Landelijk Decubitus Nederland Congres 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Landelijk Decubitus Nederland Congres 2014"

Transcriptie

1 De verschillende aspecten van een decubitus preventie beleid Adinda Toppets, VS wondzorg en decubituspreventie UZ Leuven, België De uitbouw van een goed preventiebeleid voor decubitus bestaat uit meer dan het uitschrijven van een procedure of het organiseren van een opleiding. In deze presentatie wordt een overzicht gegeven van verschillende aspecten van een decubitus preventie beleid. Een evenwichtig preventie beleid is gebaseerd op een combinatie van verschillende actiedomeinen: goede communicatie, opleiding op maat, pragmatische registratie, logistieke ondersteuning en wetenschappelijk onderzoek. 1. Goede communicatie Door het uitschrijven van een procedure kunnen nationale en internationale richtlijnen toegepast worden in een specifieke zorgsetting of instelling. Door deze procedures te integreren in het elektronisch patiënten dossier wordt de zorgverlener automatisch herinnerd aan de nodige preventieve maatregelen. 2. Opleiding op maat Er is in de zorgsector een zeer uitgebreid opleidingsaanbod. Het is echter onze ervaring dat het rendement van opleidingen het hoogst ligt als deze opleiding lokaal gegeven wordt toegepast op de specifieke zorgsetting en patiëntenpopulatie. 3. Pragmatische registratie Meten is weten. Maar uitgebreide registraties vragen veel tijd. De focus van registraties ligt best op deze aspecten van zorg die je zelf onder controle hebt. Voor decubitus betekent dit dat de focus van de registratie best ligt op de toepassing van preventieve maatregelen bij risico patiënten en minder op de aanwezigheid van een drukletsel. 4. Logistieke ondersteuning In de toepassing van de preventieve maatregelen worden verschillende hulpmiddelen gebruikt zoals matrassen, zitkussens, positioneringskussens, Een vlotte toegang tot deze materialen is noodzakelijk. 5. Wetenschappelijk onderzoek Deelname aan wetenschappelijk onderzoek maakt het mogelijk om de praktijk te evalueren en bij te sturen. Dit kan ook gerealiseerd worden met kleinschalige studies en hoeft niet steeds te kaderen binnen een uitgebreid onderzoeksproject.

2 Referenties: Beeckman D., Matheï C., Van Lancker A., Van Houdt S., Vanwalleghem G., Gryson L., Heyman H., Thyse C., Toppets A., Stordeur S., Van den Heede K. (2013) FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu: Een nationale richtlijn voor decubituspreventie. Brussel. Decubitus, preventie.

3 De ervaringen van het eerste Nurse-led woundcare centrum in Nederland en de eerste resultaten. Alita Jaspar, MSc in Wound Healing and Tissue Repair Mitralis Wond Expertise Centrum Heerlen. In 2008 vond er een nieuwe innovatie plaats binnen het domein van wondzorg: de oprichting van het eerste onafhankelijk verpleegkundig wondcentrum in Nederland. Met onafhankelijk wordt bedoeld dat alle behandelaars (huisartsen, medisch specialisten) patiënten naar het centrum kunnen verwijzen voor advies en/of de uitvoering van wondzorg. Het Expertise Centrum Wondzorg (ECW) richt zich vooral op patiënten met complexe acute en chronische wonden. Dit zijn post-traumatisch/chirurgische wonden, decubitus, been ulcera s, diabetische voet, oncologische wonden en brandwonden (1 e en 2 e graads). Een belangrijk speerpunt binnen het ECW is de uitvoering van adequate wond documentatie in een gestandaardiseerd wondregistratie programma (WoundMonitor ). Wond documentatie is een belangrijk aspect in de totale wondzorg. De documentatie bevat het monitoren van het wond genezingsproces, het vroegtijdige signaleren van belemmerende factoren gerelateerd aan de wondgenezing, de evaluatie van het uitgevoerde wondbehandelingsplan en het waarborgen van de continuïteit van de zorg. 1 2 De data van WoundMonitor werd gebruikt voor de uitvoering van een retrospectieve studie om een beeldvorming te krijgen van de patiënten populatie die het ECW bezocht. De studie onderzocht de patiëntenpopulatie, de wond types en de genezingstendens over een periode van drie jaar. Tijdens de presentatie worden de resultaten van dit onderzoek getoond. Referenties: 1. Sterling, C Methods of wound assessment documentation: a study. Nursing Standard 11(10), pp Deutschle, G. et al [Standardized wound documentation of chronic wounds]. Zentralblatt fur Chirurgie 124 Suppl 1, pp

4 Kennis en attitude decubitus van verpleegkundigen op de verpleegafdelingen van het St. Elisabethziekenhuis,Tilburg Anca van Gestel, wondconsulente St. Elisabeth Ziekenhuis, Tilburg Inleiding: In 2011 was de nosocomiale prevalentie decubitus, exclusief categorie 1, in het St. Elisabeth ziekenhuis 5.1%. Vanuit het hoger management kwam de opdracht om op basis van de scores en de achterliggende oorzaken voor de hogere scores een voorstel of plan van aanpak te ontwikkelen c.q. op te stellen, met een financiële paragraaf. Vanuit de decubituscontactpersonen werd aangegeven dat er te weinig kwaliteit, kennis en tijd was om goede preventie en behandeling van decubitus uit te voeren. Uit de literatuurstudie uitgevoerd voor het praktijkonderzoek bleek dat kennis onder verpleegkundigen wat betreft preventie en behandeling van decubitus onvoldoende. 1,2,3 Daarnaast bleek een gebrek aan motivatie en een negatieve houding bij verpleegkundigen en de organisatie invloed te hebben op de prevalentiecijfers. 4 Belangrijk was om inzicht te krijgen in het huidige kennis niveau en de attitude van verpleegkundigen wat betreft preventie van decubitus. Om duidelijkheid te krijgen in het probleem is er een prospectief kwantitatief beschrijvend onderzoek gedaan onder verpleegkundigen van de verpleegafdelingen van het St. Elisabethziekenhuis. Hiervoor werden gevalideerde kennis- en attitudevragenlijsten, de PUKAT en de APuP, gebruikt. Uit dit onderzoek bleek dat de attitude geen probleem was maar dat er een kennistekort was. Hiervoor moest een verbetertraject gestart worden. Het doel was dat de nosocomiale prevalentie decubitus, exclusief categorie 1, in het St. Elisabeth ziekenhuis vanaf 2012 zou dalen. Het St. Elisabeth ziekenhuis vindt dat werknemers van deze organisatie deskundig en zorgvuldig dienen te werken waardoor zij een bijdrage leveren aan de kwaliteit van de zorgverlening. Hiervoor hanteert het al jaren de skillslabtheorie. Echter het blijkt dat veel wat klassikaal is aangeleerd niet toegepast wordt in de praktijk. Er werd gezocht naar mogelijkheden om deze vaardigheden zo aan te leren dat ze wel in de praktijk worden toegepast. Sinds 2013 hanteert het ziekenhuis daarom de methode van informeel leren. Informeel leren is leren in en van het dagelijkse werk, zonder dat het leren expliciet door externe mensen wordt georganiseerd. 5 Presentatie: Tijdens deze presentatie wil ik ingaan op het prospectief kwantitatief beschrijvend onderzoek, dat ik heb gedaan, onder 119 verpleegkundigen van de verpleegafdelingen van het St. Elisabethziekenhuis. De uitkomst van dit onderzoek. Het implementatieproces wat hiervoor beschreven is. En de toepassing, middels informeel

5 leren, in de praktijk. Conclusie: Mijn doel is dat men door het bijwonen van de presentatie handvatten krijgt waardoor men de kennis betreffende decubitus in de eigen organisatie op een hoger niveau kan krijgen. Referenties: 1. Beeckman D, Defloor T, Schoonhoven L, Vanderwee K. Knowledge and attitudes of nurses on pressure ulcer prevention: a cross-sectional multicenter study in Belgian hospitals. Worldviews Evid Based Nurs Sep; 8(3): doi: /j x. Epub 2011 Mar 14. PubMed: PMID: Beeckman D, Defloor T, Demarré L, Van Hecke A, Vanderwee K. Pressure ulcers: development and psychometric evaluation of the attitude towards pressure ulcer prevention instrument (APuP). Int J Nurs Stud Nov; 47(11): Epub 2010 May 14. PubMed PMID: Hulsenboom MA, Bours GJ, Halfens RJ. Knowledge of pressure ulcer prevention: a cross-sectional and comparative study among nurses. BMC Nurs Mar 9; 6:2. PubMed PMID: ; PubMed Central PMCID: PMC Maylor M, Torrance C: Pressure sore survey: Part One. J Wound Care Jan; 8(1):27-30.PubMed: PMID: Pressure sore survey. Part 2: Nurses' knowledge. J Wound Care Feb; 8(2):49-52.PubMed: PMID: Pressure sore survey. Part 3: Locus of control. J Wound Care Mar; 8(3):101-5.PubMed: PMID: Hoekstra, A., Beijaard, D., Brekelmans, J.M.G., & Korthagen, F.A.J., Experienced secondary school teachers learning during teaching; towards a procedure for collecting and analyzing data. Paper presented at conference of the Isatt, Sydney, 2005 July

6 Klinische diagnostiek van geïnfecteerde chronische wonden. Armand ALM Rondas MD, MSc 1,2, Jos MGA Schols MD, PhD 2,3, Ellen E Stobberingh 4 PhD, Ruud JG Halfens, PhD 3 1 De Zorggroep, Venlo, The Netherlands, 2 Maastricht University, CAPHRI, Department of Family Medicine, The Netherlands, 3 Maastricht University, CAPHRI, Department of Health Services Research, The Netherlands, 4 Maastricht University, CAPHRI, Department of Medical Microbiology, The Netherlands. Kennis van etiologische factoren die bijdragen aan het niet (kunnen) genezen van een wond is van belang wil een voorgestelde behandeling succesvol kunnen zijn. Alleen wanneer de oorzakelijke factoren zijn vastgesteld, kan een effectief behandelplan opgesteld worden. 1,2 Het niet spontaan genezen van wonden is vooral te wijten aan vasculaire insufficiëntie en infectie. 3 `De diagnose wondinfectie wordt vooralsnog gebaseerd op de aanwezigheid van bepaalde klinische symptomen. In tegenstelling tot de relatief duidelijke symptomen van een acute wondinfectie zoals bij een post operatieve wondinfectie, zijn de symptomen van een chronische wondinfectie vaak subtieler en is de diagnose moeilijker te stellen. 4-8 Van oudsher is één manier om het bestaan van een wondinfectie te diagnosticeren door het aantal aanwezige bacteriën in de wond te tellen. 9 Indien in een wond meer dan 10 5 CFU/g aanwezig zijn, zou de diagnose wondinfectie gesteld mogen worden Daarnaast lijkt het, sinds de publicatie van de consensus van de World Union of Wound Healing Societies (WUWHS) mogelijk om met behulp van een set aan signs & symptoms de diagnose chronische wondinfectie vast te stellen: genezing stagneert, toegenomen pijn, nieuw ontstane pijn, roodheid, warmte, zwelling, verharding, geur, wondvocht/pus, gemakkelijk bloedend, verkleuring van het wondbed, pocketvorming, brugvorming, crepitatie, lymfangitis. 14,15 Tijdens de presentatie worden de resultaten van een empirische prospectieve studie getoond die tot doel heeft om bij 616 chronische wonden de door de WUWHS voorgestelde symptomen van een chronische wondinfectie te valideren. Referenties 1. Mostow EN Diagnosis and classification of chronic wounds. Clin Dermatol 12: Robson MC, Stenberg BD, Hegger JP Wound healing alterations caused by infections. Clin Plast Surg 17: Mast BA, Schultz GS Interactions of cytokines, growth factors, and proteases in acute and chronic wounds. Wound Rep Reg 4: Cutting KG, White RJ, Mahoney P, Harding KF Clinical identification of wound infection: a Delphi approach. In: Position document on identifying criteria for wound infection. London: Medical Education Partnership Ltd.

7 5. Principles of best practice Wound infection in clinical practice. An international consensus [editorial]. Int Wound J 5 (3 suppl): Rondas AALM, Schols JMGA, Stobberingh EE, Price PE Definition of infection in chronic wounds by Dutch nursing home physicians. Int Wound J 6: Reddy M, Gill SS, Wu W, Kalkar SR, Rochon PA Does This patient have an infection of a Chronic Wound? JAMA. 307(6): Robson MC, Heggers JP Bacterial quantification of open wounds. Military Medicine 134: Bendy RH, Nuccio PA, Wolfe E, Collins B, Tamburro C, Glass W, Martin CM Relationship of qualitative wound bacterial counts to healing of decubiti. Effects of topical gentamicin. Antimicrob Agents Chemother 4: Robson MC, Lea CE, Dalton JB, Heggers JP Quantitative bacteriology and delayed wound closure. Surg Forum 19: Robson MC, Heggers JP Delayed wound closures based on bacterial counts. J Surg Oncol Bowler PG The 105 bacterial growth guideline: reassessing its clinical relevance in wound healing. Ostomy Wound Manage 49: Senior C Assessment of infection in diabetic foot ulcers. J Wound Care 9: Cutting KF, Harding KG.1994 Criteria for identifying wound infection. J Wound Care 3(4): Principles of best practice. Wound infection in clinical practice. An international consensus [editorial]. International Wound Journal 2008;5 (3 suppl): Chronic wounds, infection, diagnosis, swabs

8 PuClas3: Online leren om decubitus goed te classificeren Prof. dr. Dimitri Beeckman 1 Geert Vanwalleghem 2 1 Universitair Centrum voor Verpleegkunde en Vroedkunde, Universiteit Gent, België 2 CNS Wondzorg, decubitus- en valpreventie, AZDelta, Roeselare, België Het classificeren van decubitus is een complexe vaardigheid. 1,2,3 Europees onderzoek toont aan dat er slechts 30% overeenkomst is tussen beoordelaars wanneer decubitus geclassificeerd wordt. 3 Onderzoek toont ook aan dat het stellen van een differentiaal diagnose tussen decubitus en letsels die ontstaan door incontinentie moeilijk is. 2,3 Voor 2009 werden deze letsels vochtletsels genoemd. Sinds 2009 is er een consensus om de term incontinentie- geassocieerde dermatitis (IAD) te gebruiken. 3 Het stellen van een foutieve diagnose en het incorrect classificeren van wonden leiden tot inadequate preventie en behandeling en hebben een belangrijke invloed op de patiënt, familie en de kwaliteit van zorg. 5,6 Daarnaast zijn er belangrijke gevolgen bij het correct interpreteren van conclusies uit epidemiologisch onderzoek (zoals prevalentie en incidentiemetingen). 6,7,8 In 2005 werkte een internationale groep van experts aan een consensus document waarin criteria geformuleerd werden om een onderscheid te maken tussen decubitus en IAD. Hieruit ontstond de internationale PuClas1 richtlijn. 9 Deze richtlijn werd samengevat en in de vorm van een e- learning pakket (PuClas2) ter beschikking gesteld voor de praktijk. Het pakket werd in negen talen vertaald en werd ondersteund door de European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP). Grootschalig onderzoek toonde aan dat PuClas2 effectief was voor het verbeteren van de vaardigheden van verpleegkundigen om decubitus te classificeren en het onderscheid te maken tussen decubitus en IAD. 3 Sinds 2009 zijn er heel wat nieuwe inzichten gekomen op vlak van decubitus en IAD (etiologie, preventie en behandeling). Daarnaast was er de ontwikkeling van nieuwe nationale en internationale richtlijnen en een toename in het aantal onderzoeken die zich richten op IAD preventie en behandeling. Deze nieuwe inzichten hebben geleid tot de ontwikkeling van een nieuwe versie van PuClas2. In 2012 werd besloten om PuClas3 te ontwikkelen.

9 PuClas3 bestaat uit vier modules: Module 1: Basisaspecten van decubitus (etiologie, epidemiologie en principes van preventie) Module 2: Basisaspecten van IAD (etiologie, epidemiologie en principes van preventie) Module 3: Classificatie van decubitus (EPUAP/NPUAP classificatie systeem) Module 4: Differentiaal diagnose tussen decubitus en IAD (gebaseerd op de PuClas1 richtlijn en aangevuld met de laatste wetenschappelijke inzichten) Elke module kan apart gevolgd worden en bestaat uit een theoretische basis met illustraties door voorbeelden uit de praktijk. Het doorlopen van een module duurt minuten. Elke module wordt afgesloten met een gevalideerde kennistest. Bij het slagen voor de test krijgt de gebruiker een certificaat van deelname. Gebruikers worden ook uitgenodigd om feedback te geven op de inhoud van de modules en om zelf casussen aan te leveren. Het doel is om PuClas3 in de toekomst verder aan te vullen met nieuwe inhouden en casussen. Samenwerking met de praktijk is hierbij van cruciaal belang. Referenties: 1. Beeckman D, Van Lancker A, Van Hecke A, Verhaeghe S. A systematic review and meta-analysis of incontinence-associated dermatitis, incontinence, and moisture as risk factors for pressure ulcer development. Res Nurs Health Jun;37(3): Beeckman D, Schoonhoven L, Boucqué H, Van Maele G, Defloor T. Pressure ulcers: e-learning to improve classification by nurses and nursing students. J Clin Nurs Jul;17(13): Beeckman D, Schoonhoven L, Fletcher J, Furtado K, Gunningberg L, Heyman H, Lindholm C, Paquay L, Verdú J, Defloor T. EPUAP classification system for pressure ulcers: European reliability study. J Adv Nurs Dec;60(6): Beeckman D, Schoonhoven L, Verhaeghe S, Heyneman A, Defloor T. Prevention and treatment of incontinence-associated dermatitis: literature review. J Adv Nurs Jun;65(6): Gray M, Beeckman D, Bliss DZ, Fader M, Logan S, Junkin J, Selekof J, Doughty D, Kurz P. Incontinenceassociated dermatitis: a comprehensive review and update. J Wound Ostomy Continence Nurs Jan- Feb;39(1): Doughty D, Junkin J, Kurz P, Selekof J, Gray M, Fader M, Bliss DZ, Beeckman D, Logan S. Incontinenceassociated dermatitis: consensus statements, evidence-based guidelines for prevention and treatment, and current challenges. J Wound Ostomy Continence Nurs May-Jun;39(3):303-15; quiz Beeckman D, Woodward S, Rajpaul K, Vanderwee K. Clinical challenges of preventing incontinenceassociated dermatitis. Br J Nurs Jul 15-28;20(13):784-6,788, Beeckman D, Woodward S, Gray M. Incontinence-associated dermatitis: step-by-step prevention and treatment. Br J Community Nurs Aug;16(8): Defloor T, Schoonhoven L, Fletcher J, Furtado K, Heyman H, Lubbers M, Witherow A, Bale S, Bellingeri A, Cherry G, Clark M, Colin D, Dassen T, Dealey C, Gulacsi L, Halfens R, Hietanen H, Lindholm C, Moore Z, Romanelli M, Soriano JV; Trustees of the European Pressure Ulcer Advisory Panel. Statement of the European Pressure Ulcer Advisory Panel--pressure ulcer classification: differentiation between pressure ulcers and moisture lesions. J Wound Ostomy Continence Nurs Sep-Oct;32(5):302-6; discussion 306.

10 Screenshots PuCas3:

11 De relatie tussen elektronisch gegenereerde feedback voor verpleegkundigen en de frequentie van wisselhouding E.S.M. Koopman, wondconsulent Deventer Ziekenhuis Inleiding Een van de hoekstenen van decubituspreventie en behandeling is beperking van de tijd dat een patiënt in één houding ligt. Om dit te bereiken wordt in de meeste protocollen een frequentie van maximaal 3 uur aangehouden. Een recent in Nederland geïntroduceerd apparaat (Mobility Monitor, compliant concept) registreert de tijdsintervallen tussen houdingswisselingen. Aangesloten aan het zusteroproepsysteem, waarschuwt het apparaat wanneer de ingestelde tijd (2, 3 of 4 uur) is overschreden. De verpleegkundige krijgt via het belsysteem een signaal dat de patiënt gedraaid dient te worden. Doel: Het doel van ons onderzoek was te onderzoeken of het gebruik van de mobility monitor leidt tot een vermindering van de tijd dat een patiënt in één houding ligt. Methode Het onderzoek werd uitgevoerd in het voorjaar van 2014 op afdeling C2 (vaatchirurgie en MDL) van het Deventer Ziekenhuis. Om de normale gang van zaken vast te stellen, werd het apparaat, met toestemming van de patiënt, gedurende 2 weken bij patiënten, waarbij volgens het preventieprotocol en volgens de klinische blijk wisselhouding á 3 uur nodig was. In deze periode werd het systeem niet gekoppeld aan het belsysteem. Verpleegkundigen kregen niet te zien wat de resultaten waren van de registratie. Daarna werd gedurende een periode van 2 weken het apparaat gebruikt gekoppeld aan het belsysteem. Dus 2 groepen patiënten. In de controlegroep een aantal dagen gebruikt zonder koppeling aan het belsysteem. In de interventiegroep een aantal dagen gebruik met koppeling aan het belsysteem. In totaal werden 3 apparaten gebruikt. Voor alle patiënten werd zowel de mediaan als de maximale tijd in één houding berekend. Resultaten Data verzameling is afgerond, maar uitkomsten zijn nog niet bekend. Deze zullen worden gepresenteerd op het congres.

12 Klinisch belang Wisselhouding á 3 uur als een routinematige verpleegkundige interventie bij patiënten met een verhoogd decubitusrisico is zeer arbeidsintensief en vaak niet efficiënt omdat vanwege de geringe voorspellende waarde van de risicoscore schalen er grote groepen patiënten zijn waarbij deze interventie niet nodig was, terwijl bij eenzelfde grote groep de interventie wel nodig was, maar niet werd uitgevoerd. Veel werk wordt gestoken in het blijven motiveren van zorgverleners om dit consequent te blijven doen. De Mobility monitor zou een oplossing kunnen bieden voor dit probleem omdat het de zorgverlener laat weten wanneer welke patiënt de interventie nodig heeft. Dit zou kunnen leiden tot een significante daling van de onnodige tijd die verpleegkundigen dienen te besteden aan decubituspreventie. Daarbij zou het tevens kunnen leiden tot een stijging van het aantal patiënten dat consequente, adequate wisselhouding krijgt. Referenties Dutch pressure ulcer guidelines: Nederlandse richtlijn decubitus V&VN 2011

13 Decubituszorg in Nederlandse en Duitse verpleeghuizen: wat maakt het verschil? Esther Meesterberends, PhD CAPHRI, School of Public Health and Primary Care, Department of Health Services Research, Maastricht University Binnen de gezondheidszorg is decubitus nog steeds een veel voorkomend zorgprobleem. In Nederland wordt sinds 1998 jaarlijks de Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen (LPZ) uitgevoerd waarbij de prevalentie, preventie en behandeling van zorgproblemen, waaronder decubitus, in diverse gezondheidszorginstellingen gemeten wordt. Sinds 2001 wordt ook in Duitsland deze meting jaarlijks uitgevoerd. Beide landen hanteren dezelfde gestandaardiseerde definities, methodologie en vragenlijsten. Resultaten van deze jaarlijkse metingen laten zien dat decubitus prevalentiecijfers beduidend hoger zijn in Nederlandse verpleeghuizen vergeleken met Duitse verpleeghuizen. Deze verschillen zijn in een aantal studies nader onderzocht. Hierbij is gekeken naar de incidentie van decubitus en mogelijke verklarende factoren, zowel gerelateerd aan de verpleeghuisbewoners, de verleende verpleegkundige zorg en structurele kenmerken van de verpleeghuisorganisaties, zoals de aanwezigheid en implementatie van een decubitus richtlijn. In deze presentatie worden de resultaten van deze studies nader toegelicht.

14 Voorspellen van decubitusgenezing met de DECU-STICK bij dwarslaesiepatiënten tijdens conservatieve behandeling. Dr. F.W.A. van Asbeck Revalidatiearts-onderzoeker, Kenniscentrum Revalidatiegeneeskunde, Utrecht Inleiding en doelen: Decubitus is een veel voorkomende complicatie bij personen met een dwarslaesie. Conservatieve behandeling duurt meestal weken of maanden. Het doel van deze studie is vroeg te voorspellen of de decubituswond zal sluiten met een bepaalde conservatieve behandeling of dat een operatie of een andere conservatieve behandeling nodig is. Materiaal en methode: Wij ontwikkelden en testten een goedkoop, betrouwbaar en praktisch instrument (werknaam DECU-STICK) om de lengte, de breedte, de diepte en de ondermijning van de decubituswond met 1 instrument te meten. Wij maten 64 decubituswonden onder het sacrum of de tubera ischiadica in 56 dwarslaesiepatiënten met een leeftijd van gem [18-70] jaar en een dwarslaesieduur van gem [0-54] jaar, eens per week terwijl zij met een gestandaardiseerde therapie behandeld werden. De patiënten werden vervolgd tot de wond gesloten was, tot operatie of gedurende 24 weken. Resultaten: Bij 25/64 wonden was de gemiddelde snelheid waarmee de grootste lengte, breedte of ondermijning afnam in de eerste 4 weken van de granulatie/epithelialisatiefase 0.5 cm/week of groter. Bij 23/25 (92%) bleef deze gemiddelde snelheid behouden tot sluiting van de wond. Bij 39/64 wonden was de gemiddelde snelheid waarmee de grootste lengte, breedte of ondermijning afnam in de eerste 4 weken van de granulatie/epithelialisatiefase 0.4 cm/week of kleiner. Bij 36/39 (92%) bleef deze gemiddelde snelheid behouden tot sluiting, operatie of het einde van de observatie.

15 Conclusie: Deze studie beschrijft een goedkope, betrouwbare en praktische methode om na 4 weken van conservatieve behandeling thuis, op de polikliniek of tijdens opname te voorspellen wat de genezingssnelheid van een decubituswond zal zijn en dus wanneer deze bij gelijkblijvende conservatieve behandeling zal sluiten. De gemiddelde afnamesnelheid van de grootste lengte, breedte of ondermijning van de decubituswond tijdens de granulatie/epithelialisatie-fase van > 0.5 cm/week na 4 weken had een positieve predictieve waarde (PPV) van 92% voor het doorgaan van de genezing met deze snelheid. De gemiddelde afnamesnelheid van de grootste lengte, breedte of ondermijning van de decubituswond tijdens de granulatie/epithelialisatie-fase van < 0.4 cm/week na 4 weken had een positieve predictieve waarde (PPV) van 92% voor het doorgaan van de genezing met deze snelheid. De gemiddelde genezingssnelheid in de eerste 4 weken van de behandeling kan dus de basis vormen voor het besluit tot operatie of tot een verandering in het conservatieve beleid. Deze methode kan ook gebruikt worden voor het vergelijken van verschillende conservatieve behandelingen na elkaar in 1 patiënt.

16 Ambulante compressietherapie, van literatuur naar praktijk Eveline Jongen Expertise Centrum Wondzorg In het kader van de opleiding tot wondconsulent aan de Erasmus MC Zorgacademie in Rotterdam werd er een literatuurstudie gedaan waar een implementatieplan op volgde. In dit geval werd er ingegaan op ambulante compressietherapie bij het ulcus cruris venosum. Er werd literatuur gezocht over de effectiviteit van compressiematerialen, namelijk verbandkousen tegenover korte rek zwachtels. Deze literatuur werd vertaald naar de praktijk en er werd een implementatieplan ontwikkeld. Amsler, F., Willenberg, T., & Blättler, W. (2009). In search of optimal compression therapy for venous leg ulcers: A meta-analysis of studies comparing divers bandages with specifically designed stockings. Journal of vascular surgery, 50(3) Brizzio, E., Amsler, F., Lun, B., & Blättlet, W. (2010). Comparision of low-strength compression stockings with bandages for the treatment of recalcitrant venous ulcers. Journal of vascular surgery, 51(2) Grol, R., & Wensing, M. (2010). Implementatie: effectieve verbetering van de patientenzorg. Amsterdam: Elsevier gezondheidszorg. Hirai, M., Koyama, K., Miyazaki, K., Iwata, H., & Kominami, Y. (2012). Interface pressure and stiffness in different combinations of compression material. Phlebology, 27: Jünger, M., Partsch, H., Ramelet, A., & Zuccarelli, F. (2004). Efficacy of a ready-made tubular compression device versus short stretch compression bandages in the treatment of venous leg ulc. Wounds. Jünger, M., Wollina, U., Kohnen, R., & Rabe, E. (2004). Efficiacy and tolerability of an ulcer compression stocking for therapy of chronic venous ulcer compared with a below-knee compression bandage; results from a prospective randomized multicentre trial. Current Medical Research and opinions, 20(10) Mariani, F., Mattaliano, V., Mosti, G., Gasbarro, V., Bucalossi, M., Blättler, W.,... Mancini, S. (2008). The treatment of venous leg ulcers with a specifically designed compression stocking kit. Phlebology, 37: Marston, W., & Vowden, K. (2003). Compression therapy: a guide to safe practice. In Understanding compression therapy (pp ). London: EWMA. Milic, D., Zivic, S., Bogdanovic, D., Keranovic, N., & Golubovic, Z. (2009). Risk factors related to the failure of venous leg ulcer to heal with compression treatment. Journal of Vascular surgery, 49(5) Patsch, H., & Patsch, P. (2008). Compression stockings for treating venous leg ulcers: measurement of interface pressure under a new ulcer kit. Phlebology, 23: Polignano, R., Guarnera, G., & Bonadeo, P. (2004). Evaluation of Surepress Comfort: a new compression system fot the management of venous leg ulcers. Journal of wound care, 13(9) Ambulante compressietherapie, verbandkousen, korte rek zwachtels, implementatieplan

17 Honing of zilver: een effectieve behandeling bij een wondinfectie? Josyane Gaertner-Rutjes, Wondconsulent. Ziekenhuis Rijnstate in Arnhem Zorgacademie Erasmus MC, Leerweg intensieve zorg; uitstroomprofiel Wondconsulent Nu steeds meer antibioticaresistente en microbiële stammen opkomen die de therapeutische mogelijkheden om een wondinfectie te behandelen en/of te voorkomen beperken, lijkt er weer een plaats te zijn voor het gebruik van lokale antimicrobiële middelen die in de moderne wondverbanden worden verwerkt en die ingezet worden ter preventie van of bij een bewezen wondinfectie. Maar welke van de twee kies je nu? In een literatuurstudie, die is gedaan in het kader van de opleiding tot wondconsulent aan de zorgacademie van het Erasmus MC in Rotterdam, is onderzoek gedaan naar de effecten van honing en zilver bij een wondinfectie. De onderzoeksvraag luidde: Is er bij de behandeling van een patiënt met een geïnfecteerde wond verschil in wondgenezing, wanneer er gebruik wordt gemaakt van een product met medicinale honing versus een product met zilver? In deze presentatie komen de resultaten van het literatuuronderzoek met de conclusie aan de orde. Honing, zilver en wondinfectie.

18 Internationale Richtlijn voor Preventie en Behandeling van Decubitus: 2e editie Dr. Lisette Schoonhoven Senior onderzoeker Verplegingswetenschap Introductie In 2009 publiceerden de National Pressure Ulcer Advisory Panel (NPUAP) en de European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP) de internationale richtlijnen voor de preventie en behandeling van decubitus. De richtlijnen bevatten evidence-based aanbevelingen voor de preventie en behandeling van decubitus die wereldwijd gebruikt kunnen worden om beslissingen te nemen over decubituszorg. In September 2014 presenteerden de NPUAP, EPUAP, en Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA) de tweede editie van deze richtlijn. Literatuur We hebben meer dan 4000 nieuwe artikelen (2008 tot Juli 2013) gescreend en meer dan 300 daarvan opgenomen in de richtlijn. De zoekstrategie en details staan op Small Working Groups 27 werkgroepen (104 experts) hebben de literatuur beoordeeld, samenvattingen gemaakt en de concept aanbevelingen geschreven. Stakeholder review 329 partijen hebben zich geregistreerd als stakeholder. We hebben 160 commentaren ontvangen. Veranderingen in de richtlijn t.o.v Nieuwe secties over de volgende onderwerpen: o Prevalentie en incidentie van decubitus o Preventieve huidzorg o Prophylactisch verbanden o Microclimate controle o Behandelen van biofilms o Preventie en behandeling van hieldecubitus o Medisch materiaal gerelateerde decubitus

19 - Nieuwe secties over de volgende speciale populaties: o Obese personen, intensive care patiënten, ouderen, kinderen, patiënten op de operatie kamer, personen met een dwarslaesie, patiënten in palliatieve zorg - Nieuwe secties over het implementeren van de richtlijn: o Strategieën voor het implementeren van de richtlijn o Educatie voor zorgverleners o Patiënten en hun mantelzorgers o Kwaliteitsindicatoren nieuwe aanbevelingen - 67 aanbevelingen verwijderd - 63 aanbevelingen herschreven (een beetje tot veel) - 8 aanbevelingen Sterkte van Bewijs verminderd - 10 aanbevelingen Sterkte van Bewijs verhoogd - Niveau bewijs van de aanbeveling toegevoegd. Dit is de mate waarin je zeker kan zijn dat het opvolgen van de aanbeveling meer voordelen dan nadelen heeft (meer goed doet dan kwaad). National Pressure Ulcer Advisory Panel, European Pressure Ulcer Advisory Panel and Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Prevention and Treatment of Pressure Ulcers: Clinical Practice Guideline. Emily Haesler (Ed.). Cambridge Media: Osborne Park, Western Australia; 2014 Decubitus, richtlijn, internationaal, preventie, behandeling

20 Negatieve Druktherapie, Schuim- of gaasverband? R.J.I. Sormani, Verpleegkundig Specialist i.o. Expertise Centrum Wondzorg, Mitralis/Bbeterzorg NDT (Negatieve Druktherapie) werd aanvankelijk beschreven in de jaren 80 en 90 en werd in de Verenigde Staten in 1997 geïntroduceerd. Het werd al snel als standaard van wondzorg gezien in veel verschillende situaties (Dorafshar et.al. 2012). In deze literatuurstudie is er geprobeerd antwoord te geven op de vraag: Schuim- of gaasverband bij Negatieve Druktherapie. Hierbij is er naar voren gekomen dat NDT meerdere effecten heeft op een wond. Daarentegen zal er nog veel onderzoek gedaan moeten worden om alles te onderbouwen wat er wordt gesuggereerd. NDT zou zorgen voor wondcontractie, micro-vasculaire bloedstroom in de wondranden, het stimuleert angiogenese en de vorming van granulatieweefsel waardoor wondheling versnelt. Het bevordert een vochtig wondmilieu, vermindet oedeem, stimuleert celgemedieerde immuunrespons, vermindert de permeabiliteit van de bloedvaten en bevordert de bloedtoevoer naar de wondranden. Hierbij wordt verondersteld dat de wondbedekker een rol speelt bij het effect op het wondbed. Uit de onderzoeken die ik heb gebruikt voor deze literatuurstudie kan er geconcludeerd worden dat er geen duidelijk antwoord op mijn onderzoeksvraagstelling gegeven kan worden. Er zijn wel een aantal duidelijke verschillen waarneembaar in de onderzoeken die zijn gebruikt voor deze studie. Uiteindelijk kan er geconcludeerd worden dat er gekeken moet worden naar de individuele wond en de patiënt. Negatieve Druk Therapie

Landelijk Decubitus Nederland Congres 2014

Landelijk Decubitus Nederland Congres 2014 De verschillende aspecten van een decubitus preventie beleid Adinda Toppets, VS wondzorg en decubituspreventie UZ Leuven, België De uitbouw van een goed preventiebeleid voor decubitus bestaat uit meer

Nadere informatie

Nood aan duidelijkheid?! Liesa Verhaeghe

Nood aan duidelijkheid?! Liesa Verhaeghe Nood aan duidelijkheid?! Liesa Verhaeghe 1 Inhoud 1. Aanleiding 2. Planning 3. Literatuurstudie 4. Protocolontwikkeling 5. Opleiding 6. Kennistest 7. Besluit 2 1 Aanleiding Prevalentiecijfers Europees

Nadere informatie

Format disclosure-slide voor sprekers op nascholingsbijeenkomsten Disclosure belangen spreker

Format disclosure-slide voor sprekers op nascholingsbijeenkomsten Disclosure belangen spreker Format disclosure-slide voor sprekers op nascholingsbijeenkomsten Disclosure belangen spreker Géén (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties: géén Sponsoring of onderzoeksgeld:

Nadere informatie

Webversie Afmelden nieuwsbrief

Webversie Afmelden nieuwsbrief Page 1 of 5 Webversie Afmelden nieuwsbrief Inhoud: Pilot LPZ Meting 2.0 Bezoek aan Nottingham Bezoek vanuit Nieuw-Zeeland Aan het woord: Armand Rondas LPZ Meting 12 april Pilot LPZ Meting 2.0 LPZ 2.0 nadert!

Nadere informatie

Overzicht. Inleiding. Inleiding. Preventie van decubitus Principes en materialen & methodes

Overzicht. Inleiding. Inleiding. Preventie van decubitus Principes en materialen & methodes Overzicht Preventie van decubitus Principes en materialen & methodes Prof. dr. Katrien Vanderwee Prof. dr. Tom Defloor Verplegingswetenschap Universiteit Gent Hoe risico bepalen? Preventieprincipes Aanbevelingen

Nadere informatie

Belgische Richtlijn 2013 www.decubitus.be. Focus op DECUBITUS... Focus op DECUBITUS... Inhoud. Inhoud. 1/3 onderzoeken = preventie

Belgische Richtlijn 2013 www.decubitus.be. Focus op DECUBITUS... Focus op DECUBITUS... Inhoud. Inhoud. 1/3 onderzoeken = preventie Belgische Richtlijn 2013 www.decubitus.be DECUBITUS Wetenschappelijk onderzoek en zijn beperkingen dr. Dimitri Beeckman Coördinator decubitus onderzoek Universiteit Gent EPUAP Trustee Vijfde Vlaams tweedaags

Nadere informatie

Nieuwe richtlijn decubitus. Barbara den Boogert Wondconsulent Reinier de Graaf Gasthuis Delft

Nieuwe richtlijn decubitus. Barbara den Boogert Wondconsulent Reinier de Graaf Gasthuis Delft Nieuwe richtlijn decubitus Barbara den Boogert Wondconsulent Reinier de Graaf Gasthuis Delft Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Workshop de oudere huid. Henri Post MA-ANP Wond Expertisecentrum Evean Willem Masker Sales/productspecialist BiologiQ

Workshop de oudere huid. Henri Post MA-ANP Wond Expertisecentrum Evean Willem Masker Sales/productspecialist BiologiQ Workshop de oudere huid Henri Post MA-ANP Wond Expertisecentrum Evean Willem Masker Sales/productspecialist BiologiQ Skin tears Skin tears is een scheurwond bij ouderen die ontstaat door frictie en/of

Nadere informatie

Optimale opvolging van chronisch zieken in de thuisverpleging via een mobiele applicatie

Optimale opvolging van chronisch zieken in de thuisverpleging via een mobiele applicatie Optimale opvolging van chronisch zieken in de thuisverpleging via een mobiele applicatie 1 Korte schets project Doelgroep studie WGK OVL Ptn met (risico) op decubitus Ptn met pijn Ptn met diabetes Nu:

Nadere informatie

Nieuwe Richtlijn Decubitus 2011

Nieuwe Richtlijn Decubitus 2011 Nieuwe Richtlijn Decubitus 2011 Peter Quataert, Voorzitter V&VN Wondconsulenten Richtlijn-project EPUAP & NPUAP: Februari 2005 Guideline Development Groups Preventie: EPUAP C.Dealey, M.Clark, T.Defloor,

Nadere informatie

Richtlijn-project. Richtlijn-project methodologie. Nieuwe Richtlijn Decubitus 2011. Sterkte van aanbeveling

Richtlijn-project. Richtlijn-project methodologie. Nieuwe Richtlijn Decubitus 2011. Sterkte van aanbeveling Nieuwe Richtlijn Decubitus 2011 Peter Quataert, Voorzitter V&VN Wondconsulenten Richtlijn-project EPUAP & NPUAP: Februari 2005 Guideline Development Groups Preventie: EPUAP C.Dealey, M.Clark, T.Defloor,

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING In de gezondheidszorg is decubitus nog steeds een veel voorkomend zorgprobleem. Decubitus betekent voor de patiënt pijn en overlast en kan

Nadere informatie

Decubitus nieuwe inzichten vragen een nieuw beleid

Decubitus nieuwe inzichten vragen een nieuw beleid Decubitus nieuwe inzichten vragen een nieuw beleid Tom Defloor Verplegingswetenschap Probleem(pje) Definitie en observatie Risico Preventie principes Preventie Prevalentie Definitie en observatie Definitie

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

INCONTINENCE - ASSOCIATED DERMATITIS ( I A D) Edwige Strippe Wondconsulente Q Care woundservices B.V.

INCONTINENCE - ASSOCIATED DERMATITIS ( I A D) Edwige Strippe Wondconsulente Q Care woundservices B.V. INCONTINENCE - ASSOCIATED DERMATITIS ( I A D) Edwige Strippe Wondconsulente Q Care woundservices B.V. Studie* 1452 verpleegkundigen 5 Europese landen 20 foto's ( normale huid, decubitus, IAD, combinaties)

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

EduWond Postgraduaat Stomatherapie en Wondzorg

EduWond Postgraduaat Stomatherapie en Wondzorg EduWond Postgraduaat Stomatherapie en Wondzorg Opleidingsbrochure 2016-2017 Inleiding Wondzorg is een belangrijke taak van verpleegkundigen en artsen in ziekenhuizen, woon- en zorgcentra en in de thuiszorg.

Nadere informatie

Evidence based nursing: wat is dat?

Evidence based nursing: wat is dat? Evidence based nursing: wat is dat? Sandra Beurskens Lector kenniskring autonomie en participatie van mensen met een chronische ziekte Kenniskring autonomie en participatie EBN in de praktijk: veel vragen

Nadere informatie

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Elise van Beeck Maatschappelijke Gezondheidszorg & Medische Microbiologie en Infectieziekten Erasmus MC Rotterdam Overzicht presentatie Introductie: waar is het

Nadere informatie

Regionaal wondzorg formulier

Regionaal wondzorg formulier Regionaal wondzorg formulier Gegevens zorgverlener Naam: Functie:... Werkzaam bij:. Telefoonnummer: E-mail:... Overdracht is voor:.. Instelling:.. Hoofdbehandelaar wondzorg:.. Persoonsgegevens patiënt

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

De LPZ van historie naar toekomst

De LPZ van historie naar toekomst De LPZ van historie naar toekomst Ruud J.G.Halfens Projectleider Projectteam: Jos Schols Judith Meijers Noémi van Nie Esther Meesterberends Donja Mijnarends Jacques Neyens Armand Rondas Yufitriana Amir

Nadere informatie

Risicoanalyse volgens de SAFER methodiek

Risicoanalyse volgens de SAFER methodiek Parallelsessie: Risicoanalyse volgens de SAFER methodiek Rens Wientjes Klinisch Fysicus i.o. / Medische Technologie en Klinische Fysica Bas de Vries Sr Beleidsmedewerker / Directie Kwaliteit en Patiëntveiligheid

Nadere informatie

Avance Solo. Wondbehandeling met Negatieve Druk in een nieuw daglicht. De eerste single patient use oplossing tot 60 dagen

Avance Solo. Wondbehandeling met Negatieve Druk in een nieuw daglicht. De eerste single patient use oplossing tot 60 dagen Wondbehandeling met Negatieve Druk in een nieuw daglicht Avance Solo De eerste single patient use oplossing tot 60 dagen Echte NPWT behandeling Comfort Mobiliteit De eerste échte NPWT* oplossing voor single

Nadere informatie

3M Advanced Wound Care. Huidbescherming Wondgenezing. Comfortabele & Effectieve. Compressie. voor uw Patiënten. 3M Coban 2 Lagen Compressiesysteem

3M Advanced Wound Care. Huidbescherming Wondgenezing. Comfortabele & Effectieve. Compressie. voor uw Patiënten. 3M Coban 2 Lagen Compressiesysteem 3M Advanced Wound Care Huidbescherming Wondgenezing Comfortabele & Effectieve Compressie voor uw Patiënten 3M Coban 2 Lagen Compressiesysteem 3M Coban 2 Lagen Compressiesysteem Eenvoudig aan te b 3M Coban

Nadere informatie

TEMPERATUURMETINGEN BIJ DIABETISCHE VOET A.M. WIJLENS

TEMPERATUURMETINGEN BIJ DIABETISCHE VOET A.M. WIJLENS TEMPERATUURMETINGEN BIJ DIABETISCHE VOET A.M. WIJLENS DISCLOSURE Geen belangenverstrengeling INTRODUCTIE LICHAAMSTEMPERATUUR Constante lichaamstemperatuur wenselijk voor verloop fysiologische processen

Nadere informatie

Kennis en expertise Centrum klinische wondzorg. Prevalentie van wonden in Europa en België

Kennis en expertise Centrum klinische wondzorg. Prevalentie van wonden in Europa en België Kennis en expertise Centrum klinische wondzorg. Prevalentie van wonden in Europa en België Luc Gryson Coördinator WOUND-Ex expertisecentrum van HUBrussel Moeilijk te helen wonden De prevalentie van moeilijk

Nadere informatie

Uitnodiging en programma

Uitnodiging en programma Uitnodiging en programma XIV e Almelose Symposium Diabetische Voet 28 en 29 januari 2014 Thema: effectieve behandeling van de diabetische voet ZGT, uw vertrouwde ziekenhuis in Almelo en Hengelo Pagina

Nadere informatie

Incontinence Associated Dermatitis

Incontinence Associated Dermatitis Incontinence Associated Dermatitis De huid van een incontinentiepatiënt wordt blootgesteld aan urine en/of ontlasting. Urine vermindert de barrièrefunctie van de huid en maakt deze gevoeliger voor wrijving.

Nadere informatie

Decubituspreventie: een kwaliteitslabel voor een Woon- en Zorgcentrum? Nita Myburgh, Ergotherapeute Rudi logist, Hoofd Bewonerszorg

Decubituspreventie: een kwaliteitslabel voor een Woon- en Zorgcentrum? Nita Myburgh, Ergotherapeute Rudi logist, Hoofd Bewonerszorg Decubituspreventie: een kwaliteitslabel voor een Woon- en Zorgcentrum? Nita Myburgh, Ergotherapeute Rudi logist, Hoofd Bewonerszorg Inhoud: Wie zijn we? Wat doen we? Welke beroepsgroepen werken er? Personeelsbeleid

Nadere informatie

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Karin Proper Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO+ Instituut, VUmc, Amsterdam Body@Work, Onderzoekscentrum Bewegen, Arbeid en Gezondheid

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Diabetische voet. Preventie - neuropathie. Preventie. Pascal Van Waeyenberghe

Diabetische voet. Preventie - neuropathie. Preventie. Pascal Van Waeyenberghe Diabetische voet Pascal Van Waeyenberghe Practical guidlines on the management and prevention of the diabetic foot 2007 Preventie - neuropathie Preventie 1 Inspectie van de schoenen Door een naad is er

Nadere informatie

EduWond Postgraduaat Stomatherapie en Wondzorg

EduWond Postgraduaat Stomatherapie en Wondzorg EduWond Postgraduaat Stomatherapie en Wondzorg Inleiding Opleidingsbrochure 2015-2016 Wondzorg is een belangrijke taak van verpleegkundigen en artsen in ziekenhuizen, woon- en zorgcentra en in de thuiszorg.

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

De richtlijn dateert uit 2011. Onderstaande samenvatting is herzien in 2014, zonder dat de essentie van de richtlijn is gewijzigd.

De richtlijn dateert uit 2011. Onderstaande samenvatting is herzien in 2014, zonder dat de essentie van de richtlijn is gewijzigd. 77 Decubitus Dr. R.H. Houwing De richtlijn dateert uit 2011. Onderstaande samenvatting is herzien in 2014, zonder dat de essentie van de richtlijn is gewijzigd. Inleiding In 2011 is de nieuwe richtlijn

Nadere informatie

NIEUW. Postoperatief wondverband met Safetac en Flex Technologie

NIEUW. Postoperatief wondverband met Safetac en Flex Technologie NIEUW Postoperatief wondverband met Safetac en Flex Technologie 1 Beter voorkomen dan genezen Postoperatieve verbanden met een traditionele acrylaat kleeflaag kunnen blaren veroorzaken 1,2 die kunnen leiden

Nadere informatie

ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen. Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen. Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC ACCOMPLISH studie Actively Creating COMPLIance Saving Health ZonMw

Nadere informatie

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers?

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Transvorm Actueel en de zorg verandert mee Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Woensdag 17 december 2015 Dr. Monique Veld E-mail: monique.veld@ou.nl

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Wondconsulent als casemanager Sandra Janssen V.S. Wondzorg, MSc i.o. Advanced Practice, Healthcare

Wondconsulent als casemanager Sandra Janssen V.S. Wondzorg, MSc i.o. Advanced Practice, Healthcare Decubituszorg verbindt de ketenzorg: casus patiënt met dwarslaesie en decubitus categorie IV zitknobbel. Wondconsulent als casemanager Sandra Janssen V.S. Wondzorg, MSc i.o. Advanced Practice, Healthcare

Nadere informatie

Lijst van redacteuren en auteurs 1 1. Voorwoord 1 4. Inleiding 1 6

Lijst van redacteuren en auteurs 1 1. Voorwoord 1 4. Inleiding 1 6 Inhoud Lijst van redacteuren en auteurs 1 1 Voorwoord 1 4 Inleiding 1 6 1 Prevalentie van decubitus 2 3 1.1 Inleiding 2 3 1.2 Definitie van decubitus 2 4 1.2.1 Oorzaken 2 4 1.3 Meten van decubitus 2 5

Nadere informatie

Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016

Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016 Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016 Waarom SIT? Critical care outreach team (CCOT) Medical emergency team (MET) Spoed interventie team

Nadere informatie

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa NCVGZ April 2013 Andrea de Winter EU-FP7-IROHLA Jaap Koot & Menno Reijneveld Omvang en aard van problemen met gezondheidsvaardigheden Doelen

Nadere informatie

Begeleiding van HIV-patiënten

Begeleiding van HIV-patiënten Symposium Up-to-Date in Infectieziekten Zaterdag 11 februari 2012 Begeleiding van HIV-patiënten Anneleen Lijnen Nurse physician assistant Dienst Infectieziekten 1) Voorstelling Verpleegkundige Ondersteuning

Nadere informatie

De behandeling van lymfoedeem, ervaringen uit het lymfoedeemcentrum Drachten

De behandeling van lymfoedeem, ervaringen uit het lymfoedeemcentrum Drachten De behandeling van lymfoedeem, ervaringen uit het lymfoedeemcentrum Drachten Robert Damstra, dermatoloog Expertise Centrum Lymfologie Ziekenhuis Nij Smellinghe, Drachten Programma Inleiding lymfologie

Nadere informatie

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering?

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? Jan Wille, coördinator infectiepreventie Titia Hopmans, senior adviseur PREZIES RIVM, Centrum voor Infectieziektebestrijding 1 Patiëntveiligheid

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

ehealth en zelfmanagement Hoe worden we daar beter van?

ehealth en zelfmanagement Hoe worden we daar beter van? ehealth en zelfmanagement Hoe worden we daar beter van? Bart Brandenburg 21 maart 2013 Wat is ehealth? en hoe worden we daar beter van? Er zijn 51 definities van ehealth Supporting Health by technology

Nadere informatie

Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc.

Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc. Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc. INhoud Toename overleving meer patienten leven langer met kanker Effecten en behoeften na kankerbehandeling? Survivorship

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Een zwarte hiel: decubitus of een diabetisch ulcus? Kasia Huisman

Een zwarte hiel: decubitus of een diabetisch ulcus? Kasia Huisman Een zwarte hiel: decubitus of een diabetisch ulcus? Kasia Huisman Diabetes mellitus een groot probleem. 371 miljoen mensen lijden aan diabetes Daarvan is 50% niet gediagnosticeerd, deze mensen weten dus

Nadere informatie

Hartfalen bij verpleeghuisbewoners; waar liggen de uitdagingen?

Hartfalen bij verpleeghuisbewoners; waar liggen de uitdagingen? Hartfalen bij verpleeghuisbewoners; waar liggen de uitdagingen? Drs. Mariëlle AMJ van der Velden-Daamen Prof. Dr. Jan PH Hamers Prof. Dr. Hans Peter Brunner la Rocca Dr. Frans ES Tan Prof. Dr. Jos MGA

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

Inspectie beleid GDP Guideline. Ageeth Dekker Senior Inspecteur

Inspectie beleid GDP Guideline. Ageeth Dekker Senior Inspecteur Inspectie beleid GDP Guideline Ageeth Dekker Senior Inspecteur Agenda 1. Inleiding 2. Groothandelsvergunning 3. GDP inspecties, rapportage en certificaat 4. Samenvatting 5. Vragen 2 Inleiding Nieuwe GDP

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Sinds enkele decennia is de acute zorg voor brandwondenpatiënten verbeterd, hetgeen heeft geresulteerd in een reductie van de mortaliteit na verbranding, met name van patiënten

Nadere informatie

Decubitus nieuwe inzichten vragen een nieuw beleid

Decubitus nieuwe inzichten vragen een nieuw beleid Decubitus nieuwe inzichten vragen een nieuw beleid Prof.dr.Tom Defloor Probleem(pje) Probleem(pje) met dank aan E.Koopman Probleem(pje) Jonge vrouw na een normale bevalling. Decubitus ten gevolge van schuifkracht

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Amsterdam School of Health Professionals / HvA Amsterdam Kwaliteit en Proces Innovatie / AMC Amsterdam Goede zorg Effectief Doelmatig Veilig Tijdig Toegankelijk

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Evidence Based Care coaching Ann Van den Bruel Academic Clinical Lecturer, University of Oxford

Evidence Based Care coaching Ann Van den Bruel Academic Clinical Lecturer, University of Oxford Evidence Based Care coaching Ann Van den Bruel Academic Clinical Lecturer, University of Oxford Evidence Based Medicine 1 Evidence Based Medicine Levels of Evidence for Eminence-based medicine Level I:

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

Het elektronisch dossier van de zorgverlener en de patiënt wordt het belangrijkste instrument om nieuwe medische kennis te verwerven

Het elektronisch dossier van de zorgverlener en de patiënt wordt het belangrijkste instrument om nieuwe medische kennis te verwerven Diagnostics Quality of care EMD als registratie- en kennisinstrument Education development Care for the elderly Nicolas Delvaux, 22 oktober 2015 www.achg.be Het elektronisch dossier van de zorgverlener

Nadere informatie

Inleiding. Hoe het begon. Honing in wondzorg. Eigenschappen van honing

Inleiding. Hoe het begon. Honing in wondzorg. Eigenschappen van honing Inleiding Honing in wondzorg Jan Vandeputte Renva bvba Thuiszorg Historiek van honing Samenstelling van honing Werking van honing / verschillen De klinische voordelen van honing Klinische bewijzen voor

Nadere informatie

Decubitus en microklimaat. Barbara den Boogert Wondconsulent Reinier de Graaf Gasthuis

Decubitus en microklimaat. Barbara den Boogert Wondconsulent Reinier de Graaf Gasthuis Decubitus en microklimaat Barbara den Boogert Wondconsulent Reinier de Graaf Gasthuis Definitie decubitus Decubitus is een gelokaliseerde beschadiging van de huid en/of onderliggend weefsel meestal ter

Nadere informatie

Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming

Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming faculteit economie en bedrijfskunde center for operational excellence 18-05-2016 1 18-05-2016 1 Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming Durk-Jouke van der

Nadere informatie

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten?

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM Literatuuronderzoek Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? Michelle Entius 500635128 LV13-3IKZ1 Stagebegeleiders: Anetha van Waveren Samantha Carrot Literatuuronderzoek Inhoudsopgave

Nadere informatie

Wondbehandeling met Negatieve Druk in een nieuw daglicht. Avance. Een exclusieve en geoptimaliseerde oplossing

Wondbehandeling met Negatieve Druk in een nieuw daglicht. Avance. Een exclusieve en geoptimaliseerde oplossing Wondbehandeling met Negatieve Druk in een nieuw daglicht Avance Een exclusieve en geoptimaliseerde oplossing Voor een minder pijnlijke en stressvolle NPWT* Avance is de oplossing voor een wondbehandeling

Nadere informatie

evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Sjors Coppus Ben Willem Mol

evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Sjors Coppus Ben Willem Mol A cluster randomised controlled trial evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Namens de EU-EBM EBM Unity Sjors Coppus Ben Willem Mol Vaardigheidstest

Nadere informatie

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL (IBFAT) Matthews M.K. (1988) Developing an instrument to assess infant breastfeeding behavior in early neonatal period. Midwifery, 4, 154-165. Meetinstrument Afkorting

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie

Ervaren tevredenheid over de geboorte

Ervaren tevredenheid over de geboorte Ervaren tevredenheid over de geboorte een meetinstrument voor moeders na de bevalling Introductie Inzicht krijgen in moeders ervaringen over de geboorte van haar kind kan worden gerealiseerd door gebruik

Nadere informatie

Wondverzorgingsmaterialen Feiten en Fictie. Dr. Hester Vermeulen Academisch Medisch Centrum Amsterdam Amsterdam School of Health Professions

Wondverzorgingsmaterialen Feiten en Fictie. Dr. Hester Vermeulen Academisch Medisch Centrum Amsterdam Amsterdam School of Health Professions Wondverzorgingsmaterialen Feiten en Fictie Dr. Hester Vermeulen Academisch Medisch Centrum Amsterdam Amsterdam School of Health Professions Inhoud Wondverzorgingsmaterialen: feiten en fictie In deze lezing

Nadere informatie

Publications PUBLICATIONS

Publications PUBLICATIONS Publications 164 Publications PUBLICATIONS 1. Heemskerk B, Veltrop-Duits LA, van Vreeswijk T, ten Dam MM, Heidt S, Toes RE, van Tol MJ, Schilham MW. Extensive cross-reactivity of CD4 + adenovirus-specific

Nadere informatie

Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains

Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains Chulja Pek RN, MN Verpleegkundig specialist Pancreatobiliaire chirurgie Erasmus MC Rotterdam Masterclass

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Nurse versus physician-led care for the management of asthma

Nurse versus physician-led care for the management of asthma TRAM onderzoek Nurse versus physician-led care for the management of asthma Maarten C Kuethe1, Anja A P H Vaessen-Verberne1, Roy G Elbers2, Wim MC Van Aalderen3 1. Paediatrics, AMPHIA Hospital, Breda,

Nadere informatie

Highlights in ehealth

Highlights in ehealth Highlights in ehealth Hans C. Ossebaard KLM HEALTH SERVICES 23 JANUARI 2015 Center for ehealth Research and Disease management Kwaliteitsinstituut 1. Ontwikkeling kwaliteitstandaarden 2. Implementatie

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Richtlijnen in de fysiotherapie: een internationaal perspectief

Richtlijnen in de fysiotherapie: een internationaal perspectief Richtlijnen in de fysiotherapie: een internationaal perspectief Philip van der Wees Nijkerk, 9 april 2015 Wat is een richtlijn? Een richtlijn is een document met aanbevelingen, gericht op het verbeteren

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. Innovaties in de revalidatiezorg. Nieuwe vormen van revalidatie.

Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. Innovaties in de revalidatiezorg. Nieuwe vormen van revalidatie. Inleiding in de revalidatiegeneeskunde 2011. Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. De rol van de zorgverzekeraars. Innovaties in de revalidatiezorg. Wat is multidisciplinair. Pijnrevalidatie.

Nadere informatie

Prikkelen tot leren. door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming. Presentatie bij: V&VN-congres 2015.

Prikkelen tot leren. door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming. Presentatie bij: V&VN-congres 2015. Prikkelen tot leren door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming Presentatie bij: V&VN-congres 2015 Lokatie: De Reehorst, Ede Datum: 29-01-2015 Dr. W.J.Trooster Drs. E. Ploeger Domein

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Hand in Hand? Zorg en technologie. Dr R.H. Geelkerken, vaatchirurg. Medisch Spectrum Twente, Enschede. virtual reality educational surgical tools

Hand in Hand? Zorg en technologie. Dr R.H. Geelkerken, vaatchirurg. Medisch Spectrum Twente, Enschede. virtual reality educational surgical tools Zorg en technologie Hand in Hand? Dr R.H. Geelkerken, vaatchirurg virtual reality educational surgical tools Medisch Spectrum Twente, Enschede Klassieke open herstel EAAA&RAAA eenvoudig low tech, belastend,

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Webversie Afmelden nieuwsbrief

Webversie Afmelden nieuwsbrief Page 1 of 5 Webversie Afmelden nieuwsbrief Inhoud: LPZ in Roemenië? Werkbeleving in de Zorg meten EDCNS Congres Promoties Evaluatie LPZ Normen Goede Zorg Website Banner Nieuwe publicaties LPZ in Roemenië?

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Telecardiologie: Toekomst of heden?

Telecardiologie: Toekomst of heden? Telecardiologie: Toekomst of heden? Cardio 2010 Johan Vijgen Electrofysioloog Virga Jesse Ziekenhuis Hasselt Telegeneeskunde: definitie Voorwaarden om te slagen Toepassingen cardiologie Rol van de huisarts

Nadere informatie