPSLAG GEVAARLIJKE STOFFEN

Nadere informatie

1 Module 5: Cluster afvalstromen en de verwerking ervan 3. 2 Installatie 1: Tankcleaninginstallaties 4

1 Module 5: Cluster afvalstromen en de verwerking ervan 3. 2 Installatie 1: Tankcleaninginstallaties 4 Inhoud 1 Module 5: Cluster afvalstromen en de verwerking ervan 3 2 Installatie 1: Tankcleaninginstallaties 4 3 Installatie 2: Afvalwaterzuiveringinstallaties 6 3.1 Mogelijke LOC-scenario s bij afvalwaterzuiveringinstallaties

Nadere informatie

Bijlage 1. Noorderzijlvest Gemiddeld Nederland NZV t.o.v. gem. 2006 78,2 83,7-5,5 2009 81,6 86,6-5,0 2012 84,6 86,6-2,0

Bijlage 1. Noorderzijlvest Gemiddeld Nederland NZV t.o.v. gem. 2006 78,2 83,7-5,5 2009 81,6 86,6-5,0 2012 84,6 86,6-2,0 Bijlage 1 Inleiding Door ons waterschap is voor het jaar 2012 weer deelgenomen aan de Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer (BVZ). Met de uitkomsten van deze vergelijking kan de positie c.q. score van

Nadere informatie

Innovation Concepts B.V. Nieuwsbrief 2012-01 Versie NL

Innovation Concepts B.V. Nieuwsbrief 2012-01 Versie NL Algemeen Innovation Concepts B.V. is bijna twee jaar geleden opgezet door Pol Knops en Keesjan Rijnsburger. We zijn al ruim twee jaar bezig met het onderzoeken van diverse toepassingen van CO 2 binding

Nadere informatie

Toiletpapier een waardevolle grondstof GaLiCos: Strippen NH 3 uit afvalwater

Toiletpapier een waardevolle grondstof GaLiCos: Strippen NH 3 uit afvalwater Toiletpapier een waardevolle grondstof GaLiCos: Strippen NH 3 uit afvalwater Aquarama Trade Fair TNAV Workshop 23 oktober 2014 Coos Wessels Toiletpapier in afvalwater 10 tot 14 kg per persoon per jaar

Nadere informatie

Hoe groen zijn uw evenementen?

Hoe groen zijn uw evenementen? Even voorstellen... GMB introduceert SaNiPhos : Europa s eerste urineverwerkingsfabriek voor het verwerken en winnen van nuttige meststoffen uit urine. Terugwinning van fosfaat en stikstof uit urine levert

Nadere informatie

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 1 Dit is een voorproefje in druk van het digitale Cosun MVO-verslag over 2011. Wilt u meer gegevens raadplegen over wat wij zoal ondernemen met het oog op onze maatschappelijke

Nadere informatie

In D&H: 04-02-2014 Steller: J.C.P. de Wit BMZ (tkn) Telefoonnummer: 030 634 57 24 SKK Afdeling: Zuiveringsbeheer

In D&H: 04-02-2014 Steller: J.C.P. de Wit BMZ (tkn) Telefoonnummer: 030 634 57 24 SKK Afdeling: Zuiveringsbeheer COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt Onderwerp: Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer 2012 (BMZ) Nummer: 787874 In D&H: 04-02-2014 Steller: J.C.P. de Wit In

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

MBTF. Milieutechniek. Impressie: Moving Bed Trickling Filter 19 februari 2006

MBTF. Milieutechniek. Impressie: Moving Bed Trickling Filter 19 februari 2006 Milieutechniek Leeuwerik 11 8532 AW Lemmer Telefoon 0514-533746 Telefax 0514-534003 E-mail: rcl@planet.nl Impressie: Moving Bed Trickling Filter 19 februari 2006 MBTF Datum 18 februari 2006 Versie 4 RCL

Nadere informatie

TECHNISCHE GEGEVENS ASTERIA 750 WATERZUIVERINGSSTATION

TECHNISCHE GEGEVENS ASTERIA 750 WATERZUIVERINGSSTATION TECHNISCHE GEGEVENS ASTERIA 750 WATERZUIVERINGSSTATION ASTERIA 750 De Asteria waterzuiveringen zijn ontworpen voor het zuiveren van huishoudelijk type afvalwater berekend op een debiet van 150 liter /

Nadere informatie

Waterafhankelijke economie

Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Industrie en Water Chemie Raffinaderijen

Nadere informatie

Kom verder. Saxion. Kenniscentrum Design en Technologie Trends in energie voor bedrijven en bedrijventerreinen. Welkom. Jan de Wit, 20 juni 2012

Kom verder. Saxion. Kenniscentrum Design en Technologie Trends in energie voor bedrijven en bedrijventerreinen. Welkom. Jan de Wit, 20 juni 2012 Kenniscentrum Design en Technologie Trends in energie voor bedrijven en bedrijventerreinen Welkom Jan de Wit, 20 juni 2012 Vragen? Trends: 1. Energiebesparing door monitoring & procesbeheersing 2. Energiebesparing

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater Warm afvalwater verliest een groot deel van zijn warmte in de afvoer en het riool. Als we deze warmte weten terug te winnen, biedt dat grote mogelijkheden

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

Melkveebedrijf Familie Prinsen

Melkveebedrijf Familie Prinsen Project mestwaardering Open dag 4 maart 2015 Melkveebedrijf Familie Prinsen Mestvergistingsinstallatie Fermtec Systems Locatie KTC de Marke Het bedrijf Biomassa voor vergisting In de vergister wordt jaarlijks

Nadere informatie

Theo Pouw Groep. CO 2 -footprint 2013

Theo Pouw Groep. CO 2 -footprint 2013 Theo Pouw Groep CO 2 -footprint 2013 2 Versie 1, 18-6-2015 CO 2-footprint 2013 INHOUD 1. CO2-UITSTOOT 2012 EN 2013... 2 1.1 Gas- en bruinkoolverbruik... 2 1.2 Brandstofverbruik goederenvervoer... 3 1.3

Nadere informatie

VAN AFVAL TOT GRONDSTOF! SAMEN MET U DE JUISTE RECYCLING KOMBINATIE

VAN AFVAL TOT GRONDSTOF! SAMEN MET U DE JUISTE RECYCLING KOMBINATIE Beleid Nederlandse Overheid Groene Groeistrategie 1 Energie: naar een duurzame, betaalbare en betrouwbare energievoorziening 2 Biobased economy: substitutie fossiele door groene grondstoffen (biomassa)

Nadere informatie

Milieujaarverslag 201 van DAF Trucks N.V.

Milieujaarverslag 201 van DAF Trucks N.V. Milieujaarverslag 201 van DAF Trucks N.V. DAF Trucks N.V. blijft continu stappen voorwaarts zetten die leiden tot een verdere vermindering van de milieubelasting als gevolg van haar activiteiten en haar

Nadere informatie

Kolenvergasser. Kolenvergasser 2009-02-01 hdefc.doc

Kolenvergasser. Kolenvergasser 2009-02-01 hdefc.doc Kolenvergasser 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 Beantwoord de vragen 1 t/m 3 aan de hand van het in bron 1 beschreven proces. Bron 1 De

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Pharmafilter. april 2012

Pharmafilter. april 2012 Pharmafilter Resultaten DEMONSTRATIEPROJECT IN HET Reinier de Graaf Gasthuis Delft april 2012 Pharmafilter een schoner ziekenhuis, een schoner milieu Afval door de riolering afvoeren, voor een schoner

Nadere informatie

Hoe behandel ik mijn afvalwater?

Hoe behandel ik mijn afvalwater? 19 Hoe behandel ik mijn afvalwater? Zuivering rond het huis Een groot deel van de Vlaamse gezinnen zal zelf moeten instaan voor de zuivering van het huishoudelijk afvalwater. De behandeling van afvalwater

Nadere informatie

LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING

LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING INHOUD Voorwoord 13 Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 Deel 1. LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING 21 1. Inleiding

Nadere informatie

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 GroenLinks Bronckhorst Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 Waarom co-vergisten Omdat de meststoffenwet veehouders verplicht de overtollige (mineralen in de) mest te ver(be)werken

Nadere informatie

Alles Over Verbranding. KARA heeft de techniek, de kennis en ervaring

Alles Over Verbranding. KARA heeft de techniek, de kennis en ervaring Alles Over Verbranding KARA heeft de techniek, de kennis en ervaring 100 JAAR ERVARING Verbranden mag dan eenvoudig lijken, maar thermische conversie van biomassa is een complex proces. Voor een optimale

Nadere informatie

Drinkwater een goede bron voor de levensmiddelenindustrie. VMT/EHEDG bijeenkomst Geo Bakker, 2 december 2014

Drinkwater een goede bron voor de levensmiddelenindustrie. VMT/EHEDG bijeenkomst Geo Bakker, 2 december 2014 Drinkwater een goede bron voor de levensmiddelenindustrie VMT/EHEDG bijeenkomst Geo Bakker, 2 december 2014 Wetgeving Inhoud Drinkwaterkwaliteit Drinkwaterzuivering Verandering van drinkwaterkwaliteit

Nadere informatie

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage vestiging Drachten behorende bij onderbouwing Knarweg 14, Lelystad. Op het gebied van schoon en zuinig produceren, heeft de agrarische sector nog een aantal belangrijke doelstellingen te behalen. Belangrijkste

Nadere informatie

Werkstuk Techniek. Rioolwaterzuiveringsinstallaties. Werkstuk gemaakt door: Klas: B2E Datum inleveren werkstuk: Dinsdag 30 mei Docent: JGT

Werkstuk Techniek. Rioolwaterzuiveringsinstallaties. Werkstuk gemaakt door: Klas: B2E Datum inleveren werkstuk: Dinsdag 30 mei Docent: JGT Werkstuk Techniek Rioolwaterzuiveringsinstallaties Bron foto: www.wve.nl Bron foto: www.wve.nl Werkstuk gemaakt door: Anoniem Samantha (op van eigen de verzoek) Maat Bert Bert van van Naamen Naamen Klas:

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland. Situatie per 31 december 2012

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland. Situatie per 31 december 2012 Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Situatie per 31 december 2012 Inzameling, transport en behandeling van Afvalwater in Nederland Situatierapport 2012 ex artikel 16 van richtlijn

Nadere informatie

Reinier de Graaf Gasthuis

Reinier de Graaf Gasthuis Reinier de Graaf Gasthuis Het meest duurzame ziekenhuis van Nederland Bron: Sterrengids voor Gastvrijheid 2012 Cradle2Cradle Café en de Zorg 26 maart 2013 Since 1252 1 Facts & Figures Reinier de Graaf

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Directoraat-Generaal Water Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Milieubeheer Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Inzameling, transport en behandeling

Nadere informatie

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO INHOUDSOPGAVE - AANLEIDING - HUIDIGE SITUATIE - GEVOLGEN RIOOLOVERSTORT - OVERSTORTREDUCTIE - BERGING EN BEZINKING OVERTOLLIG RIOOLWATER - WERKING BBB - WERKING (schematisch)

Nadere informatie

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Page 1 of 5 Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Auteur: Anne Bosma, Tony Flameling, Toine van Dartel, Ruud Holtzer Bedrijfsnaam: Tauw, Waterschap De Dommel Rioolwaterzuiveringen

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

enzymatisch reinigen detecteren en verwijderen van biofilms

enzymatisch reinigen detecteren en verwijderen van biofilms enzymatisch reinigen detecteren en verwijderen van biofilms Voedselveiligheid uw hygiënenormen naar een nog hoger plan Het waarborgen van de kwaliteit van uw eindproduct en de voedselveiligheid; u bent

Nadere informatie

DUURZAAMHEIDSJAARVERSLAG 2014 DAF TRUCKS N.V.

DUURZAAMHEIDSJAARVERSLAG 2014 DAF TRUCKS N.V. DUURZAAMHEIDSJAARVERSLAG 2014 DAF TRUCKS N.V. DRIVEN BY QUALITY Voorwoord Dit verslag is het Duurzaamheidsjaarverslag van DAF Trucks N.V. betreffende het jaar 2014. De scope van het Duurzaamheidsverslag

Nadere informatie

MIC / LEI. 15 augustus 2007. Maarten Bouwer

MIC / LEI. 15 augustus 2007. Maarten Bouwer MIC / LEI 15 augustus 2007 Maarten Bouwer inhoud Inleiding BioGast Gasmarkt Wat is BioGast Historie en HHNK project Techniek Vragen en lunch Bezichtiging verwachting fossiel aardgas Groningen heeft nog

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139)

Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139) Notitie HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. WATER TECHNOLOGY Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139) Aan : E. Rekswinkel, M. Boersen Van : Wim Wiegant Controle

Nadere informatie

BIOLOGISCHE AFVALWATERZUIVERING WERKT 66% GOEDKOPER NA OPTIMALISATIE

BIOLOGISCHE AFVALWATERZUIVERING WERKT 66% GOEDKOPER NA OPTIMALISATIE Nieuwsbrief MilieuTechnologie, november 26 (Kluwer, jaargang 13, nummer 1) Jan Gruwez, Trevi nv jgruwez@trevi-env.com www.trevi-env.com BIOLOGISCHE AFVALWATERZUIVERING WERKT 66% GOEDKOPER NA OPTIMALISATIE

Nadere informatie

Attero Holding N.V., bestaande uit: N.V. Afvalverbranding Zuid Nederland (A.Z.N.)

Attero Holding N.V., bestaande uit: N.V. Afvalverbranding Zuid Nederland (A.Z.N.) CERTIFICAAT, bestaande uit: Attero B.V. Attero Noord B.V. Attero Zuid B.V. AZN Holding B.V. Meander 861 6825 MH Arnhem Postbus 4114 6080 AC Haelen en de toepassing daarvan voldoen aan de voorwaarden gesteld

Nadere informatie

Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart.

Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart. 3 Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart. Een bron van inspiratie voor iedereen die wil bouwen aan een betere

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

Afvalwaterzuivering: hergebruik van proceswater Biomembraansystemen moeten negatieve ervaringen uit verleden doen vergeten

Afvalwaterzuivering: hergebruik van proceswater Biomembraansystemen moeten negatieve ervaringen uit verleden doen vergeten Afvalwaterzuivering: hergebruik van proceswater Biomembraansystemen moeten negatieve ervaringen uit verleden doen vergeten Biologische afvalwaterzuivering wordt al decennia lang toegepast in de voedingsindustrie

Nadere informatie

Op ontdekkingstocht naar aardolie

Op ontdekkingstocht naar aardolie O p o n t d e k k i n g s t o c h t n a a r a a r d o l i e Op ontdekkingstocht naar aardolie Miljoenen jaren geleden De mens heeft in de loop van de tijd vele vormen van energie gebruikt: spierkracht,

Nadere informatie

Innoveren doe je Samen

Innoveren doe je Samen Innoveren doe je Samen Deep in the shit Ervaringen van een innovatieve ondernemer in een hooggereguleerde sector Ir Roger A.B.C. Rammers CMC 1 Agenda 1. Introductie AquaPurga 2. Mestmarkt: mestproblematiek

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Samenvatting. 1. Inleiding. 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat. 5.

Inhoudsopgave. Samenvatting. 1. Inleiding. 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat. 5. PROJECT BEHANDELING HUISHOUDELIJK AFVALWATER Inhoudsopgave Samenvatting 1. Inleiding 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat 5. Conclusie 6. Bijlagen

Nadere informatie

RWZI s-hertogenbosch - renovatie

RWZI s-hertogenbosch - renovatie Rapport datum: 17 juli 2015 RWZI s-hertogenbosch - renovatie MER oplegnotitie Gegund ontwerp & Groen gas project Aanvullingen Projectnummer 7341.09.08 Rapport titel : Project nummer : 7341.09.08 Rapport

Nadere informatie

Bacteriën maken zwavel Vragen en opdrachten bij de poster

Bacteriën maken zwavel Vragen en opdrachten bij de poster Vragen en opdrachten bij de poster Bacteriën maken zwavel Vragen en opdrachten bij de poster 3 vwo Probleem: Zuur gas T1 Waterstofsulfide ontstaat bij de afbraak van zwavelhoudende organische stoffen.

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde 1-2 vwo 2008-II

Eindexamen scheikunde 1-2 vwo 2008-II Ammoniak Ammoniak wordt bereid uit een mengsel van stikstof en waterstof in de molverhouding N 2 : H 2 = 1 : 3. Dit gasmengsel, ook wel synthesegas genoemd, wordt in de ammoniakfabriek gemaakt uit aardgas,

Nadere informatie

Vergisting van eendenmest

Vergisting van eendenmest Lettinga Associates Foundation for environmental protection and resource conservation Vergisting van eendenmest Opdrachtgever: WUR Animal Sciences Group Fridtjof de Buisonjé Datum: 3 oktober 2008 Lettinga

Nadere informatie

200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis!

200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis! 200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis! Oude situatie zonder ECO200 Gas Elektra Wat is ECO200? ECO200 is een nieuw concept van AgriComfort, waarbij het koelen van de melk en het

Nadere informatie

Organische vracht continue on-line bewaken. Peter-Jan van Oene, 8 november 2011, nieuwegein

Organische vracht continue on-line bewaken. Peter-Jan van Oene, 8 november 2011, nieuwegein Organische vracht continue on-line bewaken Peter-Jan van Oene, 8 november 2011, nieuwegein Waardeketen Organische stoffen TOC/CZV correlatie Inhoud Afvalwater karakteristiek zuivel-industrie Redenen om

Nadere informatie

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit DE RYCK Klima LUWAGAM : pomp lucht-water aangedreven met gasmotor PAUL DE RYCK Werking op laag niveau (buitenlucht min. 0 C) omzetten naar warmte op hoog niveau (buiswater max. 50 C) Serreverwarming buis

Nadere informatie

HOOFDLIJNENAKKOORD WATERZUIVERING IN DE GLASTUINBOUW

HOOFDLIJNENAKKOORD WATERZUIVERING IN DE GLASTUINBOUW HOOFDLIJNENAKKOORD WATERZUIVERING IN DE GLASTUINBOUW LTO Glaskracht Nederland, Nederlandse Stichting voor Fytofarmacie (Nefyto), Unie van Waterschappen (UvW), Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG),

Nadere informatie

FODI Federatie van Oppervlakte Delfstoffenwinnende Industrieën

FODI Federatie van Oppervlakte Delfstoffenwinnende Industrieën FODI Federatie van Oppervlakte Delfstoffenwinnende Industrieën Koepel van het Nederlandse grondstofwinnende bedrijfsleven De leden van FODI zijn in principe brancheorganisaties. Zand (beton, wegfundering)

Nadere informatie

CO2 uit biogas Toepassing glastuibouw. Presentatie door Jeroen de Pater - Gastreatment Services 10 september 2009

CO2 uit biogas Toepassing glastuibouw. Presentatie door Jeroen de Pater - Gastreatment Services 10 september 2009 CO2 uit biogas Toepassing glastuibouw Presentatie door Jeroen de Pater - Gastreatment Services 10 september 2009 CO2 uit biogas - Inleiding - GPP -systeem - Kwaliteitseisen CO 2 voor glastuinbouw - Toepasbaarheid

Nadere informatie

Hoe werkt de rioolwaterzuivering. Amersfoort? Waterschap zuivert afvalwater uit: Amersfoort Leusden Bunschoten

Hoe werkt de rioolwaterzuivering. Amersfoort? Waterschap zuivert afvalwater uit: Amersfoort Leusden Bunschoten Hoe werkt de rioolwaterzuivering Amersfoort? Waterschap zuivert afvalwater uit: Amersfoort Leusden Bunschoten Waterschap Vallei & Eem werkt aan schoner water Tot het begin van de jaren zeventig ging de

Nadere informatie

Energiepark Olburgen. Een samenwerking van Waterstromen B.V., Waterschap Rijn & IJssel & Aviko BV. Door Arnold Veldhuis

Energiepark Olburgen. Een samenwerking van Waterstromen B.V., Waterschap Rijn & IJssel & Aviko BV. Door Arnold Veldhuis Energiepark Olburgen Een samenwerking van Waterstromen B.V., Waterschap Rijn & IJssel & Aviko BV Door Arnold Veldhuis Waterstromen B.V. 18 maart 2015 Onderwerpen Over Waterstromen Locatie Olburgen Huidige

Nadere informatie

Energie uit drinkwater en afvalwater

Energie uit drinkwater en afvalwater Energie uit drinkwater en afvalwater Inhoud 1. De cyclus van de stedelijke drinkwatervoorziening en afvalwater 2. Installeren van een turbine in het drinkwaternet 2.1. De druk in drinkwaternetten 2.2.

Nadere informatie

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC LEI Wageningen UR: Co Daatselaar Aanleiding en doelstellingen onderzoek Veel mest elders af te zetten tegen hoge kosten, druk verlichten

Nadere informatie

SPARK - riothermie. 29 september 2014. Rada Sukkar gfs@tauw.nl 06-15945727

SPARK - riothermie. 29 september 2014. Rada Sukkar gfs@tauw.nl 06-15945727 SPARK - riothermie 29 september 2014 Rada Sukkar gfs@tauw.nl 06-15945727 Tauw introductie TAUW BV In Top 10 van Nederlandse ingenieursbureau sinds 1928 750 medewerkers Integer Professioneel Maatschappelijk

Nadere informatie

GroenGas InOpwerking. Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up. Rene Cornelissen (CCS) 11 maart 2015

GroenGas InOpwerking. Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up. Rene Cornelissen (CCS) 11 maart 2015 GroenGas InOpwerking Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up Rene Cornelissen (CCS) 11 maart 2015 Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up Inhoudsopgave CCS Inleiding Situatie kleinschalige vergisting

Nadere informatie

Influent fijnzeven in rwzi s. Chris Ruiken Enna Klaversma

Influent fijnzeven in rwzi s. Chris Ruiken Enna Klaversma Influent fijnzeven in rwzi s Chris Ruiken Enna Klaversma Inhoud Kosten en opbrengsten Energiebalans 19-05-2010 2 Grofvuilrooster 6 mm Zandvanger Voorbezinktank aeratietank nabezinktank effluent Primair

Nadere informatie

De klimaatneutrale waterketen

De klimaatneutrale waterketen De klimaatneutrale waterketen Jos Frijns Lelystad, 13 februari 2009 Klimaatverandering: adaptatie ja, maar ook mitigatie Belang van mitigatie voor watersector Gevolgen worden vooral zichtbaar in de waterketen,

Nadere informatie

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN AKKOORDEN EN GREEN DEALS Rafaël Lazaroms Coördinator Energie en duurzaamheid Unie van Waterschappen 1. Duurzaamheid en taken waterschappen 2. Duurzame ambities in akkoorden

Nadere informatie

KLAAR VOOR DE TOEKOMST Uitbreiding rwzi Meppel

KLAAR VOOR DE TOEKOMST Uitbreiding rwzi Meppel Waterschap Reest en Wieden P r e s e n t P r e s s Bezoekadres Blankenstein 540 7943 PA Meppel Postadres Postbus 120 7940 AC Meppel Overige gegevens T (0522) 27 67 67 F (0522) 27 67 99 E waterschap@reestenwieden.nl

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Bio-based Economy Den Haag, 17 april 2013 VAVI VAVI is een belangenvereniging die de belangen behartigt van 7 Nederlandse ondernemingen binnen de aardappelverwerkende

Nadere informatie

Boeren met energie. 11 November 2010

Boeren met energie. 11 November 2010 Boeren met energie 11 November 2010 Wat doen wij? Ontwikkelen projecten energie uit biomassa Opzetten expertisecentrum energie uit hout droogtechnieken stookgedrag rookgasmetingen rookgasreiniging Ontwikkelen

Nadere informatie

Bio-energie. van de Boer. www.host.nl

Bio-energie. van de Boer. www.host.nl NL Bio-energie van de Boer www.host.nl HoSt Microferm: duurzame energie uit mest Het Microferm concept is ontwikkeld voor boeren die de eigen mest verwerken. De Microferm is uitermate geschikt voor agrarische

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

BPP: Nee FAZ: Nee VVSW: Ja 13-6-2012. Opdrachtgever: Erica Mosch

BPP: Nee FAZ: Nee VVSW: Ja 13-6-2012. Opdrachtgever: Erica Mosch Onderwerp: WKK van RWZI Veendam Nummer: Bestuursstukken\1081 Agendapunt: 12 DB: Ja 14-5-2012 Workflow Opsteller: Hans Postma, 0598-693206 Schoon Water BPP: Nee FAZ: Nee VVSW: Ja 13-6-2012 Opdrachtgever:

Nadere informatie

SCHOON EN VEILIG WATER

SCHOON EN VEILIG WATER SCHOON EN VEILIG WATER Publicatie Afvalwater 2011 U staat er vast niet dagelijks bij stil wat er allemaal voor nodig is om het afvalwater en regenwater in te zamelen, te transporteren en te zuiveren.

Nadere informatie

Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015

Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Agenda Cryo Advise Aardgas - eigenschappen Voordelen Uitdagingen Cryo Advise advies voor LNG systemen

Nadere informatie