Come home or go global, stupid

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Come home or go global, stupid"

Transcriptie

1 Come home or go global, stupid Een nieuwe toekomst voor de Noord Atlantische Verdragsorganisatie?! Drs. S.N. Mengelberg 1

2 De NAVO is een puur militaire organisatie! 2

3 De NAVO is niet langer de hoeksteen van het Nederlands buitenlands- en veiligheidsbeleid! 3

4 Nieuw strategisch concept Visie en koers van de 28 lidstaten van de NAVO De missie van het bondgenootschap Prioriteiten ten aanzien van - doelstellingen - operaties - dreigingen Welke capaciteiten daarvoor nodig? De wat, waarom, waar, wanneer en hoe 4

5 Back to the future! De NAVO ten tijde van de Koude Oorlog -Consultatie -Afschrikking -Verdediging...To keep the Russians out, the Americans in and the Germans under 5

6 Militair bondgenootschap; artikel-5 operaties Collectieve defensie: Verdediging tegen bedreiging van buiten. Militaire bijstandsverplichting De partijen komen overeen dat een gewapende aanval tegen een of meer van hen in Europa of Noord-Amerika als een aanval tegen hen allen zal worden beschouwd, individueel en in samenwerking met de andere partijen, op te treden op de wijze die zij nodig oordeelt om de veiligheid van het Noord- Atlantisch gebied te herstellen en te handhaven... NAVO WP 6

7 NATO: North Atlantic Travel Organisation Einde Koude Oorlog (1989): nieuwe strategische concepten 1991: Collectieve verdediging, samenwerking, dialoog 1999: Collectieve verdediging, crisisbeheersing + out of area (collectieve veiligheid), samenwerking hoeksteen van het Nederlands buitenlands- en veiligheidsbeleid 7

8 Internationale organisaties zijn niet langer interessant voor staten! 8

9 9 Heeft de NAVO een toekomst? Sterke punten - Gezamenlijke waardes Trans-Atlantische regio; consultatie - Consensus - Pijler onder Europese veiligheid - Interne pacificatie - Afschrikking en defensie - Handhaven strategisch evenwicht - Geoliede militaire organisatie + ervaring militaire operaties - Uitbreiding nieuw Europa (12) en partnerschappen wereldwijd Trans-Atlantische link

10 Renaissance voor de NAVO Geografische dreigingen van Tbilisi, tot Teheran, tot Sanaa tot Islamabad tot aan Londen en Madrid verstoring internetverkeer energie en grondstoffenaanvoer verspreiding conventionele en massavernietigingswapens terrorisme piraterij armoede migratiestromen Takenpakket voor militair bondgenootschap? 10

11 No action, talk only. Zwakke punten Consensus Verschillende crises binnen de NAVO Verschillende visies en belangen Solidariteit Geloofwaardigheid: Afghanistan als lakmoesproef? Militair bondgenootschap voor de dreigingen van vandaag? Toenemend technologisch gat VS/EU Burden sharing oftewel wie betaalt Discrepantie ambitie en resources SOLIDARITEIT (noodzaak voor consensus, financiën, Afghanistan) 11

12 Mission impossible! Waarom een nieuwe strategie? Nieuwe veiligheidsdreigingen Wat is de kerntaak; geografisch? Wat is de kerntaak; inhoudelijk? Uitbreiding: stabiliteit of versnippering? Publieke en parlementaire draagvlak Financiële bijdrage en crisis 12

13 With friends like that, who needs enemies? Breuklijnen: Verenigde Staten vs Europa Europa vs de Verenigde Staten Oud en Nieuw Europa! De EU, de VN en andere internationale organisaties 13

14 Partnership for peace or war? Dilemma s: Wereldwijde politieman vs verdediging eigen grondgebied Collectieve verdediging vs collectieve veiligheid Heterogeniteit vs homogeniteit Huidige partners; Rusland Veiligheid in Europa vs veiligheid voor Europa Politiek vs militair Takenverdeling vs integratie Verenigde Staten vs Europa vs Europa Oorlog en/of vrede 14

15 Terug uit Afghanistan, wat nu? Nederland en een nieuwe NAVO: Meer politieke NAVO (artikel 4) Belang artikel 5 bevestigen Geen wereldwijde politieman Wel regionale stabilisering Consensus blijft Gelijke verdeling van de lasten Belang van non-proliferatie en wapenbeheersing; conventioneel en nucleair Verantwoorde trendbreuk? 15

16 Consult if needed and act in coalition! Nieuw strategisch concept: Consensus: effectievere besluitvorming ( opt-out ) Politieke EN militaire NAVO Scheiding artikel 5 en crisisbeheersingsoperaties? Institutionaliseren crisisbeheersingsoperaties Geïntegreerde aanpak veiligheid: breed en smal, intern en extern Samenwerking andere internationale organisaties Samenwerking andere landen Efficiënt en afslanking commandostructuur Financiële afspraken Transformatie en flexibilisering 16

17 Mondiale veiligheidsorganisatie Mondiale Mondiale veiligheidsorganisatie of of terug naar de Noord Duitse laagvlakte.? 17

De NAVO na de. Koude Oorlog

De NAVO na de. Koude Oorlog De NAVO na de Koude Oorlog Inleiding Het websheet De NAVO na de Koude Oorlog is het tweede websheet dat in het teken staat van internationale organisaties en Europese veiligheid. Het sheet heeft als doel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 28 676 NAVO Nr. 106 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 mei 2010

Nadere informatie

Breken of bouwen van een Europese veiligheidsstructuur?

Breken of bouwen van een Europese veiligheidsstructuur? Beschouwing Breken of bouwen van een Europese veiligheidsstructuur? Hybride oorlogvoering vraagt om hybride veiligheidsorganisaties Sabine Mengelberg Dit jaar bestaat de NAVO 65 jaar. Oftewel, de NAVO

Nadere informatie

Opinie. Geïnstitutionaliseerde Europese veiligheid en partnerschap

Opinie. Geïnstitutionaliseerde Europese veiligheid en partnerschap Opinie Keuze of noodzaak? Wereldwijde partnerschappen voor de NAVO Sabine Mengelberg Het aflopen van de NAVO-missie in Afghanistan, International Security Assistance Force (ISAF), tegen het einde van 2014,

Nadere informatie

DE NAVO GETRANSFORMEERD

DE NAVO GETRANSFORMEERD DE NAVO GETRANSFORMEERD DE NAVO GETRANSFORMEERD Noot: Iedere vermelding in deze publicatie van de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië is gemarkeerd met een sterretje (*), dat verwijst naar de

Nadere informatie

Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren

Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren Macht en waarden in de wereldpolitiek Actuele vraagstukken in

Nadere informatie

AAV 3 Januari 2016 JONGE DEMOCRATEN AMSTERDAM

AAV 3 Januari 2016 JONGE DEMOCRATEN AMSTERDAM AAV 3 Januari 2016 JONGE DEMOCRATEN AMSTERDAM INHOUDSOPGAVE Programma... 2 Agenda... 2 Locatie... 2 Bestuursverantwoording... 2 Politiek blok: resolutie werkgroep Defensie en Internationale Veiligheid....

Nadere informatie

Macht en waarden in de wereldpolitiek

Macht en waarden in de wereldpolitiek Rik Coolsaet Macht en waarden in de wereldpolitiek Actuele vraagstukken in de internationale politiek Editie 2006-2007 2 Inhoud Inleiding... Deel 1. De jaren 90: het transitiedecennium 1. Van illusie naar

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Woord vooraf... 11

Inhoudsopgave. Woord vooraf... 11 Inhoudsopgave Woord vooraf... 11 Benelux... 13 1 Ontstaan en historische ontwikkeling... 13 2 Institutionele structuur en werking... 15 2.1 Benelux Secretariaat-Generaal... 16 2.1.1 Samenstelling... 16

Nadere informatie

Flitspeiling NAVO. Opinieonderzoek naar het draagvlak voor de NAVO onder het Nederlands publiek. Ministerie van Defensie

Flitspeiling NAVO. Opinieonderzoek naar het draagvlak voor de NAVO onder het Nederlands publiek. Ministerie van Defensie Flitspeiling NAVO Opinieonderzoek naar het draagvlak voor de NAVO onder het Nederlands publiek Inleiding en onderzoeksverantwoording Op verzoek van het ministerie van Defensie heeft Veldkamp een flitspeiling

Nadere informatie

ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN. Sebastian Kügler VAN OORLOG EN VREDE. Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7

ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN. Sebastian Kügler VAN OORLOG EN VREDE. Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7 ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN VAN OORLOG EN VREDE Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7 Opdracht: De Europese Grondwet, die op 1 juni a.s. in een referendum ter instemming/afwijzing

Nadere informatie

Transatlantic Trends Topline Data 2009

Transatlantic Trends Topline Data 2009 Transatlantic Trends Topline Data 2009 D4. Als u onder vrienden bent, wordt er dan vaak, af en toe, of nooit over politieke zaken gesproken? (ENQ.: NIET VOORLEZEN - SLECHTS EEN ANTWOORD MOGELIJK) Vaak

Nadere informatie

Toespraak bij de Atlantische Commissie door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 26 juni 2014 te Den Haag.

Toespraak bij de Atlantische Commissie door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 26 juni 2014 te Den Haag. Toespraak bij de Atlantische Commissie door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 26 juni 2014 te Den Haag. (Let op: alleen het gesproken woord geldt) Goedemiddag, Dank voor deze gelegenheid

Nadere informatie

EEN VEILIGER EUROPA IN EEN BETERE WERELD EUROPESE VEILIGHEIDSSTRATEGIE

EEN VEILIGER EUROPA IN EEN BETERE WERELD EUROPESE VEILIGHEIDSSTRATEGIE EEN VEILIGER EUROPA IN EEN BETERE WERELD EUROPESE VEILIGHEIDSSTRATEGIE Brussel, 12 december 2003 Inleiding Europa is nog nooit zo welvarend, veilig en vrij geweest. Het geweld in de eerste helft van de

Nadere informatie

A. Verdediging van het eigen en bondgenootschappelijk grondgebied; B. Een goed functionerende internationale rechtsorde; C. Economische veiligheid.

A. Verdediging van het eigen en bondgenootschappelijk grondgebied; B. Een goed functionerende internationale rechtsorde; C. Economische veiligheid. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Directie Veiligheidbeleid Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Ministerie van

Nadere informatie

Samenwerken: Transatlantische betrekkingen in de 21 e eeuw

Samenwerken: Transatlantische betrekkingen in de 21 e eeuw Samenwerken: Transatlantische betrekkingen in de 21 e eeuw Esther Brimmer De Verenigde Staten en Nederland zijn al meer dan een halve eeuw hechte bondgenoten. Het zijn interessante tijden om transatlantische

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1952 No. 163 Overgelegd aan de Staten-Generaal üsott'ïtt^minister van Buitenlandse Zaken

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1952 No. 163 Overgelegd aan de Staten-Generaal üsott'ïtt^minister van Buitenlandse Zaken 30 (1952) No. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1952 No. 163 Overgelegd aan de Staten-Generaal üsott'ïtt^minister van Buitenlandse Zaken A. TITEL Protocol bij het Noord-Atlantisch

Nadere informatie

ZO GAAT DAT IN RUSLAND PDF

ZO GAAT DAT IN RUSLAND PDF ZO GAAT DAT IN RUSLAND PDF ==> Download: ZO GAAT DAT IN RUSLAND PDF ZO GAAT DAT IN RUSLAND PDF - Are you searching for Zo Gaat Dat In Rusland Books? Now, you will be happy that at this time Zo Gaat Dat

Nadere informatie

A I V HET NIEUWE STRATEGISCH CONCEPT VAN DE NAVO. No. 67, Januari 2010 ADVIESRAAD INTERNATIONALE VRAAGSTUKKEN

A I V HET NIEUWE STRATEGISCH CONCEPT VAN DE NAVO. No. 67, Januari 2010 ADVIESRAAD INTERNATIONALE VRAAGSTUKKEN HET NIEUWE STRATEGISCH CONCEPT VAN DE NAVO No. 67, Januari 2010 ADVIESRAAD INTERNATIONALE VRAAGSTUKKEN A D V I S O RY COUNCIL ON INTERNATIONAL AFFA I R S A I V Leden Adviesraad Internationale Vraagstukken

Nadere informatie

Vereniging Vrouwen voor Vrede WILPF Afdeling Nederland

Vereniging Vrouwen voor Vrede WILPF Afdeling Nederland Vereniging Vrouwen voor Vrede WILPF Afdeling Nederland Commentaar bij de Rijksbegrotingen Buitenlandse Zaken en Defensie voor 2010 Bijlage bij de brief aan de leden van de vaste Kamercommissies d.d. 31

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Datum 15 april 2013 Betreft NAVO-Partnerschappen

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Datum 15 april 2013 Betreft NAVO-Partnerschappen Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Contactpersoon Annemijn van den Broek T

Nadere informatie

De VVD kiest bewust voor veelzijdig inzetbare krijgsmacht

De VVD kiest bewust voor veelzijdig inzetbare krijgsmacht De VVD kiest bewust voor veelzijdig inzetbare krijgsmacht De toekomst van de Nederlandse defensie André Bosman Reactie op: Van veelzijdig naar pasklaar. De toekomst van de Nederlandse krijgsmacht door

Nadere informatie

Toen we hoorden dat Mark Herremans twee rugwervels had gebroken tijdens een trainingsongeval, dachten we dat we Marc niet meer zouden te zien krijgen

Toen we hoorden dat Mark Herremans twee rugwervels had gebroken tijdens een trainingsongeval, dachten we dat we Marc niet meer zouden te zien krijgen TOESPRAAK VAN EERSTE MINISTER GUY VERHOFSTADT NAAR AANLEIDING VAN DE KONINGSDAG. PALEIS DER NATIE, 15 NOVEMBER 2003. Koninklijke Hoogheden, Excellenties, Heren Voorzitters van Kamer en Senaat, Waarde collega

Nadere informatie

Door de Europese Raad te volgen aanpak tot en met 2014

Door de Europese Raad te volgen aanpak tot en met 2014 EUROPESE RAAD DE VOORZITTER NL Brussel, 29 juni 2012 (OR. en) EUCO 133/12 PRESSE 318 PR PCE 115 Door de Europese Raad te volgen aanpak tot en met 2014 In de afgelopen twee en een half jaar heeft de Europese

Nadere informatie

Houvast en perspectief voor de krijgsmacht: keuzes maken

Houvast en perspectief voor de krijgsmacht: keuzes maken Houvast en perspectief voor de krijgsmacht: keuzes maken Hans Rouw en Cor Oudes Het debat over de krijgsmacht is met de publicatie van de Verkenningen door het ministerie van Defensie voorzien van een

Nadere informatie

TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS

TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS VRAAG 10 Denkt u dat het voor de toekomst van Nederland het beste is als wij actief deelnemen in de wereldpolitiek of moeten wij ons niet in de werelpolitiek mengen?

Nadere informatie

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. Artikel: Leger en leger: Interview H. Amersfoort Auteur: Emmanuelle Los en Arjan Terpstra Verschenen in: Skript Historisch Tijdschrift, jaargang 19.4, 327-330. 2014 Stichting Skript Historisch Tijdschrift,

Nadere informatie

De Raad van Europa. I. Ontstaan en karakter. Iemand die zich inzicht wil

De Raad van Europa. I. Ontstaan en karakter. Iemand die zich inzicht wil De Raad van Europa I. Ontstaan en karakter Iemand die zich inzicht wil verschaffen in de ontwikkeling van het internationalisme van na de 2e wereldoorlog zal heel wat moeite moeten doen om door de brei

Nadere informatie

Een Europese Sociale Unie: illusie of noodzaak?

Een Europese Sociale Unie: illusie of noodzaak? Een Europese Sociale Unie: illusie of noodzaak? Een pleidooi voor helder denken over de rol van de Europese Unie Frank Vandenbroucke Amsterdamse Academische Club Lustrumlezing, 2 juni 2016 Een Europese

Nadere informatie

Paleis der Natie. 15 november Toespraak van de heer Armand De Decker, Voorzitter van de Senaat, naar aanleiding van Koningsdag

Paleis der Natie. 15 november Toespraak van de heer Armand De Decker, Voorzitter van de Senaat, naar aanleiding van Koningsdag 1 Paleis der Natie 15 november 2003 Toespraak van de heer Armand De Decker, Voorzitter van de Senaat, naar aanleiding van Koningsdag De inzet van de Belgische strijdkrachten bij internationale militaire

Nadere informatie

Den Haag gastheer NAVO Toekomstdebat

Den Haag gastheer NAVO Toekomstdebat Arjen Westerhoff Den Haag gastheer NAVO Toekomstdebat Van 21 tot en met 24 november strijkt de NAVO Parlementaire Assemblee (NAVO PA) neer in het World Forum in Den Haag. Ongeveer 350 parlementariërs uit

Nadere informatie

Vraag 1020: Als er vandaag verkiezingen voor de Tweede Kamer zouden worden gehouden, op welke partij zou u dan stemmen?

Vraag 1020: Als er vandaag verkiezingen voor de Tweede Kamer zouden worden gehouden, op welke partij zou u dan stemmen? Vraag 1020: Als er vandaag verkiezingen Tweede Kamer zouden worden gehouden, op welke partij zou u dan stemmen? Vraag 600: Nederland is lid van de Noord Atlantische Verdrag- sorganisatie (NAVO), een organisatie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 21 501-04 Ontwikkelingsraad Nr. 180 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

De sociale rol van de Europese Unie: tussen naïviteit en doemdenken. Frank Vandenbroucke Universiteitsdag UvA 4 juni 2016

De sociale rol van de Europese Unie: tussen naïviteit en doemdenken. Frank Vandenbroucke Universiteitsdag UvA 4 juni 2016 De sociale rol van de Europese Unie: tussen naïviteit en doemdenken Frank Vandenbroucke Universiteitsdag UvA 4 juni 2016 Europese integratie en sterke nationale welvaartsstaten: een tragisch dilemma? De

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 676 NAVO Nr. 2 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage,

Nadere informatie

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië?

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen moeten zich inleven in een permanent lid van de Veiligheidsraad van de VN. Ze gaan aan de slag met het vraagstuk of de

Nadere informatie

Zo wordt u natuurlijk nóóit een omnichannel organisatie!

Zo wordt u natuurlijk nóóit een omnichannel organisatie! In samenwerking met: Zo wordt u natuurlijk nóóit een omnichannel organisatie! Shopping 2020 #Predicting the future Shopping 2020 1 "Who the hell wants to hear actors talk? H. M. Warner, Warner Brothers,

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Contactpersoon S. Kaasjager T 070-3485230

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 21 501-28 Defensieraad Nr. 19 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 30 september

Nadere informatie

vacaturetekst stagiair DVB/NW (deadline voor reactie )

vacaturetekst stagiair DVB/NW (deadline voor reactie ) vacaturetekst stagiair DVB/NW (deadline voor reactie 17-06-2012) Den Haag 01 juni 2012 Stagiair bij de Directie Veiligheidsbeleid / afdeling non-proliferatie, ontwapening, wapenbeheersing en exportcontrolebeleid

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 32 734 Nederlandse diplomatie Nr. 29 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Waar staat de NAVO over tien jaar?

Waar staat de NAVO over tien jaar? Waar staat de NAVO over tien jaar? Marten van Heuven Dit lijkt een onschuldige vraag die te midden van de viering van de vijftigste verjaardag van het Bondgenootschap nauwelijks aandacht verdient. Het

Nadere informatie

Uitdagingen voor jongeren en EU beleid

Uitdagingen voor jongeren en EU beleid Uitdagingen voor jongeren en EU beleid Floor van Houdt Plv afdelingsleider voor Europese Commissie Date: in 12 pts Europa 2020 Strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei Aandacht voor jongeren

Nadere informatie

Nationale crisisbeheersing en CIMIC. Prof. dr. Rob de Wijk Directeur HCSS en HSD Hoogleraar IB Leiden

Nationale crisisbeheersing en CIMIC. Prof. dr. Rob de Wijk Directeur HCSS en HSD Hoogleraar IB Leiden Nationale crisisbeheersing en CIMIC Prof. dr. Rob de Wijk Directeur HCSS en HSD Hoogleraar IB Leiden Van klassieke rampenbestrijding naar moderne crisisbeheersing Interne en externe veiligheid raken verweven

Nadere informatie

Is de NAVO klaar voor de verandering?

Is de NAVO klaar voor de verandering? Is de NAVO klaar voor de verandering? Harry van Bommel en Karel Koster Tijdens de NAVO-top van begin april aanvaardden de staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten de verklaring aangaande de bondgenootschappelijke

Nadere informatie

NAVO schakelt naar een hogere versnelling

NAVO schakelt naar een hogere versnelling o pi n i e De NAVO heeft de afgelopen maanden bewezen in een hoog tempo belangrijke besluiten te kunnen nemen. De expeditionaire NAVO-operaties, in het bijzonder ISAF, zijn daarbij een belangrijke aanjager

Nadere informatie

NAVO EU-samenwerking Geregistreerd partnerschap of huwelijk voor het altaar?

NAVO EU-samenwerking Geregistreerd partnerschap of huwelijk voor het altaar? NAVO EU-samenwerking Geregistreerd partnerschap of huwelijk voor het altaar? Sabine Mengelberg Voor 2009 staat er een nieuwe strategie voor het oude bondgenootschap op de agenda. De laatste NAVO-strategie

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein CR Den Haag Datum 1 oktober 2014 Betreft Inzet van tolken bij Defensie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein CR Den Haag Datum 1 oktober 2014 Betreft Inzet van tolken bij Defensie > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Speech ter gelegenheid van de ontvangst van Nederlandse ambassadeurs door de Staten-Generaal, d.d. donderdag 29 januari 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer Het gesproken woord geldt Geachte

Nadere informatie

De rol van de International Arbeidsorganisatie in de XXI ste eeuw

De rol van de International Arbeidsorganisatie in de XXI ste eeuw De rol van de International Arbeidsorganisatie in de XXI ste eeuw Rudi Delarue Directeur Internationaal Arbeidsbureau voor de EU en de Benelux landen Presentatie voor de Alumnidag vande KU Leuven 09-03-2012

Nadere informatie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie 7 november 2014 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

BIJLAGE. bij MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD, DE RAAD EN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK

BIJLAGE. bij MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD, DE RAAD EN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK OPESE COMMISSIE Brussel, 7.6.2016 COM(2016) 385 final ANNEX 3 BIJLAGE bij MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET OPEES PARLEMENT, DE OPESE RAAD, DE RAAD EN DE OPESE INVESTERINGSBANK Mededeling over het nieuwe

Nadere informatie

Van een kritiekloos internationaal volgerschap naar een ethisch, Europees buitenlands beleid

Van een kritiekloos internationaal volgerschap naar een ethisch, Europees buitenlands beleid Vaneenkritiekloosinternationaalvolgerschapnaareenethisch,Europeesbuitenlandsbeleid Ontwikkelingssamenwerking 1. OmdeversnipperingvandeBelgischeontwikkelingssamenwerkingtegentegaankomt minstenséénmaalperjaareenofficieeloverlegorgaansamen,datbindendeafspraken

Nadere informatie

Wapensysteem. management. AMC seminar. 30 oktober 2014. Den Helder. Defensie Materieel Organisatie. CDRE drs. A.R. Laurijssen Souschef Wapensystemen

Wapensysteem. management. AMC seminar. 30 oktober 2014. Den Helder. Defensie Materieel Organisatie. CDRE drs. A.R. Laurijssen Souschef Wapensystemen Wapensysteem AMC seminar 30 oktober 2014 management 2014 Den Helder Defensie Materieel Organisatie CDRE drs. A.R. Laurijssen Souschef Wapensystemen 30 oktober 2014 Get Real,...together! Wapen Systeem Management

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 694 Internationale Veiligheidsstrategie Nr. 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Veranderde mondiale context voor de EU

Veranderde mondiale context voor de EU Inleiding Tijdens het Algemeen Overleg op 10 september jl. van de vaste commissie voor Europese Zaken en de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken over de Raad van Algemene Zaken en Externe Betrekkingen

Nadere informatie

Helemaal neutraal? Zweden en Europese veiligheidssamenwerking

Helemaal neutraal? Zweden en Europese veiligheidssamenwerking Helemaal neutraal? Zweden en Europese veiligheidssamenwerking Niklaas Hoekstra Toen Zweden op 1 januari 1995 toetrad tot de Europese Unie had het een lange traditie van neutraliteit achter zich. Sinds

Nadere informatie

Hierbij bied ik u aan de geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse Zaken van 20 april 2015.

Hierbij bied ik u aan de geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse Zaken van 20 april 2015. Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 Den Haag Directie Integratie Europa Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Minbuza-2015.173122

Nadere informatie

WOENSDAG 10 MAART 2010

WOENSDAG 10 MAART 2010 10-03-2010 1 WOENSDAG 10 MAART 2010 VOORZITTER: GIANNI PITTELLA Ondervoorzitter 1. Opening van de vergadering 2. Aan de standpunten en resoluties van het Parlement gegeven uitvoering: zie notulen 3. EU

Nadere informatie

HOW TO GET RID OF THE BOMB IN 5 STEPS. Praktische voorstellen voor Kamerleden om Nederland kernwapenvrij te maken

HOW TO GET RID OF THE BOMB IN 5 STEPS. Praktische voorstellen voor Kamerleden om Nederland kernwapenvrij te maken HOW TO GET RID OF THE BOMB IN 5 STEPS Praktische voorstellen voor Kamerleden om Nederland kernwapenvrij te maken 1 In vijf stappen naar een kernwapenvrij Nederland Op 20 december 2012 nam uw Kamer de motie

Nadere informatie

"De uitbreiding van de Europese Gemeenschappen met Griekenland, Portugal en Spanje" in Nieuw Europa (Maart 1977)

De uitbreiding van de Europese Gemeenschappen met Griekenland, Portugal en Spanje in Nieuw Europa (Maart 1977) "De uitbreiding van de Europese Gemeenschappen met Griekenland, Portugal en Spanje" in Nieuw Europa (Maart 1977) Source: Nieuwe Europa. Maandblad van de Europese Beweging in Nederland. Maart 1977, n 3.

Nadere informatie

Een adequaat volkenrechtelijk mandaat: het debat over de rechtsgrond van missies met inzet van Nederlandse militairen

Een adequaat volkenrechtelijk mandaat: het debat over de rechtsgrond van missies met inzet van Nederlandse militairen Een adequaat volkenrechtelijk mandaat: het debat over de rechtsgrond van missies met inzet van Nederlandse militairen Door Dick LEURDIJK 1 in: ARMEX, 91e jaargang nummer 3, juni 2007 Nederland stemt het

Nadere informatie

Helemaal neutraal? Oostenrijk en Europese veiligheidssamenwerking

Helemaal neutraal? Oostenrijk en Europese veiligheidssamenwerking Helemaal neutraal? Oostenrijk en Europese veiligheidssamenwerking Nienke Baars In deze serie, waarin de achtergronden en politiek van de neutrale of ongebonden landen in Europa worden belicht, neemt Oostenrijk

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in?

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in? Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting In de 21 ste eeuw is de invloed van ruimtevaartactiviteiten op de wereldgemeenschap, economie, cultuur, milieu, etcetera steeds groter geworden. Ieder land dient

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 28 676 NAVO Nr. 122 1 Samenstelling: Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Albayrak (PvdA) (Voorzitter), Timmermans (PvdA), Ormel (CDA),

Nadere informatie

Oorlog en vrede. Pleidooi voor actief vredesbeleid

Oorlog en vrede. Pleidooi voor actief vredesbeleid Oorlog en vrede Pleidooi voor actief vredesbeleid Vrede is belangrijk, daar zal wel iedereen het mee eens zijn. Zonder vrede zeker minimaal gedefinieerd als de afwezigheid van oorlog is samenleven onmogelijk.

Nadere informatie

12756/1/16 REV 1 pro/van/ev 1 DG C 1

12756/1/16 REV 1 pro/van/ev 1 DG C 1 Raad van de Europese Unie Brussel, 12 oktober 2016 (OR. en) 12756/1/16 REV 1 COTRA 21 CDN 17 NOTA I/A-PUNT van: aan: Betreft: het secretariaat-generaal van de Raad het Comité van permanente vertegenwoordigers/de

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie

Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie Geschiedenis VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Nieuwe ontwikkelingen na de Tweede Wereldoorlog Nieuwe machtsverhoudingen: Verenigde Staten en de Sovjet-Unie nieuwe supermachten

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

De Belgische veiligheidsomgeving tot 2030: blijvend onzeker en meer complex

De Belgische veiligheidsomgeving tot 2030: blijvend onzeker en meer complex De Belgische veiligheidsomgeving tot 2030: blijvend onzeker en meer complex Deze analyse van de Belgische veiligheidsomgeving tot 2030 beperkt zich tot de belangrijkste focusgebieden en tendensen als toets

Nadere informatie

Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven

Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven Presentatie bij de Oratie die Frank Vandenbroucke uitgesproken heeft aan de Universiteit van Amsterdam op 1 juni 2016 Europese integratie

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2637 Advies Luchtaanvallen IS(IS) Datum 24 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper

Nadere informatie

Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa

Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa INE MEGENS EIGENTIJDSE GESCHIEDENIS Opbouw college: Vooruitgangsgeloof 19 e eeuw Nationalisme en politieke kaart van Europa Eerste Wereldoorlog Cultuurpessimisme

Nadere informatie

VREDESACTIE. De NAVO: Wat is het? Wat wordt het? Wat heb ik ermee te maken? Wat kost het? Hoe verander je het? AME OVER

VREDESACTIE. De NAVO: Wat is het? Wat wordt het? Wat heb ik ermee te maken? Wat kost het? Hoe verander je het? AME OVER VREDESACTIE De NAVO: Wat is het? Wat wordt het? Wat heb ik ermee te maken? Wat kost het? Hoe verander je het? AME OVER POWERED BY POWERED BY BOM BOMSPOTTING Inhoud Inleiding Inleiding, NAVO Game Over 2

Nadere informatie

GESPROKEN WOORD GELDT

GESPROKEN WOORD GELDT BELEIDSDEBAT INTERNATIONALE VEILIGHEID / FRACTIE D66, HERMAN SCHAPER Internationale samenwerking De wereld is er niet overzichtelijker op geworden, zo begon vorig jaar Roger van Boxtel - mijn voorganger

Nadere informatie

Sekse & Leeftijd Totaal Man Vrouw 18-34 35-54 55+ abs % abs % abs % abs % abs % abs %

Sekse & Leeftijd Totaal Man Vrouw 18-34 35-54 55+ abs % abs % abs % abs % abs % abs % Vr.2012: Dan nu enkele vragen over defensie. Nederland is lid van de Noord Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO), een organisatie die sinds 1949 bestaat. De Navo kent momenteel 28 leden. In hoeverre is

Nadere informatie

GOEDGEKEURDE VERSIE. Centrum voor Strategische Defensiestudies Zuid Amerikaanse Defensieraad Unie van Zuid Amerikaanse Naties.

GOEDGEKEURDE VERSIE. Centrum voor Strategische Defensiestudies Zuid Amerikaanse Defensieraad Unie van Zuid Amerikaanse Naties. PRELIMINAIR RAPPORT VAN HET CEED VOOR DE ZUID-AMERIKAANSE DEFENSIERAAD BETREFFENDE REFERENTIETERMEN VOOR DE CONCEPTEN VEILIGHEID EN DEFENSIE IN DE ZUID- AMERIKAANSE REGIO Het (CEED) is een kennisinstantie

Nadere informatie

Het toenemende belang van de Europese Unie voor veiligheid en defensie

Het toenemende belang van de Europese Unie voor veiligheid en defensie VAN OSCH Het toenemende belang van de Europese Unie voor veiligheid en defensie Terwijl Europa nog maar net uit het dal van de economische crisis krabbelt, breken strategische denkers in Brussel hun hoofd

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 21 501-02 Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse Zaken Nr. 1103 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITEN- LANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Defensie Verkiezingswijzer 2014

Defensie Verkiezingswijzer 2014 Defensie Verkiezingswijzer 2014 Net als in 2007 en 2010 presenteren wij u een overzicht van verschillende partijstandpunten met betrekking tot defensie. We baseerden ons hiervoor (ondermeer) op de gepubliceerde

Nadere informatie

Het einde van een strategisch huwelijk Transatlantische betrekkingen volgens François Heisbourg

Het einde van een strategisch huwelijk Transatlantische betrekkingen volgens François Heisbourg Het einde van een strategisch huwelijk Transatlantische betrekkingen volgens François Heisbourg Niklaas Hoekstra Het woord strategisch duikt keer op keer op wanneer het over de Franse veiligheidsexpert

Nadere informatie

Lijst van figuren. Inleiding. Deel 1. De jaren 90: de postbipolaire transitie 1

Lijst van figuren. Inleiding. Deel 1. De jaren 90: de postbipolaire transitie 1 Inhoud Lijst van figuren VII Inleiding IX Deel 1. De jaren 90: de postbipolaire transitie 1 1. Van illusie naar desillusie 3 1. De euforie: een Nieuwe Wereldorde 3 1.1. Oude conflicten vinden een oplossing

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 EUROPEES PARLEMENT 2004 Zittingsdocument 2009 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 ingediend overeenkomstig artikel 108, lid 5 van het

Nadere informatie

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen Koude Oorlog Amerikaanse buitenlandse politiek communisme rivaliteiten tussen de Sovjet-Unie en China nationalistische bewegingen dekolonisatie Twee grote processen Koude oorlog Nationalisme en dekolonisatie

Nadere informatie

III BESLUITEN OP GROND VAN TITEL V VAN HET EU-VERDRAG

III BESLUITEN OP GROND VAN TITEL V VAN HET EU-VERDRAG 13.12.2008 Publicatieblad van de Europese Unie L 335/99 III (Besluiten op grond van het EU-Verdrag) BESLUITEN OP GROND VAN TITEL V VAN HET EU-VERDRAG GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT 2008/944/GBVB VAN DE RAAD

Nadere informatie

Kwaliteit en Toekomst. Verkenning van Duurzaamheid

Kwaliteit en Toekomst. Verkenning van Duurzaamheid Kwaliteit en Toekomst. Verkenning van Duurzaamheid Het RIVM heeft in 2004 een Duurzaamheidsverkenning ( Kwaliteit en Toekomst. Verkenning van Duurzaamheid, RIVM 2004) uitgevoerd. Een deze verkenning hebben

Nadere informatie

De Nederlandse Defensie Doctrine Exponent van veiligheidsbeleid

De Nederlandse Defensie Doctrine Exponent van veiligheidsbeleid De Nederlandse Defensie Doctrine Exponent van veiligheidsbeleid Marcel de Haas Verschenen in: Atlantisch Perspectief, jaargang 29, no. 6, 2005, pp. 11-15. Met het uitbrengen van de Nederlandse Defensie

Nadere informatie

Het Verdrag van Lissabon

Het Verdrag van Lissabon Het Verdrag van Lissabon Grotere nadruk op de militaire ambities van de EU Serge Van Camp Het Verdrag van Lissabon heeft niet enkel ingrijpende gevolgen voor de werking en de organisatie van de Europese

Nadere informatie

EUROPESE SOCIAAL-DEMOCRATEN: VOORSTANDER VAN DE EUROPESE GRONDWET

EUROPESE SOCIAAL-DEMOCRATEN: VOORSTANDER VAN DE EUROPESE GRONDWET EUROPESE SOCIAAL-DEMOCRATEN: VOORSTANDER VAN DE EUROPESE GRONDWET EUROPESE SOCIAAL-DEMOCRATEN: VOORSTANDER VAN DE EUROPESE GRONDWET Richard Corbett, lid van het EP De Europese grondwet is een grote verbetering

Nadere informatie

INTERNATIONALE BETREKKINGEN

INTERNATIONALE BETREKKINGEN Hoofdstuk 1 INTERNATIONALE BETREKKINGEN Nederlandse burgers voelen zich op eerste plaats Nederlander en pas op de tweede plaats Europees burger of wereldburger > vandaar is eeuropa en de Wereld erg abstract.

Nadere informatie

Inhoud van de associatieovereenkomst EU-Oekraïne

Inhoud van de associatieovereenkomst EU-Oekraïne Inhoud van de associatieovereenkomst EU-Oekraïne Op 6 april 2016 wordt in Nederland een raadgevend referendum gehouden. Dit gaat over de associatieovereenkomst die de Europese Unie (EU) en haar lidstaten

Nadere informatie

De case van Schoenen Torfs

De case van Schoenen Torfs De case van Schoenen Torfs Gelukkige medewerkers zorgen voor Gelukkige klanten HealthCare 2014, Brussel 2 oktober 2014 Schoenen Torfs: evolutie 2006 2013 Familiebedrijf 1948, derde generatie 72 winkels,

Nadere informatie

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU. Commissie politieke zaken ONTWERPVERSLAG

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU. Commissie politieke zaken ONTWERPVERSLAG PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU Commissie politieke zaken 27.7.2012 ONTWERPVERSLAG over "Een antwoord bieden op de politieke en humanitaire crisis in Somalië: de uitdagingen voor de Europese

Nadere informatie

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten 3 september 2014 Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

BIJLAGE. bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD EN DE RAAD

BIJLAGE. bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 14.12.2016 COM(2016) 960 final ANNEX 1 BIJLAGE bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD EN DE RAAD Tweede voortgangsverslag over de eerste

Nadere informatie

Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen

Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen Inhoud Mijn overtuigingen 2 Mijn prioriteiten 3 Bakens voor morgen 8 Laten we samen aan Europa bouwen 1 Mijn overtuigingen Mijn overtuigingen Een Europa,

Nadere informatie

Datum 4 juli 2016 Betreft Kabinetsreactie op moties ingediend bij het debat over het burgerinitiatief Teken tegen kernwapens"

Datum 4 juli 2016 Betreft Kabinetsreactie op moties ingediend bij het debat over het burgerinitiatief Teken tegen kernwapens Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 www.rijksoverheid.nl Plein 4 Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Cyber Security: hoe verder?

Cyber Security: hoe verder? Cyber Security: hoe verder? Pensioenbestuurders Rotterdam, 11 maart 2014 Generaal (bd.) Dick Berlijn 2 Wat is Cyber, wat is Cyber Security? Cyber is: Overal Raakt alles Energie, transport, infrastructuur,

Nadere informatie