DATASNIP: HET/GEAUTOMATISEERDE BESTAND VERSNIPPERING VAN DE ECOLOGISCHE HOOFDSTRUCTUUR DOOR DE DROGE EN NATTE/HOOFDINFRASTRUCTUUR

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DATASNIP: HET/GEAUTOMATISEERDE BESTAND VERSNIPPERING VAN DE ECOLOGISCHE HOOFDSTRUCTUUR DOOR DE DROGE EN NATTE/HOOFDINFRASTRUCTUUR"

Transcriptie

1 12. B I B L I O T ^E-E-r JJienstJ/Veg-en-Waterbouwkupde Van der Burghweg Postbus 544, 26 GA Delft Tel DATASNIP: HET/GEAUTOMATISEERDE BESTAND VERSNIPPERING VAN DE ECOLOGISCHE HOOFDSTRUCTUUR DOOR DE DROGE EN NATTE/HOOFDINFRASTRUCTUUR 'f L B v P.M. Specken TNO-Bëleidsstudies Ministene l van'verkeer,en Waterstaat Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Dienst Weg- en Waterbouwkunde WW^Versriipp.eringsreeks, deel 5

2 1 Rapport or. 2 Sub-titel Rapport MI-OL-9 BIBLIOTHEEK Dienst Weg- en Waterbouwkunde van der tsurgnweg Postbus 544, 26 GA Delft Tel Archief nr. 8 Datum Publicatie /2.-261/ dl x 1 ffjurr 1993 DATASNIP: Het geautomatiseerde bestand, Versnippering van de ecologische hoofdstructuur door de droge en natte hoofdinfrastructuur. 3 Schrijver(s) B.P.M. Specken maart Rapport nr. Instituut 92/ECO/1 1 Tijdschrijf nr. 4 Uitvoerend Instituut, Naam, Adres INRO-TNO, Postbus 641, Delft 5 Opdrachtgevers Dienst Weg- en Waterbouwkunde van Rijkswaterstaat 11 Opdracht nr. DWW-41B 12 Rapporttype en periode rapport 6 Titel Onderzoekproject Versnippering infrastructuur 13 Samenvatting DATASNIP is de naam van een geautomatiseerd databestand waarin gegevens zijn opgeslagen over de knelpunten tussen de ecologische hoofdstructuur enerzijds en de rijkswegen, spoorlijnen en kanalen anderszijds. Het bestand is ontworpen in dbase IIIPlus. De informatie kan op velerlei manieren worden ontsloten: Via de gebiedscategorieën van de ecologische hoofdstructuur, via de soortingang, via het type infrastructuur, via de naam van een rijksweg, per provincie, per afzonderlijk doorsneden gebied. Het bestand zal te zijner tijd gekoppeld worden aan een geografisch informatiesysteem. Begeleiding A.W.J. van Schaik A.A.G. Piepers Dienst Weg- en Waterbouwkunde Postbus GA Delft Tel gironummer: Bijbehorende Rapporten MI-OL-92-2 MI-OL MI-OL-92-23t/m34 16 Aantal blz Prijs f 2,

3 TNO-Bdddsstudies Ecologie 4 Beleid. DATASNIP INHOUD VOORWOORD iii 1 INLEIDING Relatie met SNIPl en NIS-EHS Doelstelling 2 2 OPZET EN OPBOUW VAN DE DATABASE Inhoud van de database De uitvoer 9 3 DISCUSSIE 11 LITERATUURLIJST 13 Bijlage 1. De uitvoer REPORT Bijlage 1 blz 1 Bijlage 2: ECODISTRICTCODES Bijlage 2 blz 1

4 TNO-Bcieidetutüra Ecologie &. Beleid. DATASNIP

5 TNO-Bdeidstudies Ecologie & Beleid * DATASNIP VOORWOORD In het Tweede Structuurschema Verkeer en Vervoer is expliciet uitgesproken dat verdere versnippering door de infrastructuur zal worden teruggedrongen. Een dergelijke beleidsuitspraak leidt tot het treffen van maatregelen om dit doel te bereiken. Om tot een goede afweging te komen voor de inzet van middelen, bijvoorbeeld ten behoeve van de aanleg van milieuvriendelijke oevers, is aangesloten bij het beleid van het Ministerie van Landbouw en Visserij. LNV heeft in het Natuurbeleidsplan aangegeven waar de komende jaren de prioriteiten ten aanzien van flora, fauna en landschap zullen komen te liggen. Een en ander heeft vorm gekregen in de Ecologische Hoofdstructuur van Nederland. Het ligt voor de hand om bij de keuze voor het treffen van maatregelen aan te sluiten bij de beleidsopvattingen van LNV. Daarnaast is ook in de Derde Nota Waterhuishouding van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat het behouden en ontwikkelen van ecologische netwerken onderschreven. Aan TNO is door de Dienst Weg- en Waterbouwkunde van Rijkswaterstaat opdracht verleend om de droge en natte infrastructuur te analyseren binnen de context van de Ecologische Hoofdstructuur. Een dergelijke analyse biedt de mogelijkheid om tot een afgewogen keuze te komen wat betreft de inzet van middelen en menskracht. Beide analyses zijn in rapportvorm verschenen: "Versnippering van de ecologische hoofdstructuur door de weginfrastructuur" en "Versnippering van de ecologische hoofdstructuur door de natte infrastructuur". Bovendien zijn de basisgegevens van de analyses opgeslagen in een geautomatiseerd bestand, dat is op te vatten als een momentopname van de relatie tussen infrastructuur en Ecologische Hoofdstructuur. Dit rapport vormt de handleiding bij het bestand. Rijkswaterstaat, Dienst Weg- en Waterbouwkunde, Onderafdeling Onderzoek Landschap en Natuurlijk Milieu A.W.J. van Schaik ui

6 TNO-Beleidtstudia Ecologie & Beleid IV

7 TNO-BeleidsstudiM Ecologie é. Beleid * DATASNIP 1 INLEIDING 1.1 Relatie met SNIP1 en NIS-EHS Dit rapport vormt een onderdeel van een studie waarin de knelpunten werden geïnventariseerd die ontstaan bij de realisering van de ecologische hoofdstructuur (EHS) (Min. LNV, 199) in relatie tot de aanwezige en geplande hoofdinfrastructuur. De EHS bestaat uit: a) kerngebieden; gebieden met bestaande waarden van (internationale betekenis en voldoende omvang, b) natuurontwikkelingsgebieden; gebieden die reële perspectieven bieden voor het ontwikkelen van natuurwaarden van (internationale betekenis of voor het aanzienlijk verhogen van de bestaande natuurwaarden en c) verbindingszones; gebieden of structuren die verbreiding, migratie en uitwisseling van soorten tussen verschillende gebieden van de EHS mogelijk maken. Bij de realisatie van de EHS krijgen ecosystemen en populaties een grotere kans om zich te ontwikkelen en te handhaven. Tot de hoofdinfrastructuur behoren rijkswegen, rijkswateren en spoorlijnea Aan bovengenoemde studie zijn drie projecten verbonden: SNIP 1, NIS-EHS en DATASNIP. 1) SNIP 1 betreft het onderzoek naar knelpunten tussen de rijksweginfrastructuur en de ecologische hoofdstructuur. De belangrijkste vraagstelling bij dit project was: 'Waar wordt de EHS doorsneden door de rijksweginfrastructuur en wat is de aard en omvang van de effecten per knelpunt?'; 2) NIS-EHS betreft het onderzoek naar de knelpunten tussen de Natte Infrastructuur en de Ecologische Hoofdstructuur. Centraal in dit onderzoek stond het beschrijven van de relatie tussen de natte infrastructuur en de ecologische hoofdstructuur en het inventariseren van de knelpunten; 3) DATASNIP is een project waarin een database is ontwikkeld met als doel de verzamelde informatie geautomatiseerd op te slaan en te verwerken. De uitvoering van de projecten SNIP 1 en NIS-EHS heeft gelijktijdig plaatsgevonden en de projecten zijn nauw op elkaar afgestemd. De resultaten zijn in drie afzonderlijke rapporten verwerkt, te weten: 1) Versnippering van de ecologische hoofdstructuur door de weg-infrastructuur (Morel & Specken, 1992); 2) Versnippering van de ecologische hoofdstructuur door de natte infrastructuur (Duel, 1992); 3) Basisinformatie; Versnippering van de ecologische hoofdstructuur door de droge en natte hoofdinfrastructuur (Duel et al., 1992).

8 TNO-Beleütastudies Ecologie & Beleid DATASN1P Door de grote hoeveelheid verzamelde informatie bij de projecten SNIP 1 en NIS-EHS is besloten om de rapportage ervan op te splitsen. Naast de zogenaamde twee 'hoofd' rapporten is er ook een basis-informatierapport (per provincie één deel), waarin een uitgebreide beschrijving is opgenomen van alle lokaties waar de hoofd-infrastructuur de EHS doorsnijdt (Duel et al., 1992). De database DATASNIP bevat in beknopte vorm de informatie die in dit basisrapport is weergegeven. De nummering van de gebieden en knelpuntlokaties van de projecten SNIP 1 en NIS-EHS komen met elkaar overeen. Hierdoor kunnen de hoofd-rapporten, het basis-informatierapport en het DATASNIP-bestand naast elkaar gebruikt worden. Voor meer aanvullende en achtergrond informatie over de projecten SNIP 1 en NIS-EHS wordt verwezen naar bovengenoemde rapporten. 1.2 Doelstelling Het doel van het onderzoek was een database te ontwikkelen die geschikt is voor de opslag en verwerking van de in de projecten SNIP 1 en NIS-EHS verzamelde informatie. Het systeem zal bruikbaar worden gemaakt om het ontsnipperingsbeleid van het ministerie van V en W te evalueren (sturingsinformatiesysteem). Hiervoor is het noodzakelijk de database 'up to date' te houden. In dit rapport komen de volgende aspecten aan de orde: - om welke informatie gaat het; - hoe is de informatie opgeslagen; - welke gegevens kunnen er uit de database verkregen worden en - op welke wijze kunnen de gegevens gepresenteerd worden. De database zal in eerste instantie bij de dienst Weg- en Waterbouwkunde (DWW) ondergebracht worden. Het is de bedoeling dat het systeem binnen DWW op haar bruikbaarheid zal worden beoordeeld en getoetst, waarna op basis van eventuele wensen van potentiële gebruikers een gebruikersvriendelijke versie zal worden ontwikkeld. Bij potentiële gebruikers wordt gedacht aan DWW zelf, de hoofddirectie, de regionale directies en externe gebruikers zoals het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en provincies.

9 TNO-BdeidKtudics Ecologie «fc Beleid. > DATASNIP OPZET EN OPBOUW VAN DE DATABASE DATASNIP is een gegevensbestand of database opgezet met behulp van het programma dbase III Plus. Het bestand bevat informatie over de doorsnijdingen (knelpunten) van de hoofdinfrastructuur met de ecologische hoofdstructuur (EHS). Deze gegevens zijn verkregen door middel van enquêtes en interviews met medewerkers van de consulentschappen NBLF (voorheen NMF) en uit literatuur. De verzamelde gegevens kunnen in drie categorieën worden verdeeld: 1. gebiedsgebonden gegevens; 2. ecosysteem en faunapopulatie gegevens en 3. gegevens die samenhangen met de aanwezigheid en het gebruik van de infrastructuur. De volledigheid van de gegevens ligt per consulentschap verschillend. Doorsnijdingen veroorzaakt door rijkswateren en spoorlijnen, zijn wel opgenomen maar bevatten momenteel minder uitgebreide informatie. Het bestand is in eerste instantie gericht op doorsnijdingen van de EHS door rijkswegen. Het bestand is te beschouwen als een kaartenbak en bestaat uit een groot aantal kaarten (records). De records bestaan uit een groot aantal onderwerpen (velden), die informatie bevatten over één doorsnijding. Om het werken met het bestand te vergemakkelijken, met name de invoer van gegevens, is een invoerformat, bestaande uit 5 delen (pagina's of invoerschermen) ontworpen. Dit hulpprogramma (een onderdeel van dbase III Plus) draagt de naam INVOER.FMT. Hiermee worden de velden gegroepeerd per onderwerp en op een overzichtelijke manier op het scherm gepresenteerd. 2.1 Inhoud van de database Hieronder volgt een beschrijving per invoerscherm van de database. Het eerste invoerscherm bevat algemene gegevens over de doorsnijding van de EHS door de hoofdinfrastructuur, zoals de coördinaten van het knelpunt, het knelpuntnummer, het gebiedsnummer, de provincie waarin de doorsnijding ligt, het type en de naam van de infrastructuur dat de doorsnijding veroorzaakt, of het een huidige of toekomstige doorsnijding betreft en of er sprake is van bundeling van infrastructuur. Kern- en natuurontwikkelingsgebieden grenzen in vele gevallen aan elkaar. Vaak betreft het in zo'n geval een gebied met één ecosysteemtype. Verschillende' kern- en natuurontwikkelingsgebieden binnen zo'n gebied herbergen dezelfde aandachtssoorten en hebben overeenkomstige eigenschappen met betrekking tot bijvoorbeeld de vegetatie en abiotische factoren. Hierdoor komt de problematiek van versnippering grotendeels overeen in die EHS-gebieden. Daarom is besloten om de aan elkaar grenzende kem- en natuurontwikkelingsgebieden met overeenkomstige problematiek te groeperen. Het aantal gebiedsbeschrijvingen is hierdoor aanzienlijk verminderd. De eerste pagina van de database ziet er als volgt uit:!

10 TNO-Bcletdotudie* Ecologie & Beleid DATASNIP De in hoofdletters en onderstreepte termen dienen als zodanig in de database te worden ingevuld. Alle informatie in de database is in hoofdletters geschreven. Dit is van belang voor het werken met de database (zoek- en selectie-opdrachten), aangezien dbase onderscheid maakt tussen hoofd- en kleine letters. INVOERSCHERM ALGEMENE GEGEVENS PAG 1 VELDNAAM KORTE OMSCHRIJVING XCOORDINAAT: de X coördinaat van het knelpunt * YCOORDINAAT: de Y coördinaat van het knelpunt ' KNELPUNT : knelpuntlokatienummer, zie o.a. kaart basisrapport PROVINCIE : drieletterige provinciecode., FRL, PRE, OVL, GPL, FLE, N-H, Z-H, UTR, ZLD, N-B, LIM. GEBIEDSNR : gebieds- of verbindingszonenummer EHSTYPE : de plaats van doorsnijding kan liggen in: kerngebied (), natuurontwikkelingsgebied (NOG), verbindingszone (VZ), of combinatie. INFRATYPE : RIJKSWEG, SPOORLIJN, KANAAL of PROVINCIALE WEG INFRANAAM : naam van de rijksweg, het rijkswater of de spoorlijn (genoemd worden de verbindende plaatsen) HUIDIG : HUIDIG of TOEKOMSTIG knelpunt BUNDELING : Is er sprake van meerdere typen infrastructuur? Ook bundeling met provinciale wegen kan worden genoemd. Toelichting: Bij INFRATYPE is een enkele keer ook een provinciale weg meegenomen, omdat in die gevallen niet duidelijk was of het een rijksweg of en provinciale weg betrof. Bij HUIDIG kan ingevuld worden: HUIDIG, TOEKOMSTIG of beide. Huidig heeft betrekking op een reeds bestaande weg, toekomstig op een nog aan te leggen weg en wanneer beide zijn ingevuld dan betreft het een te verbrede of anderszins aan te passen weg. Het tweede invoerscherm is gebruikt voor het invoeren van algemene gegevens over het gebied waarin de doorsnijding zich bevindt. Deze gegevens bestaan uit een ecodistrictscode (Klijn, 1988), een fysisch-geografische regio code volgens de Natuurwaardekaart 1988 (Bakker et al., 1988) en een vegetatietypering, waarbij het percentage aanwezige vegetatietype wordt gegeven (Bakker et al., 1988). De tweede pagina van de database ziet er als volgt uit: Nog niet ingevuld

11 TNO-Bcleidjswdics Ecologie 4 Beleid DATASNIP INVOERSCHERM GEBIEDSGEGEVENS PAG 2 - ECODISTRIC: ecosysteemtype (code) dat doorsneden wordt - FYSGEOREG : code van de fysisch-geografische regio's Hier komt de code uit de Natuurwaardekaart. A = heuvelland, B = hogere zandgronden, C = rivierengebied, D = laagveen met plassen en droogmakerijen, E = zeekleigebied, F = duinen, G = afgesloten zee-armen en estuaria, H = getijdegebieden. - SCHORKWEL - MOERAS - NATSCHRAA - DRGSCHRAA - HEIDE : \=> - HOOGVEEN - BOSSTRUWE - 'GRASLAND - OPENWATER - WITGEBIED _1 Bij deze velden is een code ingevuld. = niet aanwezig of kleiner dan 5 % 1 = tussen de 5 en 1 % aanwezig 2 = meer dan 1 %, minder dan 5 % aanwezig 3 = meer dan 5 % aanwezig j Toelichting: Bij ECODISTRIC is de code ingevuld zoals die geïntroduceerd is het rapport "Milieubeheergebieden" (Klijn, 1988). Omdat in enkele gevallen een gebied in meer dan één ecodistrict ligt, kan hier ook meer dan één code worden ingevuld. Een omschrijving van deze code is als bijlage 2 bijgevoegd. Bij FYSGEOREG kan maar één code worden ingevuld. Deze indeling is minder fijn als de indeling in ecodistricten. Gebieden liggen niet of nauwelijks in meerdere fysischgeografische regio's, waar dit wel het geval was is de regio genomen waar het grootste deel van het gebied in lag, zie ook Discussie in hoofdstuk 3. Het derde invoerscherm is gereserveerd voor uitgebreide informatie over het gebied in het algemeen en het kern- of natuurontwikkelingsgebied dat doorsneden wordt in het bijzonder. Zo is o.a. aangegeven wat de grootte van het totale gebied is en de lengte en de plaats van de doorsnijding in het gebied. Verder is aangegeven welke soorten er (potentieel) in voorkomen en wat voor een functie (leefgebied, foerageergebied, e.d.) het gebied voor de betreffende soorten heeft. Deze soortsinformatie heeft betrekking op de lokatie van de doorsnijding in het kem- of natuurontwikkelingsgebied. Wanneer het een doorsnijding van een verbindingszone betreft is pagina 3 niet ingevuld.

12 TNO-Bclrirtgniaie» Ecologie & Beleid DATASND» IJ INVOERSCHERM i KERN- OF NATUURONTWIKKELINGSGEBIED PAG il 3 II OTTE LENGTE PLAATSKNEL OTTER DAS NRDSEWOELM BOOMMARTER STEENMARTE REE BOOMKIKKER KAMSALAMAN RINGSLANG KERKUIL GANZEN WEIDEVOGEL OVERIGE FOTTER FDAS FNWOELMS FBOOMMAR FSTEENMA FREE FRINGSLA FBOOMKIK FKAMSALA FKERKUIL FGANZEN FWEIDEVO FOVERIGE grootte van het gebied in km 2 lengte doorsnijding in km ligging van de doorsnijding CENTRAAL OF LATERAAL Hier is een code ingevuld: = niet aanwezig 1 = potentieel aanwezig => 2 = ondervindt geen hinder, of onbekend 3 = ondervindt verstoring 4 = ondervindt barrière I 5 = slachtoffers Hier zijn of kunnen soorten worden ingevuld als: snoek, beek- en zeeforel, zalm, korhoen, bijzondere vleermuizen, geelbuikvuurpad, vroedmeesterpad, muurhagedis, kleine marterachtigen, adder en overige reptielen. Eventueel met code. Het betreft hier additieve informatie, maar men kan ^er ook op selecteren en zoeken. Het betreft hier de functie van het leefgebied voor de betreffende soort. Ingevuld kan worden: f=> V = Voortplanten I F = Foerageren M = Migreren O = Overwinteren I D = Doortrekken Als bij 'OVERIGE' Toelichting: Bij PLAATSKNEL is de ligging van de doorsnijding t.o.v. het gebied waar de doorsnijding in ligt globaal weergegeven. Wanneer een doorsnijding aan de rand van een gebied ligt is hier LATERAAL ingevuld, in de andere gevallen CENTRAAL. Aangezien de ene doorsnijding meer centraal kan liggen als de ander is ook een weergave van de percentages waarin het gebied wordt verdeeld gegeven. Zo betekend 515 dat de doorsnijding het gebied midden door snijdt. Bij de functies van het leefgebied van de betreffende soort is één code ingevuld, omdat de functies elkaar meestal overlappen of uitsluiten. Zo is een doortrekgebied nooit een voortplantingsgebied.

13 TNO-Beleidstudics Ecologie 4 Beleid DATASNIP Het vierde invoerscherm bevat alle belangrijke gegevens met betrekking tot de verbindingszone. Hierin is opgenomen wat de lengte van de verbindingszone is en of de doorsnijding dwars of overlangs loopt (bij kanalen). Ook is aangegeven welke type EHS gebieden worden verbonden, voor welke soort de verbindingszone tot stand is gekomen en of het een potentiële of actuele verbindingszone betreft. INVOERSCHERM VERBINDINGSZONES PAG 4 LENGTEVZ DOORSNIJD VERBINDCAT VZLEEFGEB VZDAS VZOTTER VZEDELHERT VZZEEFOREL VZBEEKFORE VZZALM lengte van de verbindingszone in km DWARS of OVERLANGS doorsnede verbinding tussen typen EHS-gebieden, zoals: -, -NOG, NOG-NOG, -VZ, NOG-VZ of VZ-VZ verbinding AKTUELE of POTENTIËLE leefgebieden f=> P = Potentiële verbindingszone A = Aktuele verbindingszone Toelichting: Bij DOORSNIJD is DWARS of OVERLANGS ingevuld. De meeste doorsnijdingen staan dwars op de verbindingszone. Bij kanalen is het echter ook mogelijk dat het kanaal een onderdeel van de verbindingszone vormt. Momenteel is de categorie 'rijkswateren' echter nog niet ingevuld. Verbindingszones zijn in principe voor een type organisme ontworpen (Min. LNV, 199). Toch kunnen meerdere soorten organismen gebruik maken van een dergelijke corridor. Bij VZLEEFGEB is slechts één code ingevuld. Wanneer een verbindingszone een potentieel en een actueel leefgebied verbindt, dan betreft het hier toch een potentiële verbindingszone. De vijfde en laatste pagina is enerzijds gebruikt voor het invoeren van specifieke informatie, zoals de grootte van het probleem van het knelpunt (in termen van 'groot', 'klein' of 'geen'), aantallen verkeersslachtoffers van enkele aandachtssoorten, eventueel getroffen maatregelen en het effect ervan. Anderzijds is hier ook aanvullende informatie gegeven, zoals de doelstellingen, status en eigenaar van het gebied. Voor extra informatie die belangrijk is voor de desbetreffende doorsnijding, is een veld 'EXTRA' gereserveerd. In veel gevallen is dit veld echter leeg gelaten.

14 TNO-Bcleirtianidia Ecologie & Bdtid DATASNIP 1 IKVOERSCHERM AANVULLENDE INFORMATIE PAG 5 - PROBLEEM - SOOTTER - SODAS - SOBOOMMART - SOSTEENMAR - SOREE - SOKERKUIL - SOOVERIGE - MAATREGEL GEEN, KLEIN of OT f=> Hier zijn het aantal slachtoffers ingevuld. -1 = wel slachtoffers, maar aantal slachtoffers onbekend l 1 1 Aanvullende informatie over andere soorten f De code die ingevuld moet worden is: GE = geen, GC = gepland compeserend, GM = gepland mitigerend, CO = compenserend of MI, - mitigerend. TUNNEL ECODUCT RASTER DUIKER MVOEVER EFFEKTMAAT DOELSTELL STATUS EIGENAAR EXTRA \ I = geen aanwezig h=>l 1=1 aanwezig 2 = 2 aanwezig enz. I I aantal km milieuvriendelijk oever Heeft de maatregel effekt? GEEN, WEINIG of VEEL doelstelling v/h gebied b.v. NATIONAAL PARK, RELATIENOTA, RESERVAAT, NBWET SBB, NATUURMONUMENTEN, UTRECHTSLANDSCHAP, etc extra info b.v.bundeling met stedelijk gebied Toelichting: Bij PROBLEEM is een waarde oordeel ingevuld. Meestal betrof het hier de mening van een medewerker van NBLF, maar ook uit literatuurgegevens is in enkele gevallen duidelijk geworden of de doorsnijding een groot, een klein of geen knelpunt was. Bij de categorie slachtoffers is uit literatuur gegevens vaak niet duidelijk of het om totaal aantal slachtoffers gaat of om jaarlijkse aantallen. Wanneer het effect van ontsnipperende maatregelen getoetst wordt, is het van groot belang om jaarlijkse waarden in te vullen. Dit zal er in veel gevallen op neer komen dat gericht onderzoek hieraan noodzakelijk is voordat de gegevens betrouwbaar zijn. De getallen die nu zijn ingevuld hebben niet betrekking op een bepaald jaar, maar dienen slechts als indicatie van aantallen slachtoffers. Het veld EFFEKTMAAT is te vergelijken met PROBLEEM. Hier is in de meeste gevallen de mening van een medewerker van NBLF ingevuld. Zie hiervoor ook de discussie (hoofdstuk 3). Als van een bepaald gebied een doelstelling is geformuleerd, zoals: herstel en ontwikkeling van hbogveen, dan staat deze doelstelling hier vermeld.

15 TNO-Beleid«tudies Ecologie & Beleid. DATASNIP 2.2 De uitvoer Met de database kunnen allerlei selectie- en sorteeropdrachten worden uitgevoerd. Bij een selectie-opdracht kan een voorwaarde worden gesteld waaraan een bepaald item of knelpunt moet voldoen. De selectie-opdrachten kunnen zeer uitgebreid worden opgesteld. Zo kan als voorbeeld een selectie worden gemaakt van alle knelpunten die doorsneden worden door toekomstige rijkswegen, die niet op de hogere zandgronden liggen, waarbij het doorsneden gebied groter is dan 1 km 2 en waar de boomkikker een actueel leefgebied heeft en waar nog geen mitigerende of compenserende maatregelen zijn getroffen. Maar ook eenvoudige opdrachten zijn mogelijk en geven vaak een helder overzicht van de problematiek. Enkele voorbeelden van dergelijke opdrachten zijn: - het aantal rijkswegdoorsnijdingen van de EHS per provincie; - het aantal rijkswaterdoorsnijdingen door gebieden van de EHS met heideterreinen; - het aantal en de totale lengte van doorsnijdingen door EHS-gebieden veroorzaakt door de A2; - het aantal doorsnijdingen door rijkswegen van gebieden waar de das een actueel of potentieel leefgebied heeft. Dergelijke vragen met kwantitatieve aspecten kunnen vrij eenvoudig beantwoord worden met behulp van dbase III Plus. Enkele voorbeelden hiervan zijn beschreven in het rapport 'Versnippering van de ecologische hoofdstructuur door de weg-infrastructuur' (Morel & Specken, 1992). Behalve deze specifieke uitvoeropdrachten die m.b.v. 'LIST' en 'DISPLAY' kunnen worden uitgevoerd, zijn er ook enkele uitvoer-formats ontwikkeld. Deze opdrachten kunnen met het commando 'REPORT' worden uitgevoerd. Het betreft hier vier programma's: 1) REPALG.FRM, levert algemene informatie van een al of niet geselecteerd aantal records, zoals: de knelpuntnummers, de provincie, het gebiedsnummer, het EHS-type, het type infrastructuur, het ecodistrict, de fysisch-geografische regio en het vegetatietype (moeras, natschraalland, droogschraalland, heide, hoogveen, bos/struweel, grasland, open water, wit gebied); 2) REPKNOG.FRM, levert voor een al of niet geselecteerd aantal knelpuntnummer informatie over de provincie, de grootte van het doorsneden gebied, de lengte van de doorsnijding, de ligging van de doorsnijding in het gebied (centraal of lateraal) en de aandachtssoorten die in het gebied voorkomen, met de hinder die ze ondervinden (slachtoffers, barrière werking, verstoring of geen hinder dan wel onbekend); 3) REPVZ.FRM, levert voor een al of niet geselecteerd aantal knelpuntnummer informatie over de verbindingszone, zoals de provincie, de lengte, de plaats (overlangs of dwars), de verbindende EHS-categorieën, of de verbindingszone in een potentieel of actueel leefgebied ligt en voor welke organismen de verbindingszone is bedoeld; en

16 TNO-Beleidaudics Ecologie & Beleid. DATASNIP 4) REPEXTRA.FRM, levert voor een al of niet geselecteerd aantal knelpuntnummer infonnatie over de provincie, de grootte van de problematiek (zwaarte) van het knelpunt, aantallen slachtoffers van enkele soorten, de getroffen maatregelen en het effect ervan. Een voorbeeld van elk 'report' is als bijlage 2 toegevoegd. 1

17 TNO-Bdeidshidies Ecologie & Beleid DATASNIP DISCUSSIE Getracht is de database zó te ontwerpen dat op zoveel mogelijk onderwerpen gezocht en geselecteerd kan worden. Vragen met betrekking tot kwantitatieve informatie, zoals het aantal doorsnijdingen per provincie e.d., zijn goed met behulp van DATASNIP te beantwoorden. Vragen met betrekking tot kwalitatieve informatie, zoals: 'Welke knelpunten vormen het grootste probleem?', zijn moeilijker te beantwoorden. Voor één bepaalde diersoort is het mogelijk (indien de benodigde informatie over de effecten van versnippering op de betrokken diersoort bekend en ingevoerd is) via deze database hier antwoord op te krijgen, door alle informatie over de knelpunten waarbij die betreffende soort betrokken is op te vragen. Wanneer echter op ecosysteemniveau gekeken wordt is dit niet mogelijk, omdat nooit alle informatie die nodig is om ecosystemen te beschrijven tegen elkaar afgewogen kan worden. De velden PROBLEEM en EFFECTMAAT geven wel kwalitatieve informatie. Bij deze informatie echter speelt subjectiviteit min of meer een grote rol. Het gaat bij deze categorieën meestal om de mening van een 'deskundige'. Het geven van een waarde aan een probleem in de vorm van groot of klein is vaak arbitrair. Dit geldt soms ook voor de mate van het effect (veel of weinig effect) van een getroffen mitigerende maatregel. Een ander aspect is dat de emst van een probleem, door gebrek aan kennis, moeilijk in te schatten is. Zo lijkt een groot aantal verkeersslachtoffers ook een groot probleem te zijn, terwijl een weg met hoge barrièrewerking, waar dieren niet in de buurt, laat staan overheen komen, weinig verkeersslachtoffers oplevert. Toch kan de barrièrewerking van de weg een groter negatief effect op de populatie hebben dan de verkeersslachtoffers. Een gedeelte van de informatie is slechts additief beschikbaar, bijvoorbeeld de informatie van de categorie 'EXTRA', waarin bijzondere informatie is opgenomen. Het betreft hier geen structurele informatie die voor ieder knelpunt van belang zou kunnen zijn, maar bijzonderheden die specifiek voor deze doorsnijding gelden. Deze informatie kan heel verschillend van aard zijn en valt zodoende niet binnen een bepaalde categorie, in die zin dat er eenvoudig op gezocht en geselecteerd kan worden. De invulling van enkele onderwerpen in de database is voor discussie vatbaar. Zo moet er bij de categorieën BUNDELING, ECODISTRICT, FYSISCH-GEOGRAFISCHE REGIO, VEGETA- TIETYPE, OTTE, LENGTE, PLAATS KNELPUNT en LENGTE VERBINDINGSZONE gemeten en geschat worden. Op de kaart van Nederland met een schaal van 1:25. is de grootte van het gebied, de lengte van de verbindingszone of doorsnijding en de plaats van de doorsnijding in het gebied, zo goed mogelijk gemeten. Ook het percentage van een vegetatietype binnen een gebied is op een kaart met diezelfde schaal gemeten. Schatten speelt hierbij echter altijd een rol. Bij de bepaling van het ecodistrict en de fysisch-geografische regio is gebruik gemaakt van kaarten met een schaal van 1:1... In enkele gevallen viel de plaats van de doorsnijding op de grens van twee ecodistricten of, in minder gevallen, op de grens van twee fysisch-geografische regio's. In het eerste geval zijn beide ecodistricten genoteerd, in het tweede 11

18 TNO-Beleidsstudies Ecologie & Beleid DATASNIP geval is die fysisch-geografische regio genomen waarin het grootste deel van het gebied of de verbindingszone lag. Bij de categorieën BUNDELING speelt behalve het schatten ook gebrek aan kennis een rol. Het is niet bekend, of en zo ja, hoe dicht twee wegen (of andere infrastructuuronderdelen) tegen elkaar moeten liggen voordat ze samen een groter effect hebben dan twee afzonderlijke wegen. Het is zonder meer duidelijk dat de meeste informatie in de database erg tijdgevoelig is. Te denken valt aan aantal slachtoffers, actuele of potentiële leefgebieden, etc. Ook de exacte begrenzing van de EHS staat op dit moment nog niet vast. Dit betekent dat, als de database niet wordt bijgehouden, de waarde en daarmee het nut ervan snel zal teruglopen. 12

19 TNO-BelctdoDidics Ecologie & Beleid DATASNIP LITERATUURLIJST Bakker, J.J., B. van Dessel & F.J. van Zadelhoff, Natuurwaardenkaart 1988, Natuurgebieden, bossen en natte gronden in Nederland. Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Achtergrondreeks Natuurbeleidsplan nr. 7. Brugge, R. ter, W.J. van den Bremen & CA. van Kampen, Atlas van Nederland in 2 delen. Deel 12, Infrastructuur. Staatsuitgeverij, 's-gravenhage. Duel, H., Versnippering van de ecologische hoofdstructuur door de natte infrastructuur. TNO-rapport 92/ECO/2. Duel, H., G.A. Morel & B.P.M. Specken, Basis-informatie, Versnippering van de ecologische hoofdstructuur door de droge en natte infrastructuur. TNO-rapport 92/ECO/3. Grote historische atlas van Nederland, 1:5. In 4 delen. Wolters-Noordhoff, Atlasprodukties Groningen 199. Klijn, F Milieubeheergebieden. Deel A: Indeling van Nederland in ecoregio's en ecodistricten. Deel B: Gevoeligheid van de ecodistricten voor verzuring, vermesting, verontreiniging en verdroging. CML meded. 37, Leiden. Morel, G.A. & B.P.M. Specken, Versnippering van de ecologische hoofdstructuur door de weg-infrastructuur. TNO-rapport 92/ECO/4. Piket, J.J.C., J.T.R. Kalkhoven, A.A.^de Veer & W. Vos, Atlas van Nederland in 2 delen. Deel 16, Landschap. SDU uitgeverij, 's-gravenhage. Steur, G.G.L., DJ. Brus & M. van den Berg, Atlas van Nederland in 2 delen. Deel 14, Bodem. SDU uitgeverij, 's-gravenhage. Zagwijn, W.H., D.J. Beets, M. van den Berg, H.M. van Montfrans & P. van Rooijen, Atlas van Nederland in 2 delen. Deel 13, Geologie. SDU uitgeverij, 's-gravenhage. 13

20 TNO-Bcleidsstudies Ecologie & Beleid DATASNIP 14

BASISINFORMATIE GRONINGEN VERSNIPPERING VAN DE ECOLOGISCHE HOOFDSTRUCTUUR DOOR DE DROGE EN NATTE HOOFDINFRASTRUCTUUR

BASISINFORMATIE GRONINGEN VERSNIPPERING VAN DE ECOLOGISCHE HOOFDSTRUCTUUR DOOR DE DROGE EN NATTE HOOFDINFRASTRUCTUUR 11 HWRl 1993 BIBLIOTHEEK Dienst Weg- en Waterbouwkunde Van ósr Burghweg Postbus 5044, 2600 GA Delft Tel. 015-6S9111 BASISINFORMATIE GRONINGEN VERSNIPPERING VAN DE ECOLOGISCHE HOOFDSTRUCTUUR DOOR DE DROGE

Nadere informatie

mmmm:?-:- B \ D O C (bibliotheek en documentatie) 89 2001 (2) Dienst Weg-en Waterbouwkunde Postbus 5044, 2600 GA DELFT Tol.

mmmm:?-:- B \ D O C (bibliotheek en documentatie) 89 2001 (2) Dienst Weg-en Waterbouwkunde Postbus 5044, 2600 GA DELFT Tol. mmmm:?-:- B \ D O C (bibliotheek en documentatie) Dienst Weg-en Waterbouwkunde Postbus 5044, 2600 GA DELFT Tol. 015-2518 363/364 89 2001 (2) loof Cx) 1. Rapportnummer DWW-2002-155 2. Serienummer 3. Ontvanger

Nadere informatie

Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg

Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg Opdrachtgever: gemeente Tilburg Maart 2009 Antonie van Diemenstraat 20 5018 CW Tilburg 013-5802237 Eac@home.nl Pagina 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Herstel biodiversiteit in Noord-Brabant,

Herstel biodiversiteit in Noord-Brabant, Herstel biodiversiteit in Noord-Brabant, hoe doen we dat en werkt het? Wiel Poelmans Programma Natuur Provincie Noord-Brabant Wat komt er aan de orde? Positie biodiversiteit in natuurbeleid Waarom, wat,

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN De Holendrechter- en Bullewijkerpolder als ontbrekende schakel

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Natuurbescherming in Nederland

Natuurbescherming in Nederland Natuurbescherming in Nederland Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Natura 2000 4 2. Ecologische Hoofdstructuur 6 3. Nationale Parken 8 4. Nationale Landschappen 10 5. Soortenbescherming 12 6. Natuurwetgeving

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, januari 2011 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2 1.1

Nadere informatie

OPDRACHT NEDERLAND: EEN LICHT LAND IN DE WERELD

OPDRACHT NEDERLAND: EEN LICHT LAND IN DE WERELD OPDRACHT In het kader van de vijfde Nacht van de Nacht op 24 oktober 2009, is een onderzoek uitgevoerd naar wat het donkerste gebied van Nederland en ook wat het donkerste gebied van elke provincie is.

Nadere informatie

05-09-2006 Beknopte notitie over varianten Ecologische verbinding over de Utrechtse weg (N417).

05-09-2006 Beknopte notitie over varianten Ecologische verbinding over de Utrechtse weg (N417). 05-09-2006 Beknopte notitie over varianten Ecologische verbinding over de Utrechtse weg (N417). Aanleiding Stichting Goois Natuurreservaat, Rijkswaterstaat en de gemeente Hilversum zijn voornemens de Utrechtse

Nadere informatie

d rm Neder wa e landopg

d rm Neder wa e landopg Opgewarmd Nederland deel Plant en dier: blijven, komen, weggaan of... Soorten, verspreiding en klimaat Kleine beestjes: sterk in beweging Libellen: voordeel van een warmer klimaat Dagvlinders: extra onder

Nadere informatie

< '2 E 3. I? 3 CD co

< '2 E 3. I? 3 CD co < '2 E I? CD co o o! QDQ Airtricitv - Bijlage 6 Overige besluiten en vergunningen D D O DDO OV«l HAIKONINC Airtricity - ACTIVITEIT BENODIGDE WETTELIJKE BEVOEGD MAXIMALE TOELICHTING VERGUNNING/ GRONDSLAG

Nadere informatie

Deel 1 Toen en nu 13

Deel 1 Toen en nu 13 Deel 1 Toen en nu 13 14 Historie Het huidige typisch Nederlandse landschap met polders en dijken kent een lange historie. Na de laatste grote ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, werd door een stijgende

Nadere informatie

Bijlage 1 Onderzoek ecologie

Bijlage 1 Onderzoek ecologie Bijlage 1 Onderzoek ecologie In dit bureauonderzoek is de bestaande situatie vanuit ecologisch oogpunt beschreven en is vermeld welke ontwikkelingen mogelijk worden gemaakt. Vervolgens is aangegeven waaraan

Nadere informatie

Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen

Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen Een inventarisatie van beschermde flora en fauna Haaksbergen 21 Mei 2014 Rapportnummer 031 Projectnummer 012 opdrachtgever Fam. Ten Dam Kolenbranderweg

Nadere informatie

Vogels en Vleermuizen

Vogels en Vleermuizen Vogels en Vleermuizen bij windenergieprojecten Informatiebijeenkomst Nijverdal 24 mei 2016 Niels Jeurink Onderwerpen Natuurbescherming in Nederland in een notendop Windmolens en natuurbescherming Het bepalen

Nadere informatie

Ecologische verbindingszone Omval - Kolhorn

Ecologische verbindingszone Omval - Kolhorn Ecologische verbindingszone Omval - Kolhorn Watertoets Definitief Provincie Noord Holland Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 11 december 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 4 2 Inrichting watersysteem...

Nadere informatie

P6/200V 591 0 1 OKI 2007

P6/200V 591 0 1 OKI 2007 VAN Reg.nr Dat. ontv.: P6/200V 591 0 1 OKI 2007 a.d. Luttenbergstraat 2 Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 499 Fax 038 425 48 88 provincie.overijssel.nl postbus@overijssel.nl \ Routing Bijl: RABO

Nadere informatie

Quickscan natuur terrein aan de Bosruiter in Zeewolde

Quickscan natuur terrein aan de Bosruiter in Zeewolde Quickscan natuur terrein aan de Bosruiter in Zeewolde 22 december 2011 Zoon buro voor ecologie Colofon Project: Quickscan natuur terrein aan de Bosruiter in Zeewolde Opdrachtgever: mro Uitvoerder Zoon

Nadere informatie

-Rooien van het aanwezige sierplantsoen en enkele acacia s en zomereiken. -Transportbewegingen van mensen en voertuigen en aanvoer van materieel

-Rooien van het aanwezige sierplantsoen en enkele acacia s en zomereiken. -Transportbewegingen van mensen en voertuigen en aanvoer van materieel Zwolle, 25 oktober Henk Hunneman Natuuronderzoek pompstation Wageningen Aanleiding Vitens is voornemens om op de locatie van productiebedrijf Wageningen het huidige drinkwaterreservoir te vervangen door

Nadere informatie

Nieuwe bedrijfslocaties

Nieuwe bedrijfslocaties E c o l o g i s c h e i n v e n t a r i s a t i e Om de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan Midwolda-Nieuwlandseweg Arts/Rulo te toetsen, is een ecologische inventarisatie uitgevoerd. Tevens is gekeken

Nadere informatie

Het Soortenbeleid en de Nationale Landschappen

Het Soortenbeleid en de Nationale Landschappen Advies aan de Raad voor het Landelijk Gebied; 2 september 2004 Het Soortenbeleid en de Nationale Landschappen Edgar A. van der Grift, Wim Nieuwenhuizen & Rob Schröder Alterra, Postbus 47, NL-6700 AA Wageningen,

Nadere informatie

Aantal gevonden legsels in 2008

Aantal gevonden legsels in 2008 10 1 Broedpaaraantallen 2. Reproductie Na terugkomst van weidevogels in hun broedgebied vormen zich paren en kiezen de vogels een plek om te gaan broeden: de vestiging. Daarna komen twee belangrijke reproductiefasen:

Nadere informatie

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Verordening vastgesteld: 26-06-2003 In werking getreden: 15-09-2003 COMPENSATIEVERPLICHTING Artikel 1 Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan

Nadere informatie

Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode

Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode Natuurwaardenkaart Voor het inventariseren van de natuurwaarden van Heemstede zijn in het rapport Natuurwaardenkaart van Heemstede Waardering van

Nadere informatie

BIJLAGE 4 Voortoets fietspaden, aanvulling op Natuurtoets, september 2009

BIJLAGE 4 Voortoets fietspaden, aanvulling op Natuurtoets, september 2009 BIJLAGE 4 Voortoets fietspaden, aanvulling op Natuurtoets, september 2009 Gemeente Stn..j i Gemeente Ermelo De heer E. Huizing Postbus 500 3850 AM ERMELO Subject Doe nr 1 1 SEP 2009 ^ o3 iss Ruimte & Mobiliteit

Nadere informatie

Quick scan ecologie AIC te Castricum

Quick scan ecologie AIC te Castricum Quick scan ecologie AIC te Castricum Quick scan ecologie AIC te Castricum Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag T. ursinus Gemeente Castricum 12.021 april 2012 Het plangebied ligt momenteel

Nadere informatie

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Contactpersoon Gosewien van Eck Datum 14 november 2013 Kenmerk N001-1220333GGV-evp-V01-NL Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug 1 Inleiding De gemeente

Nadere informatie

SPELREGELS EHS. Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies. Ministeries van LNV en VROM en de provincies

SPELREGELS EHS. Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies. Ministeries van LNV en VROM en de provincies SPELREGELS EHS Spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in de EHS Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies Ministeries van LNV en VROM en de provincies 2 De Ecologische Hoofdstructuur, ook

Nadere informatie

ACTUALISATIE STRUCTUURVISIE BLADEL

ACTUALISATIE STRUCTUURVISIE BLADEL ACTUALISATIE STRUCTUURVISIE BLADEL Gemeente Bladel Memo wijzigingen in Ruimtelijk Casco ten opzichte van DRS en Dorpenplan Medio 2004 heeft de gemeenteraad van Bladel de StructuurvisiePlus, bestaande uit

Nadere informatie

Quickscan natuuronderzoek en aanvullende rapportage verbouwing monumentaalpand Lammerinkweg 102 Enschede

Quickscan natuuronderzoek en aanvullende rapportage verbouwing monumentaalpand Lammerinkweg 102 Enschede Quickscan natuuronderzoek en aanvullende rapportage verbouwing monumentaalpand Lammerinkweg 102 Enschede Een inventarisatie van beschermde flora en fauna Enschede 2 December 2010 Rapportnummer 0123 Projectnummer

Nadere informatie

Eindexamen aaardrijkskunde havo 2008-II

Eindexamen aaardrijkskunde havo 2008-II Natuur en milieu Opgave 5 De milieugebruiksruimte zoet water Gebruik de bronnen 8 en 9 van het bronnenboekje. De werkelijk beschikbare hoeveelheid neerslag die een Aziaat kan gebruiken om te voorzien in

Nadere informatie

Referentienummer Datum Kenmerk GM-0055696 16 februari 2012 313182

Referentienummer Datum Kenmerk GM-0055696 16 februari 2012 313182 Notitie Referentienummer Datum Kenmerk GM-0055696 16 februari 2012 313182 Betreft Actualisatie locatieonderzoek natuurwaarden 1 Aanleiding In 2007 is door Grontmij het Locatieonderzoek natuurwaarden Projectlocatiegebied

Nadere informatie

Staatsbosbeheer & Windenergie

Staatsbosbeheer & Windenergie Staatsbosbeheer & Windenergie Staatsbosbeheer staat voor het beschermen, beleven en benutten van natuur in Nederland. Die natuur geeft energie. Wij leveren immers al jarenlang bijdragen in de behoefte

Nadere informatie

GRONDPRIJSMONITOR 2006

GRONDPRIJSMONITOR 2006 GRONDPRIJSMONITOR 2006 RECENTE ONTWIKKELINGEN IN DE AGRARISCHE GRONDMARKT Dienst Landelijk Gebied november 2007 1 Inhoud 1. Inleiding op de Grondprijsmonitor 2. Achtergrond van de gegevens 3. Agrarische

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

Almere 2.0. studieopdracht 3e jaar T&L (in teamverband)

Almere 2.0. studieopdracht 3e jaar T&L (in teamverband) Almere 2.0 studieopdracht 3e jaar T&L (in teamverband) Voor de derdejaarsopdracht Ecologie van de opleiding TenL stond de woningopgave van Almere centraal. Almere is in korte tijd uitgegroeid tot een stad

Nadere informatie

Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug

Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag T. Ursinus 12.011 maart 2012 Gedeelte van het

Nadere informatie

Ervaringen met verkeersslachtoffertellingen G.F.J. Smit, A.J.M. Meijer Bureau Waardenburg bv

Ervaringen met verkeersslachtoffertellingen G.F.J. Smit, A.J.M. Meijer Bureau Waardenburg bv Ervaringen met verkeersslachtoffertellingen G.F.J. Smit, A.J.M. Meijer Bureau Waardenburg bv Inleiding Jaarlijks worden vele dieren in ons land slachtoffer van het verkeer. Het aantal slachtoffers onder

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005. In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de jaren 2003 en 2004. De notitie is als

Nadere informatie

Koninklijke Hoogheid, meneer Van Vollenhoven, dames en heren, We hebben vandaag samen iets te vieren. Goed dat u er allemaal bent.

Koninklijke Hoogheid, meneer Van Vollenhoven, dames en heren, We hebben vandaag samen iets te vieren. Goed dat u er allemaal bent. Speech van de minister van Infrastructuur en Milieu, Melanie Schultz van Haegen, opening ecoduct Hoog Buurlo over de A1, Kroondomein Het Loo, maandag 5 september 2011 Koninklijke Hoogheid, meneer Van Vollenhoven,

Nadere informatie

DETAILKAARTEN ECOLOGIE, KABELTRACÉS NETUITBREIDING KOP VAN NOORD-HOLLAND

DETAILKAARTEN ECOLOGIE, KABELTRACÉS NETUITBREIDING KOP VAN NOORD-HOLLAND DETAILKAARTEN ECOLOGIE, KABELTRACÉS NETUITBREIDING KOP VAN NOORD-HOLLAND TENNET 13 februari 2015 078251664:B - Definitief C05058.000083.0100 Inhoud 1 Inleiding... 2 1.1 Inleiding... 2 1.2 Begrippen...

Nadere informatie

Activiteitenplan Patrimonium, Wageningen

Activiteitenplan Patrimonium, Wageningen Activiteitenplan Patrimonium, Wageningen In het kader van de Flora- en faunawet In opdracht van: De Woningstichting Activiteitenplan Patrimonium, Wageningen RA13343-01 2 Colofon Tekst, foto's en samenstelling

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

Huidige situatie Het plangebied bestaat uit bebouwing, verharding, opgaande beplanting en watergangen.

Huidige situatie Het plangebied bestaat uit bebouwing, verharding, opgaande beplanting en watergangen. Ecologie In dit bureauonderzoek is de bestaande situatie vanuit ecologisch oogpunt beschreven en is vermeld welke ontwikkelingen mogelijk worden gemaakt. Vervolgens is aangegeven waaraan deze ontwikkelingen

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

Bijlage 6: Oplegnotitie bij bijlage 5 Gevolgen voor beschermde en bedreigde natuurwaarden inrichting Skûlenboarch, Buro Bakker, 2011

Bijlage 6: Oplegnotitie bij bijlage 5 Gevolgen voor beschermde en bedreigde natuurwaarden inrichting Skûlenboarch, Buro Bakker, 2011 Bijlage 6: Oplegnotitie bij bijlage 5 Gevolgen voor beschermde en bedreigde natuurwaarden inrichting Skûlenboarch, Buro Bakker, 2011 Gevolgen voor beschermde en bedreigde natuurwaarden inrichting Skûlenboarch

Nadere informatie

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer meer ruimte voor haven verbetering kwaliteit leefomgeving 2 Projecten voor haven en leefomgeving procedures voor de uitvoering Het Project Mainportontwikkeling

Nadere informatie

Windkaart van Nederland op 100 m hoogte

Windkaart van Nederland op 100 m hoogte Windkaart van Nederland op 100 m hoogte Duurzame Energie in Nederland DE WEGWIJZER VOOR UW KEUZE Colofon De Windkaart van Nederland op 100 m hoogte is door KEMA Nederland B.V. ontwikkeld, in opdracht van

Nadere informatie

Bekendheid Overijsselse regio s

Bekendheid Overijsselse regio s Rapport Bekendheid Overijsselse regio s Resultaten 0-meting december 2008 Rapportage: januari 2009 Bestemd voor: Jolanda Vrolijk, Provincie Overijssel nbtc nipo research postadres Postbus 458 2260 MG Leidschendam

Nadere informatie

Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde.

Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde. Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde. Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde. Status Definitief Datum 7 april 2015 Handtekening Matthijs

Nadere informatie

Quickscan. Een. Projectnummer 018. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Scholtenhagenweg 10

Quickscan. Een. Projectnummer 018. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Scholtenhagenweg 10 Quickscan natuuronderzoek ivm bestemmingsplan en ontwikkelingen Bellersweg 13 Hengelo Een inventarisatie van beschermde flora en fauna Haaksbergen 9 juli 2013 Rapportnummer 0128 Projectnummer 018 Opdrachtgever

Nadere informatie

Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt

Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt CONCEPT Omgevingsdienst Regio Utrecht juli 2012 kenmerk/ opgesteld door beoordeeld door Ronald Jansen Dagmar Storm INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding...

Nadere informatie

Natuuronderzoek bestemmingsplan Oostvoorne-dorp

Natuuronderzoek bestemmingsplan Oostvoorne-dorp Natuuronderzoek bestemmingsplan Oostvoorne-dorp Definitief Gemeente Westvoorne Postbus 550 3235 ZH ROCKANJE Grontmij Nederland bv Waddinxveen, 27 juni 2006 99071459 - Smith/KW, Verantwoording Titel : Natuuronderzoek

Nadere informatie

Zware metalen in grondwater

Zware metalen in grondwater Zware metalen in grondwater Janneke Klein 1204148-003 Deltares, 2011 Inhoud 1 Inleiding 1 1.1 Probleemstelling 1 1.2 Doelstelling 1 2 Methode 2 2.1 Voorgaand onderzoek 2 2.2 Gebruikte dataset 2 2.3 Dataverwerking

Nadere informatie

NOTITIE. Inleiding. Aanleiding

NOTITIE. Inleiding. Aanleiding NOTITIE Project 13M4115 Nader onderzoek Lagegrond 1a te Zeist Onderwerp Nee-tenzij toetsing EHS Auteur A. van de Craats Bestemd voor Provincie Utrecht Documentcode 13M4115MEM2 Status Definitief Datum 22

Nadere informatie

Verkennend natuuronderzoek Parklaan / Nieuweweg te Hattem

Verkennend natuuronderzoek Parklaan / Nieuweweg te Hattem Verkennend natuuronderzoek Parklaan / Nieuweweg te Hattem Onderzoek naar het voorkomen van beschermde soorten en gebieden Datum: 28-11-2011 Auteur: A. Tuitert Opdrachtgever: Aveco de Bondt Rapportnummer:

Nadere informatie

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 0-5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de kaart aan. Een legenda...... geeft aan

Nadere informatie

EHS-toets locatie Tiendweg te Zeist

EHS-toets locatie Tiendweg te Zeist EHS-toets locatie Tiendweg te Zeist Effectonderzoek in het kader van de Ecologische Hoofdstructuur Datum: 09-09-2014 Auteur: A. Tuitert Opdrachtgever: Aveco de Bondt Rapportnummer: AT/2014/09.09 Versie:

Nadere informatie

VIER MODELLEN. Bouwstenen. Een meer uitgebreide beschrijving van de bouwstenen en informatie over het beheer vindt u in de bijlage.

VIER MODELLEN. Bouwstenen. Een meer uitgebreide beschrijving van de bouwstenen en informatie over het beheer vindt u in de bijlage. 2 VIER MODELLEN In dit hoofdstuk beschrijven we vier verschillende inrichtingsmodellen: Kleinschalig landschap, Moeraszone, Nat kralensnoer en Droog kralensnoer. In extra informatiepagina s geven we aan

Nadere informatie

De uitdaging van infrastructurele projecten beschouwingen op basis van 13 jaar wegenaanleg bij de Provincie Limburg

De uitdaging van infrastructurele projecten beschouwingen op basis van 13 jaar wegenaanleg bij de Provincie Limburg De uitdaging van infrastructurele projecten beschouwingen op basis van 13 jaar wegenaanleg bij de Limburg 21 maart 2013 Eindhoven R. Tilmans Projectingenieur Groen Limburg Limburg 1 Introductie Belangrijke

Nadere informatie

Invoerportaal Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer

Invoerportaal Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer Invoerportaal Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer Handleiding Thijs Schippers Versie 1.0 (juni 2016) Colofon Datum: Juni 2016 Titel: Handleiding invoermodule Subtitel: Meetnet Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer

Nadere informatie

Harderbos en Harderbroek verbonden

Harderbos en Harderbroek verbonden Harderbos en Harderbroek verbonden De Ganzenweg is een verbinding voor mensen, maar een barrière voor dieren. Er ligt al een faunapassage onderdoor. De route daar naar toe is voor dieren nog niet ideaal.

Nadere informatie

Gevaren en kansen voor het Binnenveld. Auteurs: Johan van der Giessen en Daan Goos

Gevaren en kansen voor het Binnenveld. Auteurs: Johan van der Giessen en Daan Goos Gevaren en kansen voor het Binnenveld Auteurs: Johan van der Giessen en Daan Goos Het Binnenveld is een gebied met veel kwaliteiten. Een relatief rustige plek, ingeklemd tussen de bossen van de Veluwe

Nadere informatie

Locatieonderzoek WISH Outdoor. Gemeente Laarbeek Definitief

Locatieonderzoek WISH Outdoor. Gemeente Laarbeek Definitief Locatieonderzoek WISH Outdoor Gemeente Laarbeek Definitief Locatieonderzoek WISH Outdoor Gemeente Laarbeek Definitief Rapportnummer: 211x06798.077721_1 Datum: 20 december 2013 Contactpersoon opdrachtgever:

Nadere informatie

Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur

Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur Maart 2013 Wat is de ecologische hoofdstructuur (EHS)? De ecologische hoofdstructuur is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke

Nadere informatie

Quickscan natuurwaarden

Quickscan natuurwaarden Quickscan natuurwaarden Onderzoeksgebied Flinkert te Vessem September 2008 Status: definitief Rapportnummer: P08-0132 In opdracht van: SRE Milieudienst Uitgevoerd door: Staro Bos- en natuurbeheer Watermolen

Nadere informatie

Verkenning van verkeersknelpunten voor de otter

Verkenning van verkeersknelpunten voor de otter Verkenning van verkeersknelpunten voor de otter Knelpuntenanalyse voor de otter in het Duitse grensgebied (Kreis Kleve, Kreis Borken en Kreis Wesel) Marlies Gräwe ARK Natuurontwikkeling - Molenveldlaan

Nadere informatie

Alternatieve locaties Hoeksche

Alternatieve locaties Hoeksche Alternatieve locaties Hoeksche Waard Nieuw Reijerwaard / Westelijke Dordtse Oever Nota Ruimte budget 25 miljoen euro (11 miljoen euro voor Nieuw Reijerwaard en 14 miljoen euro voor Westelijke Dordtse Oever)

Nadere informatie

Regionale bedrijvendynamiek

Regionale bedrijvendynamiek M201224 Regionale bedrijvendynamiek Oprichtingen en opheffingen van bedrijven in de Nederlandse regio s in de periode 1988-2010 A. Bruins J.A.C. Vollebregt Zoetermeer, juli 2012 Regionale bedrijvendynamiek

Nadere informatie

Verkennend natuuronderzoek Anklaarseweg Apeldoorn

Verkennend natuuronderzoek Anklaarseweg Apeldoorn Verkennend natuuronderzoek Anklaarseweg Apeldoorn Onderzoek naar het voorkomen van beschermde soorten en gebieden Datum: 31-10-2011 Auteur: A. Tuitert Opdrachtgever: Aveco de Bondt Rapportnummer: DT/2011/010.04

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

Aanleiding van het onderzoek Wat is een quickscan

Aanleiding van het onderzoek Wat is een quickscan Correspondentie gegevens Projectgegevens Datum : 26 oktober 2015 Projectlocatie : Lindelaan 2b, Dordrecht Opgesteld door : Ing. P. Otte Betreft : FF- wet Quickscan Projectnummer : 1554 Contactpersonen

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Samenvatting van het beheerplan 2012-2017 een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het beheerplan is

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 10 Oudegaasterbrekken, Fluessen en omgeving

Natura 2000 gebied 10 Oudegaasterbrekken, Fluessen en omgeving Natura 2000 gebied 10 Oudegaasterbrekken, Fluessen en omgeving (Zie leeswijzer) Kenschets Natura 2000 Landschap: Status: Site code: Beschermd natuurmonument: Beheerder: Provincie: Gemeente: Oppervlakte:

Nadere informatie

Bijlage 5: Kernkwaliteiten (en omgevingscondities) van de Gelderse ecologische hoofdstructuur en de waardevolle landschappen

Bijlage 5: Kernkwaliteiten (en omgevingscondities) van de Gelderse ecologische hoofdstructuur en de waardevolle landschappen Bijlage 5: Kernkwaliteiten (en omgevingscondities) van de Gelderse ecologische hoofdstructuur en de waardevolle landschappen Versterking van de ruimtelijke kwaliteit is uitgangspunt voor het Gelderse ruimtelijk

Nadere informatie

(Vrijwillige) toetsing natuurbeheerplannen 2014

(Vrijwillige) toetsing natuurbeheerplannen 2014 (Vrijwillige) toetsing natuurbeheerplannen 2014 Kenmerken levering 20 juli 2013 12 provincies 12 x Beheergebied Vergelijking begrenzing collectieve gebieden 2013 versus 2014 In juli 2013 heeft DR van het

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

Grondstromenbeleid en bodemkwaliteitskaart

Grondstromenbeleid en bodemkwaliteitskaart Grondstromenbeleid en bodemkwaliteitskaart Vivian Buskens 8 september 2015 Onderwerpen 1. Doel + hoofdlijnen van het regionale grondstromenbeleid 2. Bodembeheergebied 3. Regionale bodemkwaliteitskaart

Nadere informatie

Provincie Noord-Brabant. Aanvulling. bij Planstudie/tracé-MER N261 Tilburg-Waalwijk. april 2005 / Definitief

Provincie Noord-Brabant. Aanvulling. bij Planstudie/tracé-MER N261 Tilburg-Waalwijk. april 2005 / Definitief Provincie Noord-Brabant Aanvulling bij Planstudie/tracé-MER N261 Tilburg-Waalwijk april 2005 / Definitief Provincie Noord-Brabant Aanvulling bij Planstudie/tracé-MER N261 Tilburg-Waalwijk dossier D0582A1001

Nadere informatie

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Inleiding In september 2013 is door een groot aantal partijen, waaronder de rijksoverheid, werkgevers- en werknemersorganisaties,

Nadere informatie

De gevolgen van klimaatverandering voor het natuurbeleid door Bas van Leeuwen (Raad voor het Landelijk Gebied)

De gevolgen van klimaatverandering voor het natuurbeleid door Bas van Leeuwen (Raad voor het Landelijk Gebied) De gevolgen van klimaatverandering voor het natuurbeleid door Bas van Leeuwen (Raad voor het Landelijk Gebied) Uit: De Levende Natuur, maart 2004 Op basis van het themanummer 'Klimaatsverandering' hebben

Nadere informatie

Beneden in het Rijndal bij Renkum. Ecoduct of ecodroom? Over de zin en onzin van ecoducten F A U N A Z A K E N

Beneden in het Rijndal bij Renkum. Ecoduct of ecodroom? Over de zin en onzin van ecoducten F A U N A Z A K E N Foto: F A U N A Z A K E N Ecoduct of ecodroom? Over de zin en onzin van ecoducten Beneden in het Rijndal bij Renkum zijn de graafmachines bezig de laatste resten van het voormalige industrieterrein op

Nadere informatie

Productiebos maakt plaats voor oorspronkelijk heidelandschap.

Productiebos maakt plaats voor oorspronkelijk heidelandschap. NATUURVERBINDING HOORNEBOEG GOOIS NATUURRESERVAAT Productiebos maakt plaats voor oorspronkelijk heidelandschap. PRODUCTIEBOS MAAKT PLAATS VOOR OORSPRONKELIJK HEIDELANDSCHAP TEN ZUIDEN VAN HILVERSUM LIGGEN

Nadere informatie

Adviesrapport. N203 groot onderhoud (Nesdijk) Aanvullend Natuuronderzoek

Adviesrapport. N203 groot onderhoud (Nesdijk) Aanvullend Natuuronderzoek Adviesrapport N203 groot onderhoud (Nesdijk) Uitgebracht aan: Froukje Oostra Rapport opgesteld door: Nico Jonker Kwaliteitscontrole: Jur Hoefakker Vrijgegeven door: Bonnummer IGI: 12252 WBS code: 20.0248-002

Nadere informatie

Bijlagen Plan-MER Robuuste verbinding Sallandse Heuvelrug- Drents Plateau in Drenthe (zuidelijk deel)

Bijlagen Plan-MER Robuuste verbinding Sallandse Heuvelrug- Drents Plateau in Drenthe (zuidelijk deel) Bijlagen Plan-MER Robuuste verbinding Sallandse Heuvelrug- Drents Plateau in Drenthe (zuidelijk deel) Grontmij Nederland bv Haren, 4 augustus 2008 R080049B, revisie Bijlage 1 Literatuurlijst R080049B,

Nadere informatie

Grondprijsmonitor 2011. Recente ontwikkelingen in de agrarische grondmarkt

Grondprijsmonitor 2011. Recente ontwikkelingen in de agrarische grondmarkt Grondprijsmonitor 2011 Recente ontwikkelingen in de agrarische grondmarkt juli 2012 2 Grondprijsmonitor 2011 Dienst Landelijk Gebied Inhoud 1 Inleiding 3 2 Samenvatting 3 3 Leeswijzer 3 4 Uitgangspunten

Nadere informatie

Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003

Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003 Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003 Inleiding In het arboconvenant Sociale Werkvoorziening is bepaald dat jaarlijks een vergelijkend onderzoek naar de hoogte van het ziekteverzuim

Nadere informatie

ANTWOORDNOTA Ontwerp Natuurbeheerplan Flevoland 2016

ANTWOORDNOTA Ontwerp Natuurbeheerplan Flevoland 2016 FLEVOLAND R U I M T E VOOR OPLOSSINGEN ANTWOORDNOTA Ontwerp Natuurbeheerplan Flevoland 2016 ANTWOORDNOTA ONTWERP NATUURBEHEERPLAN FLEVOLAND 2016 Gedeputeerde Staten van Flevoland hebben op 16 december

Nadere informatie

Een Archeologisch Bureauonderzoek voor het bestemmingsplan De Grift 3 in Nieuwleusen (gemeente Dalfsen, Overijssel). Figuur 1.

Een Archeologisch Bureauonderzoek voor het bestemmingsplan De Grift 3 in Nieuwleusen (gemeente Dalfsen, Overijssel). Figuur 1. Een Archeologisch Bureauonderzoek voor het bestemmingsplan De Grift 3 in Nieuwleusen (gemeente Dalfsen, Overijssel). (Steekproef 2006-03/18, ISSN 1871-269X) Inleiding Voor De Lange, Bureau voor Stedebouw

Nadere informatie

Bovenlokale samenwerking transitie jeugdzorg

Bovenlokale samenwerking transitie jeugdzorg Eerste impressie Bovenlokale samenwerking transitie jeugdzorg 30 mei 2011 Leo Cok en Hester Tjalma Wim Hoddenbagh (Transitiebureau Jeugd) Martine Meijers (project Slim Samenwerken) 1 1. Toelichting bij

Nadere informatie

Documentatieboek Omvorming Militaire Complexen (OMC) Noord Brabant. Kaart/fotomateriaal en basisgegevens per OMC object

Documentatieboek Omvorming Militaire Complexen (OMC) Noord Brabant. Kaart/fotomateriaal en basisgegevens per OMC object Documentatieboek Omvorming Militaire Complexen (OMC) Noord Brabant Kaart/fotomateriaal en basisgegevens per OMC object ONTW IKKELING M ILITA IRE TERREINEN Documentatieboek Omvorming Militaire Complexen

Nadere informatie

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT vzw Een onafhankelijke organisatie gedragen door vrijwilligers grootste natuurbeschermingsorganisate in Vlaanderen eind 2001 opgericht

Nadere informatie

De Oude Weg Elst. Wonen in de Amerongse Bovenpolder. 3 Royale kavels met luxe vrijstaande villa s

De Oude Weg Elst. Wonen in de Amerongse Bovenpolder. 3 Royale kavels met luxe vrijstaande villa s De Oude Weg Elst Wonen in de Amerongse Bovenpolder 3 Royale kavels met luxe vrijstaande villa s Riant WOnen Tussen de bossen van de Utrechtse Heuvelrug en de uiterwaarden van de Nederrijn ligt het sfeervolle

Nadere informatie

www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014 CWTS B.V. Centre for Science and Technology Studies, Leiden University

www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014 CWTS B.V. Centre for Science and Technology Studies, Leiden University REPORT Onderzoek naar unieke uitvindingen zoals beschreven in octrooifamilies gebaseerd op onderzoek van TO2-instituten en hun medewerkers in de periode 2001-2010 www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014

Nadere informatie

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk Jan Stronks Stand van zaken huidig landschap Bos en natuur in de plus! Agrarisch cultuurlandschap sterk in de min: Natuurwaarde holt achteruit

Nadere informatie

QUICKSCAN NATUURWETGEVING LANGBROEKERDIJK 29

QUICKSCAN NATUURWETGEVING LANGBROEKERDIJK 29 QUICKSCAN NATUURWETGEVING LANGBROEKERDIJK 29 Colofon Opdrachtgever: t Schoutenhuis BV Titel: Quickscan Natuurwetgeving Langbroekerdijk 29 Status: Definitief Datum: Mei 2013 Auteur(s): Ir. M. van Os Projectnummer:

Nadere informatie

ECODUCTEN, VOOR NATUUR MET TOEKOMST

ECODUCTEN, VOOR NATUUR MET TOEKOMST ECODUCTEN, VOOR NATUUR MET TOEKOMST Chris Klemann Steeds meer ecoducten verschijnen er in het infrastructuurlandschap. Waar dienen ze voor, waarom liggen ze op die plek en komen er nog meer? Dat zijn vragen

Nadere informatie

Natuurtoets. 1. Wet- en regelgeving. Permanente openstelling A12 Woerden Gouda

Natuurtoets. 1. Wet- en regelgeving. Permanente openstelling A12 Woerden Gouda Natuurtoets Permanente openstelling A12 Woerden Gouda 1. Wet- en regelgeving Flora- en faunawet (Ffw) De Ffw is gericht op de bescherming van inheemse dier- en plantensoorten in hun natuurlijke leefgebied.

Nadere informatie