Criminele processen en de bestuurlijke weerbaarheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Criminele processen en de bestuurlijke weerbaarheid"

Transcriptie

1 . Criminele processen en de bestuurlijke weerbaarheid Regionaal Informatie en xpertise Centrum (RIC) Zuid West Nederland

2 CRIMINL PROCSSN N BSTUURLIJK WRBAARHID DOOR: RIC Zuid-West Nederland Marinke te Pest Willem Merks Jeroen Bakker Jongepier Onderzoek & Advies Titia Jongepier TN BHOV VAN: De bij de RIC's Zuid-West Nederland en Zuid-Oost Brabant aangesloten gemeenten. MT DANK AAN: Gijs van Poppel, Annemiek Nieuwenhuis, Kees Nieuwenhuyzen, Joep van Meijl (RIC Zuid-West Nederland), Jos van de Stap (KLPD), Frans Swinkels (Gemeente Tilburg), Arjan van der Lugt (SIOD), Björn Smeets (Openbaar Ministerie), Mariska Zegveld-Steur (RIC Rotterdam-Rijnmond) en Josine Verbrugge (RIC Noord-Holland) Oosterhout, februari

3 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. Het criminele proces als hulpmiddel 6 3. Hennepteelt Betrokken dadergroepen en de verwevenheid Het criminele procesmodel De bestuurlijke interventies Woninginbraak, straatroof & overvallen en voertuigcriminaliteit Betrokken dadergroepen en verwevenheid Criminele procesmodel De bestuurlijke Interventies Witwassen Criminele procesmodel De rol van de gemeente 19 6 Mensenhandel Belangrijke rol voor de Brabantse en Zeeuwse gemeenten Criminele procesmodel De bestuurlijke interventies 25 Literatuurlijst 27 Bijlage 1: Fenomeeninformatie 28 Bijlage 2: Matrix bestuurlijke interventies 'hennepteelt en handel' 42 Bijlage 3: Matrix bestuurlijke interventies 'vermogenscriminaliteit en heling' (groeimodel) 46 Bijlage 4: Matrix bestuurlijke interventies witwassen (groeimodel) 52 Bijlage 5: Matrix bestuurlijke interventies mensenhandel (groeimodel) 55 3

4 1 Inleiding Minister Opstelten van Veiligheid en Justitie heeft de aanpak van criminele samenwerkingsverbanden tot landelijke prioriteit benoemd. De aanpak hiervan versterkt het vertrouwen van burgers. r is namelijk, zo stelt het kabinet, weinig dat zo zeer het vertrouwen van mensen in de samenleving aantast als criminele organisaties die verweven zijn met de "bovenwereld" en die zich niets van wetten en regels aantrekken 1. De criminele samenwerkingsverbanden weten hun criminele activiteiten effectief af te schermen en blijven daarom vaak buiten schot. Het zijn echter juist deze vormen van criminaliteit die de samenleving blijvend ontwrichten en schade toebrengen. De minister wil dan ook dat de focus meer komt te liggen op de aanpak van criminele samenwerkingsverbanden 2. Ook de versterking van de bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit via de Regionale Informatie en xpertise Centra komen voort uit de bredere focus van het kabinet 3. De focus ligt daarbij voornamelijk op de aanpak van mensenhandel, productie van- en handel in drugs en het witwassen van crimineel geld. Verhoogde aandacht voor (georganiseerde) criminaliteit is er ook in de provincie Noord-Brabant. Daar zijn de hoge GVI-scores 4 van de grootste Brabantse gemeenten (B5) aanleiding geweest voor het doen van onderzoek naar onderliggende verklaringen voor deze hoge scores. r moet intensief worden samengewerkt tussen de gemeentebesturen, OM en de politie. Ook de onzichtbare criminaliteit moet worden aangepakt: de drugshandel, het witwassen, de heling. Deze blijven buiten beeld, maar zolang ze kunnen groeien, groeit de andere misdaad mee. (Dweilen met de kraan open, BN de Stem 14 juli 2010). Bovenstaand artikel volgde op de uitkomsten van de Stads- en Regioscan in de grootse Brabantse gemeenten (2010) 5 De onderzoekers geven hiermee in feite een wetenschappelijke onderbouwing voor de aanpak van criminele samenwerkingsverbanden door de minister. Veiligheidsbeleid dat zich uitsluitend richt op aanpak van regulier zichtbare probleemgroepen is maar beperkt effectief bij het terugdringen van de geregistreerde criminaliteit, omdat de onderliggende criminele infrastructuur en daarin actieve criminele groeperingen niet worden aangepakt. De criminele structuren fungeren feitelijk (voor een deel) als de motor achter de aangiftecriminaliteit. Het precieze profiel van de georganiseerde criminaliteit verschilt per stad, maar op hoofdlijnen treffen we zeven criminele (gelegenheids) structuren aan in de B3 en in de rest van Brabant.. Het gaat voor een deel om familiebanden of netwerken van verwanten, maar de structuren wortelen deels ook binnen een deel van een etnische groep of in een wijk of straat" (Stads- en regioscan in de grootste Brabantse gemeenten, 2010). Wil het veiligheidsbeleid effectiever zijn, dan moet de aanpak óók gericht zijn op de onderliggende criminele infrastructuur en daarin actieve criminele groeperingen. "Dit betekent dat het accent ook moet komen te liggen op andere - minder zichtbare - vormen van criminaliteit (zoals bijvoorbeeld heling, drugshandel en - productie, fraude en witwassen) waar de criminele groeperingen actief in zijn (Stads- en regioscan in de grootste Brabantse gemeenten, 2010). 1 Kabinetsreactie op het Rob-advies "Veiligheid en vertrouwen", 5 augustus 2011, pagina 5 2 Tweede Kamer vergaderjaar , nr. 237: Landelijke prioriteiten politie Kabinetsreactie op het Rob-advies "Veiligheid en vertrouwen", 5 augustus 2011, pagina 7 4 De gemeentelijke veiligheidsindex (GVI) geeft de veiligheidssituatie in gemeenten weer. Met de VGI worden alle 443 gemeenten in Nederland vergeleken op de onderdelen diefstal, inbraak, geweld en vernieling. Men werkt met een indexcijfer, waarbij het gemiddelde voor alle Nederlandse gemeenten in het jaar 2004 is gesteld op 100. en score boven 100 betekent dat de veiligheid ter plaatse slechter is dan dat landelijke gemiddelde. 5 Aanleiding voor het uitvoeren van het onderzoek was de hoge score op de Gemeentelijke Veiligheidsindex van de gemeenten indhoven, s -Hertogenbosch, Tilburg en Breda. In dit onderzoek, genaamd Stads- en regioscan grootste Brabantse gemeenten zijn de aard en omvang van de delictclusters diefstal, woninginbraak en geweld in kaart gebracht. Vervolgens zijn de onderliggende dadergroepen en de criminogene infrastructuur in beeld gebracht. 4

5 Schema: criminele (gelegenheids)structuren- en de belangrijkste criminele activiteiten Groepen onder de Kampers Turkse drugshandelaren Doorgecriminaliseerde Marokkaanse jeugdgroepen Antilliaanse (drugs)criminelen Criminele autochtone verbanden/families Harde en hardnekkige criminaliteit, onder meer (wisselend per groep of structuur) hennepteelt, fraude, ladingsdiefstal, heling, gokken, autocriminaliteit Goed georganiseerd en gericht op (criminele) investeringen. Onder meer drugshandel (hennepteelt, soms inclusief coffeeshopbezit) en witwassen Onder meer vermogensdelicten, ripdeals op hennepkwekerijen, drugshandel (ook XTC), prostitutie, overvallen, geweld Drugshandel (in wisselende steden), wapenbezit, geweld, overvallen Onder meer XTC-handel, hennepteelt, zware vermogensdelicten Overvallers: ingebed in wisselende (jeugd)groepen Leden van diverse criminele (jeugd)groepen als potentiële daders van ernstige delicten, zoals overvallen Overige criminele structuren Onder meer groepen/families zogenoemde MO landers en Roma Bron: Stads- en Regioscan, 2010 In het kader van het versterken van de bestuurlijke weerbaarheid worden in dit document een viertal criminele processen beschreven. Het gaat om de tot prioriteit benoemde delicten hennepteelt, witwassen en mensenhandel, aangevuld met een uit de Brabantse onderzoeken voortkomende prioriteit woninginbraak, straatroof & overvallen en voertuigcriminaliteit. Deze procesbeschrijvingen hebben in de eerste plaats als doel het geven van inzicht in de delicten waar de criminele groeperingen actief in zijn. Daarnaast wordt per proces aangegeven wat de mogelijkheden zijn die het bestuur heeft om in dat proces te interveniëren. Bij het beschrijven van de criminele processen worden de criminele activiteiten onderverdeeld in een logistiek stappenplan 6. Zo wordt bij 'hennep' beschreven welke stappen de hennepkweker moet ondernemen. Het logistieke proces van hennepteelt is daartoe onderverdeeld in zeven stappen en behelst het proces van het verwerven van een locatie tot het gebruik van de opbrengst. Feitelijk betreft het een beschrijving van de drempels die een crimineel moet nemen om tot uitvoering van het delict te komen. Ook voor de delicten 'witwassen', 'inbraken, voertuigcriminaliteit en overvallen' en 'mensenhandel' wordt het criminele proces op deze wijze beschreven. De analyse van criminele processen vormt een uitstekend hulpmiddel om systematisch naar illegale activiteiten te kijken. De analyse biedt inzicht in hetgeen de uitvoering van een illegale activiteit vraagt aan hulpmiddelen, welke expertise daar voor nodig is en wie daarover beschikt (Spapens, 2011). De analyse geeft eveneens inzicht in de verwevenheid tussen onder- en bovenwereld doordat de legale en illegale facilitators benoemd worden. In het criminele proces zijn ook de motieven en gelegenheden opgenomen. De kennis omtrent motieven en gelegenheden is van belang voor het inzicht in de factoren die van invloed zijn op het ontstaan, het voorkomen en de aanpak van de criminele verschijningsvorm. Praktisch gezien geeft het model aanwijzingen over de manier waarop het criminele proces verstoord kan worden. Bepaalde schakels in het criminele proces kunnen beschouwd worden als cruciale schakels 7. Dergelijke cruciale schakels vormen de beïnvloedbare delen in het criminele proces en bieden daarmee aanknopingspunten voor interventies. Door het treffen van maatregelen worden de drempels die de crimineel in het proces moet nemen, verhoogd. 6 Dit hoeft overigens niet te betekenen dat alle stappen even nauwgezet doorlopen worden door de dader, dit is mede afhankelijk van het daderprofiel. 7 Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat de aangrijpingspunten in het criminele proces voor het ene delict beperkter zijn dan voor het andere. 5

6 2. Het criminele proces als hulpmiddel De analyse van een crimineel proces kan op strategisch en operationeel niveau een hulpmiddel 8 zijn om te bouwen aan de informatiepositie, om te bepalen welke interventies toegepast kunnen worden en om te zoeken naar het meest effectieve samenwerkingsverband om de criminele verschijningsvorm aan te pakken. Informatie- en kennispositie Door de logistieke analyse van het criminele proces worden de activiteiten geordend, waardoor het informatiepotentieel bij de veiligheidspartners (en de witte vlekken ) zichtbaar wordt (Spapens, 2011). Het criminele proces kan aldus benut worden om aan de informatiepositie te bouwen en op gestructureerde wijze informatie uit te wisselen. Door het uitwisselen van informatie wordt de kennis breder geëxploiteerd dan binnen de afzonderlijke werkvelden van de veiligheidspartners (Van der Lugt & Zoetekouw, 2003). (Bestuurlijke) aanpak Door de koppeling van de instrumenten aan het criminele proces wordt zicht verkregen op de witte vlekken en de kansrijke interventies in de bestuurlijke weerbaarheid. Per onderdeel kan bepaald worden welke bestuurlijke interventies, zowel preventief als repressief, toegepast kunnen worden. Door in de toekomst ook de fiscale, privaatrechtelijke en strafrechtelijke instrumenten aan het model te koppelen kan het model benut worden ten behoeve van strategische analyses. Aan de hand van het model kan dan bepaald worden welke (overheids)instantie de beste kaarten heeft om preventief dan wel repressief op te treden. Samenwerkingspartners Het criminele proces kan benut worden om te zoeken naar het meest effectieve samenwerkingsverband om de criminele verschijningsvorm aan te pakken, m.a.w. met behulp van het criminele proces kunnen samenwerkingspartners geselecteerd worden. In de beschreven criminele processen wordt onderscheid gemaakt tussen legale en illegale facilitators. Onbewuste legale facilitators kunnen ook partner in de aanpak zijn. Leeswijzer In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op hennepteelt- en handel. Gestart wordt met een korte introductie van de aard van de problematiek en de dadergroepen, waarna een beschrijving van het criminele proces en een schematische weergave volgt. In de hoofdstukken 4, 5 en 6 volgen op dezelfde manier beschrijvingen van de delicten 'woninginbraak, straatroof&overvallen en voertuigcriminaliteit', 'witwassen' en 'mensenhandel'. Uitgebreidere informatie over de fenomenen is opgenomen in bijlage 1. In de schematische weergave van het criminele proces zijn de bestuurlijke interventies in steekwoorden opgenomen. Uitgebreidere beschrijvingen van de bestuurlijke maatregelen die bij de diverse criminele verschijningsvormen genomen kunnen worden, zijn opgenomen in bijlagen 2 tot en met 4. 8 Het criminele proces moet gezien worden als een middel, waarbij flexibiliteit, maatwerk en creativiteit wel de uitgangspunten moeten blijven. 6

7 3. Hennepteelt "In de Brabantse regio (en de daarbinnen liggende regiogemeenten) houden diverse criminele groeperingen zich intensief bezig met de illegale hennepteelt en -handel. Deze groeperingen achter de illegale hennepteelt maken daarbij ook gebruik van de sociaal economisch zwakke positie van bepaalde bevolkingsgroepen in voornoemde gemeenten die de verleiding van extra financiële inkomsten niet kunnen weerstaan." (Stads- en regioscan Brabant, 2010). 3.1 Betrokken dadergroepen en de verwevenheid In de organisatie van de bedrijfsmatige wietteelt kunnen volgens Spapens e.a. (2007, pp.59-80) hoofdzakelijk vier verschillende varianten worden onderscheiden. Allereerst zijn er zelfstandige telers, dat wil zeggen telers die voor eigen rekening en risico werken, die in hun eigen woning tot ongeveer planten kweken. Vaak maken zij gebruik van growshops of hun eigen sociale netwerk om aan kweekbenodigdheden of hennepstekken te komen, maar ook voor de eventuele ondersteuning bij de bouw van de kwekerijen of het verleggen van de elektriciteit. De oogsten worden rechtstreeks bij coffeeshops afgezet. Het kan ook zo zijn dat er afzet plaats vindt bij een growshop of geheel andere inkoopadressen. In de tweede plaats zijn meer grootschalig opererende, zelfstandige telers actief in (gehuurde) bedrijfspanden, of bijvoorbeeld in stallen bij boerenbedrijven, waar zij kwekerijen met planten of meer in bedrijf hebben. Ten derde kunnen exploitanten worden onderscheiden die vijf tot tien plantages in woningen van anderen hebben geïnstalleerd. Deze kwekerijen worden vooral ingericht bij bekenden uit hun sociale netwerk. Van dwang bij de exploitatie van dergelijke kwekerijen lijkt, op een mogelijke uitzondering na, volgens de onderzoekers geen sprake te zijn. Vaak maken meerdere exploitanten gebruik van dezelfde hokkenbouwers, elektriciens en hennepknippers. Het zwaartepunt van de activiteiten van de exploitanten ligt op lokaal niveau. Vaak hebben exploitanten vroeger zelf de nodige hennepplantages opgebouwd en onderhouden. Vervolgens worden zij door kennissen benaderd met de vraag of zij ook bij hen geen kwekerij kunnen inrichten. Tot slot zijn er de criminele samenwerkingsverbanden. Deze kopen op grote schaal hennepproducten in, zorgen voor de verwerking en verhandeling van het eindproduct. Tevens hebben dergelijke criminele organisaties her en der eigen grote kwekerijen in bedrijf. Soms heeft men de beschikking over één of meer growshops, of meer heimelijke inkoopadressen, waar de oogsten van zelfstandige telers of exploitanten worden ingekocht. Tussenproducten worden door deze groeperingen verder verwerkt en het eindproduct wordt doorgaans geëxporteerd, maar ook in Nederland aan coffeeshops verkocht. De spilfiguren in deze criminele samenwerkingsverbanden beschikken over de nodige zakelijke contacten in binnen- en buitenland om henneppartijen te kunnen afzetten. Criminele samenwerkingsverbanden spelen volgens onderzoekers een belangrijke rol in de wereld achter de wietteelt. Zij bieden zelfstandige telers en exploitanten toegang tot dealers in het buitenland en bewerkstelligen daarmee een ruime afzetmarkt. Het is voor de wiettelers vaak aanzienlijk eenvoudiger om de teeltopbrengst af te zetten bij deze inkopers dan bij de reguliere coffeeshops. Bovendien zijn coffeeshops alleen geïnteresseerd in cannabis van goede kwaliteit, terwijl de criminele samenwerkingsverbanden in principe alles inkopen. Inmiddels is de productie van cannabis niet meer alleen in ons land geconcentreerd, "maar is, vaak georganiseerd door al even ondernemende als criminele organisaties, ook naar uropese landen overgebracht" (adviescommissie drugsbeleid, 2009, p.19). In figuur 1 is, aan de hand van de inzichten uit de Stads- en regioscan Brabant en de algemene onderzoeksliteratuur, de verwevenheid aangegeven tussen reguliere zichtbare criminaliteit' en de 'criminele structuren' die de motor vormen achter een deel van deze criminaliteit. 9 9 Voor een uitgebreidere beschrijving en toelichting zie Stads- en regioscan Brabant en algemene onderzoeksliteratuur: o.a. Nimwegen, S.J.M. (2009). Tijd om te oogsten! Onderzoek naar innovatieve interventiestrategieën voor de bestrijding van de georganiseerde hennepteelt volgens de programmatische aanpak. Breda: Politie Midden en West Brabant; mmett, I. & Boers, R. (2008). Het groene goud. Verslag van een onderzoek naar de cannabissector voor het Nationaal dreigingsbeeld criminaliteit met een georganiseerd karakter. Zoetermeer: KLPD-Dienst IPOL; Spapens, A.C.M., Bunt, van de, H.G. & Rastovac, L. (2007). De wereld achter de wietteelt. Den Haag: WODC. Van den Donk e.a. 'Adviescommissie drugsbeleid' (2009): Geen deuren maar daden 7

8 Figuur 1: Verwevenheid tussen de 'regulier zichtbare criminaliteit' en de criminele structuren 'Regulier zichtbare criminaliteit' motor Criminele structuren Zelfstandige henneptelers Hennepkwekerijen xploitanten en criminele groeperingen die zich bezig houden met (georganiseerde) drugshandel: Zij organiseren de hennepkwekerijen. Drugshandel en drugsgerelateerde overlast Geweld en intimidatie Criminele jeugdgroepen en gezinnen: Inkomsten uit hennepteelt en drugshandel worden door criminele gezinnen of sociale kringen (jongeren) gezien als een economische noodzaak om het gewenste uitgavenpatroon te kunnen realiseren. Criminele groeperingen die zich bezig houden met (georganiseerde) drugshandel: De hennepteelt brengt handel en overlast op straatniveau met zich mee. Ook wordt er door leden van de criminele groepering (zwaar) geweld gebruikt of worden personen geïntimideerd. Veelplegers (verslaafden) en jongeren plegen aangiftecriminaliteit Criminele groeperingen die zich bezig houden met (georganiseerde) drugshandel bevorderen: 1. Aangiftecriminaliteit om schulden aan drugscriminelen in te lossen. 2. Aangiftecriminaliteit om verslaving te bekostigen (verwervingscriminaliteit). 3. Het drugsaanbod op straatniveau 'maakt' (nieuwe) daders van aangiftecriminaliteit. Dealers zijn alert op verslaafden die terugkeren uit bijvoorbeeld een ISDtraject en op potentiële klanten. 8

9 3.2 Het criminele procesmodel 10 De logistiek van het plegen van (georganiseerde) hennepteelt kan worden onderverdeeld in zeven stappen Verwerven locatie De eerste stap in het productieproces is het zorgen voor een geschikte productielocatie. Bij de keuze van de kweeklocatie spelen factoren als licht, temperatuur en luchtvochtigheid een belangrijke rol. Bovendien moeten de planten in de ruimte een bepaalde hoogte kunnen bereiken. Naast geschikt moeten de gekozen locaties ook veilig zijn. 2. Inrichten locatie Wanneer een locatie beschikbaar is, dient deze te worden omgebouwd tot een hennepkwekerij. Om een kwekerij te kunnen inrichten, is kennis vereist. Deze kan worden verkregen van vrienden en kennissen, uit boeken en tijdschriften en kan uiteraard ook van het internet worden gehaald. Met een beetje handigheid is het dus goed mogelijk om zelf een kwekerij op te bouwen, maar er zijn ook growshops die compleet ingerichte kweekkasten verkopen. Voorts zijn er growshops die klanten doorverwijzen naar hokkenbouwers. Het komt geregeld voor dat wordt afgesproken dat de growshophouder of -medewerker de benodigdheden voorfinanciert en de kwekerij inricht, in ruil voor de opbrengst van de eerste oogst en eventueel een verplichte afdracht van toekomstige oogsten. en ander aspect is het voorkomen dat de kwekerij wordt ontdekt door ongenode gasten, die de hennep voortijdig komen oogsten. r wordt derhalve flink geïnvesteerd in het aanleggen van beveiliging of informatiesystemen die onbevoegden dienen af te weren. Ten slotte moet de elektriciteit omgelegd worden. Het aanleggen van de elektriciteit is een tamelijk specifieke klus waarvoor verstand van zaken is vereist, gelet op het mogelijk ontstaan van brandhaarden. Het zorgvuldig aanleggen van de elektriciteit moet daarbij ook de kans op ontdekking reduceren. 3. Aanschaf kweekmateriaal Vervolgens heeft men materiaal nodig voor het kweken van de hennepplanten. Hiervoor zijn voor het overgrote deel slechts materialen nodig die ook voor andere, legale toepassingen kunnen worden benut. De primaire benodigdheden voor het inrichten van een illegale hennepkwekerij verschillen niet veel van die van een legaal glastuinbouwbedrijf en zijn bij elke growshop wel te koop. 4. Kweken Indien de voorgaande stappen genomen zijn, kan het opkweken van de planten starten. De dagelijkse verzorging van wietplanten vergt niet bijzonder veel deskundigheid of tijd. en thuisteler die circa 100 planten kweekt kan gemakkelijk zelf het onderhoud doen (Spapens e.a. 2007, p.48). Afhankelijk van de grootte van de kwekerij en de mate van professionalisering worden de hennepplanten handmatig of computergestuurd verzorgd. 5. Oogsten & opslag en volgende stap in het hennepproces is het oogsten en opslaan van de hennep. r is een plek nodig om de hennepplanten te knippen en te drogen. Dit kan de kweekruimte zijn omdat daar de apparatuur aanwezig is om stankoverlast te voorkomen. Het gebeurt ook dat het knippen gescheiden wordt gehouden van het kweken, en de wiet op weer een andere locatie wordt gedroogd. Dit wordt in de regel door de grotere kwekers gedaan, aldus Spapens e.a. (2007, p.51). Het knippen vereist wel enige vaardigheid, maar het is niet zo dat thuistelers dit niet zouden kunnen. r zij ook gevallen bekend waarin de toppen van de plant worden afgeknipt door familieleden, veelal huisvrouwen die dus ook een steentje bijdragen aan het illegale gezinsinkomen. r wordt ook beweerd dat er groepen mensen, bijvoorbeeld Polen in geblindeerde busjes, naar een bepaalde locatie worden vervoerd om daar te gaan knippen. Na de verwerking van de oogst dient de hennep verzameld en opgeslagen te worden. De hennep wordt gewoon thuis bij de kweker zelf opgeslagen of er wordt gebruik gemaakt van speciale opslagruimtes. Deze opslagruimtes worden ook wel stashes genoemd. Gerelateerd aan de binnenlandse consumptie liggen deze stashes vaak in de directe omgeving van een coffeeshop. Zo kan er via de bekende achterdeur gemakkelijk en continu worden bevoorraad. 10 De informatie en tekst is grotendeels overgenomen uit de overzichtstudie verwevenheid tussen onder- en bovenwereld bij georganiseerde criminaliteit: hoofdstuk 5 'Verwevenheid van onder- en bovenwereld bij georganiseerde hennepteelt' door Björn Smeets (nog niet gepubliceerd). 11 De criminele procesbeschrijving is gebaseerd op het barrièremodel dat ontwikkeld is door het Programma Aanpak Georganiseerde Hennepteelt. 9

10 6. Vervoer, afzet & verkoop Om opbrengsten te genereren moet de nederwiet afgezet worden. Volgens Spapens e.a. (2007, p.53) hebben zowel de kleine thuistelers als de grote telers met verschillende typen afnemers te maken: coffeeshops, growshops en opkopers, maar het spul kan ook direct worden afgezet aan cannabisgebruikers. Henneptelers hebben volgens mmett & Boers (2008, p.38) op groot en tussenhandelniveau relaties met handelaren zoals growshophouders, individuele hennepmakelaars en andere groepen opkopers, bijvoorbeeld woonwagenbewoners. Telers die voor de export kweken, doen zaken met afnemers in het buitenland of voeren de wiet in eigen beheer uit en zijn derhalve ook smokkelaars. Binnen het hennepproces komen een aantal momenten voor waarop de hennep vervoerd dient te worden. Op de eerste plaats kan hennep worden vervoerd van de kwekerij naar een stash om daar te worden opgeslagen. Vanuit de stash kan de hennep worden vervoerd naar de plaatselijke coffeeshop, maar ook naar een distributieknooppunt, zoals een (lucht)haven of bloemenveiling. Vervolgens dient de hennep vanaf de distributieplaats naar het buitenland te worden gesmokkeld. Hennep kan natuurlijk ook direct met een eigen/ gehuurd/ geleaset/ gestolen (etc.) vervoersmiddel over de grens worden gebracht. Het exportproces verschilt vaak per geval, waarbij (het land van) de bestemming vaak bepalend is voor de gang van zaken. Het is goed mogelijk dat in de ene situatie meer schakels in het exportproces worden doorlopen dan in een andere situatie. Ten aanzien van de verkoop van drugs constateert Fijnaut dat deze op drie manieren plaatsvindt. De verkoop van softdrugs aan individuele consumenten en (klein)handelaren vindt plaats in gedoogde coffeeshops (Nederlandse ingezeten en drugstoeristen), via illegale verkooppunten en de ambulante handel. 7. Gebruik opbrengst & witwassen Tenslotte zal men het crimineel verkregen geld willen besteden. Dikwijls worden de criminele winsten uit de hennepteelt geherinvesteerd in nieuwe panden en kwekerijen. Thuistelers willen hun winsten doorgaans besteden aan het inlossen van hun schulden ofwel aan (extra) luxe goederen. Om crimineel geld onbezorgd uit te kunnen geven, is het van belang dat het wordt witgewassen. Dit probeert men door de criminele herkomst van het geld te versluieren en vervolgens te koppelen aan een legale rechtvaardiging (zie hoofdstuk 5). 3.3 De bestuurlijke interventies Per processtap kunnen gelegenheden ('criminogene infrastructuur') onderscheiden worden waarbij criminele activiteiten en daaraan gekoppelde dadergroepen beter gedijen. Naast een geldmotief of het bekostigen van een verslaving kunnen er nog meer drijfveren zijn die (mede)daders en/ of faciliteerders motiveren om tot de criminele activiteiten over te gaan. De verschillende gelegenheden en motieven zijn opgenomen in het procesmodel en vormen een indicatie voor de aanpak. De bestuurlijke maatregelen (preventief en repressief) zijn in kernwoorden opgenomen in de beschrijving van het criminele proces, waarbij opgemerkt dient te worden dat het overzicht van maatregelen geen uitputtend overzicht betreft. Maatwerk en creativiteit bij de aanpak van de problematiek dient uitgangspunt te blijven. en uitgebreidere omschrijving waarbij per kernwoord wordt ingegaan op het probleem, het doel en de aanpak/instrument is opgenomen in bijlage 1 'matrix bestuurlijke interventies hennepteelt/handel'. 10

11 11

12 4 Woninginbraak, straatroof & overvallen en voertuigcriminaliteit Woninginbraken, straatroof & overvallen 12 en voertuigcriminaliteit 13 leveren een belangrijke bijdrage aan de hoge GVI-scores in Brabant. Het aanpakken van alleen de reguliere zichtbare probleemgroepen die de woninginbraken, straatroven, overvallen of voertuigcriminaliteit plegen kan worden getypeerd als dweilen met de kraan open. In de Stadsen regioscan wordt geconstateerd dat er een samenhang bestaat tussen deze vormen van geregistreerde criminaliteit en de onzichtbare georganiseerde criminaliteit. In de volgende paragraaf worden de betrokken dadergroepen en de verwevenheid tussen de dadergroepen schematisch weergegeven. 4.1 Betrokken dadergroepen en de verwevenheid In de Stads- en regioscan en de algemene onderzoeksliteratuur worden verschillende dadergroepen genoemd die betrokken zijn bij de woninginbraken, straatroven, overvallen en de voertuigcriminaliteit. In hoofdlijnen zijn dezelfde dadergroepen te onderscheiden, deze worden derhalve in één figuur weergegeven (zie figuur 2). 14 Tevens laat dit figuur zien in hoeverre er verwevenheid bestaat tussen regulier zichtbare criminaliteit' en de criminele structuren die de motor vormen achter een deel van deze criminaliteit. 12 De politie definieert overvalcriminaliteit als volgt: "Het met geweld of onder bedreiging van geweld, wegnemen of afpersen van enig goed, gepleegd tegen personen die zich in een afgeschermde ruimte bevinden of op een gepland/ georganiseerd (waarde) transport, of een poging daartoe" (Rovers e.a., 2010, p.25). De voorwaarde van een afgeschermde ruimte onderscheid straatroof van overvallen. Wanneer beroving plaatsvindt in een besloten pand is dat een overval. Van straatroof is bijvoorbeeld sprake bij het beroven van mensen bij een geldautomaat, het beroven van automobilisten die stilstaan en het overvallen van mensen bij het binnengaan van een portiek. 13 Voertuigcriminaliteit wordt veelal onderverdeeld in (1) diefstal uit/ vanaf motorvoertuigen en (2) diefstal van motorvoertuigen zelf. In de Stads- en regioscan is ook fietsendiefstal meegenomen. r zijn drie typen van voertuigdiefstal te onderscheiden: (1) De diefstal voor eigen vervoer. Men steelt een auto of een fiets om in een al dan niet tijdelijke vervoersbehoefte te voorzien. (2) Voertuigen worden gestolen om er een ander delict mee te plegen, bijvoorbeeld de diefstal van een shovel voor een ramkraak. (3) Voertuigen worden gestolen voor de verkoop. Hierbij kan het gaan om zelfstandig opererende individuen, maar ook om professionele dieven. Professionele dieven behoren vaak tot organisaties of netwerken van criminelen die de voertuigen voor de verkoop exporteren of strippen en in onderdelen verkopen. 14 Voor een uitgebreidere beschrijving wordt verwezen naar de Stads- en regioscan, bijlage 1 en algemene onderzoeksliteratuur: Spapens & Fijnaut (2005). Criminaliteit en rechtshandhaving in de uregio Maas- Rijn. Deel 1: De problemen van transnationale (georganiseerde) criminaliteit en de grensoverschrijdende politiële, justitiële en bestuurlijke samenwerking. Antwerpen: Intersentia; Grapendaal, M., den Drijver, M., de Miranda, H & van der Zee, S. (2008). Georganiseerde bovenregionale vermogenscriminaliteit. Verslag van een onderzoek voor het Nationaal dreigingsbeeld Zoetermeer: KLPD; Van den Handel, Nauta, van Soomeren & van Amersfoort (2009). Hoe doen ze het toch? Modus Operandi Woninginbraak. indrapportage. Amsterdam: DSP- groep BV; Bernasco, W. & Kooistra (2010). Terug naar vertrouwd terrein, Seccondant, 24(2), pp.6-11; Rovers, B. e.a. (2010). Overvallen in Nederland. en fenomeenanalyse en evaluatie van de aanpak. Den Haag: Boom Juridische Uitgevers; Mesu, S; Bulten, D., van Nobelen, D. & van Beek, J. (2011) Woningovervallen ontmaskerd. Zoetermeer: KLPD; Ferweda, H., Arts, N., de Bie,. & van Leiden, I. (2005). Georganiseerde autodiefstal. Kenmerken en achtergronden van een illegale branche in beeld gebracht. Amsterdam: WODC, Beke. 12

13 Figuur 2: Dadergroepen en verwevenheid Geregistreerde criminaliteit woninginbraak, overvallen, voertuigcriminaliteit Criminele structuren Criminele groeperingen die zich bezig houden met (georganiseerde) drugshandel: - De drugshandel is een belangrijke motor achter een substantieel deel van de vermogenscriminaliteit (verwervingscriminaliteit). 'Gelegenheidscriminaliteit' door: veelplegers, daklozen, verslaafden en jongeren Groeperingen (kampers) in het georganiseerde helingcircuit: De bekendheid en beschikbaarheid van professionele helers en van een geolied helingcircuit biedt goede mogelijkheden om goederen af te zetten. Criminele jeugdgroepen: Jongeren die de criminele activiteiten plegen maken dikwijls deel uit van overlastgevende of criminele jeugdgroepen. Professioneel/ georganiseerde criminaliteit Mobiele/ georganiseerde dadergroepen: O.a: buitenlandse dadergroepen, dadergroepen uit Oost- en/of Zuidoost- uropa, dadergroepen uit de uregio Maas-Rijn, jeugdbendes, groepen woonwagenbewoners en Antilliaanse daders. In bijlage 1 is aanvullende fenomeeninformatie opgenomen over de delicten woninginbraak, overvallen, voertuigcriminaliteit en heling. Het betreft ondermeer informatie over de verschillende dadertypen die te onderscheiden zijn. Zo worden de verschillende typen helers onderscheiden in: individuele helers, reguliere handelsondernemingen en criminele samenwerkingsverbanden. Daarnaast wordt informatie verschaft over de doelwitten, modus operandi en de (pleeg)locaties. Ook deze informatie biedt aanknopingspunten voor het terugdringen van de delicten. 13

14 4.2 Het criminele procesmodel De criminele processen 15 van woninginbraak, straatroof & overvallen en voertuigcriminaliteit bevatten veel overeenkomsten. Het gros van de processtappen die genomen worden komen bij alle drie de criminaliteitsvormen in meer of mindere mate terug. r is dan ook voor gekozen om niet met drie aparte procesbeschrijvingen te werken, maar met één procesbeschrijving. De criminaliteitsvormen gaan gepaard met een logistiek proces dat kan worden verdeeld in 5 stappen. 1. Informatie Informatie over de doelwitten is noodzakelijk voor de dader. Men wil weten wat de potentiële opbrengst is. Met name professionele criminelen verdiepen zich in informatie over interessante doelwitten. Deze informatie doen zij op in het criminele milieu (criminele collega's), maar ook actoren uit de 'bovenwereld' kunnen informatie loslaten: potentiële slachtoffers die opscheppen over hun rijkdom of werknemers die met derden praten over eventuele beveiligingsmaatregelen. In het geval van voertuigcriminaliteit vergt de diefstal van voertuigen weinig voorbereidingshandelingen. De voertuigen zijn over het algemeen gemakkelijk te vinden door wat rond te rijden. Naast informatie over het doelwit, verzamelen (professionele) daders ook informatie over de situatie ter plaatse. Men wil het meest gunstige tijdstip bepalen door bijv. informatie te verzamelen over de activiteiten van de politie of particuliere beveiligingsbedrijven. Maar bijvoorbeeld ook door te kijken of er goede vluchtwegen zijn en of er een alarmsysteem is. (Spapens & Fijnaut, p.87, p. 103, p.118) 2. Hulpmiddelen Voor het uitvoeren van de criminele activiteiten zijn vaak hulpmiddelen nodig. Hierbij kan gedacht worden aan transportmiddelen om bij het doelwit te komen en weer te vertrekken. Dit kunnen eigen voertuigen zijn maar ook gestolen voertuigen, gehuurde voertuigen of voertuigen die op naam van een katvanger gezet zijn. Daarnaast kan gereedschap nodig zijn om de criminele activiteit te plegen en worden er soms maatregelen getroffen om niet herkenbaar te zijn. Bepaalde daders willen de beschikking hebben over (vuur)wapens (m.n. overvalcriminaliteit). Tenslotte kan er behoefte zijn aan tijdelijk verblijfplaatsen op niet al te lange afstand van de doelwitten. Dit is vooral relevant voor rondreizende (buitenlandse) dadergroepen. Dit tijdelijk onderdak kan gevonden worden bij (oud)landgenoten die reeds in de omgeving van het doelwit wonen, maar ook campings en recreatieparken worden gebruikt. (Spapens & Fijnaut, pp.88-89, p.103) 3. Uitvoering De derde stap is de feitelijke uitvoering van de criminele activiteit. Hierbij worden verschillende modi operandi gebruikt. r zijn dadergroepen die specifieke methoden hanteren bij de uitvoering van de criminele activiteit. Dit biedt vaak belangrijke aanknopingspunten voor de opsporing. Soms wordt er door dader(s) gekozen om de sporen die zij hebben nagelaten te verwijderen. Men laat normaal gesproken het vuurwapen verdwijnen, maar het kan ook verder gaan door bijv. de gebruikte kleding en het gebruikte voertuig in brand te steken. (Spapens & Fijnaut, pp.89-90, p ) 4. Opslag & verwerking en volgende stap die genomen kan worden is het (tijdelijk) opslaan van de buit en eventueel het verwerken van de buit. Zo kunnen gestolen goederen naar een opslag of loods worden gebracht. Bij gestolen voertuigen komt het voor dat deze eerst 'koud' worden gezet. Dit houdt in dat de wagens ergens aan de openbare weg worden geparkeerd, vaak om uit te vinden of de wagen is voorzien van een traceringsysteem. In de tijdelijke opslagplaats kunnen de gestolen goederen en voertuigen bewerkt worden om vervolgens gemakkelijker en met minder risico afgezet te worden. Goederen kunnen worden ontdaan van identificerende kenmerken. Voertuigen worden mogelijk omgekat of gestript, hierbij worden bijvoorbeeld registratiegegevens aangepast en documenten (kenteken- en eigendomsbewijzen) vervalst of vervangen. Dit gaat vaak gepaard met andere vormen van criminaliteit. Zo worden benodigde autopapieren en kentekenplaten ontvreemd en wordt er gefraudeerd met aankoopbewijzen en exportdocumenten. 15 De beschrijving van de criminele processen is mede gebaseerd op Spapens & Fijnaut (2005) 14

15 5. Afzet ( heling/ export) & Investering (misdaadfinanciering/consumptie/witwassen) De buit die de criminele activiteit oplevert, kan op verschillende manieren worden afgezet. Allereerst kan het door de dader voor eigen gebruik benut worden. De buit, als het gaat om goederen, kan ook door de dader verkocht worden aan een heler. De buit komt dan terecht in het helingcircuit. Verder kan de buit naar het buitenland (mogelijk het thuisland van de dader(s)) worden geëxporteerd en daar worden afgezet (Spapens & Fijnaut, p.91, p.108). Indien de buit in het helingcircuit terecht is gekomen is het voor de heler, om het crimineel geld onbezorgd uit te kunnen geven, van belang om de criminele herkomst van het geld te versluieren en vervolgens te koppelen aan een legale rechtvaardiging (witwassen: zie hoofdstuk 5). Het beschreven criminele proces is zeer uitgebreid en geeft alle mogelijke processtappen weer die bij het plegen van deze criminaliteitsvorm doorlopen kunnen worden. Afhankelijk van het type dader worden de verschillende processtappen meer of minder uitgebreid doorlopen of wellicht geheel overgeslagen. Cruciale schakels/ barrièremogelijkheden: Heling Als naar het model gekeken wordt met het oog op cruciale schakels in het proces en barrièremogelijkheden die effect kunnen bereiken, moet gewezen worden op de afzet van de buit, heling in het bijzonder. De Stads- en regioscan Brabant (2010) wijst erop dat de beschikbaarheid en bekendheid van lokale helers een gelegenheidsstructuur vormt voor verschillende vormen van vermogenscriminaliteit. en deel van de daders van de criminele activiteiten zetten hun buit af bij lokale helers. Het gros van de vermogenscriminaliteit wordt gepleegd door gelegenheidsplegers en betreft verwervingscriminaliteit (Stads- en regioscan, 2010). Door een heler, of liever het lokale helingcircuit, aan te pakken, wordt het criminele proces van vele daders en criminaliteitsvormen gefrustreerd. Zij kunnen in dat geval hun buit een stuk moeilijker afzetten en dus lastiger hun doel bereiken: geld verwerven (voor bijv. de verslaving). Bij de aanpak van het lokale helingcircuit worden dus meerdere 'daders' in één klap gevangen. 4.3 De bestuurlijke interventies Per processtap kunnen gelegenheden ( criminogene infrastructuur ) onderscheiden worden waarin criminele activiteiten en daaraan gekoppelde dadergroepen beter gedijen. Naast een geldmotief of het bekostigen van verslaving kunnen nog meer drijfveren de dader motiveren om tot de criminele activiteiten over te gaan. De verschillende gelegenheden en motieven zijn opgenomen in het procesmodel en vormen een indicatie voor de aanpak. De gemeenten hebben de keuze om preventief en/of repressief op te treden tegen (dreigende) criminele praktijken. Gebleken is dat een combinatie van preventieve en repressieve maatregelen het beste resultaat oplevert. Beide varianten kunnen een structurele vorm krijgen in het lokale beleid, maar kunnen ook een incidenteel karakter hebben. Consequent repressief optreden heeft op termijn ook in preventieve zin effect. chter de hoofdregel is: " Veiligheid begint bij voorkomen ". De bestuurlijke maatregelen (preventief en repressief) zijn in kernwoorden opgenomen in de beschrijving van het criminele proces, waarbij opgemerkt dient te worden dat het overzicht van maatregelen geen uitputtend overzicht betreft. Maatwerk en creativiteit bij de aanpak van de problematiek dient uitgangspunt te blijven. en uitgebreidere omschrijving waarbij per kernwoord wordt ingegaan op het probleem, het doel en de aanpak/instrument is opgenomen in bijlage 3 'matrix bestuurlijke interventies woninginbraak, overvallen, voertuigcriminaliteit en heling'. 15

16 16

17 5. Witwassen Met het plegen van (georganiseerde) criminaliteit kan veel geld worden verdiend. Geldelijk gewin is veelal het primaire oogmerk van de crimineel om de (georganiseerde) criminaliteit te plegen. Misdaadgeld is echter pas echt interessant wanneer het binnen de legale economie vrij besteedbaar is. Om zorgeloos over het geld te kunnen beschikken moet voorkomen worden dat politie, justitie en andere handhavingpartners zoals het openbaar bestuur en de belastingdienst lucht krijgen van het crimineel verkregen geld. De crimineel zal enerzijds proberen om de illegale herkomst van het geld te verhullen en anderzijds zal hij een legale herkomst koppelen aan het vermogen. Met andere woorden: het crimineel verkregen geld wordt witgewassen 16. In eerste instantie lijkt witwassen een positieve uitwerking te hebben op de Nederlandse economie, met name wanneer de criminaliteit in het buitenland plaatsvindt en de besteding van het criminele geld in Nederland. Het witwassen van crimineel geld heeft namelijk tot gevolg dat er extra geld in de Nederlandse economie stroomt. Hoewel dit op korte termijn een positieve stimulans is voor de Nederlandse economie, heeft het op lange termijn altijd negatieve effecten. Witwassen trekt criminaliteit en criminelen aan. De samenleving dient rekening te houden met ongewenste sociale, politieke en economische neveneffecten. Het is dan ook van belang om ook bestuurlijk op te treden tegen georganiseerde misdaad en het daarbij wederrechtelijk verkregen voordeel. Verrest en Buruma (2006) lichten toe: "en geslaagde misdaadondernemer kan status verwerven en een ongewenste voorbeeldfunctie krijgen in zijn directe omgeving; hij kan daardoor zelfs formele politieke macht krijgen, maar in elk geval een bedreiging worden voor de politiek-bestuurlijke integriteit van een stad en ten slotte kan hij een concurrentievervalsende positie in de lokale economie verwerven. De jongen met de gouden halsketting die een voetbalclub sponsort, de bouwer die een wethouder meeneemt naar een bordeel en de onderwereldfiguur die een chic restaurant overneemt, verschillen onderling sterk maar leveren even zovele bestuurlijk relevante problemen op." (p.61) Witwassen en de vastgoedsector Vastgoed speelt een belangrijke rol bij witwassen: A lot of money laundering seems to finally end by investing large amounts of wealth in real estate. This sector is less transparent than financial markets, legal persons can act instead of physical persons and the value gains are high involving the placement of large volumes of wealth (Unger e.a., 2006, p.8). Door criminelen wordt niet alleen geïnvesteerd in de eigen woning maar ook in onroerend goed dat faciliterend kan zijn aan de eigen legale of illegale activiteiten of in objecten uit branches waar veel contant geldverkeer plaats vindt, zoals panden met een horecabestemming, prostitutiepanden en gokhallen (Belastingdienst, 2008). Witwassen met vastgoed kan plaatsvinden binnen verschillende fasen: de bouw, aankoop, financiering, gebruik en/of exploitatie en de verkoop. Belang van de witwasaanpak Al met al kan gesteld worden dat witwassen een belangrijke processtap is binnen verschillende vormen van (georganiseerde) criminaliteit. Indien het witwassen belemmerd wordt, wordt het primaire doel om de criminele activiteiten te plegen niet of lastiger behaald: het vrijelijk kunnen profiteren van de criminele winst. Om, al dan niet zichtbare, (georganiseerde) criminaliteit aan te pakken moet derhalve geïnvesteerd worden in de aanpak van het witwassen van crimineel verkregen geld. Daarbij kunnen verschillende partners, zowel publiek als privaat, een rol spelen, waarbij met name samenwerking en informatie-uitwisseling tussen partners perspectief biedt. 16 Witwassen wordt gedefinieerd als: 'een handeling of een reeks van handelingen gericht op het doorbreken van het verband tussen de criminele activiteiten en de opbrengsten daaruit alsmede het geven van een schijn van een legale herkomst aan die opbrengsten teneinde de delictpleger in staat te stellen ongestoord van zijn opbrengsten te genieten' (KLPD 2008). Witwassen is in Nederland strafbaar gesteld in artikelen 420bis, 420ter en 420quater van het Wetboek van Strafrecht. In het geval van de basisstrafbepaling 'opzet-witwassen' (420bis WvSr) weet de betrokkene dat het voorwerp van witwassen uit enig misdrijf afkomstig is. Iemand maakt zich schuldig aan 'gewoontewitwassen' (420ter WvSr) wanneer hij zich herhaaldelijk schuldig maakt aan opzet- witwassen. n van 'schuld-witwassen' (420quater WvSr) is sprake wanneer de betrokkene redelijkerwijs moet vermoeden dat het voorwerp van witwassen uit enig misdrijf afkomstig is (Algemene rekenkamer, 2008, p.85). 17

18 5.1 Het criminele procesmodel Het fenomeen witwassen betreft een logistiek proces dat in vier fasen is onder te verdelen Het plaatsen van crimineel geld en eerste stap in het witwasproces is de plaatsingsfase. Spoelstra & van Nes (2010a) beschrijven de plaatsingsfase als volgt: "In de plaatsingsfase wordt illegaal vermogen in het financiële verkeer gebracht. De activiteiten die criminelen daarbij kunnen ondernemen zijn het storten van contant geld op een eigen rekening of een rekening van een derde. Ook kan het geld verstuurd worden via Money Transferkantoren (zoals GWK Travelex, Western Union) of via 'ondergronds bankieren'. en volgende activiteit om het illegaal vermogen in het financiële verkeer te plaatsen is investering. Criminelen investeren bijvoorbeeld in duurzame goederen als auto s en vastgoed, maar ook consumptieve bestedingen zijn uiteraard mogelijk. Illegaal vermogen kan ook direct worden ingebracht in een rechtspersoon. Dit is het geval wanneer een bestuurder van een rechtspersoon namens de rechtspersoon een goed koopt met zwart geld, dat hij als natuurlijk persoon had. Het illegale vermogen is dan via een eenvoudige koop van bijvoorbeeld een bedrijfspand of -wagen geplaatst in de rechtspersoon." (p.13) Tenslotte kan crimineel geld ook omgezet worden in aandelen, cheques en andere waardepapieren. Crimineel geld hoeft overigens niet binnen één land te blijven. Het is niet uitzonderlijk dat crimineel geld verplaatst wordt van het land waar het delict is gepleegd naar een land waar het geld later wordt ingeschakeld. Wanneer crimineel geld naar een land wordt verplaatst waar de controle en handhaving op witwassen gebrekkig is, kan enkel het plaatsen van het geld in dat betreffende land genoeg zijn om in alle rust van het geld te kunnen genieten (Kleemans e.a., 2002, p.108; Verrest, 2006). Het doorlopen van de andere fasen in het witwasproces is dan niet meer nodig. 2. Het versluieren van crimineel geld Nadat het criminele geld in het financiële verkeer is gebracht, wordt in de versluieringfase getracht om de oorspronkelijke herkomst van het geld te verhullen en te versluieren. Deze fase wordt ook wel aangeduid als de fase van het 'stapelen' en 'circuleren'. Criminelen trachten in dit stadium door een opeenvolging van soms complexe transacties het doel te bereiken dat de oorsprong van het vermogen wordt verhuld. Spoelstra & van Nes (2010b) lichten toe: "Zo kan het vermogen een of meerdere malen van valuta worden gewisseld en diverse keren over en weer worden overgemaakt. Wanneer zwart geld in de eerste fase van plaatsing gebruikt is voor een directe besteding aan een duurzaam goed als een auto, werkt de verkoop van de auto ook versluierend. De verdachte kan immers het bezit van de auto bewijzen en daarmee het uit de verkoop ervan verkregen geld legitimeren. Dit verklaart echter nog niet de herkomst van het geld waarmee de verdachte in eerste instantie de auto heeft gekocht. Het aannemelijk maken van de illegale herkomst van het geld wordt door een opeenvolging van versluierende activiteiten wel steeds lastiger. Hierbij moet worden opgemerkt dat opsporingsdiensten zich niet meer hoeven te richten op de herkomst van het zwarte geld door het gronddelict aan te tonen. Zij moeten uitsluiten dat vermogen een legale herkomst heeft. Door deze ontwikkeling in de rechtspraak heeft versluiering zonder een daaraan gekoppelde rechtvaardiging amper zin. Voor al deze activiteiten kunnen rechtspersoon worden ingezet, zowel bij het wisselen van valuta, het gireren en de verkoop van investeringen. Rechtspersonen, en zeker sommige buitenlandse vennootschappen, bieden anonimiteit en bescherming tegen persoonlijke aansprakelijkheid. Bij gireren biedt een aantal landen bankgeheim voor rekeninghouders. Ook het mengen van legale en illegale geldstromen werkt versluierend." (pp.13-14) 17 De criminele procesbeschrijving is gebaseerd op het barrièremodel dat ontwikkeld is door Acestes, zie Spoelstra & van Nes (2010a). FINC Samenvatting Programmatische aanpak van witwassen. Rijswijk: Acestes. 18

19 3. Het rechtvaardigen van crimineel geld en derde stadium dat in het witwasproces onderscheiden kan worden is de rechtvaardigingsfase. Spoelstra & van Nes (2010a) geven aan dat in deze fase een rechtvaardiging wordt gecreëerd om de herkomst van het vermogen te legitimeren: "Deze rechtvaardiging kan op een aantal manieren worden geconstrueerd, in verreweg de meeste gevallen wordt hierbij fraude gepleegd. Rechtvaardigingsgronden worden gecreëerd door leenconstructies, fictieve prijs- en omzetverhogingen en valse inkomstenverklaringen. Bij leenconstructies wordt gebruik gemaakt van de zogenaamde 'loan back'- of 'back-to-back'- methode, waarbij de crimineel via rechtspersonen en/of stromannen geld aan zichzelf leent of in deposito geeft bij legale geldverstrekkers. en andere criminele activiteit waarmee zwartgeld kan worden gerechtvaardigd is door fictief de omzet te verhogen van ondernemingen en door fictieve prijsstijgingen te veroorzaken van luxe goederen of onroerend goed. In sectoren waar niet-duurzame goederen of diensten worden geleverd (zoals de horeca en belwinkels) kan de omzet worden aangevuld met zwart geld waardoor het lijkt alsof het geld legaal is verdiend. en voorbeeld van fictieve prijsverhogingen zijn ABC-transacties in de vastgoedsector. en volgende mogelijkheid om illegale inkomsten te rechtvaardigen is door inkomstenverklaringen te vervalsen, dit kan ook aanleiding zijn voor hypotheekfraude." (p.14) Bij het voorwenden van inkomsten moet ook gedacht worden aan het fingeren van gokwinsten, bijvoorbeeld behaald in het casino of op de renbaan. Misdaadgeld kan ook worden gerechtvaardigd door voor te wenden dat het vermogen is geschonken. en schenking van bijvoorbeeld rijke familieleden in het verre buitenland of een omvangrijk vermogen dat wordt nagelaten (Fijnaut e.a., 1996). 4. Het besteden van crimineel geld In de bestedingsfase wordt het ogenschijnlijk legale vermogen op allerlei wijzen besteed en gaat het criminele geld op in de legale economie. nerzijds zijn er de consumptieve bestedingen en anderzijds de investeringen. Bij consumptieve bestedingen moet gedacht worden aan het financieren van toekomstige illegale activiteiten, het aanschaffen van luxe goederen, maar er zijn ook verdachten die bewust proberen om niet teveel aandacht te trekken en alleen uitgaven doen voor het dagelijks levensonderhoud. Indien meer crimineel geld ter beschikking is dan voor het financieren van toekomstige illegale activiteiten nodig is, of om in een (meer of minder luxueuze) levensonderhoud te voorzien, wordt het geld geïnvesteerd en/of belegd. Dit gebeurt vooral in onroerend goed in binnen- en buitenland, vorderingen (veelal leningen) en waardepapieren en (her)investeringen in bedrijven in binnen- en buitenland (Kleemans e.a., 2002, pp ). De actoren die betrokken kunnen zijn bij het besteden van het ogenschijnlijke legale vermogen, zullen hoofdzakelijk actoren betreffen die faciliterend zijn doordat zij de criminele herkomst van de financiering niet (voldoende) checken. Overigens moet hierbij wel gesteld worden dat het in deze laatste fase erg lastig is om de criminele herkomst te ontdekken. In de voorgaande fasen zijn immers al versluieringtechnieken toegepast en is aan het geld een rechtvaardiging gekoppeld. Het beschreven criminele proces geeft het meest uitgebreide stappenplannen weer die bij het plegen van de criminaliteitsvorm doorlopen kunnen worden. Afhankelijk van het type dader worden de verschillende processtappen meer of minder uitgebreid doorlopen of wellicht geheel overgeslagen. Vormen van witwassen waarbij de crimineel niet alle stappen doorlopen heeft (bijvoorbeeld de patser 18 ) wordt ook onder witwassen geschaard (Spoelstra en van Nes, 2010b). 5.2 De rol van de gemeente Witwassen kent vele varianten. In deze notitie spitsen we de aanpak van witwassen toe op vastgoedfraude 19. Vastgoed wordt immers vaak gebruikt als 'vehikel' om delicten te plegen, maar ook om crimineel geld te rechtvaardigen. Bij vastgoedfraude is een groot aantal personen betrokken: koper, verkoper, taxateur, tussenpersonen, makelaars, geldverstrekkers en notarissen. De aard van het probleem is complex en vergt een integrale aanpak waarin ondermeer de gemeente, notariaat, taxateurs en makelaars, hypothecaire adviseurs, de Belastingdienst en het Bureau Financieel Toezicht een rol hebben. De gemeente heeft in principe geen wettelijke taak bij het 18 Bij de patser wordt het illegaal vermogen na de plaatsingsfase direct besteed. 19 Het betreft: misbruik van exploitatie, speculatie (o.a. ABC transactie) en financiering (b.v. loanback constructie) 19

20 voorkomen en bestrijden van vastgoedfraude 20. De impact ervan heeft echter wel negatieve gevolgen op de leefbaarheid en veiligheid in de stad (De fraude voorbij, 2007). Om de negatieve effecten voor de stad te kunnen beperken is het van belang om als gemeente, vanuit de regierol, een integrale aanpak te starten. De gemeente voert hierbij, op basis van convenanten, de regie naar de publieke en private partners die een rol kunnen hebben in het aanpakken van de vastgoedfraude. Zo kan de gemeente actie ondernemen richting brancheorganisaties van private partijen, waaronder het KNB, indien er sprake is van malafide notarissen. Ook kan zij het BFT (Bureau Financieel Toezicht) voeden met informatie over malafide administratiekantoren. Bron: RIC Noord-Holland Naast het voeren van de regie richting ketenpartners heeft de gemeente ook een uitvoerende taak, zij beschikt immers over bestuursrechtelijke instrumenten om de vastgoedfraude aan te pakken. Voor de maatregelen die de gemeente als 'uitvoeringsinstantie' kan treffen wordt verwezen naar de matrix 'bestuurlijke interventies witwassen'. Werkwijze ssentieel bij het kunnen aanpakken van vastgoedfraude is de informatiepositie. Veelal wordt de gemeente pas in kennis gesteld van vastgoedfraude na afloop van een strafrechtelijk onderzoek. Voor de gemeente is het echter van belang om ook zelf inzicht te hebben in de vastgoedsector. Het RIC Noord-Holland heeft daartoe een analysemethode ontwikkeld, waardoor de gemeente in staat is om, gezamenlijk met de andere veiligheidspartners, sneller en alert te reageren op (mogelijke) vastgoedfraude. De analysemethode levert, aan de hand van een zevental risico-indicatoren, een inventarisatie op van vastgoed met een verhoogd risico op misbruik/fraude 21. Risico-indicatoren 1. Geen recht van hypotheek op het vastgoed 2. Meerdere hypotheekrechten op het vastgoed 3. ABC-transactie in 200 dagen, indirect 4. ABC-transactie in 1 dag 5. igenaar heeft een vermelding in het JDS (Justitieel documentatie systeem) 6. igenaar heeft een opgegeven jaarinkomen van minder dan ,- 7. Lokaal criminogeen vastgoed De vastgoedobjecten met het meeste aantal indicatoren lopen het meeste risico. Bron: RIC Noord Holland De risico-indicatoren kunnen benut worden om op efficiënte wijze een branche of een postcodegebied te screenen. Zo kan een postcodegebied geselecteerd worden uit hotspots waar 'foute' horeca gevestigd is of waar veel hennepkwekerijen geruimd worden 22. Naast het gebruik van risico-indicatoren blijkt ook de kwalitatieve informatie van de straatfunctionaris van groot belang bij het detecteren van vastgoedfraude (RIC Noord-Holland, 2011). Beide methodieken leverden vastgoedlijsten op waar geen overlap tussen bestond. Nader onderzoek, door het RIC en de belastingdienst, wees uit dat de lijst van objecten van de straatfunctionarissen voor een groot deel bestond uit daadwerkelijke gevallen van vastgoedfraude of gevallen waarbij sprake was van een sterk vermoedens. Het RIC concludeert dan ook dat, om een goed en volledig inzicht te krijgen in de vastgoedbranche, de inzet van beide methodieken is aan te bevelen. 20 In de gemeente Rotterdam heeft de gemeenteraad het besluit genomen het wel te rekenen tot haar wettelijke taak om te voorkomen dat zij niet-ontvankelijk verklaard worden bij rechtszittingen. 21 en aantal risico-indicatoren zijn terug te vinden in basisadministraties (m.n. het kadaster: eigendomsoverdracht en akte) 22 De politie in Rotterdam Rijnmond werkt met zogenaamde misdaadkaarten waar de criminaliteit geografisch wordt weergegeven. 20

21 Met de uitkomsten van de analyse kan de gemeente de risicovolle panden controleren, screenen op verleende vergunningen, etc. Indien nader onderzoek uitwijst dat er sprake is van vastgoedfraude kunnen vergunningen ook ingetrokken worden. De meest risicovolle panden kunnen ook besproken worden met de veiligheidspartners en de start vormen tot het verrichten van nader onderzoek. 21

22 22

23 6 Mensenhandel Drie jaar cel voor Goese loverboy (Omroep Zeeland, 17 juni 2008) Man (62) aangehouden voor mensensmokkel (Omroep Zeeland, 14 september 2010) Chefkok de cel in voor uitbuiting illegalen (Omroep Brabant, 17 september 2010) Loverboy opgepakt in Den Bosch (Omroep Brabant, 27 oktober 2010) indhovenaar verdacht van mensenhandel (Omroep Brabant, 11 januari 2011) Man (68) dwingt vrouwen tot prostitutie (Omroep Zeeland, 31 maart 2011) Oost-uropese werknemers uitgebuit bij tuinder in Aarle-Rixtel (Omroep Brabant, 27 augustus 2011) Gevangenisstraf voor aspergeteelster José Janssen uit Someren (Omroep Brabant, 4 oktober 2011) Vakbondsactie tegen uitbuiting buitenlandse truckers (Omroep Brabant, 14 oktober 2011) 6.1 Belangrijke rol voor de Brabantse en Zeeuwse gemeenten Mensenhandel speelt niet alleen in de grote (randstad)steden en prostitutiegebieden. Dat mensenhandel ook in provincies als Noord-Brabant en Zeeland een issue is, laat het resultaat van een snelle zoektocht op de websites van de regionale omroepen van deze provincies, zoals hierboven is weergegeven, zien. Gemeenten spelen een cruciale rol in de aanpak van mensenhandel. Mensenhandel heeft vaak een grensoverschrijdend karakter, maar heeft ook altijd een lokale inbedding. De slachtoffers worden bijvoorbeeld gehuisvest binnen de gemeente en worden tewerkgesteld bij legale lokale ondernemingen. Gemeentelijke handhavers, medewerkers bij de burgerlijke stand, toezichthouders en bouwinspecteurs kunnen tijdens hun werkzaamheden signalen van mensenhandel krijgen. Naast deze signaalfunctie hebben de gemeenten verantwoordelijkheden op het gebied van preventie, handhaving, hulpverlening en voor het opwerken van barrières. Barrières om te voorkomen dat criminele organisaties of personen misbruik maken van legale structuren. De gemeente is dan ook bij uitstek de veiligheidspartner om een regierol te vervullen bij de aanpak van mensenhandel. Mensenhandel? Mensenhandel is een moderne vorm van slavernij waarbij ieder jaar in Nederland enkele duizenden vrouwen, mannen en zelfs kinderen op allerlei manieren worden uitgebuit. Mensenhandel, of moderne slavernij, behelst een inbreuk op fundamentele rechten als de menselijke waardigheid, de lichamelijke integriteit en de persoonlijke vrijheid. Moderne slavernij is het dwingen, in ruime zin, van mensen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van arbeid of diensten (Lestrade & Ten Kate, 2009, p. 852). Slachtoffers accepteren onder valse voorwendselen een baan en worden vervolgens onder lichamelijke en geestelijke dwang te werk gesteld. De arbeidsomstandigheden zijn vaak slecht. De toekomst is veelal uitzichtloos vanwege de hoge schulden waarmee de slachtoffers worden opgezadeld. De winst die de daders van mensenhandel opstrijken is groot. Bij mensenhandel of moderne slavernij is er sprake van dwang met het specifieke doel personen uit te buiten. Het uitbuiten van mensen in de prostitutiesector is al langer strafbaar en uitbuiting in overige sectoren is daar een aantal jaar geleden aan toegevoegd. Meer informatie over mensenhandel: kenmerken, dader- en slachtofferinformatie en risicobranches/ locaties, is opgenomen in bijlage Het criminele proces 23 De Sociale Inlichtingen en Opsporingsdienst (SIOD) heeft een barrièremodel ontwikkeld met betrekking tot illegale arbeid. Dit barrièremodel kan worden toegepast binnen het proces van mensenhandel en maakt inzichtelijk op welk moment in het proces barrières kunnen worden opgeworpen om criminele activiteiten te bemoeilijken. Het oorspronkelijke barrièremodel gaat uit van vier hindernissen die een vreemdeling moet nemen om in Nederland een bestaan op te bouwen, namelijk ntree, Huisvesting, Identiteit en Arbeid (Van der Lugt & Zoetekouw, 2003). Inmiddels is het barrièremodel voor mensenhandel uitgebreid met een vijfde barrière, namelijk de barrière Financieel ('onderzoek Sneep' Van Hout & Van der Laan, 2008). 23 De informatie en tekst is grotendeels overgenomen uit de overzichtstudie verwevenheid tussen onder- en bovenwereld bij georganiseerde criminaliteit: hoofdstuk 6 'Verwevenheid van onder- en bovenwereld bij mensenhandel' door velyne van Wijnen (nog niet gepubliceerd). 23

24 De barrières kunnen op twee manieren genomen worden: via de legale weg of via de illegale weg (Van der Lugt & Zoetekouw, 2003). Wanneer we te maken hebben met mensenhandel zijn er in ieder geval een of meerdere barrières onvrijwillig genomen door het slachtoffer (bijvoorbeeld door onderbetaling, slechte huisvesting door de werkgever of het achterhouden van paspoorten). Om van het delict mensenhandel te spreken is het overigens niet noodzakelijk dat alle barrières gepasseerd worden en/of allemaal op een illegale wijze gepasseerd worden. Immers, zoals al eerder is aangegeven, kunnen slachtoffers van mensenhandel reeds de Nederlandse nationaliteit bezitten en daarmee de barrière ntree overslaan. Dit is bijvoorbeeld het geval bij slachtoffers van loverboys, terwijl loverboys zich wel schuldig maken aan mensenhandel (Kiemel & Ten Kate, 2007, pp ). Bovendien dienen de vijf barrières niet begrepen te worden in een vaste chronologie. De volgorde waarin de barrières zich aandienen kan per geval verschillen (Van der Lugt & Zoetekouw, 2003). 1. ntree Voor het passeren van de barrière ntree is het van belang om een onderscheid te maken tussen vreemdelingen die zonder visum het land binnenkomen en vreemdelingen die visumplichtig zijn. Vreemdelingen die geen visum nodig hebben, kunnen met eigen vervoer of via een reisbureau op een legale manier Nederland binnenkomen. Vreemdelingen die verplicht zijn een visum bij zich te hebben, kunnen deze aanvragen om bijvoorbeeld familie of kennissen te bezoeken. Wanneer dit geen mogelijkheid is en de vreemdelingen niet aan een visum kunnen komen, zijn zij afhankelijk van de diensten van mensensmokkelaars. Daarnaast worden ook personen die reeds de Nederlandse nationaliteit hebben, uitgebuit in de prostitutiesector of andere sectoren. Zij hoeven de barrière ntree natuurlijk niet te nemen. Wanneer we spreken over mensenhandel zijn bij de barrière ntree voornamelijk de mensenhandelaar, de werkgever en/of de tussenpersoon zelf betrokken, of in sommige gevallen malafide uitzendbureaus. In deze gevallen is geen sprake van de betrokkenheid van niet-criminele partijen of mogelijke verwevenheid met de bovenwereld. Het komt wel voor dat diensten van legale transport- of vervoersbedrijven worden ingehuurd. 2. Huisvesting Wanneer de vreemdeling is aangekomen in het land van bestemming, dient de volgende barrière zich aan: er moet onderdak worden gevonden. Wanneer de vreemdeling familie in het land van bestemming heeft wonen of steun kan verwachten van de etnische gemeenschap, dan kan deze barrière op een legale manier genomen worden. en andere legale mogelijkheid is het aanvragen van asiel, waarbij de vreemdeling tijdens zijn aanvraag verblijft in een asielzoekerscentrum. Vreemdelingen die niet kunnen terugvallen op familie of de gemeenschap en die geen asielaanvraag willen doen, zijn genoodzaakt de barrière Huisvesting op een illegale manier te nemen. Personen komen dan al gauw terecht bij illegale pensions of huisjesmelkers. Het komt ook vaak voor dat de werkgever tevens de huisvesting regelt in een pand dat hij ook in zijn bezit heeft, of zelfs op de locatie waar de werknemers te werk worden gesteld. Ook betrokken malafide uitzendbureaus regelen soms, naast de tewerkstelling, ook de huisvesting voor personen die zij werk hebben geboden. De faciliteerders van deze huisvesting richten panden vaak zo in dat ze er een maximale hoeveelheid bewoners huisvesten, waarbij vaak meerdere mensen op een kamer slapen en een hoge huurprijs moet worden betaald voor het gebruik maken van een matras. Op sommige plaatsen in het land bieden campinghouders onderdak aan illegale vreemdelingen, vaak in de regio waar zij ook te werk gesteld zijn. Wanneer we spreken over mensenhandel, wordt bij de barrière Huisvesting veelal woonruimte aangeboden door de persoon die de vreemdeling naar Nederland heeft gehaald en/of de vreemdeling daarbij heeft geholpen. Wat dat betreft is er dus alleen sprake van betrokkenheid door de criminele organisatie(s) zelf, hoewel ook campinghouders of huisjesmelkers de illegale vreemdelingen soms onderdak verschaffen. chter, ook de gemeente is bij deze barrière betrokken aangezien er voor het inrichten van een pand als woonlocatie bepaalde vergunningen moeten worden verstrekt. Daarnaast is het de taak van de gemeente om locaties in hun gebied structureel te blijven controleren op bijvoorbeeld brandveiligheid en het wel/niet overtreden van het bestemmingsplan. Ook aannemers en/of klusjesmannen kunnen betrokken zijn bij de barrière Huisvesting, wanneer zij worden gevraagd om onderkomens of caravans gebruiksklaar te maken en/of sanitair te installeren. 3. Identiteit en andere barrière die moet worden overwonnen wanneer vreemdelingen naar Nederland toe komen of worden gebracht, is het verkrijgen van een geldige identiteit. Zonder geldige identiteit mogen vreemdelingen niet werken op de Nederlandse arbeidsmarkt. Door het vervalsen van identiteitsgegevens of het gebruik maken van identiteitsgegevens van iemand anders, kunnen vreemdelingen toch toegang krijgen tot de arbeidsmarkt, 24

25 het sociale zekerheidsstelsel en tot de gezondheidszorg. Hierbij zijn zogenaamde vervalsers betrokken als illegale faciliteerders van valse of vervalste identiteitsgegevens. Via de legale weg kan de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een vreemdeling van een geldige verblijfstitel voorzien. en andere (zowel legale als illegale) manier om deze barrière te nemen is het aangaan van een huwelijk. Deze methode komt vaak voor bij vreemdelingen die kunnen terugvallen op een etnische gemeenschap die legaal in Nederland verblijft. Wanneer sprake is van een schijnhuwelijk, kan de huwelijkspartner als illegale faciliteerder worden gezien. Hij of zij krijgt vaak een fors bedrag betaald om een dergelijk huwelijk aan te gaan. Wanneer sprake is van een gering signaal van mensenhandel worden slachtoffers en getuigen van dit delict een "uitstel tot verwijdering uit Nederland" aangeboden voor een maximum van drie maanden, de zogenaamde B9-regeling. Besluit het slachtoffer of de getuige binnen deze periode aangifte te doen van mensenhandel, dan wordt de aangifte beschouwd als een aanvraag tot het verlenen van een tijdelijke verblijfsvergunning. De vergunning wordt afgegeven voor de duur van het opsporingsonderzoek en de strafrechtelijke vervolging. De IND beslist over deze verblijfsvergunningen 24. Slachtoffers die ten onrechte een aangifte met betrekking tot mensenhandel indienen, verkrijgen op een "illegale" manier een (tijdelijke) verblijfsvergunning. De IND faciliteert hiermee onbewust en ongewild criminele personen en/of organisaties. 4. Arbeid Voor de meeste vreemdelingen is het vinden van werk of het (gedwongen) moeten werken de belangrijkste reden om naar Nederland te komen. Wanneer er sprake is van mensenhandel worden werknemers (onder valse voorwendselen) naar Nederland gehaald en worden ze gedwongen om voor hun uitbuiter te werken. Zowel vreemdelingen die vrijwillig naar Nederland komen op zoek naar werk, als personen die slachtoffer worden van (seksuele of arbeids-)uitbuiting, kunnen de barrière Arbeid op een legale manier (wanneer ze de juiste papieren bezitten) en op een illegale manier passeren. en werkgever is verplicht om bij het UWV een tewerkstellingsvergunning aan te vragen als hij werknemers van buiten de uropese conomische Ruimte (R) of uit Bulgarije en Roemenië (op een legale wijze) voor zich wil laten werken. Voor arbeidskrachten uit andere landen is geen tewerkstellingsvergunning nodig. Deze tewerkstellingsvergunning wordt per individuele werknemer opgemaakt en geldt alleen voor de werkzaamheden en de periode waarvoor de vergunning wordt aangevraagd. en tewerkstellingsvergunning wordt slechts onder een aantal voorwaarden afgegeven, waarvan een voorwaarde is: het beschikken over een geldige verblijfsvergunning voor de werknemer. chter, veel werkgevers houden zich niet altijd aan de regelgeving waaronder deze tewerkstellingen worden afgegeven. Werkgevers die zich schuldig maken aan mensenhandel, maken in de meeste gevallen juist gebruik van werknemers die geen vergunning hebben om in Nederland te mogen werken. Deze vorm van illegale tewerkstelling bespaart de werkgever energie, moeite en allerlei kosten. Daarbij creëert illegale tewerkstelling een bepaalde mate van afhankelijkheid van de werkgever. 5. Financieel Wat betreft de barrière Financieel gaat het voornamelijk om het geld dat wordt verdiend met het uitbuiten van mensen en de manier waarop dat criminele geld in het legale circuit terecht komt. Aan de ene kant gaat het hier om de criminele activiteiten waaruit het geldelijk gewin wordt verkregen. Actoren die mogelijk bij deze criminele activiteiten zijn betrokken, zijn notarissen, boekhouders en/of accountants die er zorg voor dragen dat de boekhouding "klopt". Ook de Belastingdienst kan onbewust bijdragen aan de gelegenheid waaronder geld verdiend kan worden door uitbuiting. Het is in Nederland toegestaan om als werkgever belasting te betalen via het "anoniementarief", waarbij het niet verplicht is gegevens van de werknemer aan te geven. Aan de andere kant gaat het er bij de barrière Financieel ook om dat het geld dat is verdiend, weer vrij besteedbaar is in de legale economie, met andere woorden het witwassen van crimineel geld. 6.3 De bestuurlijke interventies Per barrière kunnen omstandigheden ('criminogene infrastructuur') onderscheiden worden waarin criminele activiteiten en daaraan gekoppelde dadergroepen en faciliteerders beter gedijen. n naast een motief van geldelijk gewin, zijn er ook nog andere drijfveren die (mede)daders en/ of faciliteerders motiveren om tot de criminele activiteiten over te gaan. De verschillende gelegenheden en motieven zijn opgenomen in het procesmodel en vormen een indicatie voor de aanpak. en uitgebreidere omschrijving waarbij per kernwoord wordt ingegaan op het probleem, het doel en de aanpak/instrument is opgenomen in bijlage 5 'matrix bestuurlijke interventies mensenhandel'

26 26

Het integraal appèl. Van speculeren naar inzicht. Ondermijning Ondermijnen

Het integraal appèl. Van speculeren naar inzicht. Ondermijning Ondermijnen Workshop Georganiseerde Ondermijnende Criminaliteit Even Wat voorstellen.. is het RIEC? Ondermijning Ondermijnen Regionaal Informatie Expertise Ben van der Hoeven Accountmanager / projectleider Zeeland

Nadere informatie

Datum 12 april 2012 Onderwerp Inspectie Openbare Orde en Veiligheid rapport "Follow the Money"

Datum 12 april 2012 Onderwerp Inspectie Openbare Orde en Veiligheid rapport Follow the Money 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Witwassen.. Kan de gemeente er wat aan doen? Gertjan Groen RA. Gert Urff. Forensisch Accountant Politieprogramma FinEC. senior beleidsadviseur

Witwassen.. Kan de gemeente er wat aan doen? Gertjan Groen RA. Gert Urff. Forensisch Accountant Politieprogramma FinEC. senior beleidsadviseur Witwassen.. Kan de gemeente er wat aan doen? Gertjan Groen RA Forensisch Accountant Politieprogramma FinEC Gert Urff senior beleidsadviseur Openbare orde en veiligheid De gemeentelijke invalshoek Witgewassen

Nadere informatie

Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté

Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté Boeken en reportages www.accesinterdit.nl DRUGSCONSUMPTIE LIFE TIME drugsgebruik 15-64 jaar (Nationale Drugmonitor, 2012) 30 25 22,6 25,7 20

Nadere informatie

Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté

Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté Boeken en reportages www.accesinterdit.nl DRUGSCONSUMPTIE LIFE TIME drugsgebruik 15-64 jaar (Nationale Drugmonitor, 2012) 30 25 22,6 25,7 20

Nadere informatie

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Informatie over het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) -1- Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit 3 Bestuurlijke aanpak

Nadere informatie

GEORGANISEERDE MISDAAD EN STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE NEDERLANDSE GRENSGEBIEDEN

GEORGANISEERDE MISDAAD EN STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE NEDERLANDSE GRENSGEBIEDEN GEORGANISEERDE MISDAAD EN STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE NEDERLANDSE GRENSGEBIEDEN TOINE SPAPENS intersentia Antwerpen - Oxford INHOUD VOORWOORD LIJST VAN AFKORTINGEN xv xvii HOOFDSTUK 1 ALGEMENE

Nadere informatie

Toename van geweld en verwevenheid met andere criminaliteit

Toename van geweld en verwevenheid met andere criminaliteit 64 SECONDANT #3/4 Toename van geweld en verwevenheid met andere criminaliteit CONFRONTATIE MET DE GEORGANISEERDE AUTODIEFSTAL door Joyce van der Mark De auteur is als onderzoeker werkzaam bij de Dienst

Nadere informatie

Samenvatting Het productieproces

Samenvatting Het productieproces In publicaties van Bovenkerk (2001) en Bovenkerk en Hogewind (2003) werd enkele jaren geleden een alarmerend beeld geschetst van de greep die georganiseerde criminele groeperingen op de hennepteelt in

Nadere informatie

Samenvatting criminele families

Samenvatting criminele families Samenvatting criminele families In 2009 kreeg het RIEC Oost Nederland de opdracht om een onderzoek te doen naar één van de criminele families die de gemeente Enschede rijk is. Het betreft een familie die

Nadere informatie

22 secondant #3/4 juli-augustus 2009. Fotoserie Inzet innovatieve opsporingsmethoden. Werkvloer

22 secondant #3/4 juli-augustus 2009. Fotoserie Inzet innovatieve opsporingsmethoden. Werkvloer 22 secondant #3/4 juli-augustus 2009 Fotoserie Inzet innovatieve opsporingsmethoden Hard tegen hennep Werkvloer In 2011 moet de grootschalige hennepteelt in Nederland zichtbaar gereduceerd zijn. Dat is

Nadere informatie

H E L I N G. Samenwerken in de strijd tegen heling

H E L I N G. Samenwerken in de strijd tegen heling H E L I N G Samenwerken in de strijd tegen heling Woninginbraken, overvallen, straatroof, winkeldiefstallen. Al deze vermogensdelicten gedijen doordat de daders gestolen goederen aan derden kunnen slijten.

Nadere informatie

NO DRUGS. Plan van aanpak drugsproblematiek

NO DRUGS. Plan van aanpak drugsproblematiek NO DRUGS Plan van aanpak drugsproblematiek Inleiding De gemeenten Bergen op Zoom en Roosendaal hebben het voornemen hun coffeeshops in 2009 te sluiten. Dit kan leiden tot negatieve effecten voor de illegale

Nadere informatie

Waar blijft het geld?

Waar blijft het geld? Waar blijft het geld? Uitkomsten v/d vierde Monitor Georganiseerde Criminaliteit Edwin Kruisbergen 13 maart 2013 Structuur De Monitor Georganiseerde Criminaliteit Criminele inkomsten: Verdienen Verdelen

Nadere informatie

Veiligheidsbeeld gemeente Amersfoort

Veiligheidsbeeld gemeente Amersfoort Stad Veiligheidsbeeld gemeente Amersfoort Periode januari t/m december 2014 Afdeling Veiligheid & Wijken januari 2015 Stad met een hart Veiligheidsbeeld Amersfoort januari december 2014 Voor u ligt het

Nadere informatie

Corporate brochure RIEC-LIEC

Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC 1 De bestrijding van georganiseerde criminaliteit vraagt om een gezamenlijke, integrale overheidsaanpak. Daarbij gaan de bestuursrechtelijke, strafrechtelijke

Nadere informatie

H E L I N G. Samenwerken in de strijd tegen heling

H E L I N G. Samenwerken in de strijd tegen heling H E L I N G Samenwerken in de strijd tegen heling Woninginbraken, overvallen, straatroof, winkeldiefstallen. Al deze vermogensdelicten gedijen doordat de daders gestolen goederen aan derden kunnen slijten.

Nadere informatie

RIEC Rotterdam-Rijnmond. Nieuwsbrief. RIEC Rotterdam

RIEC Rotterdam-Rijnmond. Nieuwsbrief. RIEC Rotterdam Page 1 of 5 Feddema-Wardenaar, MY Van: _BSD_Secretariaat RIEC [secretariaatriecbsd@rotterdam.nl] Verzonden: woensdag 9 oktober 2013 16:25 Aan: _BSD_Secretariaat RIEC Onderwerp: RIEC Rotterdam nieuwsbrief

Nadere informatie

Vraag: Welke risico's brengt deze verstrekking met zich mee?

Vraag: Welke risico's brengt deze verstrekking met zich mee? Waarom moet de informatie al in dit stadium worden uitgewisseld? Waarom wordt niet gewacht met de informatie-uitwisseling tot nadat een persoon is veroordeeld? De uitwisseling van dit soort informatie

Nadere informatie

Onderwerp: Notitie over convenanten hypotheekfraude van de gemeente Rotterdam

Onderwerp: Notitie over convenanten hypotheekfraude van de gemeente Rotterdam Commissie Wonen vergadering 7 februari 2007 Agendapunt 6 Onderwerp: Notitie over convenanten hypotheekfraude van de gemeente Rotterdam Bijlage(n): 1. Notitie gemeente Rotterdam 'Aanpak van hypotheekfraude

Nadere informatie

knowhow inzake rondtrekkende daders: korte stand van zaken

knowhow inzake rondtrekkende daders: korte stand van zaken knowhow inzake rondtrekkende daders: korte stand van zaken Stijn Van Daele, Brussel, 02/03/2010 1 Implicaties van het fenomeen Rondtrekkende daders leggen grenzen van politieorganisatie bloot Nationale

Nadere informatie

Samenvatting Aanleiding tot het onderzoek

Samenvatting Aanleiding tot het onderzoek Samenvatting Aanleiding tot het onderzoek Bij degenen die zich in Nederland politiek en beleidsmatig met de problematiek van vuurwapencriminaliteit bezig houden alsook bij de politie, bestaat het vermoeden

Nadere informatie

Presentatie commissie veiligheid gem. Emmen. 15 maart 2012

Presentatie commissie veiligheid gem. Emmen. 15 maart 2012 Presentatie commissie veiligheid gem. Emmen 15 maart 2012 Werkwijze basiseenheid Emmen Vanaf 23 mei 2011 Emmen 1 basiseenheid Emmen verdeelt in 5 gebieden met daaraan gekoppeld wijkagenten en agenten voor

Nadere informatie

BABVI/U200901861 Lbr. 09/118

BABVI/U200901861 Lbr. 09/118 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 Betreft Voortgang oprichting Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC) Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk BABVI/U200901861

Nadere informatie

Introductie tot de FIU-Nederland

Introductie tot de FIU-Nederland Introductie tot de FIU-Nederland H.M. Verbeek-Kusters EMPM Hoofd FIU - Nederland l 05-06-2012 Inhoud presentatie Witwassen Organisatie FIU-Nederland Van ongebruikelijk naar verdacht Wat is een ongebruikelijke

Nadere informatie

Landelijk Loket Bestuurlijke Dossiers

Landelijk Loket Bestuurlijke Dossiers Landelijk Loket Bestuurlijke Dossiers Landelijk Informatie en Expertise Centrum (LIEC) -1- Onmisbaar voorstel aan rijksoverheid De politie constateerde landelijk een stijgende trend in diefstallen en vermissingen

Nadere informatie

Conceptversie: 8. Manifest Joint Regulation

Conceptversie: 8. Manifest Joint Regulation Conceptversie: 8 Manifest Joint Regulation Het water staat ons aan de lippen Het huidige beleid waarin de verkoop van cannabis vanuit coffeeshops is toegestaan en de teelt van deze drugs illegaal is, mag

Nadere informatie

Nieuwe dadergroep vraagt aandacht

Nieuwe dadergroep vraagt aandacht Er is een nieuwe groep van jonge, zeer actieve veelplegers die steeds vaker met de politie in aanraking komt / foto: Pallieter de Boer. Nieuwe dadergroep vraagt aandacht Jongere veelplegers roeren zich

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 18 november 2014 Agendanummer : 8 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : drs. J.F.N. Cornelisse : Veiligheid, Vergunningen en Handhaving : Eveline Plomp Voorstel

Nadere informatie

Integrale veiligheid. Uitvoeringsplan 2013 / 2014

Integrale veiligheid. Uitvoeringsplan 2013 / 2014 Integrale veiligheid Uitvoeringsplan 2013 / 2014 Inleiding In het integraal veiligheidsbeleid is vastgelegd dat er tweejaarlijks een operationeel integraal veiligheidsprogramma wordt opgesteld. Daar is

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II Opgave 2 Rondhangen Bij deze opgave horen de teksten 2 en 3 en tabel 1. Inleiding De Kamer ontvangt elk jaar een rapportage van de minister van Justitie over de voortgang van de aanpak van problematische

Nadere informatie

Oost-Europese mobiele bendes

Oost-Europese mobiele bendes Oost-Europese mobiele bendes Prof. dr. Dina Siegel CIROC, Utrecht 14 December 2011 Oud fenomeen Egmond, Florike, 1994, Op het verkeerde pad; georganiseerde misdaad in de Noordelijke Nederlanden 1650-1800.

Nadere informatie

Datum 27 oktober 2014 Onderwerp Antwoorden kamervragen over het toenemende aantal drugslabs in seniorenflats

Datum 27 oktober 2014 Onderwerp Antwoorden kamervragen over het toenemende aantal drugslabs in seniorenflats 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Dispuut in de praktijk: leidt belastingfraude altijd tot (een vervolging voor) witwassen?

Dispuut in de praktijk: leidt belastingfraude altijd tot (een vervolging voor) witwassen? Dispuut in de praktijk: leidt belastingfraude altijd tot (een vervolging voor) witwassen? De Hoge Raad oordeelde op 7 oktober jl. dat gelden die door belastingontduiking zijn verkregen, kunnen worden aangemerkt

Nadere informatie

Veiligheid(sbeeld) gemeente Goirle

Veiligheid(sbeeld) gemeente Goirle Veiligheid(sbeeld) gemeente Goirle Beleid - Coffeeshopbeleid (nul-optie) - Gemeentelijk handhavingsbeleid - BIBOB beleid - Damocles beleid - Integraal veiligheidsbeleid Beleid BIBOB beleid - Wet Bevordering

Nadere informatie

5 Samenvatting en conclusies

5 Samenvatting en conclusies 5 Samenvatting en conclusies In 2008 werden in Nederland bijna 5,2 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit (cbs 2008). De meeste van deze slachtoffers kregen te maken met diefstal of vernieling,

Nadere informatie

2007 WODC, ministerie van Justitie / St. INTRAVAL. Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl

2007 WODC, ministerie van Justitie / St. INTRAVAL. Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl COLOFON 2007 WODC, ministerie van Justitie / St. INTRAVAL Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl Kantoor Groningen: Kantoor Rotterdam: St. Jansstraat 2C Goudsesingel 184 Telefoon

Nadere informatie

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102 Rapport Rapport in het onderzoek naar klachten en signalen over het Meldpunt Internetoplichting, ondergebracht bij het regionale politiekorps Kennemerland. Datum: 13 juni 2012 Rapportnummer: 2012/102 2

Nadere informatie

DIGITAAL OPKOPERSREGISTER Een uniek project in Apeldoorn NOORD- EN OOST-GELDERLAND NOG

DIGITAAL OPKOPERSREGISTER Een uniek project in Apeldoorn NOORD- EN OOST-GELDERLAND NOG DIGITAAL OPKOPERSREGISTER Een uniek project in Apeldoorn NOORD- EN OOST-GELDERLAND NOG Tijdens Koninginnedag in Amsterdam wordt een inwoner van Bergen op Zoom beroofd van zijn mobiele telefoon. Hij doet

Nadere informatie

Tekst: Judice Ledeboer

Tekst: Judice Ledeboer Het aanpakken van witwassen is een van de speerpunten in de bestrijding van georganiseerde criminaliteit. Witwassen is onlosmakelijk verbonden met zeer ernstige vormen van criminaliteit, zoals drugshandel,

Nadere informatie

Veiligheidscijfers Soest 2015 samenwerking loont

Veiligheidscijfers Soest 2015 samenwerking loont ontwikkeling 2015 tov 2014, gemeente ontwikkeling 2015 tov 2014, regio MNL januari t/m juni juli t/m december Veiligheidscijfers Soest 2015 samenwerking loont Januari 2016 - In 2015 is het aantal woninginbraken

Nadere informatie

PUBLIC 14277/10 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 1 oktober 2010 (11.10) (OR. en) LIMITE GENVAL 12 ENFOPOL 270 NOTA

PUBLIC 14277/10 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 1 oktober 2010 (11.10) (OR. en) LIMITE GENVAL 12 ENFOPOL 270 NOTA Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 1 oktober 2010 (11.10) (OR. en) PUBLIC 14277/10 LIMITE GENVAL 12 ENFOPOL 270 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep algemene aangelegenheden,

Nadere informatie

14 november 2012 Nieuwegein. Datum

14 november 2012 Nieuwegein. Datum 14 november 2012 Nieuwegein Accountmanager Overheid en Bedrijven Wint vanuit netwerkcontacten informatie in. Het gaat hier om criminele fenomenen in en rond de overheid en het bedrijfsleven. U heeft informatie

Nadere informatie

Introductie tot de FIU-Nederland. Hennie Verbeek-Kusters FIU - Nederland juni 2012

Introductie tot de FIU-Nederland. Hennie Verbeek-Kusters FIU - Nederland juni 2012 Introductie tot de FIU-Nederland Hennie Verbeek-Kusters FIU - Nederland juni 2012 Inhoud presentatie Omschrijving witwassen Organisatie FIU-(Caribisch) Nederland Van ongebruikelijk naar verdacht Wat is

Nadere informatie

Manifest. Joint Regulation

Manifest. Joint Regulation Manifest Joint Regulation Utrecht, 31 januari 2014 Het huidige beleid waarin de verkoop van cannabis vanuit coffeeshops is toegestaan en de teelt van deze drugs illegaal is, mag misschien wel werken in

Nadere informatie

Datum 25 maart 2013 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over drugssmokkel via de Antwerpse Haven

Datum 25 maart 2013 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over drugssmokkel via de Antwerpse Haven 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Aantal misdrijven blijft dalen

Aantal misdrijven blijft dalen Aantal misdrijven blijft dalen Vorig jaar zijn er minder strafbare feiten gepleegd. Daarmee zet de daling, die al zeven jaar te zien is, door. Het aantal geregistreerde aangiftes van een misdrijf (processen

Nadere informatie

Toespraak Annemarie Jorritsma Thema: Woninginbraken Bestuurdersdiner lokale veiligheid 29 oktober 2013

Toespraak Annemarie Jorritsma Thema: Woninginbraken Bestuurdersdiner lokale veiligheid 29 oktober 2013 Alleen het gesproken woord geldt Toespraak Annemarie Jorritsma Thema: Woninginbraken Bestuurdersdiner lokale veiligheid 29 oktober 2013 Dames en heren, Goed om met u in zo n groot gezelschap bijeen te

Nadere informatie

Toelichting Coffeeshops aan de Venlose grens

Toelichting Coffeeshops aan de Venlose grens Toelichting Coffeeshops aan de Venlose grens Hay Janssen, fractievoorzitter PvdA Venlo 17 november 2008 Door het invoeren van een overlastverordening en een nieuw vergunningensysteem voor de vestiging

Nadere informatie

Dit manifest wordt mede onderschreven door:

Dit manifest wordt mede onderschreven door: Dit manifest wordt mede onderschreven door: Gemeente: Naam: c^&st^kjss: Handtekening: Manifest Joint Regulation \ 31 Januari 2014 Utrecht, 31 januari 2014 Het huidige beleid waarin de verkoop van cannabis

Nadere informatie

8 secondant #3/4 juli/augustus 2008. Bedrijfsleven en criminaliteit 2002-2007. Crimi-trends

8 secondant #3/4 juli/augustus 2008. Bedrijfsleven en criminaliteit 2002-2007. Crimi-trends 8 secondant #3/4 juli/augustus 2008 Bedrijfsleven en criminaliteit 2002-2007 Diefstallen in winkels en horeca nemen toe Crimi-trends De criminaliteit tegen het bedrijfsleven moet in 2010 met een kwart

Nadere informatie

KAPPEN MET DRUGS. Failliet beleid. Enkele feiten

KAPPEN MET DRUGS. Failliet beleid. Enkele feiten KAPPEN MET DRUGS KAPPEN MET DRUGS Failliet beleid Het drugsbeleid van Nederland is failliet. De gevolgen van het gedoogbeleid op de volksgezondheid, de veiligheid en het sociale leven zijn ontwrichtend.

Nadere informatie

S tad s - en regi oscan in de gr ootste

S tad s - en regi oscan in de gr ootste S tad s - en regi oscan in de gr ootste Brabants e ge meenten D e a c h t e r g r o n d e n v a n o n v e i l i g e G V I s c o r e s P u b l i e k s v e r s i e 0 dr. Balthazar Beke (redactie) dr. Edward

Nadere informatie

Bestuurlijk dossier. fraude met telefoonabonnementen

Bestuurlijk dossier. fraude met telefoonabonnementen Bestuurlijk dossier fraude met telefoonabonnementen Bestuurlijk dossier FIvo1and E Algemene zaakgegevens Kenmerk Bestuurlijk dossier Zaak Betreft : Fraude met telefoonabonnementen Ten behoeve van : Landelijk

Nadere informatie

Schone kunsten. B. Bieleman. R. van der Stoep. H. Naayer PREVENTIEVE DOORLICHTING KUNST- EN ANTIEKHANDEL

Schone kunsten. B. Bieleman. R. van der Stoep. H. Naayer PREVENTIEVE DOORLICHTING KUNST- EN ANTIEKHANDEL Schone kunsten PREVENTIEVE DOORLICHTING KUNST- EN ANTIEKHANDEL B. Bieleman R. van der Stoep H. Naayer COLOFON St. INTRAVAL Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl Kantoor Groningen:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 842 Wijziging van de Opiumwet in verband met de strafbaarstelling van handelingen ter voorbereiding of vergemakkelijking van illegale hennepteelt

Nadere informatie

Malafide praktijken rondom het vastgoed Bron: Ciroc nieuwsbrief 17

Malafide praktijken rondom het vastgoed Bron: Ciroc nieuwsbrief 17 Malafide praktijken rondom het vastgoed Bron: Ciroc nieuwsbrief 17 7 e jaargang nummer 1 mei 2007 Richard Staring (EUR), Henk Ferwerda en Edo de Vries Robbé (Advies- en Onderzoeksgroep Beke) Een explosief

Nadere informatie

B&W 01 juli 2008 Gemeenteblad BELEIDSREGEL HANDHAVINGSPROTOCOL OPIUMWET M.B.T. WONINGEN HELMOND 2008

B&W 01 juli 2008 Gemeenteblad BELEIDSREGEL HANDHAVINGSPROTOCOL OPIUMWET M.B.T. WONINGEN HELMOND 2008 Jaar: 2008 Nummer: 44 Besluit: B&W 01 juli 2008 Gemeenteblad BELEIDSREGEL HANDHAVINGSPROTOCOL OPIUMWET M.B.T. WONINGEN HELMOND 2008 Burgemeester en wethouders van Helmond; Besluit Vast te stellen de Beleidsregel

Nadere informatie

iiitogiontant Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen \sf

iiitogiontant Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen \sf Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen Een selectie naar ondernemingen uit het Midden- en Kleinbedrijf V. Sabee R.F.A. van den Bedem J.J.A. Essers

Nadere informatie

Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2013

Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2013 Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2013 Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal januari 2014 In 2013 registreerde de politie voor Amersfoort 10.249 misdrijven. Het aantal misdrijven is sinds

Nadere informatie

Commissienotitie. Bespreekpunten

Commissienotitie. Bespreekpunten Commissienotitie Wageningen, 19-1-2015 Aan : de raadscommissie Commissievergadering : 10 maart 2015 Agendanummer : Team/Afdeling : Sec Nummer : 15.0200025 Portefeuillehouder : burgemeester Van Rumund Onderwerp:

Nadere informatie

Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2014

Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2014 Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2014 Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal januari 2015 In 2014 registreerde de politie voor Amersfoort 9.134 misdrijven. Ten opzichte van een jaar eerder

Nadere informatie

Brochure aanvraagformulier Gemeente Vlissingen.

Brochure aanvraagformulier Gemeente Vlissingen. Brochure aanvraagformulier Gemeente Vlissingen. Brochure aanvraagformulier Gemeente Vlissingen. Wat betekent Bibob? Bibob staat voor Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur. Wat

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 28 684 Naar een veiliger samenleving Nr. 229 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKS- RELATIES

Nadere informatie

Samenvatting. Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum Cahier 2014-17 5

Samenvatting. Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum Cahier 2014-17 5 Samenvatting De Minister van Veiligheid en Justitie heeft de afgelopen jaren meerdere malen zijn zorgen geuit over het brede scala aan vermogensdelicten dat door mobiele bendes wordt gepleegd en over de

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2016-2019

PROGRAMMABEGROTING 2016-2019 PROGRAMMABEGROTING 2016-2019 6C Openbare orde en veiligheid Inleiding Wij willen het veiligheidsniveau voor de bewoners en bezoekers van Leiderdorp behouden in objectief en subjectief opzicht en waar mogelijk

Nadere informatie

Misdrijf vaak in voormalige woonbuurt dader

Misdrijf vaak in voormalige woonbuurt dader Misdrijf vaak in voormalige woonbuurt dader Terug naar vertrouwd terrein Crimi-trends Criminelen slaan vaak toe in hun eigen buurt, die ze als hun broekzak kennen. Ook na een verhuizing zoeken ze hun oude

Nadere informatie

31 maart 2015. Onderzoek: Drugsbeleid

31 maart 2015. Onderzoek: Drugsbeleid 31 maart 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Nee tegen Nederwiet in grensstreek

Nee tegen Nederwiet in grensstreek 22 secondant #3/4 juli-augustus 2011 Fotoserie Werken tegen wiet Nee tegen Nederwiet in Nederlandse grensstreek Werkvloer Een toestroom van drugstoeristen, levensbedreigende hennepkwekerijen en wapengevaarlijke

Nadere informatie

Datum 21 juni 2011 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over (transport)criminaliteit, en gestolen mobiele telefoons in het bijzonder

Datum 21 juni 2011 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over (transport)criminaliteit, en gestolen mobiele telefoons in het bijzonder 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

FIU-Nederland. Sonja Corstanje-Maaskant Relatiebeheerder

FIU-Nederland. Sonja Corstanje-Maaskant Relatiebeheerder FIU-Nederland Sonja Corstanje-Maaskant Relatiebeheerder Inhoud FIU-Nederland Definitie witwassen. Van ongebruikelijk naar verdacht. Wat is een ongebruikelijke transactie? Kengetallen Toezichthouders Vragen

Nadere informatie

Whitepaper. Veiligheid begint bij weten wat je doet

Whitepaper. Veiligheid begint bij weten wat je doet Whitepaper Veiligheid begint bij weten wat je doet Veiligheid begint bij weten wat je doet Onoplettendheid en onwetendheid. Zo n tachtig procent van de veiligheidsrisico s in het midden- en kleinbedrijf

Nadere informatie

Veiligheidsambitie Hoorn. Team Veiligheid Gemeente Hoorn Zaaknummer 1122933

Veiligheidsambitie Hoorn. Team Veiligheid Gemeente Hoorn Zaaknummer 1122933 2018 Veiligheidsambitie Hoorn Team Veiligheid Gemeente Hoorn Zaaknummer 1122933 Samen sterk voor een veiliger Hoorn! Veiligheidsambitie 2018 Onze ambitie Samen sterk voor een veiliger Hoorn! Daar zetten

Nadere informatie

FIOD. Aansprekend opsporen

FIOD. Aansprekend opsporen FIOD Aansprekend opsporen 23 Inhoud Preventie en opsporing De organisatie Samenwerken tegen fraude Bijzondere Opsporingsdiensten 4 6 7 7 Van fraudemelding tot onderzoek en vervolging Stap 1: Meldingen

Nadere informatie

6 Justitiële verkenningen, jrg. 37, nr. 2, 2011 Preventie van georganiseerde misdaad

6 Justitiële verkenningen, jrg. 37, nr. 2, 2011 Preventie van georganiseerde misdaad 5 Voorwoord In 1985 werd voor het eerst op nationaal niveau een ambitieus kabinetsplan opgesteld om de criminaliteit te bestrijden. Dit plan, Samenleving en Criminaliteit, brak een lans voor preventie.

Nadere informatie

Actieplan georganiseerde criminaliteit 2012

Actieplan georganiseerde criminaliteit 2012 A gemeente Eindhoven Actieplan georganiseerde criminaliteit 2012 Veiligheid, Juridische Zaken & Bestuursondersteuning November 2011 kbe/ra11034478 Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven Veiligheid Juridische

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 4439 19 februari 2015 Tijdelijke beleidsregels van de Minister van Veiligheid en Justitie van 4 februari 2015, nr. 598318,

Nadere informatie

Zij weer? Over inbrekers die twee keer langskomen

Zij weer? Over inbrekers die twee keer langskomen TERUG MAIL SLA OP Zij weer? Over inbrekers die twee keer langskomen SAMENVATTING 27/1/2009 Als er in de buurt is ingebroken, kun je maar beter de ramen dichthouden en een extra slot op de deur doen. De

Nadere informatie

OM-tips voor Bibob. Waar moet ik op letten?

OM-tips voor Bibob. Waar moet ik op letten? OM-tips voor Bibob Waar moet ik op letten? Wat is een OM-tip? Het Openbaar Ministerie (OM) is een belangrijke partner in de uitvoering van de Wet Bibob. Het OM beschikt over waardevolle informatie over

Nadere informatie

Veilige Buurten. 1. Overlast en criminaliteit aanpakken

Veilige Buurten. 1. Overlast en criminaliteit aanpakken Veilige buurten Veilige buurten Veilige Buurten 1. Overlast en criminaliteit aanpakken Iedereen wil wonen, werken, wandelen en winkelen in een veilige buurt. Een buurt waar je gewoon je kinderen buiten

Nadere informatie

Een fiets voor bijna niets. PLAN VAN AANPAK HELING FIETSEN BINNENSTAD-OOST

Een fiets voor bijna niets. PLAN VAN AANPAK HELING FIETSEN BINNENSTAD-OOST Een fiets voor bijna niets. PLAN VAN AANPAK HELING FIETSEN BINNENSTAD-OOST Concept 31-12-2008 Behoort bij Raadsvoorstel 98-2009 Inhoudsopgave 0. Management samenvatting 3 1. Inleiding 4 2. Projectopdracht

Nadere informatie

De strijd tegen georganiseerde criminaliteit: een nieuw fenomeen?

De strijd tegen georganiseerde criminaliteit: een nieuw fenomeen? De strijd tegen georganiseerde criminaliteit: een nieuw fenomeen? 1.Inleiding: Het witwassen van crimineel geld wordt al geruime tijd als zeer ongewenst beschouwd. Regeringen, politie en justitie investeren

Nadere informatie

Minister van Justitie. Naar aanleiding van uw verzoek bericht ik u als volgt.

Minister van Justitie. Naar aanleiding van uw verzoek bericht ik u als volgt. R e g i s t r a t i e k a m e r Minister van Justitie..'s-Gravenhage, 30 april 1999.. Onderwerp Wijziging van het Wetboek van Strafvordering Bij brief met bijlage van 9 maart 1999 (uw kenmerk: 750136/99/6)

Nadere informatie

Veiligheid maken we samen. Geachte heer Ruijgrok, Beste Wim dank voor deze introductie.

Veiligheid maken we samen. Geachte heer Ruijgrok, Beste Wim dank voor deze introductie. speech nieuwjaarsbijeenkomst CCV 13-01-2015 Veiligheid maken we samen. Geachte heer Ruijgrok, Beste Wim dank voor deze introductie. Dames en heren, ook van mijn kant van harte welkom op de nieuwjaarsreceptie

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

De Eindhovense Veiligheidsindex. Eindhoven, oktober 11

De Eindhovense Veiligheidsindex. Eindhoven, oktober 11 De Eindhovense Eindhoven, oktober 11 Inhoud 1 Inleiding 1 2 Objectieve index: 3 2.I Inbraak 3 2.II Diefstal 4 2.III Geweld 4 2.IV Overlast/vandalisme 4 2.V Veilig ondernemen (niet in index) 5 3 Subjectieve

Nadere informatie

NVM kring Midden Brabant en VBO Makelaar, zijnde de makelaarsverenigingen in de regio Tilburg

NVM kring Midden Brabant en VBO Makelaar, zijnde de makelaarsverenigingen in de regio Tilburg Stoplicht convenant: SAMENWERKINGSVERBAND tussen NVM kring Midden Brabant en VBO Makelaar, zijnde de makelaarsverenigingen in de regio Tilburg Politie eenheid Zeeland-West-Brabant, district Hart van Brabant

Nadere informatie

Bestuursrechtelijke sancties artikel 13B Opiumwet

Bestuursrechtelijke sancties artikel 13B Opiumwet Bestuursrechtelijke sancties artikel 13B Opiumwet Titel: Bestuursrechtelijke sancties artikel 13B Opiumwet Vastgesteld: 31-05-2016 Treedt in werking: 7 juni 2016 Wettelijke basis: Artikel 13B Opiumwet

Nadere informatie

Nota ter actualisering van de Kadernota Integrale Veiligheid

Nota ter actualisering van de Kadernota Integrale Veiligheid Nota ter actualisering van de Kadernota Integrale Veiligheid 2009-2013 Waarom deze nota In 2009 heeft de gemeenteraad van gemeente Alkmaar de Kadernota Integrale Veiligheid 2009-2013 (hierna: kadernota)

Nadere informatie

Beleidsregels Artikel 13b Opiumwet gemeenten basisteam Veluwe - Noord Elburg Epe Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek

Beleidsregels Artikel 13b Opiumwet gemeenten basisteam Veluwe - Noord Elburg Epe Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Beleidsregels Artikel 13b Opiumwet gemeenten basisteam Veluwe - Noord Elburg Epe Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Vastgesteld door het college van burgemeesters en wethouders van de gemeente Hattem op

Nadere informatie

Bekendmaking beleidsregels artikel 13b Opiumwet gemeente Weststellingwerf 2016

Bekendmaking beleidsregels artikel 13b Opiumwet gemeente Weststellingwerf 2016 Bekendmaking beleidsregels artikel 13b Opiumwet gemeente Weststellingwerf 2016 Datum vaststelling: 26-05-2016 Inwerkingtreding: 02-06-2016 Kenmerk besluit: 2016-006596/c Publicatiedatum: 01-06-2016 Bijlage

Nadere informatie

Rapport Definities Transportcriminaliteit

Rapport Definities Transportcriminaliteit Rapport Definities Transportcriminaliteit 1. Inleiding De projectgroep Monitoring onder het heeft de opdracht definities op te stellen m.b.t. transportcriminaliteit. Alle convenantpartners hebben deelgenomen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 158 Vragen van het lid

Nadere informatie

Slachtoffers van woninginbraak

Slachtoffers van woninginbraak 1 Slachtoffers van woninginbraak Fact sheet juli 2015 Woninginbraak behoort tot High Impact Crime, wat wil zeggen dat het een grote impact heeft en slachtoffers persoonlijk raakt. In de regio Amsterdam-Amstelland

Nadere informatie

openbare orde en veiligheid

openbare orde en veiligheid 125 openbare orde en veiligheid 12 126 Openbare orde en veiligheid Aantal alternatieve straffen voor jeugdigen neemt af In 2003 zijn 68 jeugdigen op alternatieve wijze gestraft. De trend in alternatieve

Nadere informatie

Bestuurlijk dossier P 1 1 T 1 E

Bestuurlijk dossier P 1 1 T 1 E Bestuurlijk dossier P 1 1 T 1 E Utrecht 1 Algemene zaakgegevens Kenmerk - Zaak : lmei-blocking Betreft : Fenomeenonderzoek Ten behoeve van : Landelijke beeldvorming en beïnvloeding Opgemaakt op : Juni

Nadere informatie

2012 b 2013 b 2012 b 2013 b (% één of meer keer slachtoffer)

2012 b 2013 b 2012 b 2013 b (% één of meer keer slachtoffer) 338 Criminaliteit en rechtshandhaving 2013 Tabellen bij hoofdstuk 3 Tabel 3.5 Slachtofferschap en door burgers ondervonden delicten naar delictsoort, volgens de VM a 2012 b 2013 b 2012 b 2013 b (% één

Nadere informatie